{"id":48454,"date":"2023-06-14T09:30:46","date_gmt":"2023-06-14T09:30:46","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=48454"},"modified":"2023-06-14T09:30:46","modified_gmt":"2023-06-14T09:30:46","slug":"foreign-policy-tony-blinken-po-krijon-krize-ne-kosove","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/2023\/06\/14\/foreign-policy-tony-blinken-po-krijon-krize-ne-kosove\/","title":{"rendered":"\u201cForeign Policy\u201d: Tony Blinken po krijon kriz\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb"},"content":{"rendered":"<p><strong>Nga Edward P. Joseph, FOREIGN POLICY<\/strong><\/p>\n<p>N\u00ebse \u00ebsht\u00eb q\u00eb mund ta kuptoj\u00eb p\u00ebrplasjen e sh\u00ebmtuar dhe t\u00eb panevojshme mes Shteteve t\u00eb Bashkuara dhe Kosov\u00ebs, ai \u00ebsht\u00eb Volodymyr Zelensky. K\u00ebrkojini presidentit ukrainas t&#8217;u jap\u00eb autonomi rus\u00ebve etnik\u00eb dhe Zelensky do t\u00eb b\u00ebj\u00eb menj\u00ebher\u00eb tri pyetje: A do ta pranojn\u00eb rusishtfol\u00ebsit q\u00eb jetojn\u00eb n\u00eb Ukrain\u00eb e jo n\u00eb Rusi? A do ta njoh\u00eb Rusia sovranitetin dhe integritetin territorial t\u00eb Ukrain\u00ebs? Dhe, a do t\u00eb na lejoj\u00eb, m\u00eb n\u00eb fund, dh\u00ebnia e autonomis\u00eb q\u00eb t\u00eb an\u00ebtar\u00ebsohemi n\u00eb NATO?<\/p>\n<p>Paaft\u00ebsia e Shteteve t\u00eb Bashkuara dhe Bashkimit Evropian p\u00ebr t&#8217;iu p\u00ebrgjigjur k\u00ebtyre pyetjeve, si\u00e7 \u00ebsht\u00eb rasti me Kosov\u00ebn dhe Serbin\u00eb, \u00ebsht\u00eb n\u00eb themel t\u00eb luft\u00ebs vet\u00ebshkat\u00ebrruese t\u00eb pushtetit per\u00ebndimor me kryeministrin e Kosov\u00ebs Albin Kurti. N\u00eb vend q\u00eb ta shikojn\u00eb autonomin\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb strategjike \u2013 si\u00e7 do ta b\u00ebnte Zelensky, dhe si\u00e7 b\u00ebn presidenti rus Vladimir Putin \u2013 zyrtar\u00ebt e administrat\u00ebs s\u00eb Biden jan\u00eb po aq dogmatik\u00eb sa kryeministri i Kosov\u00ebs q\u00eb ka t\u00ebrhequr zem\u00ebrimin e Per\u00ebndimit.<\/p>\n<p>Uashingtoni \u00ebsht\u00eb fokusuar te detyrimi i kahersh\u00ebm i Prishtin\u00ebs, pranuar s\u00eb fundmi nga Kurti, p\u00ebr t\u00eb krijuar nj\u00eb shoqat\u00eb t\u00eb komunave me shumic\u00eb serbe. E acaruar me kryeministrin e Kosov\u00ebs q\u00eb nuk b\u00ebn t\u00eb ditura kushtet e tij p\u00ebr themelimin e shoqat\u00ebs, dhe e zem\u00ebruar me operacionin e fundit, t\u00eb pamatur t\u00eb forcave speciale t\u00eb policis\u00eb n\u00eb veriun e mbizot\u00ebruar nga serb\u00ebt, administrata Biden tashm\u00eb e ka nd\u00ebshkuar Kosov\u00ebn dhe \u00ebsht\u00eb gati t\u00eb shkaktoj\u00eb m\u00eb shum\u00eb dhimbje.