{"id":40389,"date":"2023-03-15T09:18:03","date_gmt":"2023-03-15T09:18:03","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=40389"},"modified":"2023-03-15T10:32:23","modified_gmt":"2023-03-15T10:32:23","slug":"financial-times-per-ramen-droge-krim-dhe-banda","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/2023\/03\/15\/financial-times-per-ramen-droge-krim-dhe-banda\/","title":{"rendered":"\u201cFinancial Times&#8221; p\u00ebr Ram\u00ebn: Drog\u00eb, krim dhe banda"},"content":{"rendered":"<p><strong>Nga Marton Dunai, FINANCIAL TIMES<\/strong><\/p>\n<p>Kryeministri i Shqip\u00ebris\u00eb Edi Rama \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga lider\u00ebt m\u00eb proper\u00ebndimor\u00eb n\u00eb Ballkan, nj\u00eb ish-basketbollist dhe artist q\u00eb erdhi n\u00eb pushtet duke premtuar nj\u00eb goditje t\u00eb pam\u00ebshirshme ndaj bandave kriminale.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, nj\u00eb dekad\u00eb m\u00eb von\u00eb, p\u00ebrpjekjet e Ram\u00ebs p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrmbushur k\u00ebt\u00eb premtim po b\u00ebhen gjithnj\u00eb e m\u00eb t\u00eb par\u00ebnd\u00ebsishme, teksa \u00ebsht\u00eb zvarritur n\u00eb disa skandale q\u00eb kan\u00eb njollosur imazhin e tij brenda dhe jasht\u00eb vendit.<\/p>\n<p>Rama \u00ebsht\u00eb detyruar t\u00eb mbroj\u00eb reformat q\u00eb dyshohet se jan\u00eb miq\u00ebsore me pastruesit e parave, t\u00eb shpjegoj\u00eb se si bashk\u00ebpun\u00ebtor\u00ebt e vjet\u00ebr t\u00eb qeveris\u00eb u p\u00ebrfshin\u00eb n\u00eb hetimet e trafikut t\u00eb drog\u00ebs dhe t\u00eb llogaris\u00eb rolin e tij n\u00eb rr\u00ebzimin e nj\u00eb zyrtari t\u00eb turp\u00ebruar t\u00eb FBI-s\u00eb.<\/p>\n<p>Lutfi Dervishi, nj\u00eb analist i pavarur politik dhe ish-drejtor ekzekutiv i Transparency International n\u00eb Shqip\u00ebri, tha: \u201cD\u00ebmi m\u00eb i madh ka qen\u00eb n\u00eb reputacionin nd\u00ebrkomb\u00ebtar t\u00eb vendit. Kryeministri dikur ishte nj\u00eb yll i mediave nd\u00ebrkomb\u00ebtare.\u201d<\/p>\n<p>Ai tha se Rama i kishte trajtuar mir\u00eb krizat e shumta, p\u00ebrfshir\u00eb pandemin\u00eb e koronavirusit, \u201cpor tani, si nj\u00eb bumerang, befas ai \u00ebsht\u00eb n\u00eb qend\u00ebr t\u00eb v\u00ebmendjes p\u00ebr lajmet negative\u201d.<\/p>\n<p>Fuqia e rrjeteve kriminale n\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb e Ram\u00ebs u zbulua n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb spektakolare muajin e kaluar. Policia hoqi qindra kamera v\u00ebzhgimi t\u00eb instaluara nga kriminel\u00ebt \u2013 nj\u00eb operacion i madh spiunazhi q\u00eb monitoron forcat e rendit dhe rival\u00ebt.