Ky artikull shqyrton problematikat e lidhura me sanksionet e Shteteve t\u00eb Bashkuara, bashk\u00eb me Bashkimin Europian, Mbret\u00ebrin\u00eb e Bashkuar, me Kanadan\u00eb, me Australin\u00eb, me Japonin\u00eb dhe me disa vende t\u00eb tjera, i kan\u00eb vendosur Rusis\u00eb p\u00ebr raprezalje kund\u00ebr pushtimit t\u00eb Ukrain\u00ebs. Do t\u00eb evidentohet sesi vendimi i marr\u00eb nga Vladimir Putini rrezikon q\u00eb ta fus\u00eb Rusin\u00eb n\u00eb izolacioniz\u00ebm dhe n\u00eb nj\u00eb dinamik\u00eb varf\u00ebrimi q\u00eb mund t\u00eb b\u00ebj\u00eb t\u00eb t\u00ebrhiqet n\u00eb nivelet e mjera q\u00eb gjendej 30 vite m\u00eb par\u00eb, n\u00eb fundin e Bashkimit Sovjetik.<\/p>\n
Jemi p\u00ebrpara dy luft\u00ebrash t\u00eb pabarabarta<\/strong><\/p>\n Pas disa muajsh rezistence t\u00eb hekurt t\u00eb Ukrain\u00ebs, \u00ebsht\u00eb gjithnj\u00eb m\u00eb pak habit\u00ebs konstatimi q\u00eb ky vend po po ia arrin t\u00eb rezistoj\u00eb shum\u00eb mir\u00eb dhe ka b\u00ebr\u00eb t\u00ebbjer\u00eb perspektiva e nj\u00eb pushtimi t\u00eb shpejt\u00eb nga ana e rus\u00ebve. Bashkimi Sovjetik i zhdukur, i qeverisur nga Leonid Brezhnjevi, gjeti tek Afganistani Vietnamin e tij. Federata Ruse n\u00ebn Putinin duket se ka p\u00ebrs\u00ebritur gabimin n\u00eb pushtimin e ish republik\u00ebs sovjetike m\u00eb dometh\u00ebn\u00ebse. Potenciali ushtarak i t\u00eb dy vendeve kund\u00ebrshtare n\u00eb terren \u00ebsht\u00eb duksh\u00ebm e pabarabart\u00eb, me nj\u00eb disekuilib\u00ebr mbres\u00ebl\u00ebn\u00ebs n\u00eb favor t\u00eb Rusis\u00eb. T\u00eb dyja ushtrit\u00eb rrjedhin nga Ushtria e Kuqe e Bashkimit Sovjetik dhe i kan\u00eb trash\u00ebguar arsenalet, strukturat dhe taktikat. Por Ukrain\u00ebs i \u00ebsht\u00eb dashur t\u2019i dor\u00ebzoj\u00eb Rusis\u00eb arm\u00ebt b\u00ebrthamore q\u00eb kishte n\u00eb dispozicion, si\u00e7 ka qen\u00eb Kremlini ai q\u00eb ka dashur t\u00eb p\u00ebrvet\u00ebsoj\u00eb portin e Sevastopolit n\u00eb Krime pas ndarjes s\u00eb flot\u00ebs. Ajo ruse duket se \u00ebsht\u00eb sot nj\u00eb ushtri moderne, e zhd\u00ebrvjellt\u00eb, e l\u00ebvizshme: nga Lufta e Ftoht\u00eb e k\u00ebtej \u00ebsht\u00eb p\u00ebrq\u00ebndruar n\u00eb pjes\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe mbi sistemet e sulmit me rreze t\u00eb gjat\u00eb. T\u00eb dy konkurrent\u00ebt kan\u00eb forca tok\u00ebsore t\u00eb fuqishme, por trupat e Mosk\u00ebs disponojn\u00eb mjete m\u00eb t\u00eb shumta dhe m\u00eb moderne se ato t\u00eb Kievit. Sipas t\u00eb dh\u00ebnave t\u00eb propozuara nga Janes Intara, nj\u00eb nd\u00ebr specialist\u00ebve m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm t\u00eb mediave n\u00eb sektorin e mbrojtjes, k\u00ebto jan\u00eb raportet e forc\u00ebs midis dy vendeve: bilanci (n\u00eb miliarda dollar\u00eb): Ukrain\u00eb 4.1, Russia 45.3; ushtar\u00eb (aktiv\u00eb, pa llogaritur rezervist\u00ebt): Ukraina 219000, Rusia 840000; avion\u00eb luftarak\u00eb: Ukraina 170, Rusia 1212; helikopter\u00eb sulmues: Ukraina 170, Rusia 997; tanke: Ukraina 1302, Rusia 3601; artilieri gjysm\u00eb e l\u00ebvizshme dhe bateri kund\u00ebrajrore: Ukraina 2555, Rusia 5613. Disproporcioni i forcave ushtarake \u00ebsht\u00eb aq evident sa q\u00eb t\u00eb ket\u00eb shtyr\u00eb p\u00ebr rus\u00ebt se do t\u00eb ishte nj\u00eb Blietzkrieg<\/em>, nj\u00eb luft\u00eb rrufe, nj\u00eb ofensiv\u00eb e shkurt\u00ebr dhe gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebse, n\u00eb harkun maksimal t\u00eb nj\u00eb jave. T\u00eb kujtohet se pushtimi nazist i Bashkimit Sovjetik filloi m\u00eb 22 qershor 1941 dhe m\u00eb 30 t\u00eb po atij muaji Wehrmacht <\/em>e kishte marr\u00eb tashm\u00eb Kievin.<\/p>\n P\u00ebr sa i p\u00ebrket pushtetit ekonomik, Ukraina \u00ebsht\u00eb vendi i dyt\u00eb m\u00eb i madh i Europ\u00ebs, me 603628 kilometra katror\u00eb territor, inferior vet\u00ebm ndaj Rusis\u00eb, dhe nj\u00eb vit m\u00eb par\u00eb num\u00ebronte 41.4 milion banor\u00eb, me nj\u00eb nive\u00eb jetese modest respektivisht PBB, i 57 n\u00eb klasifikimin e vendeve. Rusia ka nj\u00eb sip\u00ebrfaqe prej 17098250 kilometra katrore dhe \u00ebsht\u00eb vendi m\u00eb i madh i bot\u00ebs; popullsia e saj shkon n\u00eb 146171000 banor\u00eb. \u00c7udit\u00ebrisht, fuqia ekonomike e saj nuk i korrespondon premisave. PBB n\u00eb shifra \u00ebsht\u00eb me 1700 miliard dollar\u00eb, pak m\u00eb shum\u00eb se ai e Spanj\u00ebs, dhe \u00ebsht\u00eb ekuivalent me 10% t\u00eb prodhimit t\u00eb Bashkimit Europian. N\u00eb ranking <\/em>bot\u00ebror t\u00eb t\u00eb ardhurave p\u00ebr frym\u00eb n\u00eb vit, me 8846 euro Rusia n\u00eb 2020 ndodhej n\u00eb vendin e 67. Duke qen\u00eb