{"id":47070,"date":"2023-05-27T09:27:35","date_gmt":"2023-05-27T09:27:35","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=47070"},"modified":"2023-05-27T09:27:35","modified_gmt":"2023-05-27T09:27:35","slug":"njeriu-i-hekurt","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/2023\/05\/27\/njeriu-i-hekurt\/","title":{"rendered":"Njeriu i hekurt"},"content":{"rendered":"<p><strong>Asnj\u00eb monument n\u00eb Uashington p\u00ebr Grover Cleveland, presidentit t\u00eb obsesionuar nga rregulli i llogarive publike. I tiji \u00ebsht\u00eb nj\u00eb m\u00ebsim i harruar.<\/strong><\/p>\n<p>\u00cbsht\u00eb 4 n\u00ebntori i 1884. P\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb, n\u00eb k\u00ebt\u00eb nat\u00eb elektorale rezultatet duhet t\u00eb arrijn\u00eb, t\u00eb pakt\u00ebn p\u00ebr vet\u00eb t\u00eb interesuarit, n\u00eb koh\u00eb reale apo thuajse. \u00cbsht\u00eb merit\u00eb e nj\u00eb shpikjeje t\u00eb t\u00eb patentuar 8 vite m\u00eb par\u00eb nga nj\u00eb inxhinier skocez i trapiantuar n\u00eb Shtetet e Bashkuara, por n\u00eb rezidenc\u00ebn e guvernatorit e shtetit t\u00eb New York, nj\u00ebri nga t\u00eb dy konkurrent\u00ebt, telefoni nuk mund t\u00eb bjer\u00eb. Bie shi papushim dhe rrjetet telefonike jan\u00eb n\u00eb tilt. Teknologjia nuk mund t\u00eb siguroj\u00eb se kush do t\u00eb jet\u00eb presidenti i 22 i Shteteve t\u00eb Bashkuara. Jemi n\u00eb fije t\u00eb perit. Kandidati demokrat nuk e di akoma, por ka marr\u00eb 48.85% t\u00eb vot\u00ebs popullore, kundrejt 48.28% t\u00eb kandidatit republikan. N\u00eb kolegjin elektoral ka 37 vota mazhorance, por nga k\u00ebto 36 vijn\u00eb nga shteti i tij, New York, ku fitorja \u00ebsht\u00eb n\u00eb mas\u00eb shum\u00eb t\u00eb ngusht\u00eb, 1149 vota.<\/p>\n<p>Jeta politike e Grover Cleveland qe nj\u00eb aventur\u00eb e \u00e7uditshme. Sot amerikan\u00ebt e kujtojn\u00eb paras\u00ebgjithash sepse gjat\u00eb k\u00ebsaj fushate elektorale u akuzua se kishte nxjerr\u00eb n\u00eb bot\u00eb nj\u00eb djal\u00eb t\u00eb paligjsh\u00ebm p\u00ebr t\u2019ia dor\u00ebzuar nj\u00eb jetimoreje. Nuk ju p\u00ebrmbajt parimit: moho gjithmon\u00eb, edhe prov\u00ebn. Nj\u00eb dyzin\u00eb vitesh m\u00eb par\u00eb, kishte pasur nj\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnie t\u00eb shkurt\u00ebr me nj\u00eb vejush\u00eb, Maria Halpin, pak m\u00eb re se ai. N\u00eb at\u00eb koh\u00eb Cleveland sapo kishte hequr dor\u00eb nga nj\u00eb mandat i dyt\u00eb si sherif i kontes\u00eb Erie (n\u00eb Buffalo), detyr\u00eb n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn ishte dalluar p\u00ebr pam\u00ebshirshm\u00ebrin\u00eb ndaj \u00e7do forme korrupsioni. Halpin mbeti shtatzan\u00eb dhe, p\u00ebr sa frekuentonte burra t\u00eb ndrysh\u00ebm, u bind se babai duhej t\u00eb ishte pik\u00ebrisht Cleveland (q\u00eb midis miqve t\u00eb tij ka mund\u00ebsi t\u00eb ishte beqari i vet\u00ebm), i cili, i preokupuar nga ana e tij se