{"id":5586,"date":"2022-02-26T11:29:10","date_gmt":"2022-02-26T11:29:10","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=5586"},"modified":"2022-02-26T11:29:10","modified_gmt":"2022-02-26T11:29:10","slug":"pushtimi-i-ukraines-nga-rusia-minon-te-gjithe-rendin-gjeopolitik","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/2022\/02\/26\/pushtimi-i-ukraines-nga-rusia-minon-te-gjithe-rendin-gjeopolitik\/","title":{"rendered":"Pushtimi i Ukrain\u00ebs nga Rusia minon t\u00eb gjith\u00eb rendin gjeopolitik"},"content":{"rendered":"<p><strong><em>Vendimi i Vladimir Putin p\u00ebr t\u00eb pushtuar Ukrain\u00ebn ka p\u00ebrmbysur supozimet p\u00ebr paprekshm\u00ebrin\u00eb e kufijve dhe e ka futur bot\u00ebn n\u00eb nj\u00eb situat\u00eb krejt\u00ebsisht t\u00eb re, thon\u00eb ekspert\u00ebt e siguris\u00eb.<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong>Nga Ben Knight, Deutsche Welle<\/strong><\/p>\n<p>Sipas ekspert\u00ebve gjerman\u00eb t\u00eb siguris\u00eb, pushtimi i Rusis\u00eb jo vet\u00ebm q\u00eb k\u00ebrc\u00ebnon sovranitetin e Ukrain\u00ebs, por ka minuar t\u00eb gjith\u00eb rendin gjeopolitik. &#8220;Sot pothuajse gjith\u00e7ka \u00ebsht\u00eb ndryshe, krahasuar me dje\u201d &#8211;\u00a0 tha p\u00ebr DW politologu Johannes Varwick, nga universiteti i Halle. &#8220;Tani jemi kthyer n\u00eb nj\u00eb lloj konfrontimi t\u00eb blloqeve. Vet\u00ebm se kufijt\u00eb e Bllokut Per\u00ebndimor jan\u00eb zhvendosur drejt Lindjes, n\u00eb krahasim me periudh\u00ebn e Luft\u00ebs s\u00eb Ftoht\u00eb. Paqja n\u00eb Evrop\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb gj\u00eb e s\u00eb kaluar\u00ebs dhe besimi tek Rusia \u00ebsht\u00eb shkat\u00ebrruar plot\u00ebsisht.\u00a0Do t\u00eb duhen dekada p\u00ebr t\u00eb rivendosur besimin mes Per\u00ebndimit dhe Rusis\u00eb.&#8221;<\/p>\n<p>Vendimi i presidentit Vladimir Putin p\u00ebr t\u00eb d\u00ebrguar trupa p\u00ebrtej kufirit t\u00eb nj\u00eb kombi sovran &#8211;\u00a0pushtimi m\u00eb i madh i k\u00ebtij lloji q\u00eb nga Lufta e Dyt\u00eb Bot\u00ebrore &#8211;\u00a0ka krijuar at\u00eb q\u00eb shum\u00eb e shohin si nj\u00eb precedent t\u00eb tmerrsh\u00ebm.<\/p>\n<p>Rafael Loss, specialist i politikave t\u00eb siguris\u00eb p\u00ebr Marr\u00ebdh\u00ebniet me Jasht\u00eb n\u00eb K\u00ebshillin Evropian (ECFR), tha p\u00ebr DW se n\u00eb kriz\u00ebn aktuale, pasojat afatgjata jan\u00eb ende t\u00eb v\u00ebshtira p\u00ebr t&#8217;u vler\u00ebsuar. &#8220;P\u00ebr t\u00eb pakt\u00ebn tek disa pjes\u00eb t\u00eb Evrop\u00ebs, duket se rendi i 1990-\u00ebs \u00ebsht\u00eb n\u00ebn rr\u00ebnoja. Kryesisht p\u00ebr vendet q\u00eb gjenden nd\u00ebrmjet, p\u00ebr fat t\u00eb keq, vendet q\u00eb nuk jan\u00eb tashm\u00eb pjes\u00eb e NATO-s apo e Bashkimit Evropian\u201d.