{"id":56469,"date":"2023-09-13T19:16:38","date_gmt":"2023-09-13T19:16:38","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=56469"},"modified":"2023-09-13T19:16:38","modified_gmt":"2023-09-13T19:16:38","slug":"oligarkia-e-avancuar-ne-qeverisjen-e-rames-dhe-pushtetet-e-padukshme","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/2023\/09\/13\/oligarkia-e-avancuar-ne-qeverisjen-e-rames-dhe-pushtetet-e-padukshme\/","title":{"rendered":"Oligarkia e avancuar n\u00eb qeverisjen e Ram\u00ebs dhe pushtetet e padukshme"},"content":{"rendered":"<p><strong>Nga\u00a0Ndri\u00e7im KULLA<\/strong><\/p>\n<p>A mund t\u00eb b\u00ebhet nj\u00eb politik\u00eb m\u00eb e mir\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb koh\u00eb krize t\u00eb p\u00ebrgjithshme n\u00eb k\u00ebt\u00eb vend ku ka pllakosur jo vet\u00ebm nj\u00eb kriz\u00eb e fort\u00eb ekonomike, por edhe nj\u00eb kriz\u00eb akoma dhe m\u00eb e thell\u00eb sociale dhe politike?<\/p>\n<p>Pra, a mund t\u00eb b\u00ebhet politik\u00eb edhe jasht\u00eb prej \u201ctradit\u00ebs\u201d s\u00eb sjelljes s\u00eb klasave udh\u00ebheq\u00ebse politike gjat\u00eb gjith\u00eb k\u00ebsaj periudhe t\u00eb tranzicionit, jasht\u00eb prej t\u00eb gjith\u00eb atyre \u201chistorive\u201d t\u00eb mazhorancave dhe opozitave q\u00eb me radh\u00eb kan\u00eb shoq\u00ebruar k\u00ebt\u00eb tranzicion?<\/p>\n<p>Nj\u00eb shtet i p\u00ebrdorur p\u00ebr t\u00eb ruajtur pushtetin dhe nj\u00eb pushtet i \u201cdegjeneruar\u201d deri n\u00eb at\u00eb mas\u00eb sa t\u00eb mos ruaj\u00eb dot as funksionet e veta m\u00eb kryesore, nuk \u00ebsht\u00eb shkak n\u00eb vetvete, \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm pasoj\u00eb e faktit q\u00eb grushti i oligarkis\u00eb, \u00e7do vit e m\u00eb shum\u00eb, \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb kaq i r\u00ebnd\u00eb e godit\u00ebs sa ka arritur ta shkallmoj\u00eb parzmoren e politik\u00ebs.<\/p>\n<p>Fuqis\u00eb ekonomike i \u00ebsht\u00eb hapur rrug\u00eb t\u00eb sundoj\u00eb fuqin\u00eb politike.<\/p>\n<p>N\u00ebse nevojitet, ajo duhet luftuar nga politika, p\u00ebr ta sjell\u00eb n\u00eb binar\u00ebt e vet ekonomin\u00eb, shkruan Karl Popper.<\/p>\n<p>Problemi \u00ebsht\u00eb se n\u00eb Shqip\u00ebri, ky mendim politik aq shum\u00eb i vler\u00ebsuar n\u00eb demokracit\u00eb per\u00ebndimore, ka ndeshur gjithmon\u00eb v\u00ebshtir\u00ebsi t\u00eb zbatohet, p\u00ebr t\u00eb mos synuar m\u00eb pas t\u00eb fitoj\u00eb terren e t\u00eb propozohet si nj\u00eb alternativ\u00eb e domosdoshme, ndaj dy plag\u00ebve tona t\u00eb sotme: oligarkis\u00eb s\u00eb avancuar n\u00eb qeverisje dhe pushteteve t\u00eb padukshme t\u00eb pleksura me qeverisjen.<\/p>\n<p>N\u00eb teorin\u00eb politike lindja e \u201cpushteteve t\u00eb padukshme\u201d humbet deri n\u00eb labirintet e shkuara t\u00eb s\u00eb mo\u00e7mes. Intrigat e oborreve, vrasjet e pallateve mbret\u00ebrore, jan\u00eb skena q\u00eb p\u00ebr shekuj me radh\u00eb kan\u00eb gjall\u00ebruar teatrin e politik\u00ebs europiane.<\/p>\n<p>Zhvillimi dhe konsolidimi i demokracis\u00eb nuk mundi ta shkul\u00eb fenomenin nga skena publike, p\u00ebrkundrazi.<\/p>\n<p>Politika moderne, edhe n\u00eb vendet me tradit\u00eb t\u00eb sh\u00ebndosh\u00eb demokratike, ka njohur nj\u00eb strukturim progresiv dhe shp\u00ebrhapje t\u00eb gjer\u00eb t\u00eb kanaleve t\u00eb pushtetit t\u00eb fsheht\u00eb dhe skajshm\u00ebrisht t\u00eb fuqish\u00ebm e kompleks.