gj\u00ebrat k\u00ebshtu, mund t\u00eb konsiderohet se nj\u00eb luft\u00eb e gjat\u00eb do t\u2019i sjell\u00eb Rusis\u00eb nj\u00eb kosto mjaft dometh\u00ebn\u00ebse. Raporti midis PB dhe shpenzimeve ushtarake ruse ka p\u00ebrqindjen m\u00eb t\u00eb lart\u00eb t\u00eb bot\u00ebs (5%); p\u00ebr pasoj\u00eb, Federata i dedikon investimeve prodhuese m\u00eb pak nga sa duhet, duke kompromentuar k\u00ebshtu rritjen e saj ekonomike. \u00cbsht\u00eb e detyruar t\u00eb importoj\u00eb 2\/3 e nevoj\u00ebs s\u00eb brendshme t\u00eb produkteve t\u00eb prodhuara, duke i financuar k\u00ebshtu me gaz dhe me naft\u00eb, q\u00eb p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb 80% e eksporteve t\u00eb saj. D\u00ebshtimi i madh n\u00eb k\u00ebt\u00eb 20 vje\u00e7ar t\u00eb fundit q\u00ebndron n\u00eb mosarritjen e reduktimit t\u00eb var\u00ebsis\u00eb s\u00eb ekonomis\u00eb t\u00eb saj nga nafta dhe gazi. Fuqis\u00eb ushtarake nuk i p\u00ebrgjigjet ajo ekonomike. Edhe n\u00eb k\u00ebt\u00eb Rusia \u00ebsht\u00eb trash\u00ebgimtare besnike e Bashkimit Sovjetik, e aft\u00eb t\u00eb d\u00ebrgoj\u00eb n\u00eb hap\u00ebsir\u00eb artifaktet e saj dhe, nj\u00ebkoh\u00ebsisht, e paaft\u00eb t\u00eb mbush\u00eb raftet e supermarketeve.<\/p>\n Ta quash Rusin\u00eb nj\u00eb gjigand me k\u00ebmb\u00eb argjile mund t\u00eb jet\u00eb ekzagjerim, por faktikisht ky kolos, territori i s\u00eb cil\u00ebs p\u00ebrshkon 11 diferenca orare t\u00eb planetit, e gjen shum\u00eb m\u00eb t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb ta b\u00ebj\u00eb nj\u00eb kafshat\u00eb t\u00eb leht\u00eb fqinjin e saj, Ukrain\u00ebn, q\u00eb me krahasim \u00ebsht\u00eb shum\u00eb m\u00eb e vog\u00ebl. Efektivisht, rezistenca ukrainase po i habit t\u00eb gjith\u00eb, por sidomos ushtrin\u00eb ruse. Po p\u00ebrs\u00ebritet historia e Davidit kund\u00ebr Goliathit? Rusia do mbes\u00eb e ngecur n\u00eb luft\u00ebn e saj t\u00eb ekspansionit? Rreziku q\u00ebndron n\u00eb eventualitetin q\u00eb, e v\u00ebn\u00eb me shpatulla pas murit nga ngadal\u00ebsimi pushtimit, Putini m\u00ebrzitet shum\u00eb, dyfishon escalation <\/em>luftarak dhe e fut bot\u00ebn nj\u00eb rrug\u00eb pa krye. Mund t\u00eb ndodh\u00eb gjith\u00e7ka, por me siguri, pas asaj q\u00eb ka ndodhur, \u00ebsht\u00eb tashm\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb se Rusia e ka ndryshuar rr\u00ebnj\u00ebsisht bot\u00ebn. Nj\u00eb element vendimtar q\u00ebndron n\u00eb faktin q\u00eb Davidi mund t\u00eb mb\u00ebshtetet mbi nj\u00eb q\u00ebndrim t\u00eb mrekulluesh\u00ebm, nga momenti q\u00eb prapa Ukrain\u00ebs sot jan\u00eb rreshtuar ekonomia e Per\u00ebndimit dhe solidariteti i shum\u00eb vendeve. Putini i ka shtyr\u00eb ekonomit\u00eb e m\u00ebdha per\u00ebndimore, bashk\u00eb me Japonin\u00eb dhe vende t\u00eb tjera aziatike, t\u00eb koalizohen dhe t\u00eb shpallin nj\u00eb luft\u00eb t\u00eb paprecedent ekonomiko \u2013 financiare n\u00eb histori. Ky konflikt i dyt\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb m\u00eb pak joproporciona\u00eb se i pari.<\/p>\n Financat: nj\u00eb arm\u00eb lufte<\/strong><\/p>\n John Maynard Keynes i p\u00eblqente t\u00eb p\u00ebrs\u00ebriste konsiderat\u00ebn e atribuar Vladimir Ili\u00e7 Leninit, sipas t\u00eb cilit m\u00ebnyra m\u00eb e brisht\u00eb dhe m\u00eb e sigurt\u00eb p\u00ebr t\u00eb minuar baz\u00ebn e nj\u00eb shoq\u00ebrie do t\u00eb ishte korruptimi i monedh\u00ebs. Kushedi n\u00ebse parashikimi t\u00eb mos konkretizohet pik\u00ebrisht n\u00eb atdheun e Leninit, n\u00eb d\u00ebm t\u00eb rubl\u00ebs, n\u00eb vijim t\u00eb raprezaljes t\u00eb shp\u00ebrthyera kund\u00ebr Putinit dhe qeveris\u00eb s\u00eb tij p\u00ebr pushtimin e Ukrain\u00ebs. P\u00ebrgjigja e Per\u00ebndimit \u2013 sidomos e asaj europiane \u2013 ka qen\u00eb shum\u00eb e ashp\u00ebr: ka adoptuar nj\u00eb paket\u00eb sanksionesh t\u00eb jasht\u00ebzakonshme. M\u00eb t\u00eb bujshmet dhe m\u00eb t\u00eb d\u00ebmshmet jan\u00eb p\u00ebrz\u00ebnia e Federat\u00ebs Ruse nga sistemi SWIFT dhe ngrirja e rezervave t\u00eb jashtme t\u00eb Bank\u00ebs Qendrore t\u00eb saj. Raprezaljet per\u00ebndimore jan\u00eb m\u00eb ashpra t\u00eb vendosura ndonj\u00ebher\u00eb kund\u00ebr nj\u00eb shteti t\u00eb dimensioneve dhe t\u00eb fuqis\u00eb s\u00eb Rusis\u00eb. N\u00eb m\u00eb pak se tre jav\u00eb, Shtetet e Bashkuara dhe aleat\u00ebt e tyre kan\u00eb izoluar bankat kryesore ruse nga sistemi financiar global; kan\u00eb bllokuar eksportimin e komponenteve t\u00eb teknologjis\u00eb s\u00eb lart\u00eb, n\u00eb unison me aleat\u00ebt aziatik\u00eb; kan\u00eb poseduar pasuri t\u00eb jashtme t\u00eb qindra oligark\u00ebve rus\u00eb; kan\u00eb revokuar traktatet