<\/p>\n<p>P\u00ebr ato vende, situata e siguris\u00eb duket shum\u00eb m\u00eb e zymt\u00eb.&#8221;Ne mund t\u00eb p\u00ebrfundojm\u00eb n\u00eb nj\u00eb situat\u00eb ku hap\u00ebsirat e nd\u00ebrmjetme do t\u00eb kund\u00ebrshtohen, ku aft\u00ebsia e NATO-s dhe BE-s\u00eb p\u00ebr t\u00eb mbrojtur ndikimin e tyre kund\u00ebrshtohet,&#8221; tha Loss.<\/p>\n<p><strong>Var\u00ebsia ndaj SHBA\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>Kjo n\u00ebnkupton se vendet evropiane do t\u00eb b\u00ebhen edhe nj\u00ebher\u00eb tjet\u00ebr, si n\u00eb Luft\u00ebn e Ftoht\u00eb, gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb t\u00eb varura nga Shtetet e Bashkuara p\u00ebr t\u00eb garantuar mbrojtjen, dhe kufijt\u00eb n\u00ebn sfer\u00ebn e ndikimit rus do t\u00eb militarizohen. &#8220;Tani duhet t\u00eb riaktivizojm\u00eb konceptin e vjet\u00ebr t\u00eb kontrollit kund\u00ebr Rusis\u00eb&#8221; &#8211; tha Varwick. &#8220;Kjo do t\u00eb thot\u00eb se ne duhet t\u00eb forcojm\u00eb krahun lindor t\u00eb NATO-s dhe t\u00eb p\u00ebrdorim parandalimin kund\u00ebr Putinit. \u00cbsht\u00eb e qart\u00eb se Ukraina q\u00ebndron pas k\u00ebtij kufiri. Tani \u00ebsht\u00eb \u00e7\u00ebshtje e mbrojtjes s\u00eb an\u00ebtar\u00ebve t\u00eb NATO-s nga Rumania n\u00eb Bullgari. K\u00ebto vende jan\u00eb n\u00eb nj\u00eb situat\u00eb m\u00eb t\u00eb mir\u00eb, si\u00e7 thot\u00eb NATO, dhe mund ta p\u00ebrballojn\u00eb agresionin e mundsh\u00ebm nga Rusia\u201d.<\/p>\n<p>Kjo p\u00ebrfaq\u00ebson nj\u00eb p\u00ebrmbysje dramatike t\u00eb rendit paq\u00ebsor q\u00eb shum\u00ebkush parashikoi pas r\u00ebnies s\u00eb Bashkimit Sovjetik, kur NATO dhe gjithashtu Bashkimi Evropian filluan t\u00eb an\u00ebtar\u00ebsojn\u00eb shtete t\u00eb reja dhe vendet jasht\u00eb BE-s\u00eb u vendos\u00ebn n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb nj\u00ebpasnj\u00ebshme n\u00eb korniza rregullatore &#8211; t\u00eb tilla si rrjete energjetike &#8211;\u00a0n\u00eb partneritet me BE-n\u00eb. &#8220;Tani jemi kthyer n\u00eb nj\u00eb situat\u00eb ku Evropa dhe vendet e NATO-s nuk jan\u00eb m\u00eb aq t\u00eb gatshme p\u00ebr t&#8217;u angazhuar me vendet m\u00eb lindore &#8221; &#8211; tha Rafael Loss.<\/p>\n<p><strong>K\u00ebndv\u00ebshtrimi i Putinit\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>P\u00ebr Putinin, sulmi i papritur i s\u00eb enjtes justifikohet plot\u00ebsisht nga zgjerimi i NATO-s n\u00eb vitet e hershme post-sovjetike dhe nd\u00ebrhyrjet e m\u00ebpasshme t\u00eb SHBA-s\u00eb n\u00eb Irak dhe Afganistan. &#8220;Putin beson se \u00ebsht\u00eb i justifikuar p\u00ebr l\u00ebvizjen e kufijve me forc\u00eb, sepse sipas tij NATO-ja ka vepruar gjithashtu nj\u00ebsoj &#8221; &#8211; tha Loss p\u00ebr DW. &#8220;Ai beson se NATO p\u00ebrdori dob\u00ebsin\u00eb ruse gjat\u00eb viteve 1990 p\u00ebr t\u00eb rivij\u00ebzuar kufijt\u00eb n\u00eb ish-Jugosllavi, p\u00ebr t\u00eb shk\u00ebputur Kosov\u00ebn nga Serbia.