{"id":46781,"date":"2023-05-25T11:11:31","date_gmt":"2023-05-25T11:11:31","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=46781"},"modified":"2023-05-25T11:11:31","modified_gmt":"2023-05-25T11:11:31","slug":"italia-i-jep-fund-padise-80-vjecare-kunder-gjermanise-naziste","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/2023\/05\/25\/italia-i-jep-fund-padise-80-vjecare-kunder-gjermanise-naziste\/","title":{"rendered":"Italia i jep fund padis\u00eb 80-vje\u00e7are kund\u00ebr Gjermanis\u00eb naziste"},"content":{"rendered":"<p>Deri m\u00eb 28 qershor, \u00e7do viktim\u00eb e mizorive naziste n\u00eb Itali dhe t\u00eb af\u00ebrmit e tyre duhet t\u00eb paraqesin nj\u00eb k\u00ebrkes\u00eb kompensimi kund\u00ebr Gjermanis\u00eb &#8211; nj\u00eb afat q\u00eb i jep fund nj\u00eb mosmarr\u00ebveshjeje shum\u00ebvje\u00e7are midis dy vendeve.<\/p>\n<p>N\u00eb janar t\u00eb k\u00ebtij viti, 99-vje\u00e7ari italian Quinto Nuzi ngriti nj\u00eb k\u00ebrkes\u00eb kund\u00ebr Gjermanis\u00eb p\u00ebr 130,000 euro.<\/p>\n<p>Parat\u00eb do t\u00eb ishin kompensim p\u00ebr vuajtjet q\u00eb kaloi Nuzi gjat\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore, kur u arrestua nga forcat gjermane n\u00eb vitin 1943 dhe u burgos p\u00ebr 20 muaj n\u00eb nj\u00eb kamp nazist t\u00eb pun\u00ebs s\u00eb detyruar n\u00eb Poloni.<\/p>\n<p>Padia e tij erdhi 78 vjet pas tmerreve q\u00eb p\u00ebsoi n\u00eb kamp &#8211; por ai u tha mediave italiane se nuk e kishte pasur iden\u00eb deri von\u00eb se mund t\u00eb kishte t\u00eb drejt\u00eb p\u00ebr d\u00ebmshp\u00ebrblim.<\/p>\n<p>Tani, avokat\u00ebt e tij i kan\u00eb k\u00ebrkuar qeveris\u00eb italiane t\u00eb shqyrtoj\u00eb shtyrjen e nj\u00eb afati n\u00eb fund t\u00eb qershorit, i cili do t\u00eb ishte data p\u00ebrfundimtare q\u00eb \u00e7do italian mund t\u00eb b\u00ebj\u00eb nj\u00eb pretendim kund\u00ebr shtetit gjerman lidhur me Luft\u00ebn e Dyt\u00eb Bot\u00ebrore.<\/p>\n<p>&#8220;Ne duhet t&#8217;u japim mund\u00ebsin\u00eb t\u00eb gjith\u00eb trupave dhe civil\u00ebve t\u00eb ndaluar m\u00eb par\u00eb p\u00ebr t\u00eb hyr\u00eb n\u00eb fond,&#8221; than\u00eb avokat\u00ebt e tij p\u00ebr mediat italiane t\u00eb lajmeve.<\/p>\n<p>Afati i af\u00ebrt i 28 qershorit do t\u00eb mbyll\u00eb nj\u00eb mosmarr\u00ebveshje shum\u00ebvje\u00e7are midis Gjermanis\u00eb dhe Italis\u00eb, t\u00eb cil\u00ebn Berlini d\u00ebshiron t&#8217;i jap\u00eb fund &#8211; por q\u00eb shum\u00eb n\u00eb Itali e konsiderojn\u00eb t\u00eb padrejt\u00eb p\u00ebr ta mbyllur.<\/p>\n<p>Cila \u00ebsht\u00eb historia e\u00a0pretendimeve p\u00ebr kompensim?<\/p>\n<p>N\u00eb vitet 1943 dhe 1944, kur Italia ishte b\u00ebr\u00eb fush\u00ebbeteja kryesore n\u00eb frontin per\u00ebndimor p\u00ebr forcat kund\u00ebrshtare naziste dhe aleate, miq\u00ebsia e koh\u00ebs s\u00eb luft\u00ebs midis gjerman\u00ebve dhe italian\u00ebve ishte prishur plot\u00ebsisht.<\/p>\n<p>Italian\u00ebt u arrestuan, u d\u00ebbuan dhe u detyruan t\u00eb punonin si pun\u00ebtor\u00eb t\u00eb skllav\u00ebruar n\u00eb Gjermani. Civil\u00ebt \u2013 duke p\u00ebrfshir\u00eb gra, f\u00ebmij\u00eb dhe t\u00eb moshuar \u2013 u vran\u00eb nga ushtria gjermane n\u00eb nj\u00eb seri vrasjesh trondit\u00ebse.<\/p>\n<p>M\u00eb 29 qershor 1944, forcat naziste vran\u00eb 203 njer\u00ebz n\u00eb Toskan\u00eb &#8211; shumica prej tyre gra dhe f\u00ebmij\u00eb &#8211; si nj\u00eb hakmarrje p\u00ebr vdekjen e kat\u00ebr ushtar\u00ebve gjerman\u00eb nga luft\u00ebtar\u00ebt italian\u00eb t\u00eb rezistenc\u00ebs antifashiste.