gruaja, nj\u00eb alkoliste, mund ta infektonte f\u00ebmij\u00ebn, shkoi tek nj\u00eb gjykat\u00ebs dhe i shtroi at\u00eb dhe e d\u00ebrgoi, me shpenzimet e tij, at\u00eb n\u00eb nj\u00eb jetimore. Se a ishte djali i tij apo jo, kjo nuk mund t\u00eb dihet me siguri. N\u00eb nj\u00eb biografi t\u00eb re t\u00eb Cleveland, Troy Senik guxon se mund t\u00eb ket\u00eb qen\u00eb djali i mikut t\u00eb tij Oscar Folsom, q\u00eb kishte m\u00ebnyra m\u00eb t\u00eb g\u00ebzuara dhe m\u00eb t\u00eb guximshme se i \u201cmiri Grover\u201d. Senik i ofron lexuesit nj\u00eb deduktim t\u00eb thjesht\u00eb, pa prova, por k\u00ebmb\u00ebngul n\u00eb fakt se n\u00eb nj\u00eb aspekt tjet\u00ebr provat jan\u00eb t\u00eb qarta dhe Cleveland nuk e kishte dhunuar Maria Halpin, si\u00e7 insinuohet n\u00eb nj\u00eb eksepriment n\u00eb fakt periferik t\u00eb \u201ccancel culture\u201d.<\/p>\n<p>Le t\u00eb kthehemi n\u00eb 1884. Demokrat\u00ebt q\u00eb nuk hynin n\u00eb Sht\u00ebpin\u00eb e Bardh\u00eb nga koha e James Buchanan, \u00a0pararend\u00ebsi i Lincoln, e zgjedhin Cleveland pasi reputacioni i tij pasqyruar mund t\u00eb peshkoj\u00eb vota n\u00eb fush\u00ebn kund\u00ebrshtare, duke qen\u00eb se republikani James Blaine ka fam\u00eb se \u00ebsht\u00eb nj\u00eb i shkath\u00ebt. Pastaj vjen skandali Halpin. Kanova\u00e7oja \u00a0tashm\u00eb e shkruar n\u00eb fushat\u00ebn elektorale duket se b\u00ebhet cop\u00eb. Bashk\u00ebpun\u00ebtor\u00ebt m\u00eb t\u00eb ngusht\u00eb t\u00eb kandidatit i k\u00ebrkojn\u00eb udh\u00ebzime, si t\u00eb sillen, \u00e7far\u00eb t\u00eb thon\u00eb, \u00e7far\u00eb historie mund t\u2019i l\u00ebshojn\u00eb opinionit publik. Cleveland, q\u00eb nd\u00ebrkoh\u00eb vazhdon t\u2019i kaloj\u00eb dit\u00ebt e tij n\u00eb zyr\u00ebn e guvernatorit t\u00eb shtetit t\u00eb New York, n\u00eb vend t\u00eb nj\u00eb strategjie u ofron atyre nj\u00eb parim: \u201cMbi t\u00eb gjitha, thoni t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn\u201d. Senik, q\u00eb ka punuar si fjalimshkrues p\u00ebr George W. Bush, sheh me admirim nj\u00eb president alergjik ndaj propagand\u00ebs. Cleveland b\u00ebnte nj\u00eb jet\u00eb prej murgu. Qysh nga koha kur ishte sherif, dita e tij e pun\u00ebs niste n\u00eb or\u00ebn 8 t\u00eb m\u00ebngjesit dhe p\u00ebrfundonte n\u00eb 3 t\u00eb nat\u00ebs. Shmangiet e tij t\u00eb vetme p\u00ebrkonin me vaktet. 120 kilogram, t\u00eb shp\u00ebrndara n\u00eb 1 met\u00ebr e 80 centimetra lart\u00ebsi, Cleveland punonte dhe hante, hante dhe punonte. Portretet i zbulojn\u00eb betejat me xhaketat q\u00eb nuk i mbyllen m\u00eb dhe kom\u00e7at p\u00ebrher\u00eb mangut. Fliste me nj\u00eb z\u00eb t\u00eb dridhur, pavar\u00ebsisht pamjes prej tenori. Por n\u00ebse n\u00ebntitulli i biografis\u00eb s\u00eb Senik \u00ebsht\u00eb \u201cJeta e trazuar dhe presidenca e pamundur e Grover Cleveland\u201d, titulli \u00ebsht\u00eb \u201cA Man of Iron\u201d (New York, Threshold Editions, 2022, fq. 368). Nj\u00eb njeri i hekurt. I hekurt si bindjet q\u00eb ju dha vler\u00eb brenda nj\u00eb karriere krejt\u00ebsisht e paparashikuar.