treg\u00ebtare me Mosk\u00ebn; i kan\u00eb p\u00ebrjashtuar linjat e avionit ruse hap\u00ebsir\u00ebn ajrore t\u00eb Atlantikut Verior; kan\u00eb reduktuar shitjet e naft\u00ebs ruse p\u00ebr Shtetet e Bashkuara dhe Mbret\u00ebrin\u00eb e Bashkuar; kan\u00eb bllokuar \u00e7do investim t\u00eb huaj n\u00eb ekonomin\u00eb ruse; jan\u00eb ngrir\u00eb 403000 milion dollar\u00eb nga 630000 n\u00eb rezerva t\u00eb huaja t\u00eb Bank\u00ebs Qendrore ruse. Inicativa q\u00eb nuk kan\u00eb precedent dhe q\u00eb deri disa jav\u00eb m\u00eb par\u00eb do t\u00eb qen\u00eb dukur t\u00eb paimagjinueshme deri p\u00ebr pjes\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb ekspert\u00ebve, me nj\u00eb efekt shkat\u00ebrrimtar ndaj vler\u00ebs s\u00eb monedh\u00ebs ruse. E kemi par\u00eb menj\u00ebher\u00eb pas njoftimit t\u00eb sanksioneve t\u00eb para, kur rubla ka r\u00ebn\u00eb n\u00eb nj\u00eb dit\u00eb me rreth 30%. Ajo nuk kuotohet m\u00eb n\u00eb Per\u00ebndim dhe Rusia \u00ebsht\u00eb ndjer\u00eb e detyruar t\u00eb dyfishoj\u00eb p\u00ebrqindjet e interesit, duke i rritur nga 9.5% n\u00eb 20%, si edhe t\u00eb pretendoj\u00eb q\u00eb Europa e paguan gazin n\u00eb rubla.<\/p>\n E gjitha kjo e ka shtr\u00ebnguar ekonomin\u00eb ruse, monedh\u00ebn dhe rezervat e saj n\u00eb nj\u00eb k\u00ebmish\u00eb force asfiksuese. Ekonomia e 12 m\u00eb e madhe e bot\u00ebs \u00ebsht\u00eb gjetur e shk\u00ebputur nga globalizimi i shekullit t\u00eb XXI. Me nj\u00eb fushat\u00eb t\u00eb paprecedent, Per\u00ebndimi d\u00ebshiron ta katandis\u00eb p\u00ebr keq Rusin\u00eb, dometh\u00ebn\u00eb nj\u00eb ekonomi t\u00eb G20 q\u00eb posedon nj\u00eb sektor t\u00eb fort\u00eb hidrokarburesh, nj\u00eb kompleks t\u00eb madh ushtarako industrial dhe nj\u00eb kosh t\u00eb diversifikuar eksportesh t\u00eb l\u00ebnd\u00ebve t\u00eb para. P\u00ebr nga entiteti dhe prej destinatarit, sanksionet e ndryshojn\u00eb rendin global, si edhe kan\u00eb nj\u00eb limit t\u00eb r\u00ebnd\u00eb, nj\u00eb efekt boomerang<\/em>: faktikisht, nj\u00ebkoh\u00ebsisht pengojn\u00eb treg\u00ebtin\u00eb reale apo financiare t\u00eb bankave t\u00eb pjes\u00ebs\u00eb tjet\u00ebr t\u00eb bot\u00ebs me homologen e tyre ruse. \u00cbsht\u00eb e qart\u00eb se ato do t\u00eb shkaktojn\u00eb nj\u00eb kosto t\u00eb fort\u00eb edhe p\u00ebr k\u00eb i vendos, p\u00ebrkthyer n\u00eb inflacionin e provokuar nga nd\u00ebrprerjet n\u00eb zinxhirat shp\u00ebrndar\u00ebs dhe nga rritja e fort\u00eb e \u00e7mimeve t\u00eb energjis\u00eb dhe t\u00eb ushqimeve. Megjithat\u00eb n\u00eb Per\u00ebndim ndjehet nj\u00eb konsensus substancial: \u00ebsht\u00eb nj\u00eb \u00e7mim q\u00eb duhet paguar, pasi jan\u00eb n\u00eb loj\u00eb vlerat tona dhe e ardhmja e jon\u00eb e p\u00ebrbashk\u00ebt.<\/p>\n Sanksionet si arm\u00eb shkat\u00ebrrimi n\u00eb mas\u00eb?<\/strong><\/p>\n Sanksionet treg\u00ebtare kan\u00eb nj\u00eb histori t\u00eb gjat\u00eb. Per\u00ebndimi ka p\u00ebrdorur masa t\u00eb ngjashme kund\u00ebr Kub\u00ebs, Iranit, Irakut, Siris\u00eb, Kores\u00eb s\u00eb Veriut, Venezuel\u00ebs dhe Afganistanit. Gjith\u00ebsesi, k\u00ebto sanksionet i kan\u00eb d\u00ebmtuar qytetar\u00ebt e vendeve kund\u00ebr t\u00eb cil\u00ebve zbatohen, por kan\u00eb treguar se ndikojn\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb shum\u00eb t\u00eb pak\u00ebt mbi kufizimin e pushtetit t\u00eb lider\u00ebve t\u00eb tyre politik\u00eb apo mbi sjelljen e tyre. ve\u00e7 k\u00ebsaj, sanksione t\u00eb tilla godisnin ekonomi modeste, pasi \u00e7do efekt i caktuar dometh\u00ebn\u00ebs i keq frenohej n\u00eb mas\u00ebn ku shkalla e integrimit t\u00eb vendit t\u00eb sanksionuara n\u00eb ekonomin\u00eb bot\u00ebrore ishte relativisht i dob\u00ebt. Vet\u00ebm zbatimi i sanksioneve amerikane ndaj Iranit kishte k\u00ebrkuar nj\u00eb v\u00ebmendje t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb, p\u00ebr t\u00eb shmangur q\u00eb t\u00eb binin mbi tregun petrolifer. \u00cbsht\u00eb konsideruar gjithmon\u00eb se sanksionet kan\u00eb mund\u00ebsin\u00eb ta arrijn\u00eb q\u00ebllimin e paracaktuar n\u00eb mas\u00ebn e ashp\u00ebrsis\u00eb s\u00eb tyre. n\u00eb fakt k\u00ebt\u00eb aktuale mund t\u00eb ken\u00eb pasoja t\u00eb r\u00ebnda politike dhe material\u00eb. Lidhur me k\u00ebt\u00eb, Biden e ka paralajm\u00ebruar Putinin n\u00eb diskutimin e tij mbi Gjendjen e Unionit: \u00abNuk e ka iden\u00eb se \u00e7far\u00eb do t\u2019i ndodh\u00eb\u00bb. Trauma e menj\u00ebhershme p\u00ebr ekonomin\u00eb ruse \u00ebsht\u00eb aspekti m\u00eb i natyrsh\u00ebm. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb vit vler\u00ebsohet nj\u00eb reduktim t\u00eb pakt\u00ebn midis 10% dhe 12.5% t\u00eb PBB, por d\u00ebmi mund t\u00eb jet\u00eb m\u00eb i keq.