{"id":59485,"date":"2023-10-16T10:37:51","date_gmt":"2023-10-16T10:37:51","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=59485"},"modified":"2023-10-16T10:37:51","modified_gmt":"2023-10-16T10:37:51","slug":"monitor-cmimet-e-ushqimeve-do-te-ishin-5-me-te-lira-pa-bordet-e-qeverise","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/2023\/10\/16\/monitor-cmimet-e-ushqimeve-do-te-ishin-5-me-te-lira-pa-bordet-e-qeverise\/","title":{"rendered":"&#8220;Monitor&#8221;: \u00c7mimet e ushqimeve do t\u00eb ishin 5% m\u00eb t\u00eb lira pa bordet e qeveris\u00eb"},"content":{"rendered":"<p><strong>&#8220;Monitor&#8221;<\/strong><\/p>\n<p>Forma q\u00eb gjeti qeveria vitin e kaluar, kur \u00e7mimet e karburanteve filluan t\u00eb rriteshin me shpejt\u00ebsi pas sulmeve t\u00eb Rusis\u00eb ndaj Ukrain\u00ebs, ishte krijimi i nj\u00eb Bordi Transparence p\u00ebr fiksimin e \u00e7mimeve tavan t\u00eb shumic\u00ebs e pakic\u00ebs. Bordi u krijua n\u00eb mars 2022 dhe funksionoi m\u00eb shum\u00eb sesa nj\u00eb vit.<\/p>\n<p>\u00c7mimet normalisht vijuan rritjen apo uljen, duke ndjekur tendenc\u00ebn globale t\u00eb bursave t\u00eb arit t\u00eb zi. T\u00eb dh\u00ebnat e INSTAT b\u00ebn\u00eb t\u00eb ditur se ndryshimi vjetor i indeksit t\u00eb \u00e7mimeve t\u00eb grupit t\u00eb sh\u00ebrbimeve personale ndaj mjeteve t\u00eb transportit ishte 23% n\u00eb vitin 2022, nga 6.7% q\u00eb ishte ndryshimi gjithsej i inflacionit.<\/p>\n<p>Ajo q\u00eb nuk do t\u00eb m\u00ebsojm\u00eb asnj\u00ebher\u00eb \u00ebsht\u00eb n\u00ebse \u00e7mimet do t\u00eb ishin rritur m\u00eb pak, apo m\u00eb shum\u00eb, n\u00ebse tregu do t\u00eb ishte l\u00ebn\u00eb t\u00eb reagonte i lir\u00eb.<\/p>\n<p>Operator\u00ebt tregtues pohuan vazhdimisht se nd\u00ebrhyrjet e vazhdueshme n\u00eb \u00e7mim u ul\u00ebn atyre fleksibilitetin, p\u00ebr t\u2019u p\u00ebrshtatur me kushtet e tregut, q\u00eb do t\u2019u mund\u00ebsonte t\u00eb blinin sasi m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha karburanti kur bursat ishin m\u00eb t\u00eb lira, teksa \u00e7mimet e pakic\u00ebs mund t\u00eb ishin t\u00eb pakt\u00ebn 5% m\u00eb t\u00eb lira sesa ato t\u00eb fiksuara nga Bordi.<\/p>\n<p>Rezultati i duksh\u00ebm ishte q\u00eb pothuajse t\u00eb gjitha kompanit\u00eb rezultuan me humbje, ose r\u00ebnie t\u00eb ndjeshme t\u00eb fitimeve. Vet\u00eb shoq\u00ebrit\u00eb kishin m\u00eb pak mjete financiare n\u00eb dispozicion p\u00ebr t\u00eb amortizuar pasojat e kriz\u00ebs, duke \u00e7uar n\u00eb mbylljen e m\u00eb t\u00eb vegj\u00eblve e duke krijuar terren p\u00ebr p\u00ebrqendrimin e tregut, q\u00eb n\u00eb afat t\u00eb gjat\u00eb, s\u00ebrish i d\u00ebmton konsumator\u00ebt me fiksimin e \u00e7mimeve.<\/p>\n<p>Historia e tranzicionit t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb ka shum\u00eb raste kur institucionet qeveritare, n\u00eb pamund\u00ebsi p\u00ebr t\u00eb kontrolluar transaksione reale, nd\u00ebrhyjn\u00eb n\u00ebp\u00ebrmjet vendosjes s\u00eb \u00e7mimeve t\u00eb referenc\u00ebs.<\/p>\n<p>Disa vite m\u00eb par\u00eb, n\u00eb pamund\u00ebsi p\u00ebr t\u00eb gjurmuar pagat reale dhe p\u00ebr t\u00eb mbledhur detyrimet fiskale p\u00ebrkat\u00ebse, Ministria e Financave vendosi paga referenc\u00eb, q\u00eb u hoq\u00ebn, pasi ato nuk ishin n\u00eb linj\u00eb me parimet e Bashkimit Europian. Doganat, prej vitesh, p\u00ebrdornin referenca p\u00ebr llogaritjen e detyrimeve n\u00eb zhdoganimin e mallrave.