{"id":7511,"date":"2022-03-21T10:06:25","date_gmt":"2022-03-21T10:06:25","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=7511"},"modified":"2022-03-21T10:06:25","modified_gmt":"2022-03-21T10:06:25","slug":"analiza-e-konfliktit-ne-ukraine","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/2022\/03\/21\/analiza-e-konfliktit-ne-ukraine\/","title":{"rendered":"Analiza e konfliktit n\u00eb Ukrain\u00eb"},"content":{"rendered":"<p>Analiza e m\u00ebposhtme artikulohet n\u00eb 3 seksione t\u00eb ndryshme dhe k\u00ebrkon q\u00eb ta vler\u00ebsoj\u00eb konfliktin n\u00ebp\u00ebrmjet aspekteve q\u00eb kan\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb me t\u00eb drejt\u00ebn nd\u00ebrkomb\u00ebtare, doktrin\u00ebn ushtarake dhe t\u00eb dh\u00ebn\u00ebn ekonomike. N\u00eb specifike, megjith\u00ebse duke pranuar se, si\u00e7 pohonte Karl Haushofer, gjeopolitika nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb shkenc\u00eb ekzakte, do t\u00eb k\u00ebrkohet t\u00eb demonstrohet se aksioni rus larg nga t\u00eb qenit \u201cfalimentar\u201d apo pak i planifikuar (si\u00e7 paraqitet n\u00eb nj\u00eb Per\u00ebndim gjithnj\u00eb e m\u00eb larg nga realiteti), \u00ebsht\u00eb produkt i nj\u00eb kalkulimi t\u00eb ftoht\u00eb dhe racional i kostove dhe i benefiteve.<\/p>\n<p><strong>E drejta nd\u00ebrkomb\u00ebtare<\/strong><\/p>\n<p>\u00cbsht\u00eb tejet e v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb mund t\u00eb vler\u00ebsohet sipas kritereve t\u00eb nj\u00eb t\u00eb drejte nd\u00ebrkomb\u00ebtare thelb\u00ebsisht amerikanocentrike ajo q\u00eb paraqitet si agresion ushtarak i nj\u00eb fuqie joper\u00ebndimore. Megjithat\u00eb, \u00ebsht\u00eb mir\u00eb t\u00eb kujtohet se Rusia, n\u00eb t\u00eb kaluar\u00ebn (nd\u00ebrhyrje n\u00eb Siri dhe aneksim i Krimes\u00eb n\u00eb virtyt t\u00eb konceptit t\u00eb <em>Responsibility to Protect<\/em>), shpesh ka k\u00ebrkuar q\u00eb t\u00eb paraqitet si shtet q\u00eb vepron pik\u00ebrisht n\u00eb konformitet me nj\u00eb t\u00eb drejt\u00eb t\u00eb till\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00eb radh\u00eb t\u00eb par\u00eb, e drejta nd\u00ebrkomb\u00ebtare aktuale mund t\u00eb konsiderohet si nj\u00eb lloj <em>jus contra bellum<\/em> p\u00ebr t\u2019ju kund\u00ebv\u00ebn\u00eb konceptit t\u00eb <em>justa causa belli<\/em>. Kjo qasje teorike antimilitariste natyrisht q\u00eb prishet nga tronditje jo t\u00eb ve\u00e7anta midis opinionit publik \u00e7do her\u00eb q\u00eb shtyhet lufta si fuqia hegjemone n\u00eb planin global (Shtetet e Bashkuara) apo avamposti per\u00ebndimor n\u00eb Levant (Izraeli). Lidhur me k\u00ebt\u00eb, nuk mund t\u00eb p\u00ebrjashtohet nga t\u00eb kujtuarit se ekzistojn\u00eb disa p\u00ebrjashtime p\u00ebr at\u00eb q\u00eb ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb me shkeljen e integritetit territorial t\u00eb nj\u00eb shteti (teorikisht) sovran. Kjo pranohet ose n\u00eb rastin e autorizimit t\u00eb K\u00ebshillit t\u00eb Sigurimit t\u00eb Kombeve t\u00eb Bashkuara, ose n\u00eb rastin e vet\u00ebmbrojtjes kolektive. Kjo vet\u00ebmbrojtje (rasti rus) duhet t\u2019u p\u00ebrgjigjet dy kritereve: a) nevoj\u00ebs; b) proporcionalitetit.