<\/p>\n Nga fillimi i janarit rubla ka ecur keq, duke e humbur mbi gjysm\u00ebn e vler\u00ebs s\u00eb saj ndaj dollarit. Po ndodh nj\u00eb eksod profesionist\u00ebsh rus\u00eb t\u00eb kualifikuar, nd\u00ebrsa \u00ebsht\u00eb reduktuar ndjesh\u00ebm aft\u00ebsia e importimit t\u00eb mallrave t\u00eb konsumit dhe teknologjive t\u00eb larta. Impakti i sanksioneve shkon p\u00ebrtej vendimeve t\u00eb marra nga G7 dhe nga qeverit\u00eb e BE. K\u00ebt\u00eb vendime zyrtare kan\u00eb pasur nj\u00eb efekt katalizues ndaj bizneseve multikobm\u00ebtare q\u00eb operojn\u00eb n\u00eb Rusi. Praktikisht, nga nata n\u00eb m\u00ebngjes, izolimi iminent i Rusis\u00eb ka v\u00ebn\u00eb n\u00eb l\u00ebvizje nj\u00eb largim masiv t\u00eb bizneseve. Duke kryer nj\u00eb bojkotim n\u00eb kuptimin e v\u00ebrtet\u00eb t\u00eb fjal\u00ebs n\u00eb sektorin privat, qindra biznese t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme per\u00ebndimore, q\u00eb u referohen distrikteve t\u00eb tilla si teknologjia, nafta dhe gazi, aerohap\u00ebsira, automoblistike, manifaktur\u00ebs, mallrave t\u00eb konsumit, ushqimeve dhe pijeve, kontabiliteti dhe financave dhe transportit, po t\u00ebrhiqen nga vendi. \u00cbsht\u00eb interesante edhe se n\u00eb shum\u00eb ky largim nuk \u00ebsht\u00eb pasoj\u00eb direkte e sanksioneve. Ajo q\u00eb e shkakton \u00ebsht\u00eb m\u00eb shum\u00eb d\u00ebnimi moral, preokupimi p\u00ebr reputacionin dhe paniku. Rezulton se hap prapa i bizneseve po e thekson shock <\/em>ekonomik rus, duke i shum\u00ebfishuar efektet negative t\u00eb nxitura nga koalicioni i madh kund\u00ebrshtar n\u00eb planin politik.<\/p>\n Krahasuar me bombardimet e indiskriminuara t\u00eb Rusis\u00eb, raprezaljet per\u00ebndimore nuk do t\u00eb vrasin t\u00eb pafajsh\u00ebm, nuk do t\u00eb reduktojn\u00eb n\u00eb g\u00ebrmadha qytete t\u00eb t\u00ebra, nuk do t\u00eb hedhin n\u00eb panik dhe megjithat\u00eb efektet e k\u00ebtyre arm\u00ebve ekonomike nuk duhen n\u00ebnvler\u00ebsuar. Edhe sanksionet, kur p\u00ebrdoren n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb fush\u00ebn, jan\u00eb arm\u00eb q\u00eb shkat\u00ebrrojn\u00eb. Nuk l\u00ebn\u00eb n\u00eb g\u00ebrmadh\u00eb nd\u00ebrtesat, por shkat\u00ebrrojn\u00eb biznese, institucione financiare, mjete mb\u00ebshtet\u00ebse dhe jet\u00eb. Shkaktojn\u00eb vuajtje t\u00eb pakrahasueshme, godasin sa t\u00eb fajshmit, aq edhe t\u00eb pafajshmit. Arm\u00ebt ekonomike e paprecedent t\u00eb adoptuara kund\u00ebr Rusis\u00eb do t\u00eb jet\u00eb padyshim t\u00eb dhimbshme. N\u00ebse k\u00ebto raprezalje ekonomike nuk do t\u00eb pezullohen, n\u00eb Federat\u00ebn Ruse do t\u00eb p\u00ebrkthehen pashmangshm\u00ebrisht n\u00eb nj\u00eb r\u00ebnie t\u00eb nivelit t\u00eb jetes\u00ebs, n\u00eb p\u00ebrkeq\u00ebsimin e sh\u00ebndetit dhe n\u00eb m\u00eb shum\u00eb t\u00eb vdekur, Amiyatosh Purnanandam i Universitetit t\u00eb Michigan, i ka p\u00ebrshkruar sanksionet per\u00ebndimore si \u00abnj\u00eb sulm b\u00ebrthamor jo i dhunsh\u00ebm kund\u00ebr sistemit ekonomik t\u00eb Rusis\u00eb\u00bb.<\/p>\n Por deg\u00ebzimet e sanksioneve per\u00ebndimore shkojn\u00eb shum\u00eb p\u00ebrtej efekteve q\u00eb do t\u2019i provokonin direkt Rusis\u00eb. \u00c7mimet e naft\u00ebs, t\u00eb gazit natyror, t\u00eb grurit, t\u00eb bakrit, t\u00eb nikelit, t\u00eb aluminit, t\u00eb pleh\u00ebrave kimik\u00eb dhe t\u00eb arit jan\u00eb ngjitur n\u00eb qiell. Pasi ushtria ruse ka bllokuar portet ukrainase dhe bizneset nd\u00ebrkomb\u00ebtare po i refuzojn\u00eb eksportet ruse e l\u00ebnd\u00ebve t\u00eb para, aktualisht nj\u00eb mang\u00ebsi e grurit dhe e metaleve haset n\u00eb ekonomin\u00eb globale. Efekti i \u00e7mimeve t\u00eb energjis\u00eb dhe i produkteve thelb\u00ebsore n\u00eb t\u00eb gjitha aspektet do ta shtyj\u00eb p\u00ebr lart inflacionin bot\u00ebror. Vendet afrikane dhe aziatike q\u00eb varen nga importet e ushqimeve dhe t\u00eb energjis\u00eb gjenden tashm\u00eb n\u00eb v\u00ebshtir\u00ebsi. Ekonomit\u00eb e Azis\u00eb Qendrore kan\u00eb qen\u00eb nga ana e tyre t\u00eb p\u00ebrfshira nga impakti i sanksioneve. Ish shtetet sovjetike jan\u00eb fuqimisht t\u00eb lidhura me ekonomin\u00eb ruse n\u00ebp\u00ebrmjet treg\u00ebtis\u00eb dhe migracionit punues drejt Federat\u00ebs Ruse. Varf\u00ebrimi iminent i Rusis\u00eb do t\u2019i detyroj\u00eb miliona punonj\u00ebsit migrant\u00eb nga Azia Qendrore q\u00eb t\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb pun\u00ebsim tjet\u00ebrkund.