{"id":36275,"date":"2023-02-04T10:17:09","date_gmt":"2023-02-04T10:17:09","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=36275"},"modified":"2023-02-04T10:17:09","modified_gmt":"2023-02-04T10:17:09","slug":"sistemi-wagner","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/2023\/02\/04\/sistemi-wagner\/","title":{"rendered":"Sistemi Wagner"},"content":{"rendered":"<p><strong>Nga Ukraina n\u00eb Afrik\u00eb, kompania ushtarake private \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb nj\u00eb instrument i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm i politik\u00ebs s\u00eb jashtme t\u00eb Kremlinit, edhe pse vepron jasht\u00eb ligjit dhe njihet p\u00ebr metodat e saj jasht\u00ebzakonisht brutale.<\/strong><\/p>\n<p>Mosk\u00eb, n\u00eb ver\u00ebn e 2014, n\u00eb koh\u00ebn e pushtimit t\u00eb par\u00eb t\u00eb Ukrain\u00ebs lindore, nj\u00eb grup funksionar\u00ebsh t\u00eb lart\u00eb rus\u00eb jan\u00eb mbledhur pran\u00eb ministris\u00eb s\u00eb Mbrojtjes, nj\u00eb nd\u00ebrtes\u00eb gjiganteske e epok\u00ebs staliniane n\u00eb brigjet e lumit Moscova. Kishin takim me Evgenij Prigo\u017ein, nj\u00eb burr\u00eb n\u00eb gjysm\u00ebmosh\u00eb me kok\u00ebn e rruar dhe me maniera brutale. Shum\u00eb e njihnin vet\u00ebm pse menaxhonte kontratat p\u00ebr furnizimin me ushqime t\u00eb ushtris\u00eb, por at\u00eb dit\u00eb Prigo\u017ein kishte k\u00ebrkesa t\u00eb nj\u00eb lloji krejt\u00ebsisht tjet\u00ebr. Donte disa troje pron\u00eb e ministris\u00eb q\u00eb t\u2019i p\u00ebrdorte p\u00ebr st\u00ebrvitjen e \u201cvulletar\u00ebve\u201d, t\u00eb cil\u00ebt nuk do kishin lidhje zyrtare me ushtrin\u00eb ruse, por do t\u00eb mund t\u00eb p\u00ebrdoreshin n\u00eb luft\u00eb. Prigo\u017ein e ka b\u00ebr\u00eb menj\u00ebher\u00eb t\u00eb qart\u00eb se ajo e tij nuk ishte nj\u00eb k\u00ebrkes\u00eb zakonshme. \u201cUrdh\u00ebrat vijn\u00eb nga Baba\u201d, ka th\u00ebn\u00eb, duke p\u00ebrdorur nj\u00eb prej nofkave t\u00eb Vladimir Putin n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb n\u00ebnvizonte af\u00ebrsin\u00eb e tij me presidentin. Kjo p\u00ebrmbledhje e mbledhjes, p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn nuk ishte folur kurr\u00eb m\u00eb par\u00eb, vjen nga nj\u00eb njeri q\u00eb ishte n\u00eb drejtuesit e ministris\u00eb s\u00eb Mbrojtjes dhe e njihte p\u00ebrmbajtjen e diskutimeve.