<\/p>\n<p>\u00cbsht\u00eb e qart\u00eb se nd\u00ebrhyrja ruse \u00ebsht\u00eb produkt i pashmangsh\u00ebm i murit p\u00ebrball\u00eb murit me Per\u00ebndimin respektivisht t\u00eb drejt\u00ebs m\u00eb legjitime ndaj siguris\u00eb s\u00eb fuqis\u00eb s\u00eb dyt\u00eb ushtarake n\u00eb bot\u00eb. Moska nuk mund ta toleroj\u00eb nj\u00eb ekspansion t\u00eb m\u00ebtejsh\u00ebm t\u00eb NATO drejt lindjes, me instalimin pasues t\u00eb sistemeve raketore n\u00eb Ukrain\u00eb n\u00eb gjendje q\u00eb ta godasin territorin rus n\u00eb pak minuta (nuklearizimi i hap\u00ebsir\u00ebs gjeografike ruse \u00ebsht\u00eb \u00ebnd\u00ebrra n\u00eb sirtar i miveleve drejtuese amerikane qysh nga fundi i Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore); Moska nuk mund ta toleroj\u00eb instalimin e laborator\u00ebve biologjik\u00eb ushtarak\u00eb amerikan\u00eb n\u00eb kufijt\u00eb e tyre. \u00cbsht\u00eb po aq evidente se nd\u00ebrhyrja ushtarake ruse (jo m\u00eb shum\u00eb se 70000 nj\u00ebsi) mundet (t\u00eb pakt\u00ebn n\u00eb linj\u00eb teorike) t\u2019i p\u00ebrgjigjet kriterit t\u00eb proporcionalitetit.<\/p>\n<p>Deri k\u00ebtu mbetet n\u00eb terrenin tejet kompleks t\u00eb \u201csulmit parandalues\u201d i p\u00ebrdorur n\u00eb shum\u00eb episode nga homolog\u00ebt per\u00ebndimor\u00eb (Izraeli n\u00eb 1967, Shtetet e Bashkuara n\u00eb 2003 n\u00eb Irak mbi baz\u00ebn e provave false). Burime t\u00eb sh\u00ebrbimeve moskovite referojn\u00eb edhe p\u00ebr nj\u00eb operacion eventual ukrainas n\u00eb shkall\u00eb t\u00eb gjer\u00eb n\u00eb Donbas (n\u00ebp\u00ebrmjet p\u00ebrdorimit t\u00eb milic\u00ebve t\u00eb st\u00ebrvitur n\u00eb Poloni nga NATO) q\u00eb do t\u00eb nd\u00ebrprehej nga aksioni rus. P\u00ebrtej k\u00ebsaj, ekzistojn\u00eb dy raste t\u00eb tjera t\u00eb nd\u00ebrhyrjes \u201clegjitime\u201d: a) shkelje e parimit t\u00eb maturis\u00eb s\u00eb duhur; b) uzurpimit.<\/p>\n<p>I pari zbatohet n\u00eb p\u00ebrgjigje t\u00eb sulmeve t\u00eb p\u00ebsuara nga ana e grupeve terroriste dhe e bandave t\u00eb armatosura (pra, nga ana e aktor\u00ebve joshtet\u00ebror\u00eb) n\u00eb rastin ku shteti mbi t\u00eb cilin bie juridiksioni mbi k\u00ebto subjekte d\u00ebshton n\u00eb marrjen e masave t\u00eb duhura (Ukraina p\u00ebrball\u00eb grupeve paraushtarake, sipas interpretimit rus). I dyti zbatohet n\u00eb momentin ku nj\u00eb shtet (Ukraina) pranon funksionet qeveritare mbi territorin e nj\u00eb shteti tjet\u00ebr (Republikat Popullore t\u00eb Donjeckut dhe Luganskut t\u00eb njohura si t\u00eb pavarura nga Moska n\u00eb \u00e7astet