<\/p>\n<p>Aq m\u00eb tep\u00ebr sot\u00a0 n\u00eb politik\u00ebn e sundimit rilindas, q\u00eb si busull t\u00eb udh\u00ebheqese\u00a0 \u00a0ka\u00a0 vet\u00ebm pushtetin dhe si \u201ckart\u00eb vlerash\u2019 vet\u00ebm intrig\u00ebn p\u00ebr ta fituar k\u00ebt\u00eb pushtet, ulluk\u00ebzimi kapilar i \u201ctentakulave\u201d t\u00eb pushteteve t\u00eb padukshme i cili \u00ebsht\u00eb ndihmuar edhe nga \u201cmjesht\u00ebria bizantine\u201d dhe \u201carsenali i jasht\u00ebzakonsh\u00ebm i mjeteve q\u00eb kjo \u201czejtari e ve\u00e7ant\u00eb shqiptare\u201d na afron, ka arritur t\u00eb lul\u00ebzoj\u00eb n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb rrethin ton\u00eb shoq\u00ebror, mendor e politik.<\/p>\n<p>Ushtrimi i fsheht\u00eb i fuqis\u00eb politike \u2013 e drejtuar drejt sekret\u00ebsis\u00eb dhe g\u00ebnjeshtr\u00ebs \u2013 p\u00ebrforcon sot nj\u00eb problem t\u00eb rangut m\u00eb t\u00eb lart\u00eb t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb son\u00eb, q\u00eb pret zgjidhje qoft\u00eb n\u00eb nivelin e veprimit politik, ashtu dhe n\u00eb nj\u00eb nivel m\u00eb t\u00eb p\u00ebrgjithsh\u00ebm, n\u00eb nivelin e aktivitetit shoq\u00ebror.<\/p>\n<p>E kjo p\u00ebr faktin se nj\u00eb aspekt i saj i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb drejtp\u00ebrdrejt me vet\u00eb faktin e demokracis\u00eb s\u00eb nj\u00eb vendi.<\/p>\n<p>Pushteti i paduksh\u00ebm nuk konsiston thjesht n\u00eb nj\u00eb penges\u00eb n\u00eb realizimin m\u00eb t\u00eb plot\u00eb apo m\u00eb t\u00eb mir\u00eb t\u00eb nj\u00eb demokracie, por p\u00ebrb\u00ebn faktorin baz\u00eb t\u00eb degjenerimit t\u00eb k\u00ebsaj forme t\u00eb qeverisjes.<\/p>\n<p>Transparenca e politik\u00ebs dhe pushtetit \u00ebsht\u00eb m\u00ebnyra m\u00eb qen\u00ebsore e \u00e7do modeli demokratik. Aty ku sfera e qeverisjes \u00ebsht\u00eb e mbuluar nga err\u00ebsira nuk mund t\u00eb flitet m\u00eb p\u00ebr menaxhim apo kontroll t\u00eb pushtetit nga ana e qytetar\u00ebve.<\/p>\n<p>Aty, ushtrimi i fsheht\u00eb i pushtetit i transformon njer\u00ebzit nga individ\u00eb politikisht t\u00eb lir\u00eb n\u00eb individ\u00eb t\u00eb n\u00ebnshtruar.<\/p>\n<p>E kjo p\u00ebr faktin se err\u00ebsira, nga nj\u00ebra an\u00eb, nevojitet t\u00eb fsheh\u00eb nga syt\u00eb e t\u00eb qeverisurve veprimet e pushtetit q\u00eb bien ndesh me parimet e legjitimitetit demokratik, dhe nga ana tjet\u00ebr, k\u00ebrkon t\u00eb mbuloj\u00eb strategjit\u00eb q\u00eb pushteti p\u00ebrdor shpesh p\u00ebr t\u00eb neutralizuar veprimet apo l\u00ebvizjet e \u201csegmenteve t\u00eb tjera t\u00eb caktuara t\u00eb klasave udh\u00ebheq\u00ebse\u201d.<\/p>\n<p>P\u00ebr rrjedhim, korrupsioni, menaxhimi instrumental i informacionit dhe i konflikteve sociale, p\u00ebrgjimi, shantazhimi (p\u00ebr t\u00eb mos shkuar deri n\u00eb mjete m\u00eb t\u00eb dhunshme si urrejtja apo si\u00a0 hakmarrja e kryeministrit t\u00eb sot\u00ebm q\u00eb \u00ebsht\u00eb emblematike ), jan\u00eb disa prej instrumenteve p\u00ebrmes t\u00eb cil\u00ebve synohet t\u00eb arrihet nj\u00eb neutralizim i till\u00eb.<\/p>\n<p>Duke sjell\u00eb nd\u00ebrmend k\u00ebto radh\u00eb t\u00eb m\u00ebsimeve politike, rr\u00ebqethesh me p\u00ebrpik\u00ebrin\u00eb me t\u00eb cil\u00ebn puthitet ky shpjegim me gjendjen e sotme t\u00eb qeverisjes shqiptare t\u00eb bojaxhiut t\u00eb shkarravinave.