<\/p>\n<p>Vendimet e marra at\u00eb dit\u00eb kan\u00eb p\u00ebr t\u00eb pasur pasoja t\u00eb m\u00ebdha mbi politik\u00ebn e jashtme dhe mbi inciativat ushtarake t\u00eb Rusis\u00eb n\u00eb vitet e m\u00ebtejshme: milicia e luft\u00ebtar\u00ebve me kontrat\u00eb e krijuar nga Prigo\u017ein, e njohur si Grupi Wagner, ka nd\u00ebrhyr\u00eb n\u00eb Ukrain\u00eb, Siri dhe shum\u00eb vende afrikane. Qysh kur vitin e kaluar Putin ka vendosur t\u00eb pushtoj\u00eb n\u00eb shkall\u00eb t\u00eb gjer\u00eb Ukrain\u00ebn, Wagner \u00ebsht\u00eb kthyer t\u2019i p\u00ebrq\u00ebndroj\u00eb aktivitetet e saj n\u00eb vendin fqinj. Radh\u00ebt e tij jan\u00eb shtuar, deri sa t\u00eb arrijn\u00eb sipas vler\u00ebsimeve t\u00eb sh\u00ebrbimeve t\u00eb inteligjenc\u00ebs per\u00ebndimore 50000 luft\u00ebtar\u00eb, midis t\u00eb cil\u00ebve figurojn\u00eb dhjet\u00ebramij\u00ebra ish t\u00eb d\u00ebnuar t\u00eb rekrutuar n\u00eb burgjet e t\u00eb gjith\u00eb Rusis\u00eb, shpesh personalisht nga Prigo\u017ein. N\u00eb mesin e janarit, kur njer\u00ebzit e Wagner kan\u00eb marr\u00eb kontrollin e Soledar \u2013 pushtimi i par\u00eb territorial rus nga vera e vitit 2022 \u2013 Prigo\u017ein ka botuar nj\u00eb video ku feston Wagner si \u201cushtria ka mund\u00ebsi m\u00eb e p\u00ebrgatitur n\u00eb bot\u00eb\u201d. Prigo\u017ein \u00ebsht\u00eb i njohur se \u00ebsht\u00eb nj\u00eb prej komandant\u00ebve m\u00eb t\u00eb pam\u00ebshirsh\u00ebm q\u00eb udh\u00ebheqin pushtimin rus. Duket se ka miratuar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb imlicite nj\u00eb video q\u00eb tregon vrasjen e nj\u00eb dezertori t\u00eb Wagner, ndoshta i ridor\u00ebzuar nga ukrainasit n\u00eb nj\u00eb k\u00ebmbim t\u00eb burgosurish. \u201cNj\u00eb qen vdes si qen\u201d, duket ka deklaruar.<\/p>\n<p>Prigo\u017ein nuk i \u00ebsht\u00eb p\u00ebrgjigjur k\u00ebrkesave tona p\u00ebr ta komentuar k\u00ebt\u00eb artikull, por pas viteve t\u00eb kaluara n\u00eb hije qartazi po g\u00ebzon vendin e tij n\u00ebn prozhektor\u00eb, si nj\u00eb prej komponent\u00ebve m\u00eb t\u00eb fuqish\u00ebm dhe t\u00eb diskutuar t\u00eb rrethit t\u00eb Putin. Kemi takuar njer\u00ebz t\u00eb ndrysh\u00ebm q\u00eb e kan\u00eb njohur Prigo\u017ein n\u00eb vite, shum\u00eb prej t\u00eb cil\u00ebve kan\u00eb k\u00ebrkuar t\u00eb ruajn\u00eb anonimitetin. Nga fjal\u00ebt e tyre del imazhi i nj\u00eb njeriu ambicioz dhe t\u00eb pam\u00ebshirsh\u00ebm, q\u00eb n\u00eb ngjitjen e tij \u00ebsht\u00eb treguar i n\u00ebnshtruar me t\u00eb fuqishmit dhe tiranik me t\u00eb n\u00ebnshtruarit. Kush e njeh \u00ebsht\u00eb i bindur se ajo q\u00eb e ka motivuar \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm d\u00ebshira p\u00ebr pushtet apo para, edhe pse \u00ebsht\u00eb e pashpjegueshme q\u00eb n\u00eb vite ka akumuluar kaq shum\u00eb. \u00cbsht\u00eb i shtyr\u00eb, thon\u00eb, nga ethja e gjuetis\u00eb, nga bindja se luftimi i elitave t\u00eb korruptuara p\u00ebr t\u00eb mir\u00ebn e njer\u00ebzve t\u00eb thjesht\u00eb dhe nga vullneti p\u00ebr t\u00eb shtypur rival\u00ebt. N\u00eb vite ka b\u00ebr\u00eb shum\u00eb armiq, por ka arritur t\u00eb ruaj\u00eb aleatin e tij m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm: njeriun q\u00eb e quan Baba.