p\u00ebrpara konfliktit). K\u00ebsaj mund t\u2019i shtohet dhe kjo mund t\u00eb duket padyshim argumenti m\u00eb i fort\u00eb n\u00eb favor t\u00eb Mosk\u00ebs, respekti i munguar i Marr\u00ebveshjes s\u00eb Minskut dhe aksionet ushtarake t\u00eb p\u00ebrs\u00ebritura (sa brutale) p\u00ebr t\u00eb vendosur rendin n\u00eb rajonet lindore t\u00eb vendit, t\u00eb cilat rezultojn\u00eb se jan\u00eb edhe m\u00eb t\u00eb industrializuarat dhe m\u00eb t\u00eb pasurat n\u00eb rezerva.<\/p>\n<p>N\u00eb drit\u00ebn e asaj q\u00eb shkruhet deri m\u00eb tani, duket qart\u00eb se nj\u00eb justifikim eventual i nd\u00ebrhyrjes eventuale t\u00eb nd\u00ebrhyrjes ushtarake ruse n\u00eb planin e s\u00eb drejt\u00ebs nd\u00ebrkomb\u00ebtare rezulton pakashum\u00eb e dob\u00ebt. Faktikisht, ajo vendoset m\u00eb shum\u00eb si tentativa p\u00ebr ta tejkaluar pozitivizmin normativ (dhe hipokrizin\u00eb substanciale) e s\u00eb drejt\u00ebs nd\u00ebrkomb\u00ebtare amerkoncentrike n\u00eb em\u00ebr t\u00eb nj\u00eb ideje t\u00eb nomosit t\u00eb tok\u00ebs t\u00eb lidhur me nj\u00eb konceptim historiko \u2013 shpirt\u00ebror t\u00eb posedimit dhe t\u00eb p\u00ebrkat\u00ebsis\u00eb s\u00eb hap\u00ebsir\u00ebs gjeografike.<\/p>\n<p>S\u00eb fundi, p\u00ebrve\u00e7 faktit q\u00eb vet\u00eb e drejta nd\u00ebrkomb\u00ebtare shpesh interpretohet (sidomos i fuqive t\u00eb m\u00ebdha) sipas qejfit t\u00eb tyre, nuk mund t\u00eb harrohet sugjerimi q\u00eb Josif Stalini i dha Chiang Ching-kuo, delegat i republiks\u00eb s\u00eb Kin\u00ebs n\u00eb Bashkimin Sovjetik n\u00eb p\u00ebrfundim t\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore: \u201cT\u00eb gjith\u00eb traktatet jan\u00eb let\u00ebr e grisur, ajo q\u00eb vlen \u00ebsht\u00eb forca\u201d.<\/p>\n<p><strong>Aspekte ushtarake<\/strong><\/p>\n<p>Ish ushtaraku dhe analisti i Foundation for Defense of Democracies Bill Roggio ka mb\u00ebshtetur tez\u00ebn sipas s\u00eb cil\u00ebs propaganda per\u00ebndimore ka kryer ndaj moskuptimit total t\u00eb strategjis\u00eb ushtarake ruse n\u00eb Ukrain\u00eb. N\u00eb ve\u00e7anti Roggio n\u00ebnvizon sesi Per\u00ebndimi \u00ebsht\u00eb p\u00ebrq\u00ebndruar gabimisht mbi tez\u00ebn e kapjes s\u00eb munguar t\u00eb Kievit n\u00eb dit\u00ebt e para t\u00eb konfliktit do t\u00eb n\u00ebnkuptonte pashmangshm\u00ebrisht mossuskesin e aksionit rus.<\/p>\n<p>Me siguri, Moska mendonte se hyrja e trupave t\u00eb saj n\u00eb territorin ukrainas do t\u00eb mund t\u00eb gjeneronte nj\u00eb kolaps t\u00eb menj\u00ebhersh\u00ebn t\u00eb qeveris\u00eb s\u00eb Kievit. Megjithat\u00eb, kjo nuk n\u00ebnkupton se nuk ka qen\u00eb e planifikuar nj\u00eb strategji n\u00eb gjendje q\u00eb t\u00eb shk\u00ebputet nga nj\u00eb eveniment i till\u00eb. Analiza e forcave n\u00eb terren, n\u00eb k\u00ebt\u00eb rast, flet mjaft qart\u00eb. Tashm\u00eb prej disa dit\u00ebsh flitet p\u00ebr nj\u00eb kolone tanksesh ruse prej 60 kilometrash q\u00eb q\u00ebndron e pal\u00ebvizur n\u00eb dyert e Kievit. Pse nuk \u00ebsht\u00eb n\u00ebn sulm nga ana e ushtris\u00eb ukrainase? Pse nuk hyhet n\u00eb Kiev?