<\/p>\n<p>Cleveland, rr\u00ebfen Senik, ishte nj\u00eb politikan parimor dhe q\u00eb diti t\u2019u q\u00ebndronte besnik me vijueshm\u00ebri t\u00eb pashqet\u00ebsuar dhe nj\u00eb far\u00eb indiference respektivisht fatit individual t\u00eb tij. \u201cB\u00ebj at\u00eb q\u00eb duhet, ndodh ajo q\u00eb mundet\u201d. Gj\u00ebja q\u00eb m\u00eb shum\u00eb godet n\u00eb historin\u00eb e tij \u00ebsht\u00eb sesi t\u00eb gjith\u00eb ata q\u00eb normalisht jan\u00eb xhingla t\u00eb prishura, retorika e sh\u00ebrb\u00ebtorit t\u00eb shtetit, zelli i babait t\u00eb mir\u00eb t\u00eb familjes n\u00eb menaxhimin e gj\u00ebs\u00eb publike, p\u00ebr Cleveland nuk qen\u00eb lloqe prej konference shtypi, medalje kartoni p\u00ebr t\u2019u ngulue n\u00eb xhaket\u00eb me solemnitetin e denj\u00eb p\u00ebr nderime krejt t\u00eb tjera. P\u00ebrvoja ose po desh\u00ebt ai shum\u00eb ciniz\u00ebm q\u00eb sh\u00ebrben p\u00ebr t\u00eb q\u00ebndruar n\u00eb bot\u00eb na sugjeron se shpesh jan\u00eb pik\u00ebrisht t\u00eb p\u00ebrkoh\u00ebshmit e politik\u00ebs sharlatan\u00ebt m\u00eb t\u00eb papenduar. Cleveland i besonte \u00e7do fjale t\u00eb diskutimeve t\u00eb tij, p\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr lakonik\u00eb, dhe n\u00eb vend q\u00eb t\u00eb k\u00ebrkonte, ndoshta me nj\u00eb qeshje t\u00eb bukur protohollywoodiane dhe nj\u00eb batut\u00eb t\u00ebrheq\u00ebse, nj\u00eb akt besimi n\u00eb sinqeritetin e tij, e demonstronte si nj\u00eb lider q\u00eb duhet dhe mund ta b\u00ebnte: me aktet. Henry L. Mencken, ndoshta letrari m\u00eb i madh amerikan i fillimshekullit, ishte nj\u00eb fshikullues president\u00ebsh.<\/p>\n<p>P\u00ebr t\u00eb Franklin Delano Roosevelt shfaqte \u201c\u00e7do cil\u00ebsi q\u00eb idiot\u00ebt vler\u00ebsojn\u00eb tek heronjt\u00eb e tyre\u201d. P\u00ebr Wilson, Hoover, Teddy Roosevelt mendonte pakashum\u00eb nj\u00eblloj. Ja, p\u00ebr Mencken, tek Cleveland \u201ct\u00eb gjitha virtytet imagjinare t\u00eb puritan\u00ebve u b\u00ebn\u00eb reale\u201d. Pinjoll kuejk\u00ebrshish t\u00eb ardhur n\u00eb bot\u00ebn e re qysh n\u00eb \u2018600, Grover \u00ebsht\u00eb f\u00ebmija i pest\u00eb i pastori presbiterian t\u00eb Connecticut, njeri me kultur\u00eb ekselente q\u00eb kishte studiuar n\u00eb Yale dhe Princeton, por ia kalonte me rrog\u00ebn e pak\u00ebt t\u00eb profesionit t\u00eb tij. Djaloshi Grover nuk frekuenton universitetin dhe i takon, qysh kur \u00ebsht\u00eb 16 vje\u00e7ar, t\u00eb mbaj\u00eb familjes pas vdekjes s\u00eb babait. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb, n\u00eb 1863, p\u00ebrdor mund\u00ebsin\u00eb, ligjore p\u00ebr koh\u00ebn, e paigmit t\u00eb nj\u00eb emigranti polak p\u00ebr t\u00eb luftuar n\u00eb vendin e tij n\u00eb luft\u00ebn civile. Nuk b\u00ebn pun\u00eb t\u00eb m\u00ebdha, p\u00ebr nj\u00eb periudh\u00eb t\u00eb caktuar \u00ebsht\u00eb m\u00ebsues shkolle n\u00eb nj\u00eb institut p\u00ebr t\u00eb verb\u00ebrit, por ajo pak q\u00eb fiton i sh\u00ebrben s\u00eb \u00ebm\u00ebs dhe motrave. I ofrojn\u00eb nj\u00eb subvencionim p\u00ebr t\u00eb vazhduar t\u00eb studioj\u00eb, me kusht q\u00eb t\u00eb ndjek\u00eb gjurm\u00ebt e babait. Refuzon me mir\u00ebsjellje. Nga religjioni at\u00ebror i mbetet impianti kulturor, etika e pun\u00ebs, v\u00ebmendja dhe skrupulli obsesiv p\u00ebr \u00e7do gj\u00eb q\u00eb b\u00ebn. Si\u00e7 shum\u00eb t\u00eb rinj rr\u00ebnj\u00ebshkultur, synon nga per\u00ebndimi p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb pasuri, por p\u00ebr nj\u00eb rast\u00ebsi hyjnore ndalet n\u00eb Buffalo, ku daja Lewis Allen, i intriguar nga inteligjenca e nipit dhe i dyzuar se \u00ebsht\u00eb nisur n\u00eb udh\u00ebtim drejt Bregut Per\u00ebndimor pa nj\u00eb cop\u00eb plan dhe as me nj\u00eb objektiv t\u00eb sakt\u00eb, e ndihmon q\u00eb t\u00eb b\u00ebj\u00eb nj\u00eb pozicion. Hyn n\u00eb nj\u00eb studio ligjore, b\u00ebhet avokat m\u00eb 1859, m\u00eb pas \u00ebsht\u00eb z\u00ebvend\u00ebsprokuror i kontes\u00eb Erie dhe sherif.<\/p>\n<p>Karriera e tij politike \u00ebsht\u00eb e rrufeshme: mori postin e kryebashkiakut t\u00eb Buffalo n\u00eb janarin e 1882, nj\u00eb vit m\u00eb pas \u00ebsht\u00eb guvernator i shtetit t\u00eb New York, m\u00eb 1884 gjendet n\u00eb gar\u00eb p\u00ebr presidenc\u00ebn. Kur posti i guvernatorit i jep nj\u00eb rezidenc\u00eb zyrtare, n\u00eb mosh\u00ebn 45 vje\u00e7are p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb ka nj\u00eb sht\u00ebpi t\u00eb gjithnj\u00eb p\u00ebr vete pa q\u00ebndruar rob i t\u00eb tjer\u00ebve. E treguar k\u00ebshtu, duket rruga p\u00ebrsosm\u00ebrisht e ndjekur nga nj\u00eb navigues i aft\u00eb i pushtetit. N\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb ngjitje mjaft e rast\u00ebsishme, e nj\u00eb njeriu p\u00ebr mir\u00eb ndershm\u00ebria e t\u00eb cilit qe politika m\u00eb e mir\u00eb. I mundur nga republikani Benjamin Harrison n\u00eb 1889, do t\u00eb kthehet n\u00eb Sht\u00ebpin\u00eb e Bardh\u00eb 4 vite m\u00eb pas. Rast deri m\u00eb tani unik (por Donald Trump do t\u00eb p\u00eblqente ta imitonte) si president amerikan q\u00eb ka pasur dy mandate jo radhazi. Bindjet e tij jan\u00eb t\u00eb hekurta. I bindur se nuk i takon pushtetit ekzekutiv t\u00eb b\u00ebj\u00eb ligje, Cleveland beson se legjislativit i duhet t\u00eb ec\u00eb n\u00eb shtegun e hequr nga kushtetuta. Instrumenti kryesor i aksionit t\u00eb tij politik \u00ebsht\u00eb vetoja. \u00cbsht\u00eb \u201cnj\u00eb <em>serial killer<\/em> ligjesh\u201d.