{"id":49941,"date":"2023-06-29T17:24:44","date_gmt":"2023-06-29T17:24:44","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=49941"},"modified":"2023-06-29T17:24:44","modified_gmt":"2023-06-29T17:24:44","slug":"landfilli-i-sharres-i-nxjerr-ujin-e-zi-lumit-te-erzenit","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/2023\/06\/29\/landfilli-i-sharres-i-nxjerr-ujin-e-zi-lumit-te-erzenit\/","title":{"rendered":"Landfilli i Sharr\u00ebs \u201ci nxjerr ujin e zi\u201d lumit t\u00eb Erzenit"},"content":{"rendered":"<p>Pasditen e 19 janarit 2022, dy inspektor\u00eb t\u00eb Agjencis\u00eb Komb\u00ebtare t\u00eb Mjedisit mb\u00ebrrit\u00ebn n\u00eb landfillin e Sharr\u00ebs n\u00eb periferi t\u00eb Tiran\u00ebs p\u00ebr t\u00eb verifikuar nj\u00eb ankes\u00eb dhe e gjet\u00ebn kompanin\u00eb koncesionare n\u00eb shkelje ligjore. Sipas raportit t\u00eb inspektimit, q\u00eb BIRN e disponon, kompania Integrated Energy B.V SPV nuk kishte instaluar impiantin e trajtimit t\u00eb uj\u00ebrave t\u00eb ndotura dhe i shkarkonte ato \u00a0n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb pakontrolluar n\u00eb basenet ujore prit\u00ebse. Agjencia e konsideroi episodin si kundravajtje administrative dhe e urdh\u00ebroi kompanin\u00eb q\u00eb t\u00eb pezullonte aktivitetin e shkarkimeve t\u00eb l\u00ebng\u00ebta, deri n\u00eb vendosjen n\u00eb pun\u00eb t\u00eb impiantit. Ajo e penalizoi gjithashtu kompanin\u00eb Integrated Energy me nj\u00eb gjob\u00eb prej 1 milion lek\u00ebsh dhe e quajti problemin t\u00eb mbyllur.<\/p>\n<p>Por nj\u00eb vit e gjysm\u00eb m\u00eb von\u00eb, BIRN dokumentoi se kompania koncesionare e landfillit t\u00eb Sharr\u00ebs vazhdon t&#8217;i shkarkoj\u00eb uj\u00ebrat e ndotura t\u00eb dekompozimit t\u00eb mbetjeve n\u00eb lumin e Erzenit \u2013 \u00e7ka p\u00ebrb\u00ebn sipas ekspert\u00ebve nj\u00eb shkelje shum\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00eb t\u00eb standardit mjedisor me pasoja afatgjata n\u00eb mjedis dhe sh\u00ebndetin e njer\u00ebzve. N\u00eb fillim t\u00eb qershorit, BIRN filmoi nj\u00eb rrjedh\u00eb me uj\u00eb t\u00eb zi dhe er\u00eb kalb\u00ebsire q\u00eb zbret p\u00ebr gati 1 kilomet\u00ebr nga kodra ku ndodhen pirgjet e plehrave brenda rrethimit t\u00eb landfillit t\u00eb Sharr\u00ebs. Uji i zi shkarkohet fillimisht n\u00eb nj\u00eb kanal tjet\u00ebr me uj\u00eb dhe derdhet m\u00eb pas n\u00eb Erzen, ku ndotja n\u00eb ngjyr\u00eb t\u00eb zez\u00eb dallohet me sy t\u00eb lir\u00eb prej s\u00eb largu.<\/p>\n<p>Ekspert\u00ebt e mjedisit e identifikojn\u00eb l\u00ebngun e zi si liksiviat\u00eb \u2013uj\u00eb i ndotur dhe i patrajtuar q\u00eb shkaktohet nga procesi i dekompozimit t\u00eb mbetjeve urbane. Sipas Rodion Gjok\u00ebs, kreut t\u00eb departamentit t\u00eb mjedisit n\u00eb Institutin Co-Plan, liksiviata i d\u00ebmton jasht\u00eb mase trupat ujor\u00eb sip\u00ebrfaq\u00ebsor\u00eb sapo bie n\u00eb kontakt me to.