<\/p>\n<p>Pas luft\u00ebs, familjet e mbijetuara t\u00eb t\u00eb vrar\u00ebve ishin nd\u00ebr t\u00eb shumt\u00ebt q\u00eb gjat\u00eb dekadave k\u00ebrkuan d\u00ebmshp\u00ebrblim nga Gjermania, duke ngritur disa padi kund\u00ebr shtetit t\u00eb huaj n\u00eb gjykatat vendase italiane.<\/p>\n<p>N\u00eb vitin 2008, gjykata m\u00eb e lart\u00eb e Italis\u00eb vendosi q\u00eb Gjermania duhet t\u00eb paguaj\u00eb 1 milion euro p\u00ebr t\u00eb af\u00ebrmit e n\u00ebnt\u00eb personave, t\u00eb cil\u00ebt ishin n\u00eb mesin e 203 t\u00eb vrar\u00ebve nga nazist\u00ebt n\u00eb vitin 1944.<\/p>\n<p>Por Gjermania tha se pagoi miliarda euro si kompensim p\u00ebr mizorit\u00eb e kryera nga nazist\u00ebt gjat\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore ndaj vendeve t\u00eb prekura \u2013 dhe se italian\u00ebt nuk kishin t\u00eb drejt\u00eb t\u00eb k\u00ebrkonin m\u00eb shum\u00eb nga Gjermania.<\/p>\n<p>N\u00eb vitin 2012, Gjermania ngriti nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje kund\u00ebr Italis\u00eb n\u00eb Gjykat\u00ebn Nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb Drejt\u00ebsis\u00eb (ICJ), e cila vendosi se Gjermania nuk mund t\u00eb paditet n\u00eb gjykatat e huaja nga viktimat e krimeve naziste t\u00eb luft\u00ebs.<\/p>\n<p>Por q\u00eb at\u00ebher\u00eb, pavar\u00ebsisht vendimit t\u00eb GJND-s\u00eb, italian\u00ebt kan\u00eb vazhduar ende t\u00eb paraqesin pretendime p\u00ebr kompensim kund\u00ebr Gjermanis\u00eb.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-46783\" src=\"https:\/\/foltore.al\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/1-6-300x286.png\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"286\" srcset=\"https:\/\/foltore.al\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/1-6-300x286.png 300w, https:\/\/foltore.al\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/1-6.png 750w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/p>\n<p><strong><em>Grat\u00eb dhe familjet e gjasht\u00ebmb\u00ebdhjet\u00eb italian\u00ebve, t\u00eb masakruar nga gjerman\u00ebt n\u00eb Rionero, Itali m\u00eb 12 tetor 1943, si nj\u00eb hakmarrje p\u00ebr pushkatimin e nj\u00eb hajduti gjerman t\u00eb pulave<\/em><\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Deri m\u00eb 28 qershor, \u00e7do viktim\u00eb e mizorive naziste n\u00eb Itali dhe t\u00eb af\u00ebrmit e tyre duhet t\u00eb paraqesin nj\u00eb k\u00ebrkes\u00eb kompensimi kund\u00ebr Gjermanis\u00eb &#8211; nj\u00eb afat q\u00eb i jep fund nj\u00eb mosmarr\u00ebveshjeje shum\u00ebvje\u00e7are midis dy vendeve. N\u00eb janar t\u00eb k\u00ebtij viti, 99-vje\u00e7ari italian Quinto Nuzi ngriti nj\u00eb k\u00ebrkes\u00eb kund\u00ebr Gjermanis\u00eb p\u00ebr 130,000 euro. Parat\u00eb &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":46782,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[38],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/46781"}],"collection":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=46781"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/46781\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/46782"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=46781"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=46781"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=46781"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}