{"id":47214,"date":"2023-05-29T19:04:16","date_gmt":"2023-05-29T19:04:16","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=47214"},"modified":"2023-05-29T19:04:16","modified_gmt":"2023-05-29T19:04:16","slug":"fondacioni-soros-kerkoi-qe-minierat-e-trepces-ti-jepen-serbise-raporti-i-plote","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/2023\/05\/29\/fondacioni-soros-kerkoi-qe-minierat-e-trepces-ti-jepen-serbise-raporti-i-plote\/","title":{"rendered":"Fondacioni \u201cSoros\u201d k\u00ebrkoi q\u00eb minierat e Trep\u00e7\u00ebs t\u2019i jepen Serbis\u00eb, raporti i plot\u00eb"},"content":{"rendered":"<p><strong>Gazeta TELEGRAF<\/strong><\/p>\n<p>Fondacioni p\u00ebr Shoq\u00ebrin\u00eb e Hapur dega-Beograd (Soros Foundation), \u00ebsht\u00eb nxit\u00ebsi dhe autori i studimit t\u00eb detajuar p\u00ebr k\u00ebmbimin e territoreve nd\u00ebrmjet Kosov\u00ebs dhe Serbis\u00eb. \u2018Hashtag.al\u2019 ka mundur t\u00eb siguroj\u00eb raportin e plot\u00eb, origjinalin, pa redaktime n\u00eb gjuh\u00ebn serbe, nd\u00ebrsa m\u00eb her\u00ebt n\u00eb media jan\u00eb ofruar disa versione t\u00eb kufizuara t\u00eb k\u00ebtij raporti, kryesisht p\u00ebrmbledhje p\u00ebrshkruese n\u00eb gjuh\u00ebn angleze. Raporti n\u00eb fjal\u00eb \u00ebsht\u00eb p\u00ebrfunduar n\u00eb muajin Prill 2018, vet\u00ebm 3 muaj pas takimit Rama-Vu\u00e7i\u00e7 n\u00eb Davos t\u00eb Zvicr\u00ebs, takim ky, ku \u00ebsht\u00eb diskutuar p\u00ebr t\u00eb par\u00ebn her\u00eb ideja e zgjedhjes n\u00ebp\u00ebrmjet nj\u00eb k\u00ebmbimi territorial. Pasi Fondacioni \u201cSoros\u201d dega Beograd ka hartuar k\u00ebt\u00eb raport (Prill 2018), Alex Soros djali i multimiliarderit George Soros, n\u00eb harkun kohor Qershor 2018 \u2013 Mars 2019, ka vizituar me dhjet\u00ebra her\u00eb Tiran\u00ebn-Beogradin-Prishtin\u00ebn, p\u00ebr t\u00eb mbik\u00ebqyrur gatishm\u00ebrin\u00eb e qeverive n\u00eb zbatimin e k\u00ebtij studimi t\u00eb hartuar nga fondacioni i tij, dega e Beogradit.<\/p>\n<p><strong>Struktura e raportit<\/strong><\/p>\n<p>Duke qen\u00eb se raporti \u00ebsht\u00eb voluminoz, \u2018Hashtag.al\u2019 n\u00eb k\u00ebt\u00eb shkrim do t\u00eb thjesht\u00ebzoj\u00eb shpjegimin e tij, duke ofruar kolonat kryesore t\u00eb konceptimit t\u00eb k\u00ebtij studimi. N\u00eb lidhje me normalizimin e marr\u00ebdh\u00ebnieve Beograd-Prishtin\u00eb, studimi i Soros-Beograd, ofron tre skenar\u00eb t\u00eb mundsh\u00ebm:<\/p>\n<p>Skenari 1- Marr\u00ebveshje suksesi, n\u00ebp\u00ebrmjet opsionit t\u00eb shk\u00ebmbimit t\u00eb territoreve, ku preket aksi Preshev\u00eb-Medvegj\u00eb-Bujanovc n\u00eb Serbi dhe Mitrovica dhe disa komuna rreth Zubin Potokut. Ky skenar trajton ndryshimet demografike q\u00eb do pasojn\u00eb pesh\u00ebn ekonomike n\u00eb shtetet respektive pas k\u00ebmbimit, por shqyrton n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb tep\u00ebr t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb dhe \u00e7\u00ebshtjen e pasurive n\u00ebntok\u00ebsore dhe industris\u00eb nxjerr\u00ebse t\u00eb Trep\u00e7\u00ebs.