<\/p>\n \u00cbsht\u00eb e pamohueshme q\u00eb sanksionet do t\u00eb ken\u00eb reperkusione t\u00eb m\u00ebdha mbi t\u00eb gjith\u00eb ekonomin\u00eb bot\u00ebrore dhe k\u00ebrkojn\u00eb nj\u00eb p\u00ebrgjigje nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb koordinuar. Sikur ky regjim nd\u00ebshkues t\u00eb zgjatej shum\u00eb, mund ta kthej\u00eb procesin e globalizimit q\u00eb, gjith\u00e7ka t\u00eb konsideruar, i ka mund\u00ebsuar bot\u00ebs t\u00eb begatoj\u00eb. Nj\u00eb ekonomi globale e ballkanizuar do t\u2019i d\u00ebmtonte t\u00eb gjith\u00eb. Pasojat efektive makroekonomike dhe makrofinanciare t\u00eb sanksioneve globale jan\u00eb krejt\u00ebsisht t\u00eb panjohura. Pararned\u00ebsi i vet\u00ebm i mundsh\u00ebm i p\u00ebrket viteve \u201930 t\u00eb shekullit t\u00eb kaluar, kur demokracit\u00eb k\u00ebrkuan t\u2019i p\u00ebrdorin sanksionet n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb ngjashme p\u00ebt ta ndaluar agresioni e ekonomive autokratike me p\u00ebrmasa t\u00eb m\u00ebdha, si Italia fashiste, Japonia perandorake dhe Gjermania naziste. Sfondi vendimtar i k\u00ebtyre p\u00ebrpjekjeve qe Depresioni i Madh, q\u00eb i dob\u00ebsoi ekonomit\u00eb dhe ndezi nacionalizmin n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebn. Kur Benito Mussolini pushtoi Etiopin\u00eb n\u00eb tetorin e 1935, Lidhja e Kombeve adoptoi nj\u00eb regjim sanksionesh nd\u00ebrkomb\u00ebtare, i aplikuar nga 52 vende. Qe nj\u00eb p\u00ebrgjigje mbres\u00ebl\u00ebnse unitare, e ngjashme me at\u00eb t\u00eb evidentuar pas pushtimit rus t\u00eb Ukrain\u00ebs.<\/p>\n Por izolimi ekonomik i Italis\u00eb fashiste e kufizoi kapacitetin e demokracive p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrdorur sanksione kund\u00ebr Adolf Hitlerit, nj\u00eb agresor edhe m\u00eb k\u00ebrc\u00ebnues. Pasi motor i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm i k\u00ebrkes\u00ebs p\u00ebr eksport t\u00eb ekonomive m\u00eb t\u00eb vogla europiane, Gjermania ishte tep\u00ebr e madhe q\u00eb izolimi i saj t\u00eb mos i sillte d\u00ebme t\u00eb r\u00ebnda treg\u00ebtare t\u00eb gjith\u00eb Europ\u00ebs. Dilemat e n\u00ebndheshme me situat\u00ebn e viteve \u201830 tregojn\u00eb se agresor\u00ebt padyshim q\u00eb duhen p\u00ebrballuar, kur shqet\u00ebsojn\u00eb rendin nd\u00ebrkomb\u00ebtar, ama v\u00ebn\u00eb edhe n\u00eb evidenc\u00eb se praktikueshm\u00ebria e sanksioneve dhe mund\u00ebsit\u00eb e tyre p\u00ebr sukses varen gjithmon\u00eb nga situata ekonomike bot\u00ebrore. N\u00eb kushte treg\u00ebtare dhe financiare t\u00eb paq\u00ebndrueshme, do t\u00eb jet\u00eb e nevojshme t\u00eb p\u00ebrgatitet sa m\u00eb m\u00eb mir\u00eb lidhur me efekte t\u00eb pad\u00ebshiruara t\u00eb \u00e7do lloji. Aplikimi i sanksioneve ndaj ekonomive shum\u00eb t\u00eb m\u00ebdha do t\u00eb rezultoj\u00eb thjesht e pamundur, n\u00ebse nj\u00ebehrazi nuk adoptohen politike shp\u00ebrblyese p\u00ebr t\u00eb mb\u00ebshtetur ekonomit\u00eb sanksionuese dhe t\u00eb pjes\u00ebs tjet\u00ebr t\u00eb bot\u00ebs.<\/p>\n T\u00eb menaxhosh pasojat<\/strong><\/p>\n Administrata Biden \u00ebsht\u00eb e vet\u00ebdijshme p\u00ebr k\u00ebt\u00eb problem. Uashingtoni ka k\u00ebrkuar q\u00eb t\u2019i reduktoj\u00eb tensionet n\u00eb tregun petrolifer duke zbatuar nj\u00eb ripajtim t\u00eb pjessh\u00ebm me Iranin dhe me Venezuel\u00ebn. Pasi n\u00eb k\u00ebt\u00eb moment synon t\u00eb kund\u00ebrshtoj\u00eb efektin indirekt t\u00eb sanksioneve t\u00eb drejtuar kund\u00ebr nj\u00eb shtet petrolifer t\u00eb madh\u00ebsis\u00eb s\u00eb par\u00eb, i \u00ebsht\u00eb dashur me pahir t\u00eb leht\u00ebsoj\u00eb at\u00eb q\u00eb kishte drejtuar ndaj dy shtetesh petrolifer\u00eb m\u00eb t\u00eb vegj\u00ebl. Por kjo diplomaci petrolifere \u00ebsht\u00eb e pamjaftueshme p\u00ebr t\u00eb kompensuar sfid\u00ebn e vendosur nga masat kund\u00ebr Rusis\u00eb, q\u00eb kan\u00eb efekte r\u00ebnduese ndaj problemeve ekonomike paraekzistuese. N\u00ebse \u00ebsht\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb se problemet ndaj zinxhirit shp\u00ebrndar\u00ebs dhe qafave t\u00eb shishes t\u00eb epok\u00ebs pandemike n\u00eb rrjetet bot\u00ebrore t\u00eb transportit dhe prodhimit qen\u00eb m\u00eb p\u00ebrpara luft\u00ebs n\u00eb Ukrain\u00eb, aq m\u00eb shum\u00eb p\u00ebrdprimi i pad\u00ebgjuar i sanksioneve n\u00eb kushte t\u00eb till\u00eb tashm\u00eb problematike e ka p\u00ebrkeq\u00ebsuar situat\u00ebn.