<\/p>\n<p>Duke mos u p\u00ebrkulur n\u00ebn presion, Kurti deri tani ka hedhur posht\u00eb k\u00ebrkesat e SHBA dhe BE p\u00ebr t\u00eb t\u00ebrhequr forcat speciale, p\u00ebr t\u00eb hequr kryetar\u00ebt e rinj t\u00eb bashkive nga nd\u00ebrtesat komunale dhe p\u00ebr t\u00eb shkuar drejt zgjedhjeve t\u00eb reja. Kurti k\u00ebmb\u00ebngul q\u00eb fillimisht serb\u00ebt q\u00eb sulmuan NATO-n dhe policin\u00eb e Kosov\u00ebs m\u00eb 29 maj duhet t\u00eb sillen para drejt\u00ebsis\u00eb, si pjes\u00eb e planit me pes\u00eb pika t\u00eb kryeministrit p\u00ebr t\u00eb ulur tensionet. P\u00ebr t\u00eb shmangur nj\u00eb bojkot tjet\u00ebr t\u00eb zgjedhjeve nga serb\u00ebt, presidentja e Kosov\u00ebs Vjosa Osmani \u2013 e cila kryesisht mb\u00ebshtet linj\u00ebn e Kurtit \u2013 ka propozuar q\u00eb t\u00eb pakt\u00ebn 20 p\u00ebrqind e votuesve t\u00eb n\u00ebnshkruajn\u00eb nj\u00eb peticion p\u00ebr zgjedhje t\u00eb reja.<\/p>\n<p>Me sfid\u00ebn e tij, Kurti ka zem\u00ebruar Shtetet e Bashkuara, aleatin m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm t\u00eb Kosov\u00ebs, ka armiq\u00ebsuar popullsin\u00eb serbe t\u00eb Kosov\u00ebs dhe ka nxitur presidentin serb Aleksandar Vu\u00e7i\u00e7, pik\u00ebrisht n\u00eb momentin q\u00eb autokrati p\u00ebrballet me protesta t\u00eb brendshme t\u00eb paprecedent. D\u00ebshira e \u00cbashingtonit p\u00ebr t\u00eb vendosur sanksione t\u00eb tjera ndaj Kosov\u00ebs \u00ebsht\u00eb e kuptueshme.<\/p>\n<p>\u00cbsht\u00eb gjithashtu nj\u00eb gabim i r\u00ebnd\u00eb. Uashingtoni dhe Brukseli kan\u00eb shum\u00eb faje p\u00ebr kriz\u00ebn, p\u00ebrfshir\u00eb dhun\u00ebn e paramenduar t\u00eb ushtruar nga serb\u00ebt kund\u00ebr paqeruajt\u00ebsve t\u00eb NATO-s. Absurditeti i sanksionimit t\u00eb nj\u00eb aleati demokratik n\u00eb Prishtin\u00eb, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb l\u00ebvdohet nj\u00eb autokrat manipulues, pro-rus si nj\u00eb \u201cpartner p\u00ebrher\u00eb e m\u00eb i mir\u00eb (i SHBA)\u201d, si\u00e7 tha ambasadori amerikan n\u00eb Serbi Christopher Hill n\u00eb nj\u00eb intervist\u00eb me sh\u00ebrbimin serb t\u00eb Z\u00ebrit t\u00eb Amerik\u00ebs, duhet ta b\u00ebj\u00eb t\u00eb mendohet pak Sekretarin e Shtetit Antony Blinken.<\/p>\n<p>N\u00eb vend q\u00eb t\u00eb lejoj\u00eb zhg\u00ebnjimin t\u00eb udh\u00ebheq\u00eb politik\u00ebn ndaj Kosov\u00ebs, ose t\u00eb lejoj\u00eb iluzionin p\u00ebr t\u00eb udh\u00ebhequr politik\u00ebn ndaj Serbis\u00eb, Blinken duhet t\u00eb rishqyrtoj\u00eb urgjentisht qasjen e administrat\u00ebs s\u00eb tij. I bindur nga vart\u00ebsit e tij, Blinken me sa duket ka arritur nj\u00eb mir\u00ebkuptim me Vu\u00e7i\u00e7. Mb\u00ebshtetja e Serbis\u00eb p\u00ebr Ukrain\u00ebn p\u00ebrkthehet n\u00eb but\u00ebsi t\u00eb SHBA-s\u00eb ndaj Vu\u00e7i\u00e7it, i cili ka ringjallur nacionalizmin serbomadh q\u00eb e \u00e7oi Beogradin n\u00eb konflikt me fqinj\u00ebt e tij dhe NATO-n n\u00eb vitet 1990. Si\u00e7 shpjegoi Hill, n\u00eb lidhje me ndihm\u00ebn p\u00ebr Ukrain\u00ebn, \u201ckur njer\u00ebzit jan\u00eb n\u00eb nj\u00eb linj\u00eb, marr\u00ebdh\u00ebniet p\u00ebrmir\u00ebsohen\u201d. Kjo fraz\u00eb shpjegon q\u00ebndrimin e administrat\u00ebs Biden ndaj Serbis\u00eb.