<\/p>\n<p>Tatimet b\u00ebjn\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00eb gj\u00eb gjat\u00eb kontrolleve t\u00eb tyre te bizneset, bazuar n\u00eb udh\u00ebzimet e ligjit p\u00ebr TVSH-n\u00eb. P\u00ebr shitblerjen e pronave po ashtu prej vitesh p\u00ebrdoren vlerat e referenc\u00ebs.<\/p>\n<p>Teorikisht, informatizimi i sistemeve ai ato fiskale, apo t\u00eb kadastr\u00ebs duhet t\u00eb ulte mund\u00ebsin\u00eb p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb shmangie apo evazion dhe t\u00eb sillte transaksionet sa m\u00eb af\u00ebr me vler\u00ebn reale, duke e b\u00ebr\u00eb t\u00eb pavler\u00eb p\u00ebrdorimin e referencave nga institucionet ligjzbatuese.<\/p>\n<p>Vitet e fundit, qeveria shqiptare ka investuar miliona euro n\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsimin e sistemit t\u00eb fiskalizimit, informatizimin e kadastr\u00ebs, apo kryerjen online t\u00eb sh\u00ebrbimeve t\u00eb tjera, me synimin p\u00ebr t\u00eb reduktuar mund\u00ebsit\u00eb p\u00ebr t\u00eb kryer shmangie dhe evazion.<\/p>\n<p>Praktikisht, ajo q\u00eb po ndodh \u00ebsht\u00eb nj\u00eb vrull i ri i institucioneve ligjzbatuese p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrdorur edhe m\u00eb shum\u00eb vlerat e referenc\u00ebs. Kryeministri Edi Rama, pak dit\u00eb m\u00eb par\u00eb, tha se shifra e turist\u00ebve nuk korrespondon me t\u00eb ardhurat q\u00eb deklarojn\u00eb hotelet dhe si rrjedhoj\u00eb, vitin e ardhsh\u00ebm, t\u00eb gjitha strukturat akomoduese do t\u00eb ken\u00eb \u00e7mime referenc\u00eb!<\/p>\n<p>Zgjidhet direkt t\u00eb kalohet n\u00eb arbitraritet, pa shqyrtuar realisht se \u00e7far\u00eb po ndodh n\u00eb treg, duke rrezikuar q\u00eb t\u00eb d\u00ebmtohen bizneset formale, pasi historia ka treguar se ato joformalet s\u00ebrish do ta gjejn\u00eb rrug\u00ebn p\u00ebr t\u00eb deklaruar m\u00eb pak, ose aspak.<\/p>\n<p>Jo vet\u00ebm kaq! Por duket se \u00e7mimet e referenc\u00ebs do t\u00eb p\u00ebrdoren edhe p\u00ebr qytetar\u00ebt, t\u00eb cil\u00ebt nuk jan\u00eb t\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb p\u00ebrditshm\u00ebrin\u00eb e tyre n\u00eb transaksione financiare.<\/p>\n<p>Taksa e pron\u00ebs \u00ebsht\u00eb shembulli m\u00eb i fundit i gjetjes s\u00eb rrug\u00ebs m\u00eb t\u00eb shkurt\u00ebr, por me pasoja m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb qytetar\u00ebt e taksapaguesit.<\/p>\n<p>N\u00eb faturat e ujit, familjar\u00ebve u ka ardhur e rritur taksa e pron\u00ebs deri n\u00eb 76% m\u00eb shum\u00eb, pa ndryshuar asgj\u00eb n\u00eb ligj, vet\u00ebm nga rritja me vendime e referenc\u00ebs s\u00eb pronave.<\/p>\n<p>Edhe n\u00eb projektligjin \u201cP\u00ebr taks\u00ebn mbi pasurin\u00eb e paluajtshme\u201d, q\u00eb pritet t\u00eb hyj\u00eb n\u00eb fuqi n\u00eb 2026-n, ndon\u00ebse parashikohet leht\u00ebsi n\u00eb uljen me 50% t\u00eb taks\u00ebs p\u00ebr nd\u00ebrtesat e para, rritja e referencave \u00ebsht\u00eb aq e lart\u00eb sa taksa e paguar do t\u00eb jet\u00eb 50% m\u00eb shum\u00eb.