<\/p>\n<p>\u201cKa p\u00ebrqendrim t\u00eb lart\u00eb t\u00eb karbonit organik, si pjes\u00eb e procesit t\u00eb dekompozimit, ka p\u00ebrqendrim t\u00eb lart\u00eb t\u00eb azotit, ka p\u00ebrqendrim t\u00eb lart\u00eb t\u00eb\u00a0 toksinave dhe m\u00eb e d\u00ebmshmja, ka prezenc\u00eb t\u00eb lart\u00eb metaleve t\u00eb r\u00ebnda,\u201d shpjegoi Gjoka p\u00ebr BIRN.<\/p>\n<p>Landfilli i Sharr\u00ebs \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e kontrat\u00ebs koncesionare mes qeveris\u00eb shqiptare dhe kompanis\u00eb Integrated Energy B.V SPV dhe vendi ku depozitohen mbetjet urbane t\u00eb zon\u00ebs m\u00eb t\u00eb populluar t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb \u2013 p\u00ebrfshir\u00eb bashkin\u00eb e Tiran\u00ebs dhe at\u00eb t\u00eb Durr\u00ebsit.\u00a0Kontrata koncesionare \u00ebsht\u00eb n\u00ebn hetim nga Prokuroria e Posa\u00e7me si pjes\u00eb e afer\u00ebs s\u00eb incenerator\u00ebve, por qeveria shqiptare ka k\u00ebmb\u00ebngulur q\u00eb t\u00eb vazhdoj\u00eb pagesat p\u00ebr kompanin\u00eb Integrated Energy. Kompania ka marr\u00eb deri tani rreth 60 milion\u00eb euro p\u00ebrmes tarif\u00ebs s\u00eb depozitimit t\u00eb mbetjeve nga bashkit\u00eb e qarkut, por inceneratori nuk \u00ebsht\u00eb nd\u00ebrtuar ende. E pyetur nga BIRN n\u00ebse kompania \u201cIntegrated Energy\u201d e kishte zbatuar urdhrin e Agjencis\u00eb Rajonale t\u00eb Mjedisit, AKM, kjo e fundit u p\u00ebrgjigj:\u00a0\u201cnuk kemi informacion, pasi nuk \u00ebsht\u00eb kryer nj\u00eb inspektim i dyt\u00eb\u201d.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-49942\" src=\"https:\/\/foltore.al\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/2-13-300x225.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"225\" srcset=\"https:\/\/foltore.al\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/2-13-300x225.jpg 300w, https:\/\/foltore.al\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/2-13.jpg 640w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/p>\n<p>Drejtuesja e Agjencis\u00eb, Arta Dollani dhe ministrja e Mjedisit, Mirela Kumbaro nuk pranuan k\u00ebrkesat p\u00ebr intervist\u00eb mbi ndotjen e shkaktuar nga kompania koncesionare e landfillit t\u00eb Sharr\u00ebs. Edhe kompania Integrated Energy B.V SPV nuk iu p\u00ebrgjigj pyetjeve t\u00eb BIRN.<\/p>\n<p><strong>\u201cNdotja shkon n\u00eb zinxhirin ushqimor\u201d<\/strong><\/p>\n<p>Lumi i Erzenit buron nga Sh\u00ebngjergji, rreth 25 kilometra n\u00eb lindje t\u00eb Tiran\u00ebs, dhe derdhet n\u00eb Gjirin e Lalzit n\u00eb veri t\u00eb Durr\u00ebsit. N\u00eb zon\u00ebn mes Tiran\u00ebs dhe Durr\u00ebsit, uj\u00ebrat e Erzenit p\u00ebrdoren p\u00ebr vaditje dhe peshkim. N\u00eb af\u00ebrsi t\u00eb fshatit Ndroq buz\u00eb Erzenit, banor\u00ebt e kan\u00eb t\u00eb qart\u00eb se nga buron ndotja.\u00a0Nj\u00eb peshkatar rreth t\u00eb 50-ave, i veshur me nj\u00eb bluz\u00eb me simbolet e Partis\u00eb Demokratike, k\u00ebrkoi t\u00eb mos identifikohej, pasi tha se \u201ckishte frik\u00eb nga hakmarrja\u201d. Por ai i tha BIRN se nuk peshkonte asnj\u00ebher\u00eb posht\u00eb rrjedh\u00ebs q\u00eb vinte nga landfilli.