<\/p>\n Menaxhimi i pasojave t\u00eb luft\u00ebs ekonomike \u00ebsht\u00eb nj\u00eb sfid\u00eb sidomos p\u00ebr Bashkimin Europian. Kjo, q\u00eb ka shkaktuar kufizime treg\u00ebtare dhe energjitike shum\u00eb t\u00eb forta me Rusin\u00eb, n\u00eb 20 vje\u00e7arin e fundit ka ndjekur nj\u00eb strategji rrit\u00ebse q\u00eb varet n\u00eb mas\u00eb t\u00eb madhe nga treg\u00ebtia dhe p\u00ebrq\u00ebndrohet mbi eksportet. P\u00ebr t\u2019u b\u00ebr\u00eb e pavarur nga furnitori i pad\u00ebshiruar, mund t\u2019i duhet t\u00eb kthehet tek qymyri dhe tek energjia e diskutuar b\u00ebrthamore. Duke vepruar k\u00ebshtu, do t\u00eb duhet t\u00eb ndryshohen impenjimet e tranzicionit drejt nj\u00eb ekonomie t\u00eb gjelb\u00ebr. N\u00eb m\u00ebnyr\u00eb p\u00ebr ta absorbuar k\u00ebt\u00eb impakt \u00ebsht\u00eb rritja e investimeve n\u00eb energjin\u00eb e rinvoueshme n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb Bashkimi Europian dhe zgjeruar kontrollin publik n\u00eb sektorin energjitik, por kjo k\u00ebrkon koh\u00eb dhe detyron q\u00eb t\u00eb pajisesh me furnizime t\u00eb sigurta gazi dhe nafte nga prodhues t\u00eb tjer\u00eb. Paszaj jan\u00eb edhe pasojat q\u00eb sanksionet do t\u00eb shkaktojn\u00eb mbi ekonomin\u00eb bot\u00ebrore n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi dhe n\u00eb \u00abJugun global\u00bb n\u00eb ve\u00e7anti. B\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr probleme q\u00eb do t\u00eb sjellin nj\u00eb sfid\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme makroekonomike. Prandaj \u00ebsht\u00eb e nevojshme q\u00eb G7, Bashkimi Europian dhe partner\u00ebt aziatik\u00eb t\u00eb Shteteve t\u00eb Bashkuara t\u00eb nd\u00ebrmarrin aksione guximtare dhe t\u00eb koordinojn\u00eb p\u00ebr t\u00eb stabilizuar tregjet bot\u00ebrore.<\/p>\n Objektivi \u00ebsht\u00eb i arriths\u00ebm n\u00ebp\u00ebrmjet investimesh specifike t\u00eb prirur q\u00eb t\u00eb eliminojn\u00eb qafat e shishes t\u00eb shprndarjes, n\u00ebp\u00ebrmjet dhurimesh dhe huash\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtare bujare n\u00eb vende n\u00eb rrug\u00ebn e zhvillimit q\u00eb metio arrijn\u00eb t\u00eb sigurojn\u00eb furnizimet e nevojshme me ushqime dhe energji, si edhe fonde qeveritare t\u00eb destinuara t\u00eb rrisin kapacitetin e gjenerimit t\u00eb energjis\u00eb s\u00eb rinvoueshme. Ve\u00e7 k\u00ebsaj do t\u00eb nevojiten t\u00eb gjenerohen subvencione dhe nganj\u00ebher\u00eb t\u00eb adoptohet racionimi dhe nj\u00eb kontroll i \u00e7mimeve, n\u00eb m\u00ebynr\u00eb q\u00eb t\u00eb mbrohen m\u00eb t\u00eb varf\u00ebrit nga efektet shkat\u00ebrrimtare t\u00eb rritjes s\u00eb \u00e7mimeve t\u00eb ushqimeve, t\u00eb energjis\u00eb dhe t\u00eb l\u00ebnd\u00ebve t\u00eb para. Nj\u00eb nd\u00ebrhyrje e ngjashme shtet\u00ebrore p\u00ebrb\u00ebn koston p\u00ebr t\u2019u paguar p\u00ebr k\u00ebdo qp d\u00ebshiron t\u00eb marr\u00eb pjes\u00eb n\u00eb nj\u00eb luft\u00eb ekonomike. Nuk ka dyshim: \u00ebsht\u00eb e pamundur t\u00eb shkaktohen d\u00ebme materiale n\u00eb mas\u00ebn q\u00eb k\u00ebrkohet t\u00eb b\u00ebhet ndaj Rusis\u00eb, n\u00eb rast se nuk do t\u00eb ndryshohet imponimi i politikave nd\u00ebrkomb\u00ebtare, duke e rritur mb\u00ebshtetjen ekonomike ndaj kujt penalizohet nga sanksionet. N\u00eb rast se nuk do t\u00eb mbrohet mir\u00ebqenia materiale e familjeve, mb\u00ebshtetja politike ndaj masave kaq drakoniane nuk do t\u00eb vonoj\u00eb t\u00eb th\u00ebrmohet.<\/p>\n Prandaj p\u00ebrgjegj\u00ebsit politik\u00eb per\u00ebndimor\u00eb ndodhen p\u00ebrball\u00eb nj\u00eb vendimi serioz. Zgjatja e agresionit shtyn q\u00eb t\u00eb intensifikohen nd\u00ebshkimet kund\u00ebr Rusis\u00eb. Ndjehet si nj\u00eb nevoj\u00eb absolute. Sanksione m\u00eb intensive do t\u00eb shkaktojn\u00eb d\u00ebme m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha edhe ndaj kujt i dekreton dhe, n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi, ndaj ekonomis\u00eb bot\u00ebrore. Nuk llogaritet sesa Per\u00ebndimi \u00ebsht\u00eb u vendosur dhe i justifikuar n\u00eb q\u00ebllimin e ndalimit t\u00eb agresionit rus: p\u00ebrgjegj\u00ebsit polotik\u00eb duhet ta pranojn\u00eb realitetin q\u00eb nj\u00eb ofensiv\u00eb ekonomike n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb fush\u00ebn do t\u00eb shkaktojn\u00eb tensione t\u00eb reja dhe t\u00eb konsiderueshme n\u00eb ekonomin\u00eb bot\u00ebrore. Intensifikimi i sanksioneve do t\u00eb shkaktoj\u00eb nj\u00eb kaskad\u00eb traumash materiale, q\u00eb nga ana e tyre do t\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb p\u00ebrpjekje stabilizimi n\u00eb shkall\u00eb t\u00eb gjer\u00eb dhe deri sa do t\u00eb adoptohen masa kontrasti pon\u00eb shkall\u00eb t\u00eb gjer\u00eb, d\u00ebmi ekonomik mund t\u00eb jet\u00eb i r\u00ebnd\u00eb dhe rreziqet e nj\u00eb escalation <\/em>strategjik do t\u00eb mbesin t\u00eb larta. P\u00ebr t\u00eb gjitha k\u00ebto ar\u00ebsye, midis instrumentave p\u00ebr t\u2019i dh\u00ebn\u00eb fund konfliktit do t\u00eb mbesin jetike rrug\u00ebt diplomatike dhe ekonomike. Cilatdo qosfhsin rezultatet e luft\u00ebs, ofensiva ekonomike ndaj Rusis\u00eb ka manifestuar nj\u00eb realitet tjet\u00ebr t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm: nuk ndodhemi n\u00eb nj\u00eb situat\u00eb sanksionesh pa kosto, pa rreziqe dhe me ecuri t\u00eb parashikueshme.