{"id":9944,"date":"2022-04-20T20:13:28","date_gmt":"2022-04-20T20:13:28","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=9944"},"modified":"2022-04-20T20:13:28","modified_gmt":"2022-04-20T20:13:28","slug":"raporti-i-freedom-house-autori-i-kapitullit-per-shqiperine-flet-per-zerin-e-amerikes","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/2022\/04\/20\/raporti-i-freedom-house-autori-i-kapitullit-per-shqiperine-flet-per-zerin-e-amerikes\/","title":{"rendered":"Raporti i Freedom House, autori i kapitullit p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb flet p\u00ebr Z\u00ebrin e Amerik\u00ebs"},"content":{"rendered":"<p>Organizata prestigjioze Freedom House, botoi t\u00eb m\u00ebrkur\u00ebn raportin e p\u00ebrvitsh\u00ebm \u2018Vendet n\u00eb Tranzicion\u2019, q\u00eb b\u00ebn vler\u00ebsimin e 29 vendeve ish komuniste, n\u00eb nj\u00eb rajon gjeografik nga Evropa Lindore n\u00eb Azin\u00eb Qendrore.<\/p>\n<p>\u2018Vendet n\u00eb Tranzicion\u2019 \u00ebsht\u00eb botuar p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb n\u00eb vitin 1995 dhe vit pas viti analizon ecurin\u00eb e k\u00ebtyre vendeve, sipas disa kategorive kryesore, q\u00eb p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb shtyllat e nj\u00eb sistemi demokratik, si qeverisja demokratike, korniza ligjore dhe pavar\u00ebsia e gjyq\u00ebsorit, shtypi i lir\u00eb, shoq\u00ebria civile dhe p\u00ebrhapja e korrupsionit.<\/p>\n<p>Pas r\u00ebnies s\u00eb komunizmit, shpresat p\u00ebr ish vendet komuniste ishin t\u00eb m\u00ebdha, por sot shihet se n\u00eb shum\u00eb prej tyre jan\u00eb b\u00ebr\u00eb hapa pas. Sipas gjetjeve t\u00eb raportit \u2018Vendet n\u00eb Tranzicion\u2019, p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb k\u00ebt\u00eb vit, dominon sistemi hibrid i qeverisjes, n\u00eb t\u00eb cilin kan\u00eb r\u00ebn\u00eb edhe kat\u00ebr vende t\u00eb tjera, Hungaria, Mali i Zi, Maqedonia e Veriut dhe Serbia.<\/p>\n<p>Shqip\u00ebria ka vite q\u00eb \u00ebsht\u00eb klasifikuar si regjim hibrid.<\/p>\n<p><strong>Intervist\u00eb me autorin e kapitullit t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, Andi Hoxhaj, nga Fakulteti Juridik i Universitetit Warwick, n\u00eb Angli.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Z\u00ebri i Amerik\u00ebs: Zoti Hoxhaj, cilat jan\u00eb gjetjet kryesore p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb, q\u00eb \u00e7ojn\u00eb n\u00eb p\u00ebrfundimin se Shqip\u00ebria \u00ebsht\u00eb nj\u00eb sistem hibrid, ose e th\u00ebn\u00eb ndryshe, demokraci vet\u00ebm me fjal\u00eb, por q\u00eb nuk respekton ligjet.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Andi Hoxhaj:<\/strong>\u00a0Viti 2021 ishte nj\u00eb vit i shk\u00eblqyer p\u00ebr ne p\u00ebr t\u00eb skanuar situat\u00ebn e demokracis\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri, p\u00ebr shkak t\u00eb zgjedhjeve q\u00eb pat\u00ebm. Ne, si\u00e7 ju parashtruat, analizuam situat\u00ebn n\u00eb Shqip\u00ebri n\u00eb baz\u00eb t\u00eb shtat\u00eb shtyllave, q\u00eb ne i konsiderojm\u00eb, q\u00eb jan\u00eb n\u00eb nj\u00eb demokraci liberale dhe p\u00ebr fat t\u00eb keq pam\u00eb disa raste q\u00eb Shqip\u00ebria binte dhe q\u00ebndronte n\u00eb at\u00eb kategori, q\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb demokraci hibride. Do t\u00eb theksoja si di\u00e7ka goxha shqet\u00ebsuese, p\u00ebrsa i p\u00ebrket vitit q\u00eb kaloi, ishte informimi n\u00eb media. Gjithashtu edhe n\u00eb raste t\u00eb tjera, sikurse pam\u00eb gjat\u00eb fushat\u00ebs, kishte nj\u00eb gjuh\u00eb urrejtje dhe p\u00ebr\u00e7muese. Gjithashtu v\u00ebrejt\u00ebm edhe disa raste t\u00eb tjera, ku shikonim q\u00eb raportohen abuzime t\u00eb njer\u00ebzve n\u00eb pushtet dhe t\u00eb korrupsionit, por ka nj\u00eb far\u00eb hezitimi. K\u00ebto ishin disa prej shembujve dhe n\u00eb raport kemi par\u00eb cil\u00ebsin\u00eb e demokracis\u00eb n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi n\u00eb shoq\u00ebri dhe jo vet\u00ebm t\u00eb qeveris\u00eb, apo t\u00eb partive politike por t\u00eb gjith\u00eb sistemit.