{"id":37629,"date":"2023-02-17T09:43:17","date_gmt":"2023-02-17T09:43:17","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=37629"},"modified":"2023-02-17T09:43:17","modified_gmt":"2023-02-17T09:43:17","slug":"nje-pakt-i-qarte","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/2023\/02\/17\/nje-pakt-i-qarte\/","title":{"rendered":"Nj\u00eb pakt i qart\u00eb"},"content":{"rendered":"<p><strong>N\u00eb origjin\u00ebn e miq\u00ebsis\u00eb s\u00eb gjat\u00eb midis vendeve t\u00eb NATO: nj\u00eb transparenc\u00eb e panjohur p\u00ebr regjimin rus. Ai i Stalinit si ai i Putinit.<\/strong><\/p>\n<p>N\u00eb Uashngton nuk kalon m\u00eb shum\u00eb se 5 minuta n\u00eb k\u00ebmb\u00eb pa gjetur nj\u00eb <em>memorial<\/em>. T\u00eb p\u00ebrhapur n\u00eb shtrirjen kilometrike t\u00eb Mall, hap\u00ebsir\u00ebs gjiganteske q\u00eb shtrihet midis Capitol Hill dhe memorialit (pik\u00ebrisht) t\u00eb Lincoln, ruhen kujtimet e t\u00eb gjitha plag\u00ebve dhe madh\u00ebshtive t\u00eb nj\u00eb vendi q\u00eb prej 2 shekujsh e gjysm\u00eb vazhdon t\u00eb pyes\u00eb mbi identitetin dhe vendin n\u00eb bot\u00ebn e tij. Nx\u00ebn\u00ebs shkolle dhe turist\u00eb vijn\u00eb vazhdimisht nga t\u00eb 50 shtetet e Unionit p\u00ebr t\u2019u derdhur midis monumenteve p\u00ebrkujtuese t\u00eb Mall. Njer\u00ebz me theksin e Kentucky, Minnesota apo Louisiana, n\u00eb vizit\u00eb t\u00eb p\u00ebrhershme n\u00eb nj\u00eb vend edukimi kolektiv mbi dometh\u00ebnien e fjal\u00ebs \u201cAmerik\u00eb\u201d. Mall \u00ebsht\u00eb vendi ku festohen president\u00ebt q\u00eb vijn\u00eb n\u00eb pushtet dhe ku p\u00ebrkujtohen paraardh\u00ebsit e tyre t\u00eb zhdukur, paras\u00ebgjithash George Washington, t\u00eb cilit i kushtohet nj\u00eb obelisk gjigantesk simbol i kryeqytetit. \u00cbsht\u00eb edhe vendi i megaprotestave, i \u201cI have a dream\u201d t\u00eb Martin Luther King (q\u00eb natyrisht ka memorialin e tij), i marshimeve kund\u00ebr abortit si ai i pak dit\u00ebve m\u00eb par\u00eb p\u00ebr 50 vitet e vendimit <em>Roe v Wade<\/em> dhe i manifestimeve kund\u00ebr dhe n\u00eb favor t\u00eb \u00e7fardo gj\u00ebje. Vet\u00eb nd\u00ebrtesa e Kapitolit, q\u00eb mbyll perspektiv\u00ebn e Mall, \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb n\u00eb nj\u00eb far\u00eb kuptimi nj\u00eb monument p\u00ebrkujtues: pas sulmit t\u00eb 6 janarit 2021 nga ana e mb\u00ebshtet\u00ebsve t\u00eb humb\u00ebsit Donald Trump, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb promemorie e madhe sesa \u00ebsht\u00eb e brisht\u00eb demokracia, edhe n\u00eb vendin q\u00eb prej m\u00eb shum\u00eb kohe se t\u00eb gjith\u00eb n\u00eb bot\u00eb ka nj\u00eb qeveri demokratike.