<\/p>\n<p>Evgenij Prigo\u017ein ka lindur n\u00eb Leningrad (sot Shln Pet\u00ebrsburg) n\u00eb vitin 1961, 9 vite pas Putin. I ati i vdiq kur ai ishte i ri dhe e \u00ebma punonte n\u00eb spital. Si djal frekuentoi nj\u00eb akademi sportive, por nuk arriti t\u00eb b\u00ebhej atlet profesionist dhe, me mbarimin e studimeve, hyri t\u00eb b\u00ebhej pjes\u00eb e nj\u00eb bande kriminel\u00ebsh t\u00eb vegj\u00ebl. Nj\u00eb nat\u00eb t\u00eb marsit 1980 ai dhe tre miq t\u00eb tij dol\u00ebn nga nj\u00eb bar i Sh\u00ebn Pet\u00ebrsburgut n\u00eb mesnat\u00eb dhe v\u00ebrejt\u00ebn nj\u00eb grua q\u00eb ecte e vetme n\u00eb nj\u00eb rrug\u00eb t\u00eb err\u00ebt. Nj\u00ebri prej miqve t\u00eb tij i t\u00ebrhoqi v\u00ebmendjen duke i k\u00ebrkuar nj\u00eb cigare dhe e sulmoi duke e shtr\u00ebnguar n\u00eb fyt deri sa i humbi vet\u00ebdijen. I vodh\u00ebn k\u00ebpuc\u00ebt dhe vath\u00ebt e florinjt\u00eb, duke braktisur n\u00eb rrug\u00eb. Nj\u00eb gjykat\u00eb p\u00ebrcaktoi se ajo kishte qen\u00eb nj\u00eb prej rr\u00ebmbimeve t\u00eb shumta q\u00eb Prigo\u017ein dhe bashk\u00ebpun\u00ebtor\u00ebt e tij kishin b\u00ebr\u00eb n\u00eb Sh\u00ebn Pet\u00ebrsburg n\u00eb harkun e disa muajve. U d\u00ebnua me 13 vite burg dhe u l\u00ebshua n\u00eb 1990, pik\u00ebrisht teksa Bashkimi Sovjetik po jepte frym\u00ebn e fundit. N\u00eb ato koh\u00ebra Sh\u00ebn Pet\u00ebrsburgu po p\u00ebrjetonte nj\u00eb transformim epokal. Pasuri t\u00eb shumta qen\u00eb n\u00eb rrezen e kujt ishte mjaft dinak apo i dhunsh\u00ebm p\u00ebr t\u2019i sht\u00ebn\u00eb n\u00eb dor\u00eb. Fillimet e Prigo\u017ein qen\u00eb modest\u00eb. Shiste <em>hot dog<\/em> n\u00ebp\u00ebr rrug\u00eb, duke e p\u00ebrgatitur sinapin n\u00eb aparatamentin e familjes. \u201cFitoja 1000 dollar\u00eb n\u00eb muaj, q\u00eb n\u00eb rubla qen\u00eb nj\u00eb mal me kart\u00ebmonedha. Ime m\u00eb nuk arrinte as ti num\u00ebronte\u201d, ka deklauar Prigo\u017ein n\u00eb nj\u00eb prej intervistave t\u00eb tij t\u00eb rralla t\u00eb\u00a0 2011 p\u00ebr sajtin rus Gorod 812.