<\/p>\n<p><strong>Z\u00ebri i Amerik\u00ebs: N\u00eb Shqip\u00ebri ju theksoni se dominon nj\u00eb sistemi politik klientelist. \u00c7far\u00eb n\u00ebnkupton kjo?<\/strong><\/p>\n<p><strong>Andi Hoxhaj:<\/strong>\u00a0N\u00eb gjetjet q\u00eb ne pat\u00ebm pas studimeve dhe intervistave gjithashtu me shum\u00eb aktor\u00eb t\u00eb ndrysh\u00ebm, na raportonin, q\u00eb ka nj\u00eb lidhje t\u00eb ngusht\u00eb klientelizmi t\u00eb partive, q\u00eb do t\u00eb thot\u00eb, q\u00eb njer\u00ebzit nuk aderojn\u00eb n\u00eb partit\u00eb politike sepse jan\u00eb t\u00eb djatht\u00eb, t\u00eb majt\u00eb, apo liberal\u00eb e konservator\u00eb e k\u00ebshtu me radh\u00eb, por i shikojn\u00eb partit\u00eb politike, si nj\u00eb mjet p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrfituar, qofshin ato n\u00eb vende pune, qofshin n\u00eb tendera, e k\u00ebshtu me radh\u00eb. Pra shikojm\u00eb q\u00eb ka nj\u00eb lidhje klienteliste. Sigurisht, q\u00eb ka edhe lidhje t\u00eb tjera, q\u00eb kan\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb me korrupsionin e p\u00ebrtej, por marr\u00ebdh\u00ebniet q\u00eb ka populli n\u00eb k\u00ebt\u00eb mes me partit\u00eb politike, \u00ebsht\u00eb e bazuar kryesisht n\u00eb form\u00eb klienteliste dhe nuk ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb shum\u00eb se aderojn\u00eb, sepse kan\u00eb bindje t\u00eb majta ose t\u00eb djathta.<\/p>\n<p><strong>Z\u00ebri i Amerik\u00ebs: N\u00eb raport theksohet, se synimi i politikave t\u00eb ShBA dhe BE, \u00ebsht\u00eb q\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri t\u00eb ken\u00eb \u2018nj\u00eb partner, q\u00eb u p\u00ebrmbahet normave demokratike dhe jo udh\u00ebheq\u00ebs problematik\u00eb, q\u00eb prodhojn\u00eb kriza politike artificiale p\u00ebr t\u00eb cilat SHBA-ja dhe BE-ja m\u00eb pas thirren t\u00eb nd\u00ebrmjet\u00ebsojn\u00eb\u2019. Por n\u00eb Shqip\u00ebri vitet e fundit, p\u00ebrpjekjet e Uashingtonit dhe Brukselit, kan\u00eb filluar t\u00eb kritikohen si nd\u00ebrhyrje n\u00eb pun\u00ebn e brendshme. Si e shpjegoni ju k\u00ebt\u00eb?<\/strong><\/p>\n<p><strong>Andi Hoxhaj:<\/strong>\u00a0Shqip\u00ebria k\u00ebrkon q\u00eb t\u00eb avancoj\u00eb n\u00eb Bashkimin Evropian dhe ne, si\u00e7 e kemi cituar, dhe kjo ishte nga bisedat q\u00eb pat\u00ebm me shum\u00eb aktor\u00eb t\u00eb ndrysh\u00ebm, \u00ebsht\u00eb se shikojm\u00eb q\u00eb Shqip\u00ebria duhet q\u00eb t\u00eb marri p\u00ebrgjegj\u00ebsit\u00eb e saj p\u00ebr t\u00eb qen\u00eb nj\u00eb demokraci e sh\u00ebndetshme, por hera-her\u00ebs shikon q\u00eb t\u00eb krijoj\u00eb kriza artificiale, q\u00eb nuk kan\u00eb lidhje shum\u00eb me situat\u00ebn. Prandaj k\u00ebto direktiva dhe k\u00ebto shtytje, q\u00eb vijn\u00eb nga Bashkimi Evropian dhe Shtetet e Bashkuara, jan\u00eb p\u00ebr t\u2019i nxitur partit\u00eb politike q\u00eb t\u00eb reformohen dhe q\u00eb t\u00eb ndjekin linj\u00ebn e nj\u00eb demokracie liberale, ku ne t\u00eb marrim p\u00ebrgjegj\u00ebsit\u00eb tona p\u00ebr t\u00eb gjitha problemet dhe jo hera-her\u00ebs t\u00eb k\u00ebrkojm\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u00ebt p\u00ebr t\u00eb zgjidhur disa nga krizat tona, kur n\u00eb dit\u00ebt e sotme, kur kemi dhe luft\u00ebn n\u00eb Ukrain\u00eb, madje mund t\u00eb shikoni edhe si shum\u00eb qesharake disa nga premtimet q\u00eb partit\u00eb politike b\u00ebjn\u00eb.