<\/p>\n<p><em>\u201cPeshkimi n\u00eb k\u00ebt\u00eb zon\u00eb \u00ebsht\u00eb gjithmon\u00eb e m\u00eb i v\u00ebshtir\u00eb. Zakoni m\u00eb sjell k\u00ebtu, sepse nuk ka m\u00eb peshk<\/em>,\u201d tha ai.<\/p>\n<p>T\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn panoram\u00eb jep dhe Zija Brahja, nj\u00eb banor i zon\u00ebs s\u00eb Ndroqit, disa kilometra posht\u00eb landfillit t\u00eb Sharr\u00ebs. Sipas tij, fermer\u00ebt e zon\u00ebs p\u00ebrdorin ujin e lumit p\u00ebr vaditje, por gjat\u00eb periudh\u00ebs s\u00eb ver\u00ebs kur prurjet jan\u00eb t\u00eb pakta, uji b\u00ebhet i pap\u00ebrdorsh\u00ebm, pasi ndotja \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e dukshme.<\/p>\n<p><em>\u201cKy uj\u00eb ik\u00ebn deri n\u00eb Shijak tek serat, por ndotja \u00ebsht\u00eb ndotje nuk mund t\u00eb themi se nuk b\u00ebn d\u00ebme,\u201d tha Brahja. \u201cTani p\u00ebrdoret se ka uj\u00eb shum\u00eb, i ndotur \u00ebsht\u00eb, por ngaq\u00eb ka shum\u00eb uj\u00eb, ndotja duket m\u00eb pak,<\/em>\u201d shtoi ai.<\/p>\n<p>Trajtimi i mbetjeve urbane \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga sfidat kryesore mjedisore t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb p\u00ebr shkak t\u00eb dy rreziqeve kryesore; djegies s\u00eb pakontrolluar dhe liksiviatave q\u00eb krijohen nga procesi i kompostimit dhe korredimit. Nd\u00ebrsa djegia e pakontrolluar emeton dioksina dhe komponent\u00eb t\u00eb tjer\u00eb t\u00eb d\u00ebmsh\u00ebm kimik\u00eb n\u00eb aj\u00ebr, liksiviatat rrezikoj\u00eb sip\u00ebrfaqet ujore dhe tok\u00ebsore p\u00ebrmes shkarkimit t\u00eb metaleve t\u00eb r\u00ebnda, t\u00eb cilat kalojn\u00eb m\u00eb pas n\u00eb zinxhirin ushqimor. Ekspert\u00ebt thon\u00eb se n\u00eb rastin e landfillit t\u00eb Sharr\u00ebs, rreziku \u00ebsht\u00eb edhe m\u00eb i madh jo vet\u00ebm p\u00ebr sasin\u00eb e st\u00ebrmadhe t\u00eb tonelatave t\u00eb mbetjeve, por edhe p\u00ebr faktin se ato nuk diferencohen.<\/p>\n<p><em>\u201cAktualisht n\u00eb landfillin e Sharr\u00ebs nuk kemi ndarje n\u00eb burim t\u00eb mbetjeve t\u00eb rrezikshme. K\u00ebtu kemi parasysh baterit\u00eb, pasi t\u00eb gjith\u00eb i hedhin n\u00eb koshin e plehrave dhe ato p\u00ebrfundojn\u00eb n\u00eb landfill, por edhe metale t\u00eb tjera t\u00eb r\u00ebnda,\u201d<\/em>\u00a0tha aktivisti mjedisor, Lavdosh Ferruni.<\/p>\n<p><em>\u201cK\u00ebtu kemi dhe nj\u00eb problem tjet\u00ebr, q\u00eb me k\u00ebt\u00eb ujin e Erzenit ku shkarkohen k\u00ebto uj\u00ebra t\u00eb ndotura p\u00ebrdoret nga banor\u00ebt e zon\u00ebs p\u00ebr vaditje. Kjo afekton dhe zinxhirin ushqimor, pasi nga vaditja kalon tek bim\u00ebt, dhe m\u00eb pas shkojn\u00eb n\u00eb zinxhinin ushqimor t\u00eb njeriut,<\/em>\u201d shtoi Ferruni.<\/p>\n<p>Eksperti Rodion Gjoka bie dakord, nd\u00ebrsa thekson se rasti i ndotjes s\u00eb Erzenit tregon se shteti shqiptar nuk e ka n\u00ebn kontroll trajtimin e mbetjeve urbane, ndon\u00ebse ka shpenzuar miliona euro p\u00ebr k\u00ebt\u00eb proces.