<\/p>\n<p>Ajo \u00e7ka duhet t\u00eb shqet\u00ebsoj\u00eb Blinken \u00ebsht\u00eb mungesa e shqet\u00ebsimit t\u00eb Mosk\u00ebs nga ndonj\u00eb prej arritjeve t\u00eb administrat\u00ebs Biden me regjimin e Vu\u00e7i\u00e7it. Marr\u00ebdh\u00ebniet serbo-ruse vazhdojn\u00eb p\u00ebrball\u00eb votave t\u00eb Beogradit kund\u00ebr Rusis\u00eb n\u00eb Asamblen\u00eb e P\u00ebrgjithshme t\u00eb OKB-s\u00eb. Teksa armatimet moderne per\u00ebndimore e kthejn\u00eb val\u00ebn e luft\u00ebs kund\u00ebr Rusis\u00eb, Kremlini ka hedhur posht\u00eb raportet \u2013 t\u00eb konfirmuara nga Vu\u00e7i\u00e7 \u2013 se municionet serbe t\u00eb epok\u00ebs sovjetike kan\u00eb gjetur rrug\u00ebn drejt Ukrain\u00ebs. Versionet pro-ruse, t\u00eb organizuara nga Beogradi n\u00eb kund\u00ebrshtim me BE, e gjejn\u00eb rrug\u00ebn n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb Ballkanin.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrsa Serbia diversifikon furnizimin e saj me gaz, Beogradi ka dyfishuar naft\u00ebn ruse. Nocioni se Vu\u00e7i\u00e7 do t\u2019i jap\u00eb Per\u00ebndimit depozitat e litiumit t\u00eb Serbis\u00eb duket fantazi tani q\u00eb qytetar\u00ebt serb\u00eb \u2013 shum\u00eb prej t\u00eb cil\u00ebve kund\u00ebrshtojn\u00eb ashp\u00ebr minierat e litiumit \u2013 jan\u00eb mobilizuar kund\u00ebr presidentit t\u00eb tyre dominues. Alter egoja pro-ruse e Vu\u00e7i\u00e7it, shefi i inteligjenc\u00ebs Aleksandar Vulin, sapo mori pjes\u00eb n\u00eb nj\u00eb konferenc\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb siguris\u00eb n\u00eb Mosk\u00eb, \u201cduke iu sinjalizuar qendrave t\u00eb fuqive per\u00ebndimore se Serbia ka nj\u00eb alternativ\u00eb (ruse)\u201d. Serbia mbetet vendi i vet\u00ebm evropian \u2013 p\u00ebrve\u00e7 Bjellorusis\u00eb aleate t\u00eb Kremlinit \u2013 q\u00eb nuk e sanksionon Rusin\u00eb.<\/p>\n<p>\u00c7\u00ebshtja \u00ebsht\u00eb se Putin beson se ai, jo Per\u00ebndimi, po fiton n\u00eb Ballkan, me kosto shum\u00eb t\u00eb ul\u00ebt. Nga k\u00ebndv\u00ebshtrimi i Kremlinit, \u00e7rregullimi n\u00eb nj\u00eb rajon ku Shtetet e Bashkuara, BE dhe NATO kan\u00eb avantazhin strategjik \u00ebsht\u00eb prov\u00eb se administrata Biden nuk di se si ta p\u00ebrdor\u00eb pushtetin. N\u00ebse Vu\u00e7i\u00e7 \u2013 pa arm\u00eb b\u00ebrthamore apo rezerva masive t\u00eb naft\u00ebs dhe gazit \u2013 mund t\u00eb ngat\u00ebrroj\u00eb Per\u00ebndimin, at\u00ebher\u00eb edhe Putin mundet. Moska e kupton se Kosova \u2013 jo energjia apo v\u00ebllaz\u00ebria sllave ortodokse \u2013 \u00ebsht\u00eb shtysa p\u00ebr marr\u00ebdh\u00ebniet serbo-ruse dhe p\u00ebr destabilizimin rajonal t\u00eb nxitur nga Beogradi.