<\/p>\n<p>Zbulimet u b\u00ebn\u00eb n\u00eb nj\u00eb sfond jo t\u00eb leht\u00eb p\u00ebr Ram\u00ebn, 58 vje\u00e7. Nga nj\u00eb familje artist\u00ebsh, Rama filloi karrier\u00ebn e tij si basketbollist, m\u00eb pas kaloi nj\u00eb dekad\u00eb duke pikturuar n\u00eb Paris para se t\u00eb kthehej n\u00eb Shqip\u00ebri dhe t\u00eb hynte n\u00eb politik\u00eb. Zyra e tij ende p\u00ebrmban relike t\u00eb basketbollit dhe shkarravina t\u00eb tij shum\u00ebngjyr\u00ebshe n\u00eb mure. Si kryebashkiak i Tiran\u00ebs n\u00eb fillim t\u00eb viteve 2000, ai ndihmoi n\u00eb transformimin e kryeqytetit duke rilyer blloqet e apartamenteve t\u00eb epok\u00ebs komuniste me ngjyra t\u00eb gjalla.<\/p>\n<p>Rama ka mbrojtur p\u00ebrpjekjet e tij p\u00ebr t\u00eb \u00e7rr\u00ebnjosur bandat: \u201cLufta kund\u00ebr krimit dhe trafikimit ka qen\u00eb nj\u00eb prioritet p\u00ebr k\u00ebt\u00eb qeveri\u201d, tha ai p\u00ebr Financial Times p\u00ebrmes nj\u00eb z\u00ebdh\u00ebn\u00ebsi. Megjithat\u00eb, qeveria e tij shkaktoi polemika vitin e kaluar duke k\u00ebrkuar t\u00eb ofroj\u00eb nj\u00eb amnisti tatimore p\u00ebr riatdhesimin e t\u00eb ardhurave t\u00eb huaja t\u00eb padeklaruara deri n\u00eb 2 milion\u00eb euro, nj\u00eb l\u00ebvizje q\u00eb kritik\u00ebt thon\u00eb se do t\u2019u jepte kriminel\u00ebve me t\u00eb ardhura t\u00eb larta nj\u00eb leje kalimi falas.<\/p>\n<p>Ligji \u00ebsht\u00eb n\u00eb pritje t\u00eb miratimit parlamentar edhe pse draft-versionet e m\u00ebparshme u kritikuan nga BE, n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn Shqip\u00ebria \u00ebsht\u00eb nj\u00eb kandidate p\u00ebr t\u2019u an\u00ebtar\u00ebsuar. Qeveria e Ram\u00ebs ka th\u00ebn\u00eb se ligji do t\u00eb zbatohet vet\u00ebm p\u00ebr t\u00eb ardhurat e ligjshme. Kjo pasoi skandale t\u00eb tjera. Dervishi tha se indeksi i perceptimit t\u00eb korrupsionit t\u00eb Transparency International p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb ka shkuar \u201cvet\u00ebm n\u00eb r\u00ebnie\u201d q\u00eb nga viti 2016. \u201cKam mbajtur sh\u00ebnim k\u00ebt\u00eb vit skandalet e m\u00ebdha t\u00eb lidhura me korrupsionin. Un\u00eb i kam v\u00ebrejtur nj\u00eb duzin\u00eb\u201d, tha ai.<\/p>\n<p>An\u00ebtar\u00eb t\u00eb lart\u00eb t\u00eb administratave t\u00eb m\u00ebparshme t\u00eb Ram\u00ebs jan\u00eb implikuar n\u00eb \u00e7\u00ebshtje droge. Ish-ministri i Brendsh\u00ebm Saimir Tahiri u burgos p\u00ebr shp\u00ebrdorim detyre p\u00ebr lidhje me nj\u00eb rrjet trafiku.<\/p>\n<p>Mbrojt\u00ebsit e Ram\u00ebs thon\u00eb se krer\u00ebt e m\u00ebparsh\u00ebm t\u00eb qeverive nuk do t\u00eb kishin lejuar kurr\u00eb burgosjen e zyrtar\u00ebve t\u00eb tyre. Por skandali i mbik\u00ebqyrjes zem\u00ebroi qytetar\u00ebt e rregullt, shum\u00eb prej t\u00eb cil\u00ebve besojn\u00eb se qeveria bashk\u00ebpunon me trafikant\u00ebt e drog\u00ebs.<\/p>\n<p>K\u00ebta trafikant\u00eb po zgjerojn\u00eb shtrirjen e tyre.