<\/p>\n<p>Si guvernator konfrontohet me nj\u00eb asamble t\u00eb kontrolluar nga vet\u00eb partia e tij. P\u00ebrdor p\u00ebr 44 her\u00eb t\u00eb drejt\u00ebn e vetos n\u00eb vet\u00ebm 12 muaj. Si president, i drejtohet shum\u00eb her\u00eb pushtetit t\u00eb vetos ai q\u00eb t\u00eb gjith\u00eb paraardh\u00ebsit e tij dhe \u00ebsht\u00eb i dyti n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb historin\u00eb amerikane p\u00ebr vetot e ushtruara, pas Franklin Delano Roosevelt q\u00eb q\u00ebndroi n\u00eb pushtet 12 vjet. Kur ishte kryebashkiak i Buffalo, \u201cb\u00ebri deri at\u00eb q\u00eb dukej nj\u00eb hap politikisht vet\u00ebvras\u00ebs: i vuri veton nj\u00eb fondi p\u00ebr festimin e 4 korirkut nga ana e Grand Army of the Republic, grupit influent t\u00eb veteran\u00ebve unionist\u00eb t\u00eb luft\u00ebs civile. P\u00ebrsh\u00ebndeti organizat\u00ebn me elozhe t\u00eb m\u00ebdha, por theksoi se \u201cparaja e kontribuar duhet t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb e dh\u00ebn\u00eb falas e qytetar\u00ebve dhe e kontribuesve dhe nuk duhet t\u00eb mb\u00ebshtetet me taksat e tyre. kjo sepse q\u00ebllimi p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn k\u00ebrkohet kjo para nuk p\u00ebrfshin mbrojtjen apo interesin e tyre si an\u00ebtar\u00eb t\u00eb komunitetit\u201d\u201d.<\/p>\n<p>Si president, p\u00ebrplaset s\u00ebrish me veteran\u00ebt. Pensionet p\u00ebr ish ushtar\u00ebt unionist\u00eb jan\u00eb n\u00eb at\u00eb koh\u00eb z\u00ebri i dyt\u00eb m\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsishm i shpenzimeve t\u00eb qeveris\u00eb federale, menj\u00ebher\u00eb pas sh\u00ebrbimit t\u00eb borxhit, por edhe ky shpenzim sigurimi b\u00ebhet nj\u00eb lloj hara\u00e7i: me Arrears Act e firmosur nga presidenti Hayes m\u00eb 1879, pensionet b\u00ebhen retroaktive n\u00eb dat\u00ebn n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn jan\u00eb plagosur, n\u00eb vend q\u00eb t\u00eb fillojn\u00eb n\u00eb at\u00eb kur \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb k\u00ebrkesa. N\u00eb shum\u00eb raste ku veteran\u00ebt kan\u00eb par\u00eb t\u2019ju refuzohen k\u00ebrkesat nga zyrat e pensioneve, i drejtohen an\u00ebtarit t\u00eb tyre t\u00eb Kongresit, q\u00eb paraqet nj\u00eb projekt\u00ebigj p\u00ebr t\u2019ua dh\u00ebn\u00eb atyre pages\u00ebn n\u00ebp\u00ebrmjet miratimit legjislativ t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb. N\u00eb k\u00ebt\u00eb xhung\u00ebl Cleveland hyn me hirin e nj\u00eb elefanti n\u00eb dyqan qelqurinash. Nga 414 her\u00ebt n\u00eb t\u00eb cilat Cleveland ja kthen d\u00ebrguesit nj\u00eb ligj, m\u00eb shum\u00eb se gjysma prej tyre (228) b\u00ebn fjal\u00eb p\u00ebr ligje t\u00eb menduara p\u00ebr ta atribuar drejtp\u00ebrs\u00ebdrejti nj\u00eb pension.