<\/p>\n<p><em>\u201cKemi gati gjysm\u00eb miliard\u00eb euro q\u00eb jan\u00eb pompuar n\u00eb sistemet e menaxhimit t\u00eb mbetjeve dhe jemi s\u00ebrish n\u00eb faz\u00ebn, ku kemi nj\u00eb grumbullim m\u00eb t\u00eb mir\u00eb t\u00eb mbetjeve n\u00eb disa qytete kryesore, por menaxhimi dhe drejtimi final \u00ebsht\u00eb si\u00e7 ka qen\u00eb, k\u00ebtu e historikisht,\u201d<\/em>\u00a0tha Gjoka.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-49943\" src=\"https:\/\/foltore.al\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/1-32-300x225.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"225\" srcset=\"https:\/\/foltore.al\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/1-32-300x225.jpg 300w, https:\/\/foltore.al\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/1-32.jpg 640w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/p>\n<p>Shqip\u00ebria ka miratuar prej dy dekadash nj\u00eb ligj p\u00ebr trajtimin mjedisor t\u00eb uj\u00ebrave t\u00eb ndotura, i cili parashikon nj\u00eb s\u00ebr\u00eb sanksionesh administrative n\u00eb rastet kur ngjarja nuk klasifikohet si vep\u00ebr penale. Pas inspektimit n\u00eb landfillin e sharr\u00ebs m\u00eb 19 janar 2022, Agjencia Komb\u00ebtare e Mjedisit konstatoi se kompania Integrated Energy BV SPV kishte shkelur pikat c dhe d t\u00eb nenit 23 t\u00eb ligjit, duke mos kryer trajtimin par\u00ebsor t\u00eb shkarkimeve t\u00eb l\u00ebng\u00ebta si dhe mosinstalimin dhe v\u00ebnien n\u00eb pun\u00eb t\u00eb impiantit t\u00eb trajtimit t\u00eb uj\u00ebrave t\u00eb ndotura.<\/p>\n<p>P\u00ebrmes nj\u00eb k\u00ebrkese p\u00ebr t\u00eb drejt\u00eb informimi, BIRN e pyeti Agjencin\u00eb Komb\u00ebtare t\u00eb Mjedisit n\u00ebse kompania koncesionare e kishte kund\u00ebrshtuar gjob\u00ebn prej 1 milion lek\u00ebsh dhe n\u00ebse kjo e fundit ishte ekzekutuar.<\/p>\n<p>AKM u p\u00ebrgjigj se kompania nuk e kishte kund\u00ebrshtuar gjob\u00ebn dhe se ajo ishte n\u00eb proces ekzekutimi.<\/p>\n<p><em>\u201cP\u00ebr aq kompetenc\u00eb dhe dijeni sa kemi, ju informojn\u00eb se kompania Integrated Energy BV SPV nuk ka kund\u00ebrshtuar vendimin p\u00ebrfundimtar t\u00eb inspektimit, p\u00ebr rrjedhoj\u00eb duke zbatuar afatet ligjore, ARM \u2013Tiran\u00eb, Durr\u00ebs, Dib\u00ebr ka d\u00ebrguar n\u00eb gjykat\u00eb k\u00ebrkese p\u00ebr udh\u00ebr ekzekutimi\u2026,\u201d<\/em>\u00a0tha ARM n\u00eb p\u00ebrgjigjen me shkrim.<\/p>\n<p>Sipas p\u00ebrgjigjes, k\u00ebrkesa p\u00ebr urdh\u00ebr ekzekutimi ishte b\u00ebr\u00eb m\u00eb 16 maj 2022 ose kat\u00ebr muaj pas raportimit t\u00eb inspektimit.<\/p>\n<p>ARM i tha gjithashtu BIRN se m\u00eb 6 shtator 2022, i kishte k\u00ebrkuar gjykat\u00ebs nj\u00eb kopje t\u00eb vendimit t\u00eb l\u00ebshimit t\u00eb urdhrit t\u00eb ekzekutimit.