<\/p>\n<p><strong>Miq\u00ebsi t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme <\/strong><\/p>\n<p>Por ambiciet e tij shkonin p\u00ebrtej dhe ai dinte sesi siguroheshin kontaktet p\u00ebr t\u00eb cilat kishte nevoj\u00eb. \u201cK\u00ebrkonte gjithmon\u00eb t\u00eb miq\u00ebsohej me njer\u00ebz m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm se ai dhe ia dilte me sukses\u201d, konfirmon biznesmeni q\u00eb e ka njohur n\u00eb vitet \u201890. N\u00eb harkun e pak kohe Prigo\u017ein arriti t\u00eb posedoj\u00eb nj\u00eb kuot\u00eb n\u00eb nj\u00eb zinxhir supermarketesh. N\u00eb vitin 1995 vendosi t\u00eb hap\u00eb me disa ortak\u00eb nj\u00eb restorant. P\u00ebr ta b\u00ebr\u00eb i besoi Tony Gear, nj\u00eb drejtor hoteli britanik q\u00eb kishte punuar tek Savoy i Londr\u00ebs dhe q\u00eb n\u00eb at\u00eb moment pun\u00ebsohej n\u00eb njerin prej pak hoteleve luksoze t\u00eb qytetit. Fillimisht Prigo\u017ein ngarkoi Gear t\u00eb merrej me enotek\u00ebn dhe m\u00eb pas p\u00ebr restorantin e ri, Staraja Tamo\u017enja (Dogana e Vket\u00ebr). N\u00eb fillim restoranti angazhonte valltare gjysm\u00eb t\u00eb mbuluara p\u00ebr t\u00eb t\u00ebrhequr kilent\u00eb, por shum\u00eb shpejt u p\u00ebrhap lajmi se ushqimi ishte i shk\u00eblqyer dhe vajzat u pushuan nga puna.<\/p>\n<p>Lokali t\u00ebrhiqte k\u00ebng\u00ebtar\u00eb t\u00eb famsh\u00ebn dhe biznesmen\u00eb t\u00eb m\u00ebdhenj, edhe kryebashkiaku i Sh\u00ebn Pet\u00ebrsburgut Anatolij Sob\u00e7ak, q\u00eb paraqitej me z\u00ebvend\u00ebsin e tij Vladimir Putin. N\u00eb vitin 2000 Putin u b\u00eb president. N\u00eb vitet e para t\u00eb mandatit t\u00eb tij e kishte zakon t\u2019i takonte lider\u00ebt e huaj n\u00eb qytetin ku kishte lindur dhe shpesh i \u00e7onte p\u00ebr dark\u00eb tek Prigo\u017ein. N\u00eb fotot e atyre takimeve, shpesh Prigo\u017ein duket n\u00eb sfond, diskret dhe serioz: p\u00ebr shembull, prapa tavolin\u00ebs me rastin e nj\u00eb darke me presidentin amerikan George W. Bush apo prapa shpatullave t\u00eb princit britanik \u00c7arls n\u00eb nj\u00eb pritje n\u00eb muzeumin Hermitage. N\u00eb at\u00eb periudh\u00eb krijoi me presidentin rus nj\u00eb raport q\u00eb me kalimin e viteve u b\u00eb m\u00eb i fort\u00eb dhe u metastatizua n\u00eb m\u00ebnyra t\u00eb papritura. Shpejt biznesmeni nisi t\u00eb siguroj\u00eb detyra p\u00ebr rinovime me rastin e ngjarjeve t\u00eb m\u00ebdha qeveritare n\u00ebp\u00ebrmjet Concord, nj\u00eb holding q\u00eb e kishte themeluar n\u00eb vitet \u201890. Hapi i m\u00ebtejsh\u00ebm qen\u00eb furnizimet p\u00ebr qeverin\u00eb. N\u00eb vitin 2012 Prigo\u017ein siguroi kontrata p\u00ebr m\u00eb shum\u00eb se 10.5 miliard rubla (230 milion euro) p\u00ebr t\u2019u marr\u00eb me mensat shkollore t\u00eb Mosk\u00ebs.