<\/p>\n<p>Bandat shqiptare jan\u00eb zgjeruar nga plantacionet ilegale t\u00eb kanabisit deri te trafikimi i kokain\u00ebs dhe heroin\u00ebs direkt nga Amerika Latine dhe Azia. Miliona euro u derdh\u00ebn n\u00eb Shqip\u00ebri, duke ndihmuar n\u00eb zhvillimin e pasurive t\u00eb paluajtshme luksoze p\u00ebrgjat\u00eb bregdetit t\u00eb Mesdheut.<\/p>\n<p>\u201cBota e krimit po forcohet n\u00eb nj\u00eb nivel t\u00eb ri\u201d, tha ish-ministri i drejt\u00ebsis\u00eb Aldo Bum\u00e7i, nj\u00eb an\u00ebtar i Partis\u00eb Demokratike t\u00eb opozit\u00ebs. Ai vuri n\u00eb dukje zhvillimet bregdetare dhe kullat e shndritshme t\u00eb banimit n\u00eb Tiran\u00eb si destinacion p\u00ebr parat\u00eb e paligjshme. \u201cRrjetet e shp\u00ebrndarjes rriten, ashtu si edhe pastrimi i parave&#8230; kush mund t\u2019i p\u00ebrballoj\u00eb k\u00ebto apartamente? Jo shqiptar\u00ebt e zakonsh\u00ebm\u201d.<\/p>\n<p>Stili i shk\u00eblqyer i jetes\u00ebs s\u00eb gangster\u00ebve n\u00eb nj\u00eb nga vendet m\u00eb t\u00eb varfra t\u00eb Evrop\u00ebs \u00ebsht\u00eb n\u00eb kontrast t\u00eb fort\u00eb me luft\u00ebn e shqiptar\u00ebve t\u00eb zakonsh\u00ebm, shum\u00eb prej t\u00eb cil\u00ebve zgjedhin t\u00eb emigrojn\u00eb. Nj\u00eb e treta e qytetar\u00ebve t\u00eb vendit jetojn\u00eb jasht\u00eb vendit, ku emigracioni n\u00eb Mbret\u00ebrin\u00eb e Bashkuar ka tensionuar marr\u00ebdh\u00ebniet me Londr\u00ebn.<\/p>\n<p>Reputacioni i Ram\u00ebs jasht\u00eb shtetit \u00ebsht\u00eb njollosur gjithashtu nga kontaktet e tij me nj\u00eb zyrtar t\u00eb turp\u00ebruar t\u00eb zbatimit t\u00eb ligjit n\u00eb SHBA, i akuzuar se ka ndihmuar liderin shqiptar p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrndjekur rival\u00ebt politik\u00eb.<\/p>\n<p>Departamenti amerikan i Drejt\u00ebsis\u00eb akuzoi ish-shefin e kund\u00ebrzbulimit t\u00eb FBI-s\u00eb, Charles McGonigal n\u00eb janar p\u00ebr shkelje t\u00eb sanksioneve t\u00eb SHBA-s\u00eb dhe p\u00ebrfshirje n\u00eb pastrim parash duke punuar p\u00ebr oligarkun rus Oleg Deripaska.<\/p>\n<p>Nj\u00eb aktakuz\u00eb e ve\u00e7ant\u00eb fokusohet n\u00eb kontaktet e padeklaruara t\u00eb McGonigal me Ram\u00ebn dhe pretendimet se ai kryente sh\u00ebrbime me pages\u00eb p\u00ebr shqiptar\u00ebt. McGonigal akuzohet se ka marr\u00eb t\u00eb pakt\u00ebn 225.000 dollar\u00eb nga nj\u00eb oficer shqiptar i inteligjenc\u00ebs dhe m\u00eb pas ka kaluar informacion nga zyra e Ram\u00ebs tek autoritetet amerikane. Ata nga ana e tyre hap\u00ebn nj\u00eb hetim p\u00ebr nj\u00eb lobist me baz\u00eb n\u00eb SHBA q\u00eb punonte p\u00ebr opozit\u00ebn shqiptare.