<\/p>\n<p>S\u00eb fundmi \u00ebsht\u00eb vendi i monumenteve t\u00eb t\u00eb r\u00ebn\u00ebve, hap\u00ebsir\u00ebs q\u00eb bashk\u00eb me varrez\u00ebn fqinje t\u00eb Arlington kujton \u00e7mimin e shum\u00eb luft\u00ebrave q\u00eb kan\u00eb b\u00ebr\u00eb Shtetet e Bashkuara. Nga memoriali i famsh\u00ebm dhe mall\u00ebngjyes i Vietnamit, tek ato m\u00eb formal\u00eb dhe pak p\u00ebrfshir\u00ebs kushtuar Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore apo me konfliktin n\u00eb Kore. Vitin e ardhsh\u00ebm do t\u00eb hapet \u201cDesert Storm and Desert Shield Memorial\u201d, kushtuar luft\u00ebs n\u00eb Irak t\u00eb vitit 1991, nd\u00ebrsa ai i m\u00eb t\u00eb fundit t\u00eb luftuar n\u00eb Bagdad e Kabul mbesin plag\u00eb ende shum\u00eb t\u00eb fresk\u00ebta (edhe pse Pentagoni punon n\u00eb nj\u00eb memorial kushtuar \u201cLuft\u00ebs kund\u00ebr Terrorizmit\u201d). Por ka edhe nj\u00eb konflikt t\u00eb p\u00ebrfunduar prej disa koh\u00ebsh q\u00eb nuk e ka ende nj\u00eb monument: Lufta e Ftoht\u00eb. Natyrisht q\u00eb ka shum\u00eb vende kushtuar tem\u00ebs s\u00eb spiunazhit, edhe brenda muzeumeve t\u00eb fondacionit Smithsonian, se mbi Mall jan\u00eb v\u00ebendet e v\u00ebrteta e thellimit t\u00eb historive t\u00eb \u201ctreguara\u201d jasht\u00eb nga monumentet. N\u00eb Langley fqinje, larg nga syt\u00eb e turist\u00ebve, \u00ebsht\u00eb muri me yjet anonime q\u00eb kujton t\u00eb r\u00ebn\u00ebt e CIA n\u00eb luft\u00ebn e spiun\u00ebve kund\u00ebr sovjetik\u00ebve. Akoma m\u00eb larg, n\u00eb nj\u00eb hap\u00ebsir\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb hapur midis Chicago dhe Milwaukee, po shkoj n\u00eb nj\u00eb vend kujtese kushtuar \u201cVeteran\u00ebve t\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Ftoht\u00eb\u201d t\u00eb d\u00ebshiruar nga muzeumi i historis\u00eb ushtarake t\u00eb Fondacionit Pritzker dhe aty k\u00ebtu jan\u00eb cop\u00ebrat e Murit t\u00eb Berlinit, p\u00ebrfshi nj\u00eb n\u00eb Kaliforni p\u00ebrball\u00eb varrit t\u00eb Ronald Reagan, q\u00eb ka kontribuar m\u00eb shum\u00eb se t\u00eb gjith\u00eb q\u00eb ta rr\u00ebzoj\u00eb, por ndjesia e p\u00ebrgjithshme \u00ebsht\u00eb se nuk ka ardhur ende koha p\u00ebr t\u00eb t\u00ebrhequr mbi Uashington monumente kushtuar <em>Cold War<\/em>. Lufta n\u00eb Ukrain\u00eb nuk b\u00ebn gj\u00eb tjet\u00ebr ve\u00e7se forcon iden\u00eb se ndoshta ai konflikt i pazakont\u00eb gjeopolitik nuk ka p\u00ebrfunduar akoma dhe vet\u00ebm ka ndryshuar l\u00ebkur\u00ebn.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb do t\u00eb ishte nj\u00eb memorial tashm\u00eb gati, nj\u00eb vend \u2013 simbol i p\u00ebrkryer p\u00ebr ta kujtuar konfrontimin midis dy blloqve q\u00eb ka sh\u00ebnuar bot\u00ebn pas Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore. Sot quhet Auditorium Andrew Mellon, ka nj\u00eb fasad\u00eb prej tempulli grek me kolona dorike q\u00eb u p\u00eblqenin shum\u00eb arkitekt\u00ebve t\u00eb Uashingtonit n\u00eb fillimin e shekullit t\u00eb kaluar dhe shpalos fasad\u00ebn n\u00eb Constitution Avenue, n\u00eb an\u00ebn veriore t\u00eb Mall. \u00cbsht\u00eb pjes\u00eb e nj\u00eb kompleksi gjigantesk