<\/p>\n<p>Pyetjes s\u00eb par\u00eb ish gjenerali Fabio Mini i \u00ebsht\u00eb p\u00ebrgjigjur se kolona e sip\u00ebrp\u00ebrmendur nuk \u00ebsht\u00eb n\u00ebn sulm p\u00ebr faktin e thjesht\u00eb se Moska kontrollon hap\u00ebsir\u00ebn tok\u00ebsore dhe ajrore. Ky \u00ebsht\u00eb motivi p\u00ebr t\u00eb cilin Kievi vazhdon t\u00eb k\u00ebrkoj\u00eb nj\u00eb No Fly Zone q\u00eb nuk do t\u00eb vij\u00eb kurr\u00eb (gjithmon\u00eb q\u00eb fanatizmi i falangave m\u00eb ekstremiste t\u00eb atlantizmit t\u00eb mos zgjedh\u00eb opsionin e luft\u00ebs bot\u00ebrore). Hyrja n\u00eb Kiev, me rrezikun q\u00eb t\u00eb p\u00ebrfundohet i zhytur n\u00eb nj\u00eb guerrilje urbane midis fraksionesh ukrainase n\u00eb luft\u00eb midis tyre (vrasja e nj\u00eb negociatori m\u00eb t\u00eb prirur ndaj kompromist i \u00ebsht\u00eb demonstrimi m\u00eb i qart\u00eb), nuk \u00ebsht\u00eb e nevojshme, duke par\u00eb q\u00eb bashkimi midis forcave ruse q\u00eb vijn\u00eb nga veriu dhe atyre q\u00eb vijn\u00eb nga jugu do ta ndante m\u00eb dysh Ukrain\u00ebn duke b\u00ebr\u00eb t\u00eb pamundur edhe furnizimin e trupave dhe t\u00eb milicive q\u00eb operojn\u00eb n\u00eb frontin m\u00eb t\u00eb nxeht\u00eb, at\u00eb lindor. Shmangia e hyrjes n\u00eb qendrat urbane dhe kontrollimi i infrastrukturave energjitike mbetet objektivi par\u00ebsor i operacionit ushtarak rus. \u00cbsht\u00eb folur shum\u00eb her\u00eb p\u00ebr sulmin ndaj centralit n\u00eb Zaporizhia. Mir\u00eb, asnj\u00eb analist nuk duket t\u00eb ket\u00eb v\u00ebrejtur se pak sip\u00ebr centralit gjendet kanali q\u00eb n\u00eb 2014 (pas aneksimit t\u00eb Krimes\u00eb) u mbyll me q\u00ebllimin e sakt\u00eb t\u00eb mbytjes s\u00eb gadishullit n\u00eb Detin e Zi n\u00eb profilin hidrik. Kontrolli i k\u00ebsaj infrastrukture \u00ebsht\u00eb themelore p\u00ebr t\u00eb rivendosur furnizimin hidrik t\u00eb rajonit.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb pik\u00eb, n\u00eb drit\u00ebn e suksesit propagandistik t\u00eb ish aktorit Volodymyr Zelenskyi, profilet e t\u00eb cilit n\u00eb platformat sociale jan\u00eb nj\u00eb triumf lajmesh false dhe deklarime mb\u00ebshtetjesh nga ana e goth\u00ebs s\u00eb atlantizmit (Von der Leyen, Biden, Draghi), t\u00eb sionizmit dhe t\u00eb shum\u00ebkomb\u00ebsheve t\u00eb lidhura me to, at\u00ebhere mund t\u00eb ngrihet nj\u00eb pyetje tjet\u00ebr: pse Moska sulmon p\u00ebrs\u00ebrit\u00ebsit televiziv\u00eb, por nuk mbyll internetin?