<\/p>\n<p>Me bindje thuajse fetare, zyrtar\u00ebt amerikan\u00eb mb\u00ebshtesin autonomin\u00eb serbe si gralin e shenjt\u00eb p\u00ebr mbylljen e \u00e7\u00ebshtjes s\u00eb Kosov\u00ebs. N\u00eb realitet, lejimi i shoqat\u00ebs p\u00ebr serb\u00ebt e Kosov\u00ebs \u2013 pa avancuar njohjen e Kosov\u00ebs nga serb\u00ebt dhe nga aleanca e plot\u00eb e NATO-s \u2013 \u00ebsht\u00eb nj\u00eb propozim me zarar. Nuk \u00ebsht\u00eb rast\u00ebsi q\u00eb edhe Rusia p\u00ebrkrah skem\u00ebn e autonomis\u00eb serbe, n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn gjuh\u00eb ungjill\u00ebzuese si zyrtar\u00ebt e SHBA dhe BE. \u201cThemelimi i Bashk\u00ebsis\u00eb s\u00eb Komunave Serbe do t\u00eb garantonte t\u00eb drejtat, sigurin\u00eb dhe besimin n\u00eb t\u00eb ardhmen (p\u00ebr serb\u00ebt n\u00eb Kosov\u00eb)\u201d, deklaroi ambasadori i vjet\u00ebr rus n\u00eb Serbi Alekander Botsan-Kharchenko p\u00ebr agjencin\u00eb e lajmeve TASS n\u00eb fund t\u00eb muajit t\u00eb kaluar.<\/p>\n<p>Kremlini e kupton at\u00eb q\u00eb Uashingtoni dhe Brukseli nuk kuptojn\u00eb: Asociacioni i propozuar \u00ebsht\u00eb nj\u00eb mjet p\u00ebr t\u00eb projektuar ambicien serbe, jo p\u00ebr t\u00eb mbrojtur serb\u00ebt e Kosov\u00ebs. Vu\u00e7i\u00e7 nuk d\u00ebshiron asnj\u00eb version t\u00eb asociacionit n\u00eb p\u00ebrputhje me sovranitetin, integritetin territorial dhe funksionalitetin e Kosov\u00ebs. Pavar\u00ebsisht garancive me shkrim nga zyrtar\u00eb t\u00eb lart\u00eb t\u00eb SHBA, Uashingtoni nuk ka treguar se mund ta bind\u00eb Beogradin q\u00eb t\u00eb pranoj\u00eb nj\u00eb form\u00eb stabilizuese t\u00eb autonomis\u00eb \u2013 edhe p\u00ebrgjat\u00eb linjave t\u00eb paqarta t\u00eb propozuara nga kryeministri shqiptar Edi Rama.<\/p>\n<p>P\u00ebrkundrazi, zyrtar\u00ebt i b\u00ebjn\u00eb presion Kosov\u00ebs q\u00eb t\u00eb negocioj\u00eb jasht\u00eb propozimit serb p\u00ebr autonomi, edhe pse ata pranojn\u00eb se ai \u00ebsht\u00eb jasht\u00ebzakonisht i papranuesh\u00ebm. V\u00ebrtetimi i nj\u00eb pozicioni hapjeje shkat\u00ebrrues \u00ebsht\u00eb nj\u00eb grack\u00eb klasike negociuese. N\u00eb k\u00ebt\u00eb rast, nd\u00ebrmjet\u00ebsuesit per\u00ebndimor\u00eb harrojn\u00eb se Vu\u00e7i\u00e7 ka p\u00ebrmbysur marr\u00ebveshjen Kosov\u00eb-Serbi t\u00eb b\u00ebr\u00eb m\u00eb 18 mars, dit\u00ebn kur BE dhe SHBA e shpall\u00ebn at\u00eb si \u201cligj\u00ebrisht t\u00eb detyrueshme\u201d, edhe pse presidenti serb refuzoi ta n\u00ebnshkruaj\u00eb at\u00eb.<\/p>\n<p>Shtetet e Bashkuara, apo edhe BE e NATO nuk duket se e kuptojn\u00eb as rrezikun e vler\u00ebsimit t\u00eb p\u00ebrs\u00ebritur t\u00eb taktikave fizikisht shkat\u00ebrruese serbe n\u00eb veri t\u00eb Kosov\u00ebs. Nd\u00ebrsa nj\u00eb oficer amerikan i KFOR-it n\u00eb terren vlonte p\u00ebr sulmet e 29 majit nga serb\u00ebt, shefat fyenin Kurtin, duke i lejuar Vu\u00e7i\u00e7it t\u2019ia hidhte paq\/ Kjo \u00ebsht\u00eb e pafalshme duke pasur parasysh p\u00ebrdorimin e mjeteve shp\u00ebrthyese t\u00eb dizenjuara me kujdes q\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb p\u00ebrgatitje, t\u00eb cilat nuk mund t\u00eb kishin kaluar pa u v\u00ebn\u00eb re nga Beogradi.