<\/p>\n<p><strong>Nj\u00eb baz\u00eb e par\u00eb<\/strong><\/p>\n<p>Me aneksimin e Krimes\u00eb n\u00eb marsin e 2014 dhe nd\u00ebrhyrjen ushtarake n\u00eb Ukrain\u00ebn lindore, p\u00ebr Prigo\u017ein jan\u00eb hapur mund\u00ebsi t\u00eb reja. N\u00eb at\u00eb koh\u00eb Putin mohonte se n\u00eb luftime qen\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb ushtar\u00eb rus\u00eb, pavar\u00ebsisht provave t\u00eb shumta p\u00ebr t\u00eb kund\u00ebrt\u00ebn. Kremlini k\u00ebrkonte p\u00ebr t\u2019i b\u00ebr\u00eb reufzimet paksa m\u00eb t\u00eb besueshme. Kompanit\u00eb private ushtarake qen\u00eb t\u00eb paligjshme n\u00eb Rusi, por me shpejt\u00ebsi jan\u00eb p\u00ebrhapur milicit\u00eb q\u00eb dukej se koordinoheshin me ministrin\u00eb e Mbrojtjes, megjith\u00ebse duke i ruajtur larg\u00ebsit\u00eb. Shpejt Wagner do t\u00eb b\u00ebhej m\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishmja. \u201cMendoj se Prigo\u017ein ia ka paraqitur planin Putin dhe presidenti e ka miratuar. K\u00ebshtu funksionon\u201d, shpjegoin nj\u00eb ish drejtues i ministris\u00eb s\u00eb Mbrojtjes, duke hedhur posht\u00eb tez\u00ebn sipas s\u00eb cil\u00ebs Wagner do t\u00eb ishte qysh nga fillimi nj\u00eb projekt i inteligjenc\u00ebs ushtarake ruse (GRU). \u201cNdoshta dikush i GRU ka sh\u00ebrbyer si konsulent, por iniciativa ka qen\u00eb e Prigo\u017ein\u201d. Sipas burimit, ministria i ka dh\u00ebn\u00eb Prigo\u017ein disa terrene n\u00eb Molkino, n\u00eb jugun e Rusis\u00eb, ku disa biznese t\u00eb sip\u00ebrmarr\u00ebsit kan\u00eb nd\u00ebrtuar nj\u00eb struktur\u00eb logjistike t\u00eb maskuar si qend\u00ebr verore p\u00ebr f\u00ebmij\u00eb. N\u00eb vitin 2019 agjencia Reuters ka zbuluar lidhjet midis Prigo\u017ein dhe baz\u00ebs s\u00eb Molkino.<\/p>\n<p>N\u00eb nj\u00eb shk\u00ebmbim emailesh t\u00eb vitit 2014 midis Concord dhe ministris\u00eb s\u00eb Mbrojtjes, nj\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsues ligjor i kompanis\u00eb flet p\u00ebr mund\u00eblsin\u00eb e furnizimit me ushqime dhe produkte t\u00eb tjera rrjetin e gjer\u00eb t\u00eb bazave ushtarake ruse. n\u00eb fund projekti nuk \u00ebsht\u00eb konkretizuar, por sipas nj\u00eb inbvestzigimi t\u00eb Forbes Russia n\u00eb vitin 2015 kompanit\u00eb e Prigo\u017ein kan\u00eb siguruar megjithat\u00eb tendera me vler\u00eb m\u00eb shum\u00eb se 92 miliard rubla (1.2 miliard euro) p\u00ebr ristrukturimin n\u00eb strukturat ushtarake. Ngjitja e shpejt\u00eb e Prigo\u017ein ka filluar t\u00eb sikletos\u00eb disa funksionar\u00eb t\u00eb Mbrojtjes dhe tensionet jan\u00eb r\u00ebnduar gjat\u00eb viteve, dorador\u00ebs q\u00eb aktivitetet e saj zgjeroheshin. Nj\u00eb moment ky\u00e7 ka qen\u00eb fundi i vitit 2015, kur Putin ka vendosur t\u00eb nd\u00ebrhyj\u00eb ushtarakisht n\u00eb Siri p\u00ebr t\u00eb mb\u00ebshtetur regjimin e Bashar Al Assad. P\u00ebrve\u00e7se siguron tendera p\u00ebr furinizimin me ushqime dhe mallra t\u00eb tjera, Prigo\u017ein ka d\u00ebrguar n\u00eb front paraushtarak\u00ebt e Wagner.