<\/p>\n Per\u00ebndimi nuk duhet ta harroj\u00eb m\u00ebsimin e madh t\u00eb 1918<\/strong><\/p>\n Lidhur me k\u00ebt\u00eb, \u00ebsht\u00eb e dobishme t\u00eb kujtohet m\u00ebsimi i Keynes, maestro i madh i kandisjes. Ai theksoi se reparacionet e r\u00ebnda t\u00eb luft\u00ebs t\u00eb vendosura Gjermanis\u00eb nga vendet fituese n\u00eb 1918 do ta \u00e7onin ekonomin\u00eb gjermane nga shkat\u00ebrrimi dhe se do t\u00eb p\u00ebrfundonte duke rezultuar n\u00eb nj\u00eb nd\u00ebshkim vet\u00ebd\u00ebmtues. Historia i ka dh\u00ebn\u00eb t\u00eb drejt\u00eb, nga momenti q\u00eb nga aty e pak m\u00eb von\u00eb lindi Gjermania naziste. Sanksionet kund\u00ebr Rusis\u00eb me siguri q\u00eb do ta varf\u00ebrojn\u00eb klas\u00ebn e mesme emergjente. N\u00ebse objektivi \u00ebsht\u00eb t\u00eb mundet Putini, historia sugjeron se kjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb ngjarje pak e mundur n\u00eb periudh\u00ebn afatmesme. Pozicioni i tij mund deri t\u00eb forcohet, at\u00ebhere kur populli rus t\u00eb zgjidhte t\u2019i ngushtonte radh\u00ebt nacionalistikisht, si\u00e7 b\u00ebr\u00eb ai gjerman pas Luft\u00ebs s\u00eb Par\u00eb Bot\u00ebrore. \u00cbsht\u00eb e qart\u00eb se k\u00ebto arm\u00eb ekonomike, t\u00eb mundshme fal\u00eb integrimit bot\u00ebror, kan\u00eb mund\u00ebsuar t\u00eb shmanget nj\u00eb sistem governance <\/em>bot\u00ebrore, duke arritur n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb efikase \u2013 dometh\u00ebn\u00eb t\u00eb dhimbshme \u2013 por civile, t\u2019i p\u00ebrgjigjet agresionit dhe barbarive. Nuk duket se p\u00ebrdorimi i treg\u00ebtis\u00eb si arm\u00eb lufte do t\u2019i jepte fund konfliktit. Lider\u00ebt per\u00ebndimor\u00eb duket ta din\u00eb dhe t\u2019i dyfishojnp p\u00ebrpjekjet diplomatike. Cila rrug\u00ebdalje p\u00ebr t\u00eb dyja pal\u00ebt n\u00eb konflikt? Nj\u00eb pyetje q\u00eb ngrihet n\u00eb Per\u00ebndim b\u00ebhet sepse Rusia ka pushtuar Ukrain\u00ebn. Ka di\u00e7ka m\u00eb shum\u00eb se thjesht ambiciet territoriale t\u00eb Kremlinit? Me siguri n\u00eb escalation <\/em>e konfliktit ka kontribuar nj\u00eb gabim n\u00eb llogaritje e kryer nga t\u00eb dyja pal\u00ebt. Ukraina besonte se do t\u00eb mund t\u00eb b\u00ebhej an\u00ebtare e NATO dhe e BE n\u00eb koh\u00eb t\u00eb shkurt\u00ebr dhe se k\u00ebshtu do t\u00eb mund t\u00eb mb\u00ebshtetej mbi mb\u00ebshtetjen ushtarake t\u00eb Aleanc\u00ebs; nga ana tjet\u00ebr, e bazuar mbi aneksimin mizor t\u00eb Krimes\u00eb t\u00eb 2014, Rusia e ka n\u00ebnvler\u00ebsuar rezistenc\u00ebn ukrainase. N\u00eb k\u00ebt\u00eb moment, duket e pamundur t\u00eb gjendet nj\u00eb terren ujdie. Megjithat\u00eb nj\u00eb zgjidhje e negociuar mbetet rruga e vetme p\u00ebr t\u00eb shmangur nj\u00eb katastrof\u00eb n\u00eb perspektiv\u00eb, q\u00eb do t\u00eb destabilizonte t\u00eb gjith\u00eb rajonin, n\u00eb mos t\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebn.<\/p>\n Rusia ka ndryshuar bot\u00ebn<\/strong><\/p>\n Shkelja e sovranitetit t\u00eb Ukrain\u00ebs e p\u00ebrgatitur nga Rusia sh\u00ebnon fundin e rendit pasues t\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Ftoht\u00eb. Pas r\u00ebnies s\u00eb Bashkimit Sovjetik kishte hyr\u00eb unipolariteti amerikan, por 15 vitet e fundit jan\u00eb karakterizuar nga rilindja e Rusis\u00eb, nga ngjitja e Kin\u00ebs dhe nga erozioni i hegjemonis\u00eb amerikane. Pushtimi rus i Ukrain\u00ebs \u00ebsht\u00eb nj\u00eb sfid\u00eb e hapur ndaj rolit t\u00eb \u00abpolicit global\u00bb q\u00eb Shtetet e Bashkuara kan\u00eb atribuar dhe q\u00eb sugjeron se bota do t\u00eb b\u00ebhet shum\u00eb m\u00eb e paq\u00ebndrueshme dhe e rrezikshme. Kjo luft\u00eb mund t\u00eb forcoj\u00eb aleanc\u00ebn strategjike t\u00eb Rusis\u00eb me Kin\u00ebn, t\u00eb theksoj\u00eb polarizimin global dhe t\u00eb ngul\u00eb gozhd\u00ebn e fundit mbi varrin e multilateralizmit. E izoluar nga sistemi politik, ekonomik dhe financiar nd\u00ebrkomb\u00ebtar, Rusia mund t\u00eb shikoj\u00eb vet\u00ebm nga Lindja. N\u00eb Loj\u00ebrat Olimpike Dim\u00ebrore t\u00eb Pekinit, p\u00ebrpara pushtimit rus t\u00eb Ukrain\u00ebs, president\u00ebt Xi Jinping dhe Putin pat\u00ebn deklaruar se aleanca e tyre \u00abnuk do t\u00eb kishte limite\u00bb dhe do t\u00eb ishte \u00absuperiore ndja aleancave politike dhe ushtarake t\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Ftoht\u00eb\u00bb.