<\/p>\n<p>\u201cZelli me t\u00eb cilin Cleveland i refuzonte k\u00ebto norma nuk ishte edhe aq akti i nj\u00eb kund\u00ebrrevolucionari sesa ai i nj\u00eb revizori t\u00eb llogarive ve\u00e7an\u00ebrisht irrituese\u201d. Faktikisht, Cleveland i miraton 90% t\u00eb masave q\u00eb kan\u00eb p\u00ebr objekt dh\u00ebnien e nj\u00eb pensioni: por pasi i ka kaluar n\u00eb sit\u00eb, duke verifikuar se praktikisht beneficari i ka k\u00ebrkesat e plot\u00ebsuara. Gjithmon\u00eb Mencken: \u201cCleveland, q\u00eb nuk e pati kurr\u00eb ndjesin\u00eb e imperativit kategorik t\u00eb Kant dhe q\u00eb ishte po aq i paditur n\u00eb tem\u00ebn e teoris\u00eb politike, shikonte gjithmon\u00eb nga kalvinizmi i f\u00ebmij\u00ebris\u00eb s\u00eb tij. Kalvinizmi tek i cili aderonte ishte nj\u00eb version i spastruar nga t\u00eb gjitha tmerret fillestare t\u00eb tij. Zoti, mendonte, e ka vendosur rendin e bot\u00ebs dhe dekretet e tij duhet t\u00eb mbesin gjithmon\u00eb t\u00eb pakuptueshme, por ishte jo m\u00eb pak t\u00eb thuhej n\u00eb avantazh t\u00eb pun\u00ebs s\u00eb fort\u00eb, p\u00ebr tnj\u00eb optimiz\u00ebm t\u00eb ar\u00ebsyesh\u00ebm dhe t\u00eb nj\u00eb besimi energjik n\u00eb at\u00eb q\u00eb duket e drejt\u00eb. Detyrimi, n\u00eb thelbin e tij, do t\u00eb jet\u00eb transhendent, por urdh\u00ebrimet e tij jan\u00eb t\u00eb shprehura n\u00eb anglisht m\u00eb qart\u00eb dhe nj\u00eb njeri i ndersh\u00ebm nuk mund t\u2019i shp\u00ebtoj\u00eb\u201d.<\/p>\n<p>Ende 30 vjet pas fundit t\u00eb mandatit t\u00eb dyt\u00eb t\u00eb Cleveland, bilanci amerikan ishte fusha ku Calvin Coolidge dhe Andrew Mellon do t\u00eb mund t\u00eb flisnin midis tyre, me bllok dhe stilograf n\u00eb dor\u00eb. Di\u00e7ka e k\u00ebsaj natyre sot rezulton e paimagjinueshme, ndoshta edhe pse nuk jan\u00eb t\u00eb shumt\u00eb Cleveland, lider\u00ebt q\u00eb respektimin e llogarive publike e kan\u00eb b\u00ebr\u00eb nj\u00eb makth. Mbi nj\u00eb prej \u00e7\u00ebshtjeve t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb koh\u00ebs, shk\u00ebmbimit t\u00eb lir\u00eb apo proteksionizmit, u pozicionua pasi kishte ardhur n\u00eb Uashington dhe se kishte mbetur i shikuar nga eg\u00ebrsia e bizneseve q\u00eb k\u00ebrkonin \u201cproteksion\u201d. Tarifat e koh\u00ebs qen\u00eb burimi kryesor i t\u00eb ardhurave t\u00eb qeveris\u00eb, por d\u00ebmtonin pun\u00ebtor\u00ebt duke kontribuar n\u00eb \u00e7mime m\u00eb t\u00eb larta, boll q\u00eb t\u00eb deklaroheshin mb\u00ebshtet\u00ebsit e \u201cproteksionit\u201d. Cleveland ngriti flamurin e shk\u00ebmbimit t\u00eb lir\u00eb dhe fitoi armiq\u00ebsin\u00eb e p\u00ebrhershme t\u00eb kompanive t\u00eb mbrojtura. Nuk ka nj\u00eb monument t\u00eb Grover Cleveland n\u00eb Uashington dhe nuk ekziston as edhe nj\u00eb muzeum, edhe i vog\u00ebl, q\u00eb t\u00eb mbaj\u00eb emrin e tij. Nuk ka pallate apo vila p\u00ebr t\u2019u vizituar, si Monticello apo Mount Vernon. N\u00eb politik\u00ebn nd\u00ebrkomb\u00ebtare, parimet e tij qen\u00eb ato t\u00eb \u201cMonroe, Uashington dhe Jefferson: paqe, treg\u00ebti dhe nj miq\u00ebsi e ndershme me t\u00eb gjitha vendet, aleanca permanente me asnj\u00eb\u201d.