<\/p>\n<p>K\u00ebtu diskutimi komplikohet jo pak. Si\u00e7 ka n\u00ebnvizuar ish gjenerali i aviacionit kinez Qiao Liang, lufta n\u00eb shekullin e XXI \u00ebsht\u00eb n\u00eb radh\u00eb t\u00eb par\u00eb nj\u00eb luft\u00eb informatike e pandashme nga aparatet teknologjike t\u00eb saj. Ajo ruse (ajo ruse nuk \u00ebsht\u00eb ndryshe) varen nga teknologjia informatike. Ky faktor, sipas Qiao, mund t\u00eb jet\u00eb si avantazh, ashtu edhe nj\u00eb dizavantazh. Faktikisht, teknologjia informatike \u00ebsht\u00eb e bazuar mbi \u00e7ipat dhe mund\u00ebsia e shmangies s\u00eb var\u00ebsis\u00eb nga k\u00ebto instrumenta \u00ebsht\u00eb tashm\u00eb joekzistente. Kjo e b\u00ebn mbrojtjen e t\u00eb dh\u00ebnave dhe pamund\u00ebsin\u00eb e tejkalimit t\u00eb dob\u00ebsis\u00eb potenciale q\u00eb derivon nga niveli i lart\u00eb i dizinformimit p\u00ebrfaq\u00ebson nj\u00eb rrezik t\u00eb vazhduesh\u00ebm p\u00ebr mb\u00ebshtetshm\u00ebrin\u00eb e kapaciteteve dhe t\u00eb aksioneve ushtarake. Ky \u00ebsht\u00eb motivi p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn p\u00ebrplasja midis fuqive n\u00eb shekullin e XXI (dhe konflikti n\u00eb Ukrain\u00eb, me p\u00ebrzierjen e saj midis aksionit luftarak tradicional dhe sulmeve informatike, i \u00ebsht\u00eb treguesi dhe paraprir\u00ebsi kryesor) do t\u00eb zhvillohet n\u00eb radh\u00eb t\u00eb par\u00eb n\u00eb t\u00eb ashtuquajtur\u00ebn hap\u00ebsir\u00eb kibernetike.<\/p>\n<p>N\u00eb konkluzion, aksioni i Mosk\u00ebs (i studiuar p\u00ebr koh\u00eb jo shum\u00eb t\u00eb gjat\u00eb, por as edhe jasht\u00ebzakonisht t\u00eb shkurt\u00ebr) \u00ebsht\u00eb ende e prirur q\u00eb t\u00eb imponoj\u00eb kushtet e saj n\u00eb tavolin\u00ebn e negociimit: neutralizimi i Ukrain\u00ebs dhe njohja e aneksimit t\u00eb Krimes\u00eb dhe e pavar\u00ebsis\u00eb s\u00eb republikave lindore. Nuk duhet harruar se Vermahti p\u00ebrdori mbi 1 milion njer\u00ebz dhe 5 jav\u00eb p\u00ebr ta n\u00ebnshtruar Polonin\u00eb n\u00eb 1939. Me k\u00ebt\u00eb rast, sa gjerman\u00ebt, aq edhe polak\u00ebt, u kujdes\u00ebn shum\u00eb pak p\u00ebr popullat\u00ebn civile. Sot, Rusia ka zgjedhur t\u2019i kufizoj\u00eb n\u00eb minimum sulmet ndaj qendrave t\u00eb banuara dhe t\u00eb p\u00ebrcaktoj\u00eb (n\u00eb marr\u00ebveshje me homologun e Kievit) korridore humanitare q\u00eb p\u00ebr momentin nuk duket se funksionojn\u00eb m\u00eb mir\u00eb p\u00ebr shkak t\u00eb pengimit t\u00eb grupeve paraushtarake ukrainas (trishtueshm\u00ebrisht i njohuri Batalioni Azov mbi t\u00eb gjith\u00eb).<\/p>\n<p>N\u00ebse Moska ka nj\u00eb strategji t\u00eb sakt\u00eb n\u00eb periudh\u00ebn afatgjat\u00eb, \u00ebsht\u00eb po aq e v\u00ebrtet\u00eb se ka nj\u00eb t\u00eb till\u00eb Per\u00ebndimi. Faktikisht nuk \u00ebsht\u00eb p\u00ebr t\u2019u p\u00ebrjashtuar se kjo \u00ebsht\u00eb p\u00ebrgatitur tashme me mund\u00ebsin\u00eb e nj\u00eb qeverie ukrainase n\u00eb ekzil. D\u00ebrgimi i arm\u00ebve dhe leht\u00ebsimet e udh\u00ebtimit drejt vendit t\u00eb Europ\u00ebs Lindore t\u00eb mercenar\u00ebve dhe terrorist\u00ebve nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u00eb mund t\u00eb interpretohet me vullnetin e sakt\u00eb e vazhdimit n\u00eb destabilizimin e rajonit n\u00eb momentin ku Moska do t\u00eb duhej t\u00eb arrinte objektivat e saj.