<\/p>\n<p>Udh\u00ebheq\u00ebsi i opozit\u00ebs Sali Berisha, nj\u00eb ish-president dhe kryeminist\u00ebr, pretendoi se futja e tij n\u00eb list\u00ebn e zez\u00eb nga SHBA n\u00eb vitin 2021 ishte rezultat i kontakteve t\u00eb dyshuara t\u00eb Ram\u00ebs me McGonigal. Vendimi i SHBA-s\u00eb, \u201ctet\u00eb vjet pasi u largova nga pushteti&#8230; bazohet t\u00ebr\u00ebsisht n\u00eb fuqin\u00eb lobuese t\u00eb Edi Ram\u00ebs\u201d, tha ai p\u00ebr FT.<\/p>\n<p>Rama mohon t\u00eb ket\u00eb p\u00ebrdorur kontaktet e tij me McGonigal p\u00ebr k\u00ebt\u00eb q\u00ebllim. Ai vuri n\u00eb dukje se \u00e7\u00ebshtja McGonigal nuk ngriti asnj\u00eb akuz\u00eb kund\u00ebr tij dhe tha se ai \u00ebsht\u00eb \u201cp\u00ebrdorur si kok\u00eb turku nga shum\u00eb individ\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri q\u00eb kan\u00eb problemet e tyre t\u00eb vazhdueshme me sistemin e drejt\u00ebsis\u00eb\u201d.<\/p>\n<p>I d\u00ebrguari i lart\u00eb p\u00ebr Ballkanin i qeveris\u00eb amerikane, Gabriel Escobar, tha se Shqip\u00ebria mbeti nj\u00eb \u201caleat solid i NATO-s \u2013 nj\u00eb partner i mir\u00eb dypal\u00ebsh\u201d.<\/p>\n<p>Personaliteti i dashur i Ram\u00ebs i ka krijuar atij lidhje t\u00eb mira me lider\u00ebt, duke p\u00ebrfshir\u00eb liberal\u00ebt dhe konservator\u00ebt nga lindja dhe per\u00ebndimi. Ai mori pjes\u00eb n\u00eb dasm\u00ebn e tret\u00eb t\u00eb George Soros, si dhe n\u00eb at\u00eb t\u00eb nj\u00eb vajze t\u00eb presidentit turk Recep Tayyip Erdo\u011fan.<\/p>\n<p>Por zgjedhjet bashkiake n\u00eb maj do t\u00eb testojn\u00eb dominimin e kryeministrit n\u00eb politik\u00ebn shqiptare. Edval Zoto, nj\u00eb analist i pavarur, tha se Rama po vuante \u201cpasoja n\u00eb lidhje me mb\u00ebshtetjen popullore dhe opinionin publik\u201d. Ai shtoi megjithat\u00eb se \u201caktualisht nuk ka asnj\u00eb ofert\u00eb tjet\u00ebr politike n\u00eb Shqip\u00ebri\u201d, duke qen\u00eb se lideri i opozit\u00ebs Berisha \u00ebsht\u00eb i sanksionuar nga aleat\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm, SHBA dhe Britania e Madhe.<\/p>\n<p>Partia Socialiste e Ram\u00ebs kontrollon \u00e7do pushtet vendor, p\u00ebrve\u00e7 qytetit verior dhe krahin\u00ebs s\u00eb Shkodr\u00ebs. Pran\u00eb Malit t\u00eb Zi, qyteti \u00ebsht\u00eb vendi ku filloi skandali i spiunazhit.<\/p>\n<p>Oficer\u00ebt k\u00ebrkuan t\u00eb merrnin pamjet nga ato kamera n\u00eb janar pas nj\u00eb shp\u00ebrthimi jasht\u00eb sht\u00ebpis\u00eb s\u00eb nj\u00eb komandanti policie, i cili kishte drejtuar nj\u00eb operacion kund\u00ebr kultivuesve t\u00eb kanabisit dhe rrjeteve t\u00eb trafikut t\u00eb drog\u00ebs. Kur gangster\u00ebt vendas refuzuan t\u00eb bashk\u00ebpunonin, policia filloi t\u2019i hiqte ata. M\u00eb shum\u00eb se 500 pajisje u hoq\u00ebn n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb vendin.