<\/p>\n Duke shkaktuar nj\u00eb prishje vendimtare me Per\u00ebndimin, Rusia ka shkaktuar ndarjen e bot\u00ebs n\u00eb dy pole rivale: Kin\u00eb dhe Shtetet e Bashkuara. Bashkimi Europian, duke mbajtur parasysh historin\u00eb dhe ekonomin\u00eb e tij, mundet vet\u00ebm q\u00eb t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb aleat aktiv i Uashingtonit. Lufta n\u00eb Ukrain\u00eb e konfirmon se duhet t\u00eb jet\u00eb vet\u00ebvetja dhe jo Shtetet e Bashkuara apo Rusia q\u00eb t\u00eb influencojn\u00eb mbi sa ndodh n\u00eb kontinentin e saj. Shtetet e Bashkuara do t\u00eb mbesin vendi dominues i NATO, por ka t\u00eb ngjar\u00eb q\u00eb n\u00eb vitet e ardhshme ekuilibri t\u00eb ndryshoj\u00eb, pasi fuqit\u00eb europiane, t\u00eb drejtuara nga Franca dhe Gjermania, do t\u00eb kujdesen m\u00eb shum\u00eb p\u00ebr interesat e tyre. Pushtimi rus i Ukrain\u00ebs ka provokuar tek fuqit\u00eb NATO nj\u00eb demonstrim uniteti t\u00eb paprecedent. Akoma sot v\u00ebrejm\u00eb se Shtetet e Bashkuara jan\u00eb riparaqitur si \u00abpolic\u00eb global\u00eb\u00bb, duke p\u00ebrdorur fuqin\u00eb e tyre ekonomike m\u00eb shum\u00eb se at\u00eb ushtarake; se Gjermania po riarmatoset; se nga ana e saj me Kin\u00ebn, q\u00eb po konsolidohet n\u00eb sistemin global, r\u00ebnia e pashmangshme e Rusis\u00eb po konfirmon nevoj\u00ebn e distancimit nga Per\u00ebndimi. Bota po zgjidhet. N\u00eb perspektiv\u00eb kjo do ta kompromentoj\u00eb rritjen globale. Ve\u00e7 k\u00ebsaj, procesi i tranzicionit \u00ebsht\u00eb inflacionar, me rilokalizimin e vendeve m\u00eb shum\u00eb me treg t\u00eb mir\u00eb, zinxhir\u00eb shp\u00ebrndar\u00ebs m\u00eb t\u00eb indvidualizuar dhe t\u00eb dyfishuara dhe m\u00eb pak shk\u00ebmbime t\u00eb teknologjis\u00eb m\u00eb t\u00eb mir\u00eb.<\/p>\n Refleksione finale<\/strong><\/p>\n Tek Romeo e Giulietta<\/em>, William Shakespre ka shkruar se falja do t\u00eb ishte vrastare n\u00ebse faleshin vras\u00ebsit dhe se mund t\u00eb b\u00ebhet hum\u00eb me iurrejtjen, por akoma m\u00eb shum\u00eb me dashurin\u00eb. Agresioni duhet ndaluar, paqja duhet arritur. Duhet arritur nj\u00eb marr\u00ebveshje. Si n\u00eb Ballkan dhe p\u00ebrpara Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore, do t\u00eb gjykohen krimet e luft\u00ebs tashm\u00eb t\u00eb evidentuara. Miguel de Cervantes, q\u00eb ka qen\u00eb nj\u00eb ushtar, ka shkruar se lufta ka ligjet e saj dhe \u00ebsht\u00eb subjekt i tyre. nga momenti q\u00eb e urrente shpikjen e barutit, q\u00eb vret nga distanc\u00eb e larg\u00ebt, \u00e7far\u00eb do t\u00eb thoshte sot p\u00ebr ato p\u00ebrbindsha raketor\u00eb t\u00eb l\u00ebshuat nga larg, t\u00eb aft\u00eb q\u00eb t\u00eb shkat\u00ebrrojn\u00eb fshatra t\u00eb t\u00ebra? Rusia do ta fitoj\u00eb ose do ta humbas\u00eb luft\u00ebn e pushtimit t\u00eb saj, por me siguri do ta humbas\u00eb pasluft\u00ebn. Situata e krijuar duket e pakthyeshme. E akuzuar nga Per\u00ebndimi, n\u00eb duart e Kin\u00ebs, Rusia i bashk\u00ebpremton energjin\u00eb dhe ushqimet pjes\u00ebs tjet\u00ebr t\u00eb bot\u00ebs. Nd\u00ebshkimi i ekonomis\u00eb dhe i shoq\u00ebris\u00eb rise, t\u00eb izoluara dhe t\u00eb etura, do t\u00eb jet\u00eb jet\u00ebgjat\u00eb? Nuk po flasim p\u00ebr sanksione t\u00eb durueshme q\u00eb i nd\u00ebshkuari dhe nd\u00ebshkuesi mund t\u00eb adoptohen, por p\u00ebr nj\u00eb luft\u00eb mizore ekonomike. Prandaj dalja nga ky konflikt duhet t\u00eb mbaj\u00eb parasysh edhe fatin e tyre t\u00eb ardhsh\u00ebm.<\/p>\n (nga La Civilta Cattolica<\/em>)<\/p>\n P\u00ebrgatiti<\/strong><\/p>\n ARMIN TIRANA<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Ky artikull shqyrton problematikat e lidhura me sanksionet e Shteteve t\u00eb Bashkuara, bashk\u00eb me Bashkimin Europian, Mbret\u00ebrin\u00eb e Bashkuar, me Kanadan\u00eb, me Australin\u00eb, me Japonin\u00eb dhe me disa vende t\u00eb tjera, i kan\u00eb vendosur Rusis\u00eb p\u00ebr raprezalje kund\u00ebr pushtimit t\u00eb Ukrain\u00ebs. Do t\u00eb evidentohet sesi vendimi i marr\u00eb nga Vladimir Putini rrezikon q\u00eb ta fus\u00eb …<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":48206,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[42],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/48205"}],"collection":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=48205"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/48205\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/48206"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=48205"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=48205"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=48205"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}