&#8221;<\/p>\n<p>Nd\u00ebrkoh\u00eb, Per\u00ebndimi mund t\u00eb tregoj\u00eb shkeljet e shumta t\u00eb rendit nd\u00ebrkomb\u00ebtar nga Rusia gjat\u00eb viteve t\u00eb fundit, duke p\u00ebrfshir\u00eb nd\u00ebrhyrjen n\u00eb vende t\u00eb tilla si Gjeorgjia &#8211; ku Kremlini njohu shtetet separatiste t\u00eb Abkhazis\u00eb dhe Osetis\u00eb s\u00eb Jugut n\u00eb 2008 &#8211; dhe aneksimin rus t\u00eb Krimes\u00eb nga Ukraina n\u00eb vitin 2014. L\u00ebvizja e fundit ka shkelur Aktin Final t\u00eb Helsinkit t\u00eb vitit 1975, i cili kishte p\u00ebr q\u00ebllim t\u00eb ruante paprekshm\u00ebrin\u00eb e kufijve. &#8220;Kjo \u00ebsht\u00eb di\u00e7ka p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn lider\u00ebt e nj\u00ebpasnj\u00ebsh\u00ebm rus\u00eb kan\u00eb marr\u00eb pjes\u00eb n\u00eb negociata dhe kan\u00eb r\u00ebn\u00eb dakord&#8221; &#8211; tha Loss.<\/p>\n<p><strong>Efekti bot\u00ebror i &#8220;dallg\u00ebzimit\u201d\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>Ekziston gjithashtu rreziku q\u00eb provokimi i rendit nd\u00ebrkomb\u00ebtar nga Rusia mund t\u00eb ket\u00eb gjithashtu nj\u00eb efekt destabilizues n\u00eb pjes\u00eb t\u00eb tjera t\u00eb bot\u00ebs, ku rajonet delikate (q\u00eb mund t\u00eb prodhojn\u00eb kriza) po mbahen n\u00ebn menaxhim me an\u00eb t\u00eb marr\u00ebveshjeve t\u00eb brishta dhe garancin\u00eb e fuqive t\u00eb tjera.<\/p>\n<p>\u00c7far\u00eb mund t\u00eb n\u00ebnkuptojn\u00eb ngjarjet e s\u00eb enjtes, p\u00ebr shembull, p\u00ebr pretendimet e diskutueshme t\u00eb Kin\u00ebs ndaj Tajvanit? &#8220;E kam t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb krijoj nj\u00eb lidhje t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb midis Ukrain\u00ebs dhe Tajvanit&#8221; &#8211; tha Loss. &#8220;Ka nj\u00eb angazhim t\u00eb gjat\u00eb p\u00ebr Tajvanin nga Shtetet e Bashkuara. Mendoj se do t\u00eb ishte gabim t\u00eb supozohej, se n\u00ebse SHBA nuk nd\u00ebrhyn ushtarakisht n\u00eb em\u00ebr t\u00eb Ukrain\u00ebs, nuk do ta b\u00ebnte k\u00ebt\u00eb n\u00eb em\u00ebr t\u00eb Tajvanit\u201d.<\/p>\n<p>Por situata n\u00eb nj\u00eb rrafsh m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb mbetet shqet\u00ebsuese: Loss tha, se nd\u00ebrhyrja e Rusis\u00eb n\u00eb Ukrain\u00eb hapi mund\u00ebsin\u00eb q\u00eb aleancat e tjera mund t\u00eb testoheshin dhe se garat e reja rajonale t\u00eb armatimit mund t\u00eb p\u00ebrs\u00ebriten. &#8220;N\u00ebse e gjith\u00eb arkitektura e Aleanc\u00ebs fillon t\u00eb shk\u00ebrmoqet, dhe duket se \u00ebsht\u00eb n\u00eb interesin e Kremlinit q\u00eb ta b\u00ebj\u00eb at\u00eb t\u00eb shk\u00ebrmoqet, kjo do t\u00eb ushtronte shum\u00eb presion mbi nj\u00eb s\u00ebr\u00eb vendesh q\u00eb t\u00eb pakt\u00ebn t\u00eb flirtojn\u00eb me p\u00ebrhapjen b\u00ebrthamore. Pasojat do t\u00eb binin mbi sigurin\u00eb rajonale. P\u00ebr shembull, n\u00ebse Turqia vendos t\u00eb shkoj\u00eb drejt asaj rruge, \u00e7far\u00eb do t\u00eb thot\u00eb kjo p\u00ebr Arabin\u00eb Saudite dhe Egjiptin?