<\/p>\n<p>Rama tha n\u00eb at\u00eb koh\u00eb se operacioni i policis\u00eb ishte \u201cpak si nj\u00eb situat\u00eb Catch-22 pasi akuzohemi se nuk kemi marr\u00eb masa dhe akuzohemi gjithashtu kur marrim masa\u201d.<\/p>\n<p>Artan Hoxha, nj\u00eb gazetar investigativ shqiptar, tha se kishte par\u00eb \u201cdhoma t\u00eb m\u00ebdha kontrolli me shum\u00eb ekrane, ku grupet e m\u00ebdha t\u00eb krimit v\u00ebzhgojn\u00eb\u201d.<\/p>\n<p>\u201cAta kishin kamera nate, aft\u00ebsi p\u00ebr njohjen e fytyr\u00ebs dhe targave. Vet\u00ebm policia duhet t\u00eb ket\u00eb kamera t\u00eb tilla. Madje kishte kamera n\u00eb pyll p\u00ebr t\u00eb monitoruar plantacionet e marijuan\u00ebs.\u201d<\/p>\n<p>Kryebashkiaku i Shkodr\u00ebs, Bardh Spahia, nga Partia Demokratike e opozit\u00ebs s\u00eb Berish\u00ebs, tha se frika e kriminel\u00ebve kishte shkaktuar nj\u00eb eksod. \u201cKy rajon ka 215,000 banor\u00eb, [por] rreth 6,000 largohen brenda nj\u00eb viti. Me at\u00eb rit\u00ebm, n\u00eb nj\u00eb dekad\u00eb e gjysm\u00eb, gjysma e rajonit do t\u00eb zhduket\u201d.<\/p>\n<p>Duke faj\u00ebsuar \u201cstrukturat shtet\u00ebrore jofunksionale\u201d, ai tha se skandali i mbik\u00ebqyrjes ishte \u201cnj\u00eb pik\u00eb n\u00eb oqeanin e qeveris\u00eb son\u00eb t\u00eb infektuar nga krimi\u201d.<\/p>\n<p>Petriti, nj\u00eb menaxher kafeneje n\u00eb Shkod\u00ebr, ishte dakord: \u201cAjo q\u00eb duket si korrupsion, duket si korrupsion dhe q\u00eb ting\u00ebllon si korrupsion \u00ebsht\u00eb ndoshta korrupsioni&#8230; Nuk \u00ebsht\u00eb \u00e7udi q\u00eb njer\u00ebzit po largohen masivisht.\u201d<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga Marton Dunai, FINANCIAL TIMES Kryeministri i Shqip\u00ebris\u00eb Edi Rama \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga lider\u00ebt m\u00eb proper\u00ebndimor\u00eb n\u00eb Ballkan, nj\u00eb ish-basketbollist dhe artist q\u00eb erdhi n\u00eb pushtet duke premtuar nj\u00eb goditje t\u00eb pam\u00ebshirshme ndaj bandave kriminale. Megjithat\u00eb, nj\u00eb dekad\u00eb m\u00eb von\u00eb, p\u00ebrpjekjet e Ram\u00ebs p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrmbushur k\u00ebt\u00eb premtim po b\u00ebhen gjithnj\u00eb e m\u00eb t\u00eb par\u00ebnd\u00ebsishme, &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":40390,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[40],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/40389"}],"collection":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=40389"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/40389\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/40390"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=40389"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=40389"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=40389"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}