<\/p>\n<p><strong>E dh\u00ebna ekonomike <\/strong><\/p>\n<p>Ka shkaktuar buj\u00eb fakti q\u00eb kryeministri izraelian Naftali Bennett ka shkuar n\u00eb Mosk\u00eb gjat\u00eb Shabatit n\u00eb k\u00ebrkim t\u00eb nj\u00eb nd\u00ebrmjet\u00ebsimi p\u00ebr kriz\u00ebn. Pavar\u00ebsisht nga faktori gjeopolitik (tregimi i miq\u00ebsis\u00eb ndaj Rusis\u00eb mund t\u00eb ktheet i dobish\u00ebm n\u00eb Siri me pranin\u00eb iraniane), nuk duhen p\u00ebrzier interesat e thella ekonomike dhe t\u00eb stabilitetit q\u00eb entiteti sionist mban n\u00eb konflikt. Faktikisht nj\u00eb pjes\u00eb e gjer\u00eb e popullsis\u00eb s\u00eb Izraelit, q\u00eb ve\u00e7 t\u00eb tjerash \u00ebsht\u00eb nj\u00eb prej importuesit kryesor\u00eb t\u00eb grurit ukrainas, \u00ebsht\u00eb me origjin\u00eb nga republikat q\u00eb dikur ishin pjes\u00eb e Bashkimit Sovjetik. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb motiv, nj\u00eb zgjatim eventual i p\u00ebrplasjes nuk do t\u2019i ishte aspak p\u00ebr mir\u00eb ekuilibrit midis komuniteteve t\u00eb ndryshme ish sovjetike brenda entitetit sionist dhe mbi nj\u00eb ekonomi, q\u00eb pavar\u00ebsisht miteve false propagandistike, jeton n\u00eb pjes\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe fal\u00eb ndihmave t\u00eb huaja.<\/p>\n<p>Kur flitet p\u00ebr t\u00eb dh\u00ebn\u00ebn ekonomike, natyrisht, nuk mund t\u00eb anashkalohet nga tema e sanksioneve. Duke par\u00eb q\u00eb \u00ebsht\u00eb folur p\u00ebr \u201caksione t\u00eb paprecedent\u201d nga ana e Bashkimit Europian, do t\u00eb jet\u00eb mir\u00eb t\u00eb analizohen se \u00e7far\u00eb efektesh reale aksione t\u00eb tilla mund t\u00eb ken\u00eb. Lidhur me k\u00ebt\u00eb mund t\u00eb nisesh nga fakti q\u00eb Rusia posedon nj\u00eb thesar prej 630 miliard dollar\u00ebsht t\u00eb shpenzueshme p\u00ebr t\u00eb mb\u00ebshtetur pesh\u00ebn e \u201caksioneve t\u00eb paprecedent\u201d t\u00eb sip\u00ebrp\u00ebrmendura. Ve\u00e7 k\u00ebsaj duhet kujtuar se Rusia, n\u00eb vitet e fundit, ndoshta tashm\u00eb n\u00eb p\u00ebrgatitje t\u00eb eventit luftarak dhe t\u00eb p\u00ebrgjigjes per\u00ebndimore, ka siguruar q\u00eb t\u00eb reduktoj\u00eb raportin borxh\/PBB (borxhi publik rus \u00ebsht\u00eb n\u00eb 12.5% t\u00eb PBB, ai amerikan \u00ebsht\u00eb n\u00eb 132.8%); ka reduktuar borxhin e jasht\u00ebm; ka akumuluar sasi t\u00eb m\u00ebdha floriri (2300 ton), e mira rifuxhio q\u00eb rrit vler\u00ebn n\u00eb p\u00ebrputhje me mrizat gjeopolitike dhe \u00ebsht\u00eb \u00e7liruar me urt\u00ebsi nga titujt e borxhit amerikan. K\u00ebsaj i shtohet disponueshm\u00ebria e madhe e \u00ebnd\u00ebve t\u00eb para dhe raporti i ngusht\u00eb me dy vendet prodhuese