nd\u00ebrtesash federale t\u00eb nj\u00ebjta me shum\u00eb t\u00eb tjera t\u00eb cilave askush nuk ua hedh shikimin: kolonat dorike t\u00eb Mellon sh\u00ebrbejn\u00eb vet\u00ebm si sfond autobuz\u00ebve turistik\u00eb q\u00eb parkonin p\u00ebrpara p\u00ebr t\u00eb shkarkuar flotat e djem\u00ebve t\u00eb drejtuar nga ana tjet\u00ebr e rrug\u00ebs, Muzeumin e Historis\u00eb Amerikane t\u00eb Smithsonian. P\u00ebrpara se t\u2019i kushtohej Mellon, ishte auditori i Departamentit t\u00eb Shetit dhe \u00ebsht\u00eb k\u00ebtu q\u00eb me 4 prill 1949, me nj\u00eb ceremoni solemne t\u00eb drejtuar nga presidenti Harry Truman, 12 vende themeluese, midis t\u00eb cilave Italia, firmos\u00ebn North Atlantic Treaty. \u00cbsht\u00eb k\u00ebtu pra q\u00eb lindi NATO. N\u00eb koh\u00ebn ku shum\u00eb donin t\u00eb aderonin n\u00eb NATO, nd\u00ebrsa Vladimir Putin dhe shum\u00eb prej vler\u00ebsuesve t\u00eb tij edhe nga sht\u00ebpia jon\u00eb do t\u00eb donin t\u00eb zhdukej, \u00ebsht\u00eb e pashmangshme q\u00eb t\u00eb kthehet e t\u00eb pyetet mbi identitetin e paktit atlantik dhe t\u00eb organizat\u00ebs q\u00eb mish\u00ebron dhe \u00e7do refleksion mbi identitetin, q\u00eb t\u00eb jet\u00eb ai nj\u00eb institucioni apo i nj\u00eb kompanie, k\u00ebrkon q\u00eb t\u00eb kthehet n\u00eb origjin\u00eb, t\u00eb zbulohet si ka filluar gjith\u00e7ka dhe pse.<\/p>\n<p>\u201cCikli i 9 muajve negociata \u2013 shkroi at\u00eb dit\u00eb i d\u00ebrguari n\u00eb Uashington i \u201cCorriere della Sera\u201d, Ugo Stille \u2013 \u00ebsht\u00eb kryer kur 23 firma t\u00eb vendosura n\u00eb kalkun e nj\u00eb dokumenti prej 12 faqesh t\u00eb shkruara me makin\u00eb me let\u00ebr speciale me borde t\u00eb praruara, dhe t\u00eb mbajtura bashk\u00eb nga nj\u00eb nastro tringjyr\u00ebshe bardh\u00eb \u2013 kuqe \u2013 kalt\u00ebroshe, kan\u00eb konsakruar zyrtarisht dhe formalisht bashkimin e 332 milion njer\u00ebzve, q\u00eb i p\u00ebrkasin 12 shteteve, n\u00eb aleanc\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe q\u00eb historia ka regjistruar deri m\u00eb tani n\u00eb koh\u00eb paqeje, dhe \u00ebsht\u00eb pik\u00ebrisht nj\u00eb aleanc\u00eb p\u00ebr ta ruajtur paqen, si\u00e7 ka deklaruar presidenti Truman n\u00eb diskutimin q\u00eb ka sh\u00ebnuar kulmin e manifestimeve oratoreske t\u00eb ceremonis\u00eb\u201d. Atmosfera ishte ajo e rasteve t\u00eb m\u00ebdha, auditori u mbyt nga bim\u00ebt q\u00eb rrethonin nj\u00eb sken\u00eb mbi t\u00eb cil\u00ebn uleshin t\u00eb d\u00ebrguarit e vendeve aleate. P\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb nderimet e sht\u00ebpis\u00eb, sekretari i Shtetit Dean Acheson n\u00eb kostum t\u00eb hirt\u00eb dhe kollare blu me pika. Franca p\u00ebrfaq\u00ebsohej nga Robert Schuman, nj\u00eb prej et\u00ebrve themelues t\u00eb Europ\u00ebs s\u00eb bashkuar. Nga Italia kishte ardhur konti Carlo Sforza, minist\u00ebr i Jasht\u00ebm, i shoq\u00ebruar nga ambasadori