<\/p>\n<p>Skenari 2 \u2013 Marr\u00ebveshje me sukses t\u00eb kufizuar, ky skenar\u00a0 parashikon zgjidhje p\u00ebrfundimtare, njohje reciproke bazuar n\u00eb marr\u00ebveshjen e Brukselit t\u00eb vitit 2013, ku disa komunave serbe u njihet autonomi n\u00eb vendimmarrje, nd\u00ebrsa sistemi legal, prokurori gjykata etj, do jet\u00eb n\u00eb nj\u00eb var\u00ebsi t\u00eb nd\u00ebrthurur me Kosov\u00ebn.<\/p>\n<p>Skenari 3- Marr\u00ebveshja status-quo, ky skenar \u00ebsht\u00eb vijimi i situat\u00ebs aktuale, pa asnj\u00eb ndryshim, mes dy republikave, t\u00eb Serbis\u00eb dhe Kosov\u00ebs.<\/p>\n<p>N\u00eb m\u00ebnyr\u00eb tep\u00ebr t\u00eb qart\u00eb, studimi thot\u00eb se varianti i k\u00ebmbimit t\u00eb territoreve \u00ebsht\u00eb varianti q\u00eb i leverdis Serbis\u00eb m\u00eb tep\u00ebr, nd\u00ebrsa theksin e vendos sidomos, te p\u00ebrfitimi nga t\u00eb ardhurat q\u00eb do siguroj\u00eb n\u00eb vite, biznesi i minierave t\u00eb Trep\u00e7\u00ebs. Madje raporti detajon fluksin historik t\u00eb minierave t\u00eb Trep\u00e7\u00ebs dhe parashikon t\u00eb ardhurat, n\u00eb disa miliard\u00eb dollar\u00eb, p\u00ebr dekadat e ardhshme. Si dhe eksploron mund\u00ebsit\u00eb se si do ndodhin ndryshimet e kalimit t\u00eb pron\u00ebsis\u00eb dhe t\u00eb drejtave mbi Trep\u00e7\u00ebn, n\u00eb rastin e k\u00ebtij skenari. Ekspert\u00ebt e pajtuar nga Fondacioni\u00a0 \u201cSoros\u201d e p\u00ebrfunduan k\u00ebt\u00eb raport n\u00eb Prill 2018, pas nj\u00eb pune disa javore, nd\u00ebrsa b\u00ebn p\u00ebrshtypje se n\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn e artikulimit t\u00eb raportit, q\u00eb mban vul\u00ebn e SOROS-Beograd, kur u referohet interesave t\u00eb shtetit t\u00eb Serbis\u00eb, raportuesit p\u00ebrdorin termin \u201cpala jon\u00eb\u201d ose \u201cinteresin ton\u00eb\u201d, duke l\u00ebn\u00eb t\u00eb kuptohet se, ky raport i Soros p\u00ebrfaq\u00ebson n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb direkte dhe n\u00eb radh\u00eb t\u00eb par\u00eb, interesin dhe k\u00ebndv\u00ebshtrimin e shtetit t\u00eb Serbis\u00eb. Nuk ka asnj\u00eb q\u00eb sugjeron se Fondacioni-Soros ka b\u00ebr\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtin studim n\u00eb Tiran\u00eb me ekspert\u00eb t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, ose n\u00eb Prishtin\u00eb me ekspert\u00eb t\u00eb Kosov\u00ebs, p\u00ebr t\u00eb dal\u00eb m\u00eb pas n\u00eb nj\u00eb konkluzion m\u00eb t\u00eb pjekur, duke krahasuar tre raportet. Rezulton se Fondacioni \u201cSoros\u201d \u00ebsht\u00eb mjaftuar me k\u00ebndv\u00ebshtrim e pal\u00ebs serbe dhe \u00ebsht\u00eb qart\u00ebsisht n\u00eb mb\u00ebshtetje t\u00eb k\u00ebtyre interesave p\u00ebr motive dhe arsye ende t\u00eb panjohura.<\/p>\n<p><strong>\u201cSoros\u201d si ekuivalent i \u201cOmerta\u201d<\/strong><\/p>\n<p>Ndon\u00ebse ky raport \u00ebsht\u00eb prezantuar zyrtarisht n\u00eb Beograd n\u00eb Prill 2018, ndon\u00ebse p\u00ebr k\u00ebt\u00eb raport ka raportuar media rajonale \u201cBalkanInsight\u201d dhe m\u00eb pas \u201cGazeta Z\u00ebri\u201d, rezulton se asnj\u00eb prej tre qeverive, n\u00eb Serbi, Kosov\u00eb dhe Tiran\u00eb, nuk ka p\u00ebrmendur studimin ndonj\u00ebher\u00eb. Ky studim rezulton