m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb bot\u00ebs (Kin\u00ebn dhe Indin\u00eb, pak t\u00eb prirura q\u00eb t\u00eb ndjekin vulgat\u00ebn sanksionuese). Boll\u00ebkut t\u00eb l\u00ebnd\u00ebve t\u00eb para mund t\u2019i shtohet prodhimi i avancuar i aluminit, titanit (grupi rus VSMO \u2013 AVISMA mbulon n\u00eb pjes\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe nevoj\u00ebn p\u00ebr titan t\u00eb Boeing dhe Airbus) dhe paladit (50% e prodhimit n\u00eb shkall\u00eb globale). Pa konsideruar prodhimin e drith\u00ebrave, bllokimi ndaj eksporteve i t\u00eb cilave po e v\u00eb gjer\u00ebsisht n\u00eb kriz\u00eb sektorin prodhues t\u00eb makaronave n\u00eb Itali (argument p\u00ebr nj\u00eb thellim eventual mbi gjeopolitik\u00ebn e ushqimit). Kjo n\u00ebnkupton se kund\u00ebrsanksionet eventuale ruse do t\u00eb kishin efekte potencialisht shkat\u00ebrrimtare ndaj ekonomise europiane, tashm\u00eb e gjunj\u00ebzuar pas dy vitesh menaxhimi katastrofik t\u00eb kriz\u00ebs pandemike. Gjith\u00e7ka p\u00ebr g\u00ebzimin e Uashingtonit, q\u00eb n\u00eb v\u00ebnien e bazave p\u00ebr t\u00eb konflikt kishte para mund\u00ebsin\u00eb madh\u00ebshtore p\u00ebr t\u2019u \u00e7liruar nga konkurrenti kryesor p\u00ebr hegjemonin\u00eb e dollarit: euros. Ar\u00ebsye p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebm, ende sot, fton vasal\u00ebt europiane q\u00eb t\u2019i furnizojn\u00eb me avion\u00eb luftarak\u00eb Kievin. Faktikisht, objektivi \u00ebsht\u00eb ai i zgjerimit n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb kontinentin.<\/p>\n<p>(nga <em>Geopoliticus<\/em>)<\/p>\n<p><strong>P\u00ebrgatiti<\/strong><\/p>\n<p><strong>ARMIN TIRANA<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Analiza e m\u00ebposhtme artikulohet n\u00eb 3 seksione t\u00eb ndryshme dhe k\u00ebrkon q\u00eb ta vler\u00ebsoj\u00eb konfliktin n\u00ebp\u00ebrmjet aspekteve q\u00eb kan\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb me t\u00eb drejt\u00ebn nd\u00ebrkomb\u00ebtare, doktrin\u00ebn ushtarake dhe t\u00eb dh\u00ebn\u00ebn ekonomike. N\u00eb specifike, megjith\u00ebse duke pranuar se, si\u00e7 pohonte Karl Haushofer, gjeopolitika nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb shkenc\u00eb ekzakte, do t\u00eb k\u00ebrkohet t\u00eb demonstrohet se aksioni rus &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":7512,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[38],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7511"}],"collection":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7511"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7511\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7512"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7511"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7511"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7511"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}