<\/p>\n<p>Efekti nuk mbaron k\u00ebtu. Nd\u00ebrtuesit kan\u00eb paralajm\u00ebruar se rritja e \u00e7mimeve mesatare referuese do t\u00eb ndikoj\u00eb si n\u00eb rritjen e tatimit mbi t\u00eb ardhurat, q\u00eb paguhet p\u00ebr rastet e transaksioneve t\u00eb shitblerjes s\u00eb pron\u00ebs, por edhe te pagesat e taks\u00ebs s\u00eb ndikimit n\u00eb infrastruktur\u00eb, q\u00eb paguajn\u00eb nd\u00ebrtuesit, dhe te detyrimet e tyre p\u00ebr taks\u00ebn 3% t\u00eb strehimit social. S\u00ebrish ai q\u00eb do ta paguaj\u00eb, do t\u00eb jet\u00eb konsumatori fundor, pasi rritja e barr\u00ebs tatimore te sektori i nd\u00ebrtimit do t\u00eb shtrenjtoj\u00eb dhe m\u00eb tej \u00e7mimet e apartamenteve.<\/p>\n<p>Parimi i ekonomis\u00eb s\u00eb tregut \u00ebsht\u00eb t\u00eb ofroj\u00eb produkte dhe sh\u00ebrbime me \u00e7mime optimale, q\u00eb i vendos tregu dhe u lejon liri zgjedhjeje konsumator\u00ebve, familjeve e bizneseve n\u00ebp\u00ebrmjet krijimit t\u00eb nj\u00eb mjedisi konkurruese e rregulla loje t\u00eb pakt\u00ebn neutrale p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb, pa nd\u00ebrhyrje administrative shtet\u00ebrore.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrhyrja e shtetit apo institucioneve rregullatore mb\u00ebshtetet n\u00eb rastet kur ato korrektojn\u00eb pap\u00ebrsosm\u00ebrit\u00eb n\u00eb treg, apo kur tregu nuk funksionon me efikasitet.<\/p>\n<p>Por, ajo q\u00eb po ndodh n\u00eb Shqip\u00ebri, \u00ebsht\u00eb e kund\u00ebrta. Shteti po nd\u00ebrhyn e dikton n\u00eb ekonomi e mbi t\u00eb gjitha, mbi vullnetin e lir\u00eb t\u00eb pal\u00ebve n\u00eb transaksion e krijim pasurie, n\u00ebp\u00ebrmjet referencave.<\/p>\n<p>Shqip\u00ebria e ka p\u00ebrjetuar p\u00ebrvoj\u00ebn \u00e7mimeve e pagave t\u00eb fiksuara me vendim shtet\u00ebror, q\u00eb nuk linin hap\u00ebsira vendimmarr\u00ebse.<\/p>\n<p>Duket sikur k\u00ebtij modeli po i p\u00ebrafrohemi p\u00ebrs\u00ebri, me \u00e7mimet e referenc\u00ebs. Konsumator\u00ebt dhe bizneset kan\u00eb vuajtur e do t\u00eb duhet t\u00eb vuajn\u00eb pasojat q\u00eb sjell p\u00ebrdorimi arbitrar i referencave, duke denatyruar transaksionet dhe vler\u00ebn e tregut, por edhe duke tkurrur lirin\u00eb p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb vendime ekonomike, p\u00ebr t\u00eb investuar e p\u00ebr t\u00eb kursyer.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#8220;Monitor&#8221; Forma q\u00eb gjeti qeveria vitin e kaluar, kur \u00e7mimet e karburanteve filluan t\u00eb rriteshin me shpejt\u00ebsi pas sulmeve t\u00eb Rusis\u00eb ndaj Ukrain\u00ebs, ishte krijimi i nj\u00eb Bordi Transparence p\u00ebr fiksimin e \u00e7mimeve tavan t\u00eb shumic\u00ebs e pakic\u00ebs. Bordi u krijua n\u00eb mars 2022 dhe funksionoi m\u00eb shum\u00eb sesa nj\u00eb vit. \u00c7mimet normalisht vijuan rritjen &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":54877,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[46],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/59485"}],"collection":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=59485"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/59485\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/54877"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=59485"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=59485"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=59485"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}