shtysa e par\u00eb dhe plani m\u00eb i detajuar p\u00ebr t\u00eb zbatuar skenarin e k\u00ebmbimit t\u00eb territoreve, ky studim \u00ebsht\u00eb lobuar nga vet\u00eb Alex Soros, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb publike me vizitat e tij n\u00eb Prishtin\u00eb-Tiran\u00eb-Beograd, por asnj\u00eb prej shtetar\u00ebve t\u00eb k\u00ebtyre vendeve, nuk ka guxuar t\u00eb p\u00ebrmend\u00eb rolin e Soros n\u00eb k\u00ebt\u00eb histori. I vetmi politikan me pesh\u00eb q\u00eb ka artikuluar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb precize se ideja\u00a0 e k\u00ebmbimit t\u00eb territoreve \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nism\u00eb e Fondacionit \u201cSoros\u201d, \u00ebsht\u00eb Sali Berisha.\u00a0 \u00cbsht\u00eb i vetmi. B\u00ebn p\u00ebrshtypje, se nj\u00ebsoj t\u00eb kompleksuara kan\u00eb qen\u00eb dhe opozitat n\u00eb tre vendet respektive, opozitat kan\u00eb kund\u00ebrshtuar skenarin e k\u00ebmbimeve t\u00eb territoreve, por duke kritikuar qeverit\u00eb dhe n\u00eb asnj\u00eb rast ideatorin, mb\u00ebshtet\u00ebsin dhe financuesin e k\u00ebtij projekti, Fondacionin \u201cSoros\u201d. Nuk b\u00ebn p\u00ebrjashtim as L\u00ebvizja Vetvendosje n\u00eb Kosov\u00eb. Nj\u00eb burim diplomatik i tha \u2018Hashtag.al\u2019 se n\u00eb muajin Korrik 2018, krer\u00ebve t\u00eb k\u00ebsaj l\u00ebvizje u \u00ebsht\u00eb v\u00ebn\u00eb n\u00eb dispozicion nj\u00eb MEMO e detajuar mbi rolin e Soros dhe detajet e k\u00ebtij studimi, por n\u00eb asnj\u00eb rast L\u00ebvizja Vetvendosje nuk ka guxuar t\u00eb p\u00ebrmend\u00eb rolin e Soros. Mediat kryesore n\u00eb Tiran\u00eb-Prishtin\u00eb-Beograd, gjithashtu kan\u00eb shmangur raportimet dhe hulumtimet mbi rolin e Fondacionit \u201cSoros\u201d n\u00eb k\u00ebt\u00eb loj\u00eb. N\u00eb finale, duket se nj\u00eb korporat\u00eb private si Fondacioni \u201cSoros\u201d (Quantum Fund), ka arritur t\u00eb imponoj\u00eb dhe t\u00eb v\u00ebr\u00eb n\u00eb l\u00ebvizje tre qeveri, p\u00ebr t\u00eb mund\u00ebsuar k\u00ebmbimin e territoreve nd\u00ebrmjet Kosov\u00ebs dhe Serbis\u00eb. Duke imponuar nj\u00eb plan q\u00eb avantazhon n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb arbitrare Serbin\u00eb, e cila do t\u00eb l\u00ebshonte disa territore shqiptare q\u00eb i ka n\u00eb administrim, p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrfituar n\u00eb k\u00ebmbim disa territore t\u00eb tjera shqiptare, n\u00eb t\u00eb cilat ndodhet dhe biznesi i minierave t\u00eb Trep\u00e7\u00ebs. \/ \u2018Hashtag.al\u2019<\/p>\n<p><strong>Raporti Soros-P\u00ebrkthim i p\u00ebrmbledhur p\u00ebr Trep\u00e7\u00ebn<\/strong><\/p>\n<p>\u201cTrep\u00e7a\u201d p\u00ebrfshin k\u00ebto nj\u00ebsi kryesore minerare dhe metalurgjike:<\/p>\n<p>N\u00eb miniera: n\u00eb veri, komuna e Leposaviqit, minierat \u201cCrnac\u201d dhe \u201cBelo brdo\u201d (edhe pse k\u00ebto miniera hyjn\u00eb n\u00eb territorin e komun\u00ebs s\u00eb Leposaviqit, minerali \u00ebsht\u00eb g\u00ebrmuar aktualisht n\u00eb hap\u00ebsira (dritare) q\u00eb shtrihen n\u00eb territorin e Republik\u00ebs s\u00eb Serbis\u00eb \u2013 komunat e