&#8221;<\/p>\n<p>Tani Gjermania ka t\u00eb ngjar\u00eb t\u00eb p\u00ebrballet me presion t\u00eb madh, si brenda dhe jasht\u00eb vendit, p\u00ebr t\u00eb rritur shpenzimet e saj t\u00eb mbrojtjes dhe p\u00ebr t\u00eb ripajisur ushtrin\u00eb e saj. T\u00eb enjten, inspektori i ushtris\u00eb, Gjeneral Lejtnant Alfons Mais, nj\u00eb nga ushtarak\u00ebt m\u00eb t\u00eb vjet\u00ebr t\u00eb Gjermanis\u00eb, shkroi n\u00eb LinkedIn, &#8220;N\u00eb vitin tim t\u00eb 41-t\u00eb t\u00eb sh\u00ebrbimit n\u00eb paqe, nuk do ta kisha besuar se do t\u00eb m\u00eb duhej t\u00eb p\u00ebrjetoja nj\u00eb luft\u00eb tjet\u00ebr. Dhe Bundeswehr-i, ushtria q\u00eb un\u00eb jam i privilegjuar t\u00eb drejtoj, \u00ebsht\u00eb pak a shum\u00eb &#8220;e zhveshur\u201d.<\/p>\n<p>\u2026 Zgjedhjet q\u00eb mund t&#8217;u ofrojm\u00eb politik\u00ebb\u00ebr\u00ebsve p\u00ebr t\u00eb mb\u00ebshtetur aleanc\u00ebn jan\u00eb jasht\u00ebzakonisht t\u00eb kufizuara.&#8221;<\/p>\n<p>Brenda nat\u00ebs, vendimi i Putinit duket se e ka b\u00ebr\u00eb bot\u00ebn m\u00eb pak t\u00eb sigurt.\u00a0N\u00ebse do t&#8217;u besohet analist\u00ebve t\u00eb siguris\u00eb, tani \u00ebsht\u00eb nj\u00eb bot\u00eb ku marr\u00ebdh\u00ebniet politike mund t\u00eb p\u00ebrcaktohen gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb nga forca ushtarake.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Vendimi i Vladimir Putin p\u00ebr t\u00eb pushtuar Ukrain\u00ebn ka p\u00ebrmbysur supozimet p\u00ebr paprekshm\u00ebrin\u00eb e kufijve dhe e ka futur bot\u00ebn n\u00eb nj\u00eb situat\u00eb krejt\u00ebsisht t\u00eb re, thon\u00eb ekspert\u00ebt e siguris\u00eb. Nga Ben Knight, Deutsche Welle Sipas ekspert\u00ebve gjerman\u00eb t\u00eb siguris\u00eb, pushtimi i Rusis\u00eb jo vet\u00ebm q\u00eb k\u00ebrc\u00ebnon sovranitetin e Ukrain\u00ebs, por ka minuar t\u00eb gjith\u00eb &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":5587,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[42],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5586"}],"collection":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5586"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5586\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5587"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5586"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5586"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5586"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}