<\/p>\n<p>Presidenca amerikane \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb me kalimin e koh\u00ebs nj\u00eb institucion perandorak, madh\u00ebshtia e s\u00eb cil\u00ebs \u00ebsht\u00eb nj\u00eb tipar themelor. Thjesht\u00ebsia \u00ebsht\u00eb nj\u00eb m\u00ebkat v\u00ebshtir\u00eb p\u00ebr t\u2019u pranuar dhe nj\u00eb president i thjesht\u00eb nuk kujtohet. Duhet pranuar se ka di\u00e7ka jokomode n\u00eb figur\u00ebn e Cleveland q\u00eb e b\u00ebn t\u00eb sikletsh\u00ebm. N\u00ebse ekziston n\u00eb Amerik\u00ebn e sotme n\u00eb trash\u00ebgimtar i Grover Cleveland ka shum\u00eb t\u00eb ngjar\u00eb q\u00eb ngjan me Edward Snowden sesa banor\u00ebt e fundit e Sht\u00ebpis\u00eb s\u00eb Bardh\u00eb. Pozicionet dhe obsesionet e tij akoma m\u00eb shum\u00eb na kujtojn\u00eb se ka tema q\u00eb sot me shum\u00eb leht\u00ebsi i likuidojm\u00eb si \u201cpopulist\u00eb\u201d, q\u00eb n\u00eb fakt kan\u00eb rr\u00ebnj\u00eb liberale. Ideja e hapjes s\u00eb nj\u00eb kutie peshku konserv\u00eb nj\u00eb shtet q\u00eb ende nuk i kishte dimensionet, p\u00ebr t\u00eb shmangur q\u00eb shpenzimet publike t\u00eb b\u00ebhen ende m\u00eb shum\u00eb terren gjuetie t\u00eb interesave private. Respektimi i paras\u00eb s\u00eb kontribuesit q\u00eb k\u00ebrkon nj\u00eb disiplin\u00eb t\u00eb hekurt t\u00eb financave publike. Transparenca jo si kadast\u00ebr e p\u00ebrmbushjes formale, por si p\u00ebrgjegj\u00ebsi p\u00ebrpara qytetarit, kontribuesit, votuesit. Shija e llafeve dhe e sistemeve t\u00eb m\u00ebdha q\u00eb na b\u00ebjn\u00eb ta humbasim nga shikimi sesi instancat liberale m\u00eb autentike t\u00eb sh\u00ebrbejn\u00eb si nyje ndaj vlerash \u00e7udit\u00ebrisht konkrete. Ndoshta sepse hekuri i bindjeve t\u00eb caktuara mund t\u00eb fark\u00ebtohet vet\u00ebm n\u00eb furrat e karakterit.<\/p>\n<p>(nga <em>Il Foglio<\/em>)<\/p>\n<p><strong>P\u00ebrgatiti<\/strong><\/p>\n<p><strong>ARMIN TIRANA<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Asnj\u00eb monument n\u00eb Uashington p\u00ebr Grover Cleveland, presidentit t\u00eb obsesionuar nga rregulli i llogarive publike. I tiji \u00ebsht\u00eb nj\u00eb m\u00ebsim i harruar. \u00cbsht\u00eb 4 n\u00ebntori i 1884. P\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb, n\u00eb k\u00ebt\u00eb nat\u00eb elektorale rezultatet duhet t\u00eb arrijn\u00eb, t\u00eb pakt\u00ebn p\u00ebr vet\u00eb t\u00eb interesuarit, n\u00eb koh\u00eb reale apo thuajse. \u00cbsht\u00eb merit\u00eb e nj\u00eb shpikjeje &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":47071,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[42],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/47070"}],"collection":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=47070"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/47070\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/47071"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=47070"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=47070"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=47070"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}