<\/p>\n<p>N\u00eb Siri kompania ka demonstruar se \u00ebsht\u00eb jasht\u00ebzakonisht efikase n\u00eb fush\u00ebn e betej\u00ebs, ku ka luajtur nj\u00eb rol t\u00eb dor\u00ebs s\u00eb par\u00eb (jo t\u00eb pranuar) n\u00eb nd\u00ebrhyrjen ruse. N\u00eb k\u00ebt\u00eb rast paraushtarak\u00ebt kan\u00eb vepruar pand\u00ebshkueshm\u00ebrisht dhe jan\u00eb akuzuar p\u00ebr krime lufte t\u00eb shumta. N\u00eb nj\u00eb rast, disa milic\u00eb t\u00eb Wagner jan\u00eb filmuar teksa i prisnin kok\u00ebn dhe gjymtonin nj\u00eb t\u00eb burgosur sirian. Nj\u00ebkoh\u00ebsisht grupi i armatosur p\u00ebsonte humbje t\u00eb r\u00ebnda, por q\u00eb kalonin n\u00eb heshtje. Prigo\u017ein \u00ebsht\u00eb akuzuar se ka drejtuar nj\u00eb ushtri luft\u00ebtar\u00ebsh informatik\u00eb, fillimisht t\u00eb ngarkuar t\u00eb mb\u00ebshtesnin pozicionet e Kremlinit n\u00eb sajtet ruse dhe m\u00eb pas t\u00eb favorizonin interesat e Mosk\u00ebs jasht\u00eb vendit. N\u00eb inkriminimin e nxjerr\u00eb pas hetimeve t\u00eb prokurorit special amerikan Robert Mueller mbi nd\u00ebrhyrjen e Rusis\u00eb n\u00eb pesidencialet amerikane t\u00eb 2016, lexohet se Prigo\u017ein dhe disa kompani t\u00eb lidhura me t\u00eb kan\u00eb krijuar nj\u00eb rrjet profilesh false mb\u00ebshtet\u00ebsish t\u00eb Donald Trump n\u00eb Twitter dhe Facebook, haptazi brenda nj\u00eb manovre komplekse ruse p\u00ebr ta avantazhuar kandidatin republikan. M\u00eb pas akzuat jan\u00eb t\u00ebrhequr, por n\u00eb n\u00ebntorin e 2022 vet\u00eb Prigo\u017ein ka botuar at\u00eb q\u00eb duket nj\u00eb pranim, shoq\u00ebruar nga nj\u00eb metafor\u00eb me tone makabre: \u201cZot\u00ebrinj, kemi nd\u00ebrhyr\u00eb, nd\u00ebrhyjm\u00eb dhe do t\u00eb nd\u00ebrhyjm\u00eb n\u00eb t\u00eb ardhmnen. Me v\u00ebmendje dhe sakt\u00ebsi, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb kirurgjikale dhe sipas m\u00ebnyr\u00ebs ton\u00eb, si\u00e7 dijm\u00eb t\u00eb b\u00ebjm\u00eb. Me operacione t\u00eb sakta, do t\u2019ju heqim m\u00ebl\u00e7i e stomak me nj\u00eb goditje t\u00eb vetme\u201d.