<\/p>\n<p>Hill e ka b\u00ebr\u00eb zakon t\u00eb faj\u00ebsoj\u00eb Kosov\u00ebn \u2013 nj\u00eb vend n\u00eb t\u00eb cilin ai nuk \u00ebsht\u00eb i akredituar \u2013 nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb injoron l\u00ebvizjet nxit\u00ebse t\u00eb Beogradit. N\u00eb dhjetor, Vu\u00e7i\u00e7 e quajti Kurtin &#8220;llum terrorist&#8221;. N\u00eb prill, Vu\u00e7i\u00e7 promovoi bojkotin e zgjedhjeve\u00a0nga serb\u00ebt, duke e etiketuar qeverin\u00eb e Kosov\u00ebs \u201cpushtuese\u201d. Me k\u00ebrkesa zhvat\u00ebse, presidenti serb vazhdon t\u00eb bllokoj\u00eb serb\u00ebt e Kosov\u00ebs q\u00eb t\u00eb zgjedhin lider\u00ebt e tyre.<\/p>\n<p>Dimrin e kaluar, zyrtar\u00ebt e SHBA dhe NATO-s i dhan\u00eb besim k\u00ebrkes\u00ebs s\u00eb pacip\u00eb t\u00eb Beogradit p\u00ebr t\u00eb d\u00ebrguar trupat e tij n\u00eb Kosov\u00eb dhe racionalizuan barrikadat k\u00ebrc\u00ebnuese t\u00eb vendosura shpesh n\u00eb veri t\u00eb vendit. N\u00eb versionin aktual t\u00eb sindrom\u00ebs s\u00eb Stokholmit, zyrtar\u00ebt per\u00ebndimor\u00eb, duke p\u00ebrfshir\u00eb nj\u00eb gjeneral t\u00eb Gard\u00ebs Komb\u00ebtare t\u00eb Ushtris\u00eb Amerikane, tani e konsiderojn\u00eb Vu\u00e7i\u00e7in si \u00e7el\u00ebsin e stabilitetit, disa dit\u00eb pasi udh\u00ebheq\u00ebsi serb vendosi forcat e tij n\u00eb gatishm\u00ebri t\u00eb lart\u00eb dhe nuk arriti t\u00eb parandalonte sulmet ndaj NATO-s, duke nxitur nj\u00eb shtimi i trupave t\u00eb KFOR-it.<\/p>\n<p>Nuk ka dyshim se Kurti, duke injoruar thirrjet e qarta dhe t\u00eb koordinuara t\u00eb SHBA-s\u00eb dhe NATO-s, ka luajtur rol n\u00eb nxitjen e dhun\u00ebs. Fatkeq\u00ebsisht, t\u00eb till\u00eb jan\u00eb edhe negociator\u00ebt e SHBA dhe BE, t\u00eb udh\u00ebhequr nga shefi i pun\u00ebve t\u00eb jashtme t\u00eb BE, Josep Borrell. N\u00eb mars, BE dhe Shtetet e Bashkuara lejuan Vu\u00e7i\u00e7 t\u00eb largohej nga Ohri &#8211; vendi i negociatave kryesore midis Beogradit dhe Prishtin\u00ebs &#8211; pa nj\u00eb angazhim q\u00eb serb\u00ebt t\u00eb kthehen n\u00eb institucionet e Kosov\u00ebs dhe t\u00eb marrin pjes\u00eb n\u00eb zgjedhjet p\u00ebr kryetar komune.<\/p>\n<p>Kjo mbik\u00ebqyrje \u00e7orodit\u00ebse sakatoi negociatat p\u00ebr autonomin\u00eb, n\u00eb t\u00eb cilat p\u00ebrfaq\u00ebsuesit e zgjedhur serb do t\u00eb luanin nj\u00eb rol kritik. Zgjedhjet e suksesshme do t&#8217;i kishin legjitimuar p\u00ebrfaq\u00ebsuesit n\u00eb syt\u00eb e t\u00eb gjitha partive, duke p\u00ebrfshir\u00eb ato n\u00eb Prishtin\u00eb, dhe do t\u00eb sh\u00ebnonin nj\u00eb kthes\u00eb nga largimi i hidhur dhe i prodhuar serb mbi targat n\u00eb fund t\u00eb vitit t\u00eb kaluar. Pranimi i papritur nga Kurti i shoqat\u00ebs u dha negociator\u00ebve mund\u00ebsin\u00eb p\u00ebr t\u2019i b\u00ebr\u00eb presion Vu\u00e7i\u00e7it p\u00ebr k\u00ebt\u00eb shfaqje jetike t\u00eb mir\u00ebbesimit. N\u00eb vend t\u00eb k\u00ebsaj, Shtetet e Bashkuara dhe BE pan\u00eb se si Beogradi po projektonte nj\u00eb bojkot t\u00eb zgjedhjeve t\u00eb 23 prillit n\u00eb veri \u2013 t\u00eb organizuara nga Kosova dhe l\u00ebvduar nga SHBA \u2013 duke krijuar terrenin p\u00ebr kriz\u00eb.