<\/p>\n<p><strong>Z\u00ebri i Amerik\u00ebs: Nj\u00eb nga shtyllat e demokracis\u00eb \u00ebsht\u00eb shtypi i lir\u00eb, por n\u00eb Shqip\u00ebri, ndon\u00ebse shtypi \u00ebsht\u00eb i lir\u00eb, ju vini n\u00eb dukje mes t\u00eb tjerash, se \u2018p\u00ebrmbajtja e shtypit vijoi t\u00eb p\u00ebrkeq\u00ebsohej n\u00eb vitin 2021, me nj\u00eb rritje t\u00eb numrit t\u00eb emisioneve televizive, q\u00eb kryesisht ndajn\u00eb opinione t\u00eb pabazuar n\u00eb prova, ose fakte t\u00eb verifikueshme\u2019, \u00e7ka mund t\u00eb kuptohet edhe si p\u00ebrhapje lajmesh te rreme. Sa shqet\u00ebsues \u00ebsht\u00eb ky fenomen?<\/strong><\/p>\n<p><strong>Andi Hoxhaj:<\/strong>\u00a0N\u00eb studimin e Freedom House n\u00eb t\u00eb 20 vendet q\u00eb jan\u00eb demokraci n\u00eb tranzicion, pam\u00eb q\u00eb ky ishte nj\u00eb trend n\u00eb t\u00eb gjitha vendet, p\u00ebrfshir\u00eb edhe Shqip\u00ebrin\u00eb. Por pat\u00ebm rastin q\u00eb n\u00eb dy vitet e fundit duke qen\u00eb se ishte situata e Covid-it po shikonim, q\u00eb ky fenomen ishte n\u00eb rritje dhe kjo \u00ebsht\u00eb goxha shqet\u00ebsuese, sepse d\u00ebmton cil\u00ebsin\u00eb e demokracis\u00eb dhe n\u00eb qoft\u00eb se kemi \u00e7do opinion t\u00eb bazuar n\u00eb opinion dhe jo n\u00eb baza dhe fakte, apo n\u00eb shkenc\u00eb, kjo vet\u00ebm e d\u00ebmton demokracin\u00eb dhe gjithashtu krijon mosbesim tek institucionet, q\u00eb duhet ta mbrojn\u00eb demokracin\u00eb. Kjo \u00ebsht\u00eb shqet\u00ebsuese dhe un\u00eb shpresoj, q\u00eb t\u00eb ket\u00eb nj\u00eb reflektim p\u00ebrsa i p\u00ebrket k\u00ebtyre ndarjeve, q\u00eb u b\u00ebhen thjesht opinioneve t\u00eb pa bazuara n\u00eb fakte, sepse ka nj\u00eb risk t\u00eb jasht\u00ebzakonsh\u00ebm p\u00ebrsa i p\u00ebrket cil\u00ebsis\u00eb dhe nivelit t\u00eb demokracis\u00eb dhe \u00ebsht\u00eb shqet\u00ebsuese p\u00ebr t\u00eb gjitha vendet q\u00eb ne pam\u00eb po edhe n\u00eb rastin e Shqip\u00ebris\u00eb.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone  wp-image-9946\" src=\"https:\/\/foltore.al\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/2081-300x169.jpg\" alt=\"\" width=\"398\" height=\"224\" srcset=\"https:\/\/foltore.al\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/2081-300x169.jpg 300w, https:\/\/foltore.al\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/2081-768x433.jpg 768w, https:\/\/foltore.al\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/2081.jpg 900w\" sizes=\"(max-width: 398px) 100vw, 398px\" \/><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Organizata prestigjioze Freedom House, botoi t\u00eb m\u00ebrkur\u00ebn raportin e p\u00ebrvitsh\u00ebm \u2018Vendet n\u00eb Tranzicion\u2019, q\u00eb b\u00ebn vler\u00ebsimin e 29 vendeve ish komuniste, n\u00eb nj\u00eb rajon gjeografik nga Evropa Lindore n\u00eb Azin\u00eb Qendrore. \u2018Vendet n\u00eb Tranzicion\u2019 \u00ebsht\u00eb botuar p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb n\u00eb vitin 1995 dhe vit pas viti analizon ecurin\u00eb e k\u00ebtyre vendeve, sipas disa kategorive &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":9945,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[40],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9944"}],"collection":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9944"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9944\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9945"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9944"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9944"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9944"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}