<\/p>\n<p>Me zgjerimin e rrezes s\u00eb veprimit t\u00eb Prigo\u017ein, v\u00ebmendjet ndaj tij jan\u00eb rritur n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb pashmangshme. Opozitari dhe aktivisti antikorrupsion rus Aleksej Navalnyj ka botuar nj\u00eb hetim mbi aferat e Prigo\u017ein, i akuzuar se ka siguruar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb paligjshme tenderat e ministris\u00eb s\u00eb Mbrojtjes p\u00ebr t\u00eb financuar stilin e tij luksoz t\u00eb jetes\u00ebs. \u201cBijt\u00eb e Prigo\u017ein botonin vazhdimisht foto n\u00eb Instagram, duke u mburrur p\u00ebr xhetet e tyre private. Nga ato foto kemi shkuar n\u00eb holdingjet e tij dhe kemi mundur ta qart\u00ebsojm\u00eb pasurin\u00eb e tij t\u00eb pafundme\u201d, shpjegon Ljubov Sobol, nj\u00eb bashk\u00ebpun\u00ebtore e Navalnyj q\u00eb ka kuruar hetimin. Sobol dhe ekipi i saj kan\u00eb p\u00ebrdorur nj\u00eb dron p\u00ebr t\u00eb survejuar apartamentet luksoze q\u00eb i p\u00ebrkisnin Prigo\u017ein dhe vajz\u00ebs s\u00eb tij, me fusha basketbolli dhe pista aterrimi p\u00ebr helikopter\u00eb. Pas koh\u00eb pas boptimit t\u00eb hetimit, bashk\u00ebshorti i Sobol ka pasur nj\u00eb s\u00ebmundje, e shkaktuar nga agresioni i nj\u00eb njeriu t\u00eb vendosur jasht\u00eb nga sht\u00ebpia e tyre q\u00eb i ka injektuar nj\u00eb shiring\u00eb n\u00eb k\u00ebmb\u00eb. Vet\u00eb Sobol \u00ebsht\u00eb n\u00eb qend\u00ebr t\u00eb nj\u00eb fushate intensive frik\u00ebsimesh dhe presionesh ligjore. \u00c7do her\u00eb q\u00eb dilte nga sht\u00ebpia ishte e survejuar.<\/p>\n<p><strong>Prita <\/strong><\/p>\n<p>Edhe gazetar\u00ebt rus\u00eb q\u00eb jan\u00eb marr\u00eb me aktivitetet e Prigo\u017ein kan\u00eb p\u00ebsuar k\u00ebrc\u00ebnime. N\u00eb vitin 2018, pasi gazeta \u201cNovaja Gazeta\u201d kishte botuar nj\u00eb hetim lidhur me Prigo\u017ein, n\u00eb redaksi \u00ebsht\u00eb dor\u00ebzuar nj\u00eb kok\u00eb e prer\u00eb dhije, nd\u00ebrsa gazetari q\u00eb kishte firmosur artikullin ka marr\u00eb nj\u00eb kuror\u00eb funeb\u00ebr n\u00eb sht\u00ebpi. Episodi m\u00eb i r\u00ebnd\u00eb ka ndodhur m\u00eb 2018, kur 3 gazetar\u00eb rus\u00eb q\u00eb ndodheshin n\u00eb Republik\u00ebn e Afrik\u00ebs Qendrore p\u00ebr t\u00eb hetuar mbi aktivitetet e Wagner jan\u00eb vrar\u00eb n\u00eb nj\u00eb prit\u00eb. Prita kishte e gjitha pamjen se ishte e koordinuar dhe e organizuar mir\u00eb, me pjes\u00ebmarrjen e nj\u00eb st\u00ebrvit\u00ebsi rus t\u00eb lidhur me Wagner. Prigo\u017ein e ka mophuar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb p\u00ebrs\u00ebritur \u00e7do p\u00ebrfshirje me ngjarjen. N\u00eb at\u00eb periudh\u00eb vepronte n\u00eb thuajse 10 shtete t\u00eb Afrik\u00ebs, ku ofronte mbrojtje dhe st\u00ebrvitje ushtarake n\u00eb k\u00ebmbim t\u00eb tenderave minerar\u00eb dhe mund\u00ebsive t\u00eb tjera fitimi. Prigo\u017ein e menaxhonte k\u00ebt\u00eb rrjet global nga zyra e tij e ndodhur