<\/p>\n<p>K\u00ebrc\u00ebnimet e fshehura keq t\u00eb SHBA p\u00ebr t\u00eb rr\u00ebzuar qeverin\u00eb Kurti p\u00ebr shkak t\u00eb shoqat\u00ebs \u2013 nj\u00eb taktik\u00eb e ashp\u00ebr e p\u00ebrdorur edhe n\u00eb vitin 2020 nga administrata Trump \u2013 err\u00ebsojn\u00eb d\u00ebshtimin e administrat\u00ebs Biden p\u00ebr t\u00eb krijuar apo edhe p\u00ebr t\u00eb kuptuar kushtet p\u00ebr t\u00eb arritur autonomin\u00eb. Si\u00e7 mund t\u00eb zbuloj\u00eb p\u00ebrfundimisht administrata n\u00eb Ukrain\u00eb, autonomia \u00ebsht\u00eb nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje e statusit p\u00ebrfundimtar, q\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebson lev\u00ebn e fundit t\u00eb nj\u00eb vendi t\u00eb p\u00ebrballur me nj\u00eb fqinj armiq\u00ebsor, irredentist, si Rusia apo Serbia.<\/p>\n<p>Fatkeq\u00ebsisht, marr\u00ebveshja Bruksel-Oh\u00ebr q\u00eb Shtetet e Bashkuara dhe BE ia imponuan kryesisht Serbis\u00eb dhe Kosov\u00ebs \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm e p\u00ebrkohshme n\u00eb natyr\u00eb. Kjo do t\u00eb thot\u00eb se qasja per\u00ebndimore mb\u00ebshtetet n\u00eb nj\u00eb kontradikt\u00eb: Kosova duhet t\u00eb b\u00ebj\u00eb nj\u00eb l\u00ebshim t\u00eb statusit p\u00ebrfundimtar p\u00ebr autonomin\u00eb, por Per\u00ebndimi mund t\u00eb premtoj\u00eb vet\u00ebm &#8211; n\u00eb rastin m\u00eb t\u00eb mir\u00eb &#8211; p\u00ebrparim n\u00eb rritje n\u00eb marr\u00ebdh\u00ebniet me Serbin\u00eb dhe me p\u00ebrpjekjen e Kosov\u00ebs p\u00ebr personalitet t\u00eb plot\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtar.<\/p>\n<p>Edhe n\u00ebse Prishtina i p\u00ebrmbush t\u00eb gjitha obligimet e saj, duke p\u00ebrfshir\u00eb themelimin e Asociacionit, Kosova nuk ka asnj\u00eb garanci p\u00ebr k\u00ebrkesat e saj thelb\u00ebsore strategjike. Serb\u00ebt e Kosov\u00ebs mund t\u00eb ruajn\u00eb besnik\u00ebrin\u00eb e tyre ndaj Beogradit dhe t\u00eb sfidojn\u00eb Prishtin\u00ebn. Serbia ende mund ta refuzoj\u00eb njohjen de jure t\u00eb Kosov\u00ebs. Dhe, mbi t\u00eb gjitha, Kosova mund t\u00eb mbetet jasht\u00eb NATO-s \u2013 garancia unike e sovranitetit dhe integritetit territorial t\u00eb Prishtin\u00ebs.<\/p>\n<p>Rruga e Kosov\u00ebs drejt aleanc\u00ebs mbetet e bllokuar nga kat\u00ebr an\u00ebtar\u00eb t\u00eb NATO-s: Greqia, Rumania, Sllovakia dhe Spanja. Zyrtar\u00ebt e Departamentit t\u00eb Shtetit t\u00eb SHBA, p\u00ebrfshir\u00eb Blinken, pohojn\u00eb se zbatimi i marr\u00ebveshjes s\u00eb Ohrit do t&#8217;i mund\u00ebsoj\u00eb Uashingtonit t\u00eb apeloj\u00eb ndaj kat\u00ebr pengesave.<\/p>\n<p>N\u00eb fakt, tre pal\u00ebt e vij\u00ebs s\u00eb ashp\u00ebr\u2014Bukureshti, Bratislava dhe Madridi\u2014kapen pas pozicioneve t\u00eb tyre p\u00ebr arsye q\u00eb nuk kan\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb me sjelljen e Kosov\u00ebs. Ka pak prova q\u00eb Uashingtoni ka investuar shum\u00eb p\u00ebr t&#8217;i b\u00ebr\u00eb k\u00ebta aktor\u00eb \u2013 t\u00eb cil\u00ebt mbajn\u00eb \u00e7el\u00ebsin e p\u00ebrparimit n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb rajonin \u2013 t\u00eb ndryshojn\u00eb mendje, qoft\u00eb edhe p\u00ebrkoh\u00ebsisht. Spanja dhe Sllovakia, p\u00ebr shembull, mund t&#8217;i kthejn\u00eb leht\u00ebsisht trupat e tyre n\u00eb misionin e KFOR-it, i cili \u00ebsht\u00eb status neutral. Madridi mund t\u00eb imitoj\u00eb Bratislav\u00ebn dhe t\u00eb hap\u00eb nj\u00eb zyr\u00eb nd\u00ebrlidh\u00ebse n\u00eb Prishtin\u00eb \u2013 nj\u00eb hap q\u00eb do t\u00eb shkonte larg p\u00ebr t\u00eb siguruar Kosov\u00ebn se autonomia serbe mund t\u00eb \u00e7onte n\u00eb an\u00ebtar\u00ebsimin n\u00eb NATO.<\/p>\n<p>N\u00eb vend t\u00eb k\u00ebsaj, Spanja, s\u00eb bashku me Rumanin\u00eb, votuan n\u00eb prill kund\u00ebr an\u00ebtar\u00ebsimit t\u00eb Kosov\u00ebs n\u00eb K\u00ebshillin e Evrop\u00ebs. K\u00ebshtu b\u00ebri edhe Serbia, duke shkelur hapur detyrimet e saj n\u00eb marr\u00ebveshjen e nd\u00ebrmjet\u00ebsuar nga BE. Pengimi flagrant karakteristik i Beogradit nuk ka t\u00ebrhequr asnj\u00eb nga kritikat e drejtuara ndaj Prishtin\u00ebs p\u00ebr zvarritjen e saj n\u00eb shoqat\u00eb.<\/p>\n<p>Me pak fjal\u00eb, do t\u00eb duhen m\u00eb shum\u00eb se sa sanksione t\u00eb mira q\u00eb Shtetet e Bashkuara t\u00eb dalin nga kriza q\u00eb Uashingtoni dhe Brukseli ndihmuan n\u00eb krijimin. Pretendimi se Shtetet e Bashkuara kan\u00eb nj\u00eb partner n\u00eb Beograd dhe nj\u00eb armik n\u00eb Prishtin\u00eb, as nuk do ta zbusin ngecjen aktuale n\u00eb veri dhe as nuk do t\u00eb \u00e7ojn\u00eb n\u00eb stabilitet.<\/p>\n<p>Pavar\u00ebsisht agjend\u00ebs s\u00eb tij t\u00eb furishme globale, Blinken duhet t\u00eb ushtroj\u00eb personalisht kontrollin mbi politik\u00ebn e SHBA p\u00ebr Ballkanin. Si fillim, administrata e Bidenit duhet t\u00eb disiplinoj\u00eb ambasador\u00ebt e saj n\u00eb rajon, duke kufizuar ekskursionet e Hill n\u00eb politik\u00ebn e nj\u00eb vendi, Kosov\u00ebs, q\u00eb nuk i p\u00ebrket m\u00eb Serbis\u00eb. Ndarjet midis ambasadave t\u00eb SHBA n\u00eb Beograd dhe Prishtin\u00eb kan\u00eb t\u00ebrhequr v\u00ebmendjen e partner\u00ebve kryesor\u00eb t\u00eb BE dhe kan\u00eb minuar autoritetin e Blinken.<\/p>\n<p>N\u00eb thelb, Blinken duhet t\u00eb vendos\u00eb n\u00ebse \u00e7rregullimi rajonal dhe d\u00ebmtimi i besueshm\u00ebris\u00eb s\u00eb SHBA ia vlejn\u00eb p\u00ebrqafimin me kok\u00eb t\u00eb nj\u00eb autokrati serb t\u00eb refuzuar nga nj\u00eb pjes\u00eb e gjer\u00eb e popullsis\u00eb s\u00eb tij. N\u00eb fund t\u00eb fundit, Uashingtoni ka nj\u00eb model alternativ. N\u00eb Hungarin\u00eb fqinje, ambasadori i SHBA, David Pressman, ka d\u00ebshmuar se nj\u00eb qasje e q\u00ebndrueshme, e p\u00ebrqendruar te vlerat, mund t\u00eb arrij\u00eb shum\u00eb m\u00eb tep\u00ebr ndikim \u2013 mbi nj\u00eb autokrat shum\u00eb m\u00eb t\u00eb friksh\u00ebm \u2013 se \u00e7do gj\u00eb e arritur n\u00eb Serbi.