Alberto Tarchiani, q\u00eb p\u00ebr nj\u00eb dekad\u00eb do t\u00eb jet\u00eb njeriu \u2013 ky\u00e7 i raporteve midis Rom\u00ebs dhe Uashingtonit. Nj\u00eb \u00e7ift protagonist\u00ebsh t\u00eb antifashizmit, Sforza dhe Tarchiani, q\u00eb g\u00ebzonte n\u00eb Amerik\u00eb nj\u00eb respekt t\u00eb jasht\u00ebzakonsh\u00ebm p\u00ebr at\u00eb sesi pat\u00ebn luftuar n\u00eb ekzil kund\u00ebr diktatur\u00ebs s\u00eb Mussolini. P\u00ebrpara tyre, n\u00eb sall\u00eb, qindra t\u00eb ftuar t\u00eb t\u00eb gjitha institucioneve amerikane dhe 300 gazetar\u00eb e fotograf\u00eb t\u00eb ardhur nga e gjith\u00eb bota.<\/p>\n<p>Kolonat dorike t\u00eb auditorit, t\u00eb realizuar me beton t\u00eb p\u00ebrzier me l\u00ebvozhga t\u00eb cop\u00ebtuara gocash deti, e b\u00ebjn\u00eb t\u00eb p\u00ebrkryer akustik\u00ebn n\u00eb sall\u00eb dhe fjal\u00ebt e Truman vijn\u00eb t\u00eb forta dhe t\u00eb qarta p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb. Ting\u00ebllojn\u00eb familjare edhe p\u00ebr vesh\u00ebt e shekullit t\u00eb XX: \u201cKa q\u00eb theksojn\u00eb se ky traktat \u00ebsht\u00eb nj\u00eb pakt agresiv nga ana e vendeve q\u00eb lagen nga Atlantiku. Kjo \u00ebsht\u00eb absolutisht false. Pakti do t\u00eb ket\u00eb nj\u00eb influenc\u00eb pozitive, jo negative, ndaj paqes dhe infuenca e tij do t\u00eb d\u00ebgjohet jo vet\u00ebm n\u00eb rajonin ai specifikisht p\u00ebrfshin, por n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebn. P\u00ebr dy her\u00eb n\u00eb koh\u00ebrat e fundit\u201d, vazhdoi Truman, \u201ckombet kan\u00eb p\u00ebsuar goditjen vdekjeprur\u00ebse t\u00eb agresioneve jo t\u00eb provokuara. Popujt, ndaj t\u00eb cilit qeverit\u00eb tona jan\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebse, k\u00ebrkojn\u00eb q\u00eb fate t\u00eb ngjashme t\u00eb mos ndodhin m\u00eb. Ne jemi t\u00eb vendosur t\u00eb b\u00ebjm\u00eb q\u00eb nj\u00eb gj\u00eb e till\u00eb t\u00eb mos p\u00ebrs\u00ebritet m\u00eb\u201d.<\/p>\n<p>Stalini e mori shum\u00eb keq. Urdh\u00ebroi t\u00eb gjitha ambasadat sovjetike t\u00eb d\u00ebrgonin protesta shum\u00eb t\u00eb ashpra kund\u00ebr qeverive q\u00eb kishin n\u00ebnshkruar paktin dhe ministri i tij Molotov (Lavrovi i koh\u00ebs) t\u2019i k\u00ebrc\u00ebnoj\u00eb paksa t\u00eb gjith\u00eb. Si banori aktual i Kremlinit, Stalini ishte i bindur se pas p\u00ebrfundimit t\u00eb konfliktit bot\u00ebror vendet kapitaliste do t\u00eb shp\u00ebrb\u00ebheshin, duke hyr\u00eb n\u00eb kriz\u00eb dhe duke humbur \u00e7do aft\u00ebsi reaguese ndaj iniciativave t\u00eb tij. Se doli nj\u00eb vizion multilateral dhe deri nj\u00eb aleanc\u00eb e tipit ushtarak, n\u00eb Mosk\u00eb nuk e kishte parashikuar askush. Bindja se Per\u00ebndimi ishte dekadent dhe i korruptuar e kishte shtyr\u00eb Stalinin t\u00eb l\u00ebvizte agresivisht p\u00ebrball\u00eb t\u00eb cilave priteshin shum\u00eb pak reagime. Si grushti i shtetit i komunist\u00ebve n\u00eb \u00c7ekosllovaki \u2013 q\u00eb me Jan Masaryk inauguroi sezonin ende n\u00eb zhvillim t\u00eb vdekjeve misterioze duke flutuar nga dritarja \u2013 dhe bllokimi i Berlinit, ndaj t\u00eb cilit amerikan\u00ebt i p\u00ebrgjigj\u00ebn me nj\u00eb ur\u00eb ajrore t\u00eb pazakont\u00eb gjiganteske.