Rashk\u00ebs dhe Novi Pazarit), \u201cPaleta e Verdh\u00eb\u201d dhe sip\u00ebrfaqja e minier\u00ebs Koporic;<\/p>\n<p>Miniera dhe flotacionet \u201cStari trg\u201d n\u00eb Kosovska Mitrovica, me rezervat m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb mineralit t\u00eb plumbit dhe zinkut;<\/p>\n<p>N\u00eb jug, minierat \u201cNovo Brdo\u201d, \u201cAjvalija\u201d, \u201cBadovac\u201d dhe \u201cKi\u0161nica\u201d, t\u00eb cilat gjithashtu p\u00ebrfshijn\u00eb kapacitetet p\u00ebrpunuese;<\/p>\n<p>Kryesimi i plumbit n\u00eb Zve\u00e7an dhe zinkut n\u00eb Kosovska Mitrovica.<\/p>\n<p>43 \u201cTrep\u00e7a Veriore\u201d p\u00ebrfshin vet\u00ebm kat\u00ebr nga minierat e listuara n\u00eb komun\u00ebn e Leposaviqit, nd\u00ebrsa n\u00eb minier\u00ebn kryesore \u201cStari trg\u201d \u00ebsht\u00eb p\u00ebrb\u00ebrja \u201cTrep\u00e7a Jugore\u201d. Minierat n\u00eb jug n\u00eb af\u00ebrsi t\u00eb Prishtin\u00ebs \u2013 \u201cAjvalija\u201d, \u201cKi\u0161nica\u201d, \u201cBadovac\u201d dhe \u201cNovo Brdo\u201d nuk punojn\u00eb p\u00ebr shkak t\u00eb munges\u00ebs s\u00eb pajisjeve dhe l\u00ebnd\u00ebve t\u00eb para.<\/p>\n<p>Vler\u00ebsohet se rezervat e p\u00ebrgjithshme t\u00eb mineralit t\u00eb plumbit dhe zinkut n\u00eb territorin e Kosov\u00ebs dhe Metohis\u00eb jan\u00eb midis 50 dhe 60 milion\u00eb ton. Rreth gjysma (28 milion\u00eb ton) i referohet minier\u00ebs m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb k\u00ebtij sistemi, \u201cStari trg\u201d. N\u00eb veri t\u00eb Kosov\u00ebs, duke punuar me shumic\u00ebn e popullsis\u00eb serbe, rezervat vler\u00ebsohen n\u00eb vet\u00ebm 6.5 milion\u00eb ton. N\u00ebse k\u00ebto jan\u00eb rezervat minerale t\u00eb pap\u00ebrpunuara t\u00eb t\u00ebr\u00eb Kosov\u00ebs dhe Metohis\u00eb, jan\u00eb p\u00ebrkthyer n\u00eb metal t\u00eb past\u00ebr, vler\u00ebsimet shkojn\u00eb nga rreth 3 milion\u00eb ton plumb dhe 2 milion\u00eb ton zink si dhe rreth 4.5 mij\u00eb ton argjend. Vler\u00ebsimet e vler\u00ebs s\u00eb k\u00ebtyre rezervave ndryshojn\u00eb po ashtu, duke filluar nga 8 miliard\u00eb deri n\u00eb 13 miliard\u00eb euro, n\u00ebse marrim parasysh rezervat e arit, argjendit, kadmiumit, bizmutit, germaniumit dhe burimeve t\u00eb tjera minerare. \u00cbsht\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb theksohet se, \u00e7mimet e l\u00ebnd\u00ebve t\u00eb para kryesore q\u00eb p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb mineralet e Kosov\u00ebs \u2013 plumbit dhe zinkut \u2013 jan\u00eb rritur disa her\u00eb q\u00eb nga viti 1990 deri n\u00eb dit\u00ebt e sotme. N\u00eb ve\u00e7anti, \u00e7mimet e plumbit jan\u00eb rritur nga rreth 600 dollar\u00eb p\u00ebr ton n\u00eb vitin 1989, n\u00eb rreth 2.500 dollar\u00eb p\u00ebr ton, \u00e7mimi aktual \u00ebsht\u00eb rreth 2.100 euro p\u00ebr ton.<\/p>\n<p>\u2013 N\u00ebse shfryt\u00ebzimi i mineraleve sigurohet, prodhimi i metalit mund kontrollohet n\u00eb mas\u00eb t\u00eb madhe edhe n\u00ebse ky prodhim \u00ebsht\u00eb n\u00eb pron\u00ebsi t\u00eb dikujt tjet\u00ebr.