<\/p>\n<p>Sa her\u00eb me radh\u00eb k\u00ebto 10 vjet\u00a0 qytetar\u00ebt kan\u00eb qen\u00eb t\u00eb fundit q\u00eb jan\u00eb informuar ose n\u00eb shumic\u00ebn e her\u00ebs nuk jan\u00eb informuar p\u00ebr ligje, norma, tendera e trafiqe t\u00eb kryera n\u00eb err\u00ebsir\u00eb nga shteti e qeverisja, e q\u00eb kan\u00eb nxjerr\u00eb n\u00eb drit\u00eb vet\u00ebm maj\u00ebn e tyre t\u00eb ajsbergut, fal\u00eb shp\u00ebrthimit t\u00eb\u00a0 \u00a0vjedhjeve apo t\u00eb skandaleve fenomenale.<\/p>\n<p>Sa her\u00eb kemi d\u00ebgjuar p\u00ebr video q\u00eb pritet t\u00eb dalin, por nuk dalin kurr\u00eb, ose dalin vet\u00ebm ato video q\u00eb i interesojn\u00eb pushtetit ose klasave udh\u00ebheq\u00ebse t\u00eb partive politike.<\/p>\n<p>Sa dosje skandaloze t\u00eb korrupsionit qeveritar q\u00eb disponon SPAKU dhe heziton t\u2019i aktivizoj\u00eb hetimet e tyre p\u00ebr shkak t\u00eb presionit personal t\u00eb kryeministrit t\u00eb gjithpushtetsh\u00ebm?!<\/p>\n<p>Po skandalet e shp\u00ebrthyera t\u00eb p\u00ebrgjimit q\u00eb si nj\u00eb fllusk\u00eb fryhen dhe shfryhen dhe n\u00eb fund shpesh dalin barazim si n\u00eb ndeshje futbolli, ndoshta nga t\u00eb dyja pal\u00ebt e politik\u00ebs, a nuk jan\u00eb shenja alarmante se pushteti i paduksh\u00ebm n\u00eb Shqip\u00ebri ka z\u00ebn\u00eb rr\u00ebnj\u00eb t\u00eb forta, gati t\u00eb pashkulshme, aq sa s\u00eb fundi ai arriti t\u00eb pleksej me nj\u00eb mas\u00eb t\u00eb madhe njer\u00ebzish duke i orientuar ata me \u201cforc\u00ebn e paras\u00eb dhe t\u00eb skamjes\u201d drejt rrug\u00ebs s\u00eb kanabizimit.<\/p>\n<p>Por ajo q\u00eb e b\u00ebn akoma dhe m\u00eb t\u00eb tmerrsh\u00ebm kontrastin midis pushtetit t\u00eb paduksh\u00ebm dhe demokracis\u00eb son\u00eb \u00ebsht\u00eb se nj\u00eb kontrast i till\u00eb\u00a0 ka lindur dhe po vazhdon t\u00eb zhvillohet si n\u00eb planin e parimeve politike ashtu dhe n\u00eb planin e konflikteve t\u00eb interesit.<\/p>\n<p>Kjo e fundit \u00ebsht\u00eb ajo q\u00eb e b\u00ebn kaq t\u00eb rreziksh\u00ebm k\u00ebt\u00eb fenomen, duke e shnd\u00ebrruar jo thjesht n\u00eb nj\u00eb limit, si\u00e7 p\u00ebrpiqet shum\u00ebkush ta thjesht\u00ebzoj\u00eb, por n\u00eb nj\u00eb virus vdekjeprur\u00ebs p\u00ebr demokracin\u00eb.<\/p>\n<p>Ky \u00ebsht\u00eb skenari ku ka rr\u00ebshqitur\u00a0 shoq\u00ebria jon\u00eb, q\u00eb mbart mbi supe aq e aq konflikte t\u00eb pazgjidhura pronash apo dhe interesa thjesht mbijetese apo t\u00eb karakterit t\u00eb padrejt\u00ebsis\u00eb sociale.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga\u00a0Ndri\u00e7im KULLA A mund t\u00eb b\u00ebhet nj\u00eb politik\u00eb m\u00eb e mir\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb koh\u00eb krize t\u00eb p\u00ebrgjithshme n\u00eb k\u00ebt\u00eb vend ku ka pllakosur jo vet\u00ebm nj\u00eb kriz\u00eb e fort\u00eb ekonomike, por edhe nj\u00eb kriz\u00eb akoma dhe m\u00eb e thell\u00eb sociale dhe politike? Pra, a mund t\u00eb b\u00ebhet politik\u00eb edhe jasht\u00eb prej \u201ctradit\u00ebs\u201d s\u00eb sjelljes s\u00eb &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":54052,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[44],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/56469"}],"collection":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=56469"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/56469\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/54052"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=56469"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=56469"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=56469"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}