<\/p>\n<p>Studimet e John Lewis Gaddis n\u00eb Yale University, i konsideruar ndoshta historiani m\u00eb i madh i Luft\u00ebs s\u00eb Ftoht\u00eb n\u00eb bot\u00eb, kan\u00eb demonstruar sesa zgjedhjet e Stalinit kan\u00eb qen\u00eb frut i sindromit t\u00eb shefit, i paaft\u00ebsis\u00eb p\u00ebr t\u00eb d\u00ebgjuar nga bashk\u00ebpuntor\u00ebt sesi ishte v\u00ebrtet gj\u00ebrat dhe i territorit t\u00eb t\u00eb gjith\u00eb atyre q\u00eb e rrethonin p\u00ebr ta kund\u00ebrshtuar. Nj\u00eb sindrom\u00eb q\u00eb edhe n\u00eb k\u00ebt\u00eb rast nuk duket e zhdukur n\u00eb Kremlin. Lindja e NATO e kapi gafil Mosk\u00ebn, pasi Molotovi dhe diplomat\u00ebt e tij kishin mbetur <em>yes-men <\/em>q\u00eb tregonin nj\u00eb realitet t\u00eb lexuar vet\u00ebm n\u00ebp\u00ebrmjet syzeve t\u00eb ideologjis\u00eb. Asgj\u00eb nuk e demonstron m\u00eb miri sesa diferenca midis dy personazhesh ky\u00e7 t\u00eb atyre viteve: George Kennan dhe Nikolai Novikov. I pari ishte nj\u00eb diplomat i ri i shk\u00ebputur pran\u00eb ambasad\u00ebs amerikane n\u00eb Mosk\u00eb q\u00eb n\u00eb vitin 1946 kishte marr\u00eb iniciativ\u00ebn t\u2019i p\u00ebrgjigjej me nj\u00eb analiz\u00eb t\u00eb tij\u00ebn pyetjes q\u00eb qarkullonte n\u00eb Sht\u00ebpin\u00eb e Bardh\u00eb n\u00eb at\u00eb moment t\u00eb pasluft\u00ebs, p\u00ebrball\u00eb paparashikueshm\u00ebris\u00eb sovjetike: \u201cPor Stalini \u00e7far\u00eb do?\u201d. Kabllogrami sekret prej 8000 fjal\u00ebsh q\u00eb Kennan i transmetoi Uashingtonit m\u00eb 22 shkurt t\u00eb 1946 nga ambasada n\u00eb Mosk\u00eb \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb nj\u00eb cop\u00eb historie dhe nj\u00eb tekst studimor p\u00ebr k\u00eb b\u00ebn politik\u00ebn e jashtme. Kennan shpjegonte se n\u00eb ndryshim nga ajo q\u00eb mendonte Departamenti i Shtetit, intransigjenca sovjetike nuk kishte t\u00eb b\u00ebnte aspak me zgjedhjet e Per\u00ebndimit, ishte krejt\u00ebsisht e lidhur me nevojat e brendshme t\u00eb regjimit stalinist. Bashkimi Sovjetik duhet ta trajtonte pjes\u00ebn tjet\u00ebr t\u00eb bot\u00ebs si armik pasi ishte gj\u00ebja e vetme q\u00eb mbante n\u00eb k\u00ebmb\u00eb diktatur\u00ebn gjakatare t\u00eb Stalinit. E kot\u00eb p\u00ebr Per\u00ebndimin t\u00eb mendonte ta kund\u00ebrshtonte me luft\u00eb: Bashkimi Sovjetik duhej menaxhuar me durim dhe dor\u00eb t\u00eb fort\u00eb, duke e frenuar dhe duke e l\u00ebn\u00eb t\u00eb p\u00ebrgjakej. Tezat e Kennan pat\u00ebn nj\u00eb jehon\u00eb t\u00eb madhe n\u00eb Uashington dhe qen\u00eb n\u00eb baz\u00ebn e Doktrin\u00ebs Truman dhe t\u00eb Planit Marshall t\u00eb ardhsh\u00ebm.