<\/p>\n<p><em>\u201cMe p\u00ebrgjigjen e saj, Gjykata Administrative e Shkall\u00ebs s\u00eb Par\u00eb Tiran\u00eb ka informuar se \u00e7\u00ebshtja \u00ebsht\u00eb ende n\u00eb gjykim pran\u00eb k\u00ebsaj gjykate,<\/em>\u201d tha ARM.<\/p>\n<p>Sipas ekspert\u00ebve t\u00eb mjedisit, ndotja e shkaktuar nga landfilli i Sharr\u00ebs demaskon sistemin e \u00e7al\u00eb t\u00eb monitorimit dhe nd\u00ebshkimit t\u00eb krimeve mjedisore n\u00eb Shqip\u00ebri.<\/p>\n<p>Aktivisti Lavdosh Ferruni i tha BIRN se gjoba duhej t\u00eb ishte elementi i par\u00eb, nd\u00ebrsa \u00e7\u00ebshtja duhej t\u00eb ndiqej n\u00eb vazhdim.<\/p>\n<p><em>\u201cN\u00eb nj\u00eb hap t\u00eb dyt\u00eb n\u00eb mosrespektimin\u00a0 e detyrave t\u00eb v\u00ebna n\u00eb procesin e gjobv\u00ebnies, masat duhet t\u00eb shkojn\u00eb deri n\u00eb penalizim. Normalisht kjo mund t\u00eb quhet edhe nj\u00eb vep\u00ebr kriminale, pasi ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb me sh\u00ebndetin e njeriut dhe ndotje afatgjat\u00eb,\u201d<\/em>\u00a0tha Ferruni.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrkoh\u00eb, Rodion Gjoka nga Instituti Co-Plan thot\u00eb se masa e d\u00ebnimit sh\u00ebrben shpeshher\u00eb si incentiv\u00eb p\u00ebr t\u00eb vijuar shkeljet.<\/p>\n<p><em>\u201cFakti q\u00eb kompania n\u00eb fjal\u00eb paguan nj\u00eb milion lek\u00eb p\u00ebr nj\u00eb ndotje e cila shkoi 10 fish apo 100 fish m\u00eb tep\u00ebr n\u00eb kosto, at\u00eb si operator ekonomik e b\u00ebn shum\u00eb t\u00eb lumtur dhe e orienton t\u00eb zgjedh\u00eb kostot oportune m\u00eb t\u00eb lira,\u201d<\/em>\u00a0tha Gjoka p\u00ebr BIRN.<\/p>\n<p><em>\u201cPra t\u00eb ndot\u00eb mjedisin e t\u00eb paguaj\u00eb nj\u00eb gjob\u00eb t\u00eb arsyeshme sesa t\u00eb v\u00ebr\u00eb n\u00eb pun\u00eb impiantin e trajtimit t\u00eb uj\u00ebrave, q\u00eb do t\u00eb ket\u00eb kosto m\u00eb t\u00eb larta<\/em>,\u201d p\u00ebrfundoi ai.\/BIRN<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Pasditen e 19 janarit 2022, dy inspektor\u00eb t\u00eb Agjencis\u00eb Komb\u00ebtare t\u00eb Mjedisit mb\u00ebrrit\u00ebn n\u00eb landfillin e Sharr\u00ebs n\u00eb periferi t\u00eb Tiran\u00ebs p\u00ebr t\u00eb verifikuar nj\u00eb ankes\u00eb dhe e gjet\u00ebn kompanin\u00eb koncesionare n\u00eb shkelje ligjore. Sipas raportit t\u00eb inspektimit, q\u00eb BIRN e disponon, kompania Integrated Energy B.V SPV nuk kishte instaluar impiantin e trajtimit t\u00eb uj\u00ebrave &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":49944,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[40],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/49941"}],"collection":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=49941"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/49941\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/49944"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=49941"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=49941"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=49941"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}