<\/p>\n<p>-Sipas k\u00ebtij parimi, ne do t\u00eb kemi edhe pron\u00ebsin\u00eb\u00a0 mbi pjes\u00ebn e kombinatit Trep\u00e7a, i cili aktualisht n\u00eb territor brenda struktur\u00ebs s\u00eb Kosov\u00ebs. Obiliqi dhe Glogovaci jan\u00eb thell\u00ebsisht t\u00eb vendosura n\u00eb territorin e Kosov\u00ebs, por kjo nuk mund t\u00eb jet\u00eb arsyeja p\u00ebr t\u00eb drejt\u00ebn e pron\u00ebsis\u00eb mbi ne, pjes\u00eb e kompanis\u00eb apo nj\u00eb kompanie t\u00eb plot\u00eb, at\u00eb q\u00eb ne mund t\u00eb marrim n\u00ebp\u00ebrmjet nj\u00eb kontrate ose n\u00ebp\u00ebrmjet nj\u00eb procesi kthimi.<\/p>\n<p>\u2013 K\u00ebto propozime duhet t\u00eb hartohen n\u00eb baz\u00eb t\u00eb nj\u00eb analize serioze q\u00eb do t\u00eb demonstronin justifikimin e k\u00ebrkes\u00ebs ton\u00eb dhe t\u00eb bazuar n\u00eb nj\u00eb vler\u00ebsim se si dhe n\u00eb \u00e7far\u00eb mase kompanit\u00eb e p\u00ebrzgjedhura mund t\u00eb kontribuojn\u00eb n\u00eb konsolidimin ekonomik t\u00eb komunave veriore dhe enklavat q\u00eb mbeten n\u00eb Kosov\u00eb.<\/p>\n<p>\u2013 T\u00eb vet\u00ebdijsh\u00ebm p\u00ebr faktin se, rehabilitimi i k\u00ebtyre kompanive, do t\u00eb jet\u00eb shum\u00eb i shtrenjt\u00eb dhe n\u00eb disa raste do t\u00eb duhet shum\u00eb koh\u00eb p\u00ebr t\u00eb kaluar. Ky rehabilitim nuk mund t\u00eb imagjinohet pa burime t\u00eb huaja financimi, por ato do t\u00eb jen\u00eb m\u00eb t\u00eb lehta kur k\u00ebto kompani kan\u00eb nj\u00eb titull legjitim, ve\u00e7an\u00ebrisht, n\u00ebse \u00ebsht\u00eb ana jon\u00eb.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-47215\" src=\"https:\/\/foltore.al\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/trepca-300x188.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"188\" srcset=\"https:\/\/foltore.al\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/trepca-300x188.jpg 300w, https:\/\/foltore.al\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/trepca-768x482.jpg 768w, https:\/\/foltore.al\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/trepca.jpg 780w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Gazeta TELEGRAF Fondacioni p\u00ebr Shoq\u00ebrin\u00eb e Hapur dega-Beograd (Soros Foundation), \u00ebsht\u00eb nxit\u00ebsi dhe autori i studimit t\u00eb detajuar p\u00ebr k\u00ebmbimin e territoreve nd\u00ebrmjet Kosov\u00ebs dhe Serbis\u00eb. \u2018Hashtag.al\u2019 ka mundur t\u00eb siguroj\u00eb raportin e plot\u00eb, origjinalin, pa redaktime n\u00eb gjuh\u00ebn serbe, nd\u00ebrsa m\u00eb her\u00ebt n\u00eb media jan\u00eb ofruar disa versione t\u00eb kufizuara t\u00eb k\u00ebtij raporti, kryesisht &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":38329,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[40],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/47214"}],"collection":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=47214"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/47214\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/38329"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=47214"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=47214"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=47214"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}