<\/p>\n<p>Gj\u00ebja q\u00eb amerikan\u00ebt e m\u00ebsuan vet\u00ebm shum\u00eb vite m\u00eb pas se spiun\u00ebt rus\u00eb e infiltruar n\u00eb qeverit\u00eb per\u00ebndimore kishin b\u00ebr\u00eb t\u00eb vinte n\u00eb koh\u00eb reale kabllogramin e Kennan n\u00eb duart e Stalinit, q\u00eb k\u00ebshtu dinte \u00e7do gj\u00eb q\u00eb Uashingtoni mendonte p\u00ebr t\u00eb. P\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb p\u00ebrgjigjen, lideri sovjetik i k\u00ebrkoi ambasadorit t\u00eb tij n\u00eb Shtetet e Bashkuara, Novikov, t\u2019ia d\u00ebrgoj\u00eb nga ana e tij nj\u00eb telegram t\u00eb gjat\u00eb shpjegimi t\u00eb pozicionit amerikan. N\u00eb ndryshim nga ai i Kennan, dokumenti i Novikov \u00ebsht\u00eb nj\u00eb shembull i gjith\u00e7kaje q\u00eb nj\u00eb diplomat nuk duhet t\u00eb b\u00ebj\u00eb: p\u00ebrshkruante realitetin si Stalini do t\u00eb donte t\u00eb d\u00ebgjonte t\u00eb p\u00ebrshkuhej, paraqiste nj\u00eb Amerik\u00eb imperialiste q\u00eb \u00ebnd\u00ebrronte vet\u00ebm dominimin bot\u00ebror dhe donte ta ndante planetin me britanik\u00ebt, fliste p\u00ebr nj\u00eb Per\u00ebndim n\u00eb pragun e katastrof\u00ebs dhe parafiguronte ndarje dhe paaft\u00ebsi t\u00eb \u00e7do aleance midis vendeve kapitaliste. I siguruar nga k\u00ebto analiza dhe nga ato t\u00eb Molotovit e t\u00eb inteligjenc\u00ebs, si\u00e7 ka rind\u00ebrtuar Gaddis, Stalini e n\u00ebnvler\u00ebsoi Planin Marshall dhe mbeti paksa i vonuar nga kohezioni me t\u00eb cilin Europa Per\u00ebndimore l\u00ebvizi p\u00ebr ta krijuar NATO. Edhe p\u00ebrball\u00eb shfaqjes s\u00eb pavar\u00ebsis\u00eb nga Moska i komunizmit t\u00eb Titos n\u00eb Jugosllavi, lideri sovjetik dhe kund\u00ebrshtar\u00ebt e tij amerikane reaguan n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb kund\u00ebrt mbi baz\u00ebn e strategjive q\u00eb po nd\u00ebrtonin. P\u00ebr Stalinin, Tito ishte i par\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm dhe Bashkimi Sovjetik mund ta fuste n\u00ebn ombrell\u00ebn e tij kur t\u00eb donte: \u201cM\u00eb mjafton t\u00eb l\u00ebviz gishtin e vog\u00ebl dhe nuk do t\u00eb ket\u00eb m\u00eb Tito\u201d, i thoshte t\u00eb tij\u00ebve. P\u00ebr amerikan\u00ebt, ishte diktatori i radh\u00ebs p\u00ebr t\u2019u menaxhuar pa shum\u00eb skrupuj: \u201cTito \u00ebsht\u00eb nj\u00eb bir kurve, p\u00eblqente t\u00eb thoshte Acheson, ama \u00ebsht\u00eb biri i kurv\u00ebs i jon\u00eb\u201d.<\/p>\n<p>Aft\u00ebsia e sintez\u00ebs dhe e leximit t\u00eb kuadrit gjeopolitik q\u00eb u demonstruan aleat\u00ebve per\u00ebndimor\u00eb n\u00eb ato vite u p\u00ebrkthye nga nj\u00eb pakt atlantik me thjesht\u00ebsi t\u00eb jasht\u00ebzakonshme q\u00eb ka mbijetuar thuajse i paprekur nga viti 1949 deri m\u00eb sot. 14 nene t\u00eb shkurt\u00ebr dhe t\u00eb qart\u00eb, t\u00eb mbledhur n\u00eb 12 faqe t\u00eb shkruara me makin\u00eb (6 n\u00eb anglisht dhe 6 n\u00eb fr\u00ebngjisht) q\u00eb u