<\/p>\n<p>N\u00eb vend t\u00eb qortimeve t\u00eb hartuara me ngut, Blinken duhet t\u00eb mbaj\u00eb nj\u00eb fjalim t\u00eb konsideruar t\u00ebr\u00ebsisht mbi politik\u00ebn e SHBA-s\u00eb ndaj Serbis\u00eb, Kosov\u00ebs dhe gjith\u00eb rajonit. Blinken duhet t\u00eb rip\u00ebrqendroj\u00eb vlerat demokratike si thelbin e politik\u00ebs dhe partneritetit t\u00eb SHBA me BE. Ai duhet t&#8217;i drejtoj\u00eb t\u00eb d\u00ebrguarit dhe ambasador\u00ebt e tij q\u00eb t&#8217;ua p\u00ebrcjellin k\u00ebt\u00eb mesazh lider\u00ebve t\u00eb Ballkanit, p\u00ebrfshir\u00eb Vu\u00e7i\u00e7in.<\/p>\n<p>Blinken duhet ta ndjek\u00eb k\u00ebt\u00eb fjalim me nj\u00eb vizit\u00eb \u2013 jo n\u00eb rajon, por n\u00eb Athin\u00eb, Bratislav\u00eb, Bukuresht dhe Madrid \u2013 kat\u00ebr kryeqytetet q\u00eb mbajn\u00eb \u00e7el\u00ebsin e avancimit t\u00eb Kosov\u00ebs, dhe rrjedhimisht strategjis\u00eb per\u00ebndimore, n\u00eb rajon.<\/p>\n<p>Blinken duhet t\u00eb mbyll\u00eb turneun e tij n\u00eb Bruksel, me Borrell dhe p\u00ebrfaq\u00ebsuesin special t\u00eb BE n\u00eb rajon, Miroslav Laj\u00e7ak. Blinken duhet t&#8217;u kujtoj\u00eb k\u00ebtyre diplomat\u00ebve se marr\u00ebveshja nd\u00ebrmjet Serbis\u00eb dhe Kosov\u00ebs mban emrin e BE. Brukseli nuk mund t\u00eb fshihet m\u00eb pas vij\u00ebs se \u00ebsht\u00eb thjesht nj\u00eb nd\u00ebrmjet\u00ebs. N\u00eb vend t\u00eb m\u00eb shum\u00eb &#8220;paqart\u00ebsie konstruktive&#8221;, Shtetet e Bashkuara dhe BE duhet t\u00eb fokusohen n\u00eb qart\u00ebsi. Prioriteti urgjent \u00ebsht\u00eb nj\u00eb sekuenc\u00eb e hekurt hapash q\u00eb Kosova dhe Serbia duhet t\u00eb nd\u00ebrmarrin p\u00ebr t\u00eb zbatuar marr\u00ebveshjen, shum\u00eb p\u00ebrpara fundit t\u00eb vitit.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb, Blinken do t&#8217;i largoj\u00eb Shtetet e Bashkuara dhe BE nga konfuzioni dhe kriza, duke i d\u00ebrguar nj\u00eb sinjal Mosk\u00ebs p\u00ebr vendosm\u00ebrin\u00eb parimore p\u00ebr t\u00eb konsoliduar Ballkanin n\u00eb Per\u00ebndim, p\u00ebrkrah Ukrain\u00ebs.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga Edward P. Joseph, FOREIGN POLICY N\u00ebse \u00ebsht\u00eb q\u00eb mund ta kuptoj\u00eb p\u00ebrplasjen e sh\u00ebmtuar dhe t\u00eb panevojshme mes Shteteve t\u00eb Bashkuara dhe Kosov\u00ebs, ai \u00ebsht\u00eb Volodymyr Zelensky. K\u00ebrkojini presidentit ukrainas t&#8217;u jap\u00eb autonomi rus\u00ebve etnik\u00eb dhe Zelensky do t\u00eb b\u00ebj\u00eb menj\u00ebher\u00eb tri pyetje: A do ta pranojn\u00eb rusishtfol\u00ebsit q\u00eb jetojn\u00eb n\u00eb Ukrain\u00eb e jo &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":48455,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[37],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/48454"}],"collection":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=48454"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/48454\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/48455"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=48454"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=48454"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=48454"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}