firmos\u00ebn n\u00eb ceremonin\u00eb n\u00eb auditorin e ngritur me nj\u00eb stil paksa pakian n\u00eb Constitution Avenue. Traktativa p\u00ebr t\u2019i p\u00ebrcaktuar ka qen\u00eb e shpejt\u00eb dhe kishte par\u00eb 12 qeverit\u00eb firmatare t\u00eb l\u00ebvizin n\u00eb sintoni t\u00eb madhe. M\u00eb t\u00eb famshmit midis 14 neneve jan\u00eb i 4 dhe i 5, q\u00eb p\u00ebrkufizojn\u00eb modalitetet q\u00eb mund ta \u00e7ojn\u00eb NATO t\u00eb reagojn\u00eb ndaj agresioneve, por natyra e v\u00ebrtet\u00eb e paktit \u00ebsht\u00eb ajo q\u00eb ndodhet n\u00eb nenin 1, q\u00eb e lidh direkt me aktivitetin dhe statutin e Kombeve t\u00eb Bashkuara, q\u00eb kishte lindur pak vite m\u00eb par\u00eb. \u201cPakti i Atlantikut Verior\u201d, tha at\u00eb dit\u00eb Sforza n\u00eb em\u00ebr t\u00eb Italis\u00eb, p\u00ebrpara se t\u00eb firmos\u00eb dokumentin midis kolonave dorike sot t\u00eb injoruara nga turist\u00ebt q\u00eb shkojn\u00eb n\u00eb muzeumet Smithsonian, \u201cdo t\u00eb mbes\u00eb nj\u00eb prej evenimenteve m\u00eb fisnik\u00eb dhe m\u00eb bujar\u00eb t\u00eb historis\u00eb s\u00eb njer\u00ebzimit. Me kusht q\u00eb t\u00eb gjith\u00eb an\u00ebtar\u00ebt dijn\u00eb t\u00eb demonstrojn\u00eb \u2013 n\u00eb kuadr\u00ebt t\u00eb paktit dhe jasht\u00eb prej tij \u2013 q\u00eb historia e dhimbshme e Europ\u00ebs i ka dh\u00ebn\u00eb atyre m\u00ebsimin m\u00eb t\u00eb lart\u00eb:\u00a0 dometh\u00ebn\u00eb q\u00eb asnj\u00eb vend n\u00eb bot\u00eb mund t\u00eb ndjehet i sigurt\u00eb n\u00eb prosperitetin dhe hap\u00ebsir\u00ebn e tij, n\u00ebse t\u00eb gjith\u00eb fqinj\u00ebt e saj nuk procedojn\u00eb, me siguri t\u00eb nj\u00ebjt\u00eb, drejt s\u00eb nj\u00ebjt\u00ebs rrug\u00eb.<\/p>\n<p>(nga <em>Il Foglio<\/em>)<\/p>\n<p><strong>P\u00ebrgatiti<\/strong><\/p>\n<p><strong>ARMIN TIRANA<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>N\u00eb origjin\u00ebn e miq\u00ebsis\u00eb s\u00eb gjat\u00eb midis vendeve t\u00eb NATO: nj\u00eb transparenc\u00eb e panjohur p\u00ebr regjimin rus. Ai i Stalinit si ai i Putinit. N\u00eb Uashngton nuk kalon m\u00eb shum\u00eb se 5 minuta n\u00eb k\u00ebmb\u00eb pa gjetur nj\u00eb memorial. T\u00eb p\u00ebrhapur n\u00eb shtrirjen kilometrike t\u00eb Mall, hap\u00ebsir\u00ebs gjiganteske q\u00eb shtrihet midis Capitol Hill dhe memorialit &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":37630,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[42],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/37629"}],"collection":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=37629"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/37629\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/37630"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=37629"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=37629"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=37629"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}