n\u00eb ishullin Vasilevskij t\u00eb Sh\u00ebn Petr\u00ebsburgut, jo larg nga restoranti i tij. \u201cIshte nj\u00eb shef q\u00eb ngjallte frik\u00eb\u201d, kujton Marat Gabidullin, nj\u00eb ish komandant i grupit Wagner q\u00eb p\u00ebr 3 muaj, deri n\u00eb fundin e 2017, ka punuar n\u00eb selin\u00eb qendrore t\u00eb organizat\u00ebs duke i dh\u00ebn\u00eb Prigo\u017ein azhurnime t\u00eb p\u00ebrditshme mbi situat\u00ebn ushtarake n\u00eb Siri. Gabidullin, q\u00eb sot jeton n\u00eb Franc\u00eb, rr\u00ebfen se Prigo\u017ein nganj\u00ebher\u00eb tregohej bujar me komandant\u00ebt e tij ushtarak\u00eb, sidomos n\u00ebse plagoseshin, por shpesh ishte moskok\u00e7ar\u00ebs me k\u00eb b\u00ebnte pun\u00eb zyre. Edhe pse nuk kishte nj\u00eb detyr\u00eb zyrtare, n\u00eb ato vite Prigo\u017ein ishte nj\u00eb prani fikse n\u00eb takimet e nivelit t\u00eb lart\u00eb p\u00ebr t\u00eb diskutuar kontratat p\u00ebr mbrojtjen. N\u00eb prillin e 2018 deri ka marr\u00eb pjes\u00eb n\u00eb nj\u00eb takim bilateral midis Putin dhe presidentit t\u00eb at\u00ebhersh\u00ebm t\u00eb Madagaskarit Hery Rajaonarimampianina, nj\u00eb ngjarje q\u00eb nuk ishte botuar, por p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn \u00ebsht\u00eb v\u00ebn\u00eb n\u00eb dijneni \u201cNew York Times\u201d. Sipas s\u00eb p\u00ebrditshme amerikane, pak koh\u00eb pasi takimit disa konsulent\u00eb politik\u00eb t\u00eb af\u00ebrt me Prigo\u017ein kan\u00eb shkuar n\u00eb shtetin afrikan. Edhe 2 muaj pas atij takimi Putin vazhdonte ta refuzonte hipotez\u00ebn se Prigo\u017ein ishte i p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb manovra sekrete jasht\u00eb shtetit p\u00ebr llogari t\u00eb Kremlinit.<\/p>\n<p><strong>Premtime t\u00eb rrezikshme<\/strong><\/p>\n<p>N\u00eb shkurtin e 2022 vendimi fatal i Putin p\u00ebr t\u00eb nisur nj\u00eb sulm n\u00eb shkall\u00eb t\u00eb gjer\u00eb kund\u00ebr Ukrain\u00ebs ka eliminuar nevoj\u00ebn e nj\u00eb refuzimi t\u00eb besuesh\u00ebm. Pasi ka vazhduar t\u00eb p\u00ebrs\u00ebris\u00eb p\u00ebr vite se nuk ka lidhje me Wagner, n\u00eb shtator Prigo\u017ein ka pranuar me krenari se e ka themeluar grupin paraushtarak n\u00eb 2014. \u201cN\u00eb \u00e7do aspekt duhet t\u00eb ekzistoj\u00eb mund\u00ebsia p\u00ebr t\u2019u tallur pak\u201d, ka th\u00ebn\u00eb p\u00ebr ta justifikuar faktin se kishte denoncuar praktikisht \u00e7do media q\u00eb e kishte lidhur me Wagner. Pranimi ka ardhur pas botimit t\u00eb nj\u00eb videoje, me sa duket e shpr\u00ebndar\u00eb nha bashk\u00ebpun\u00ebtor\u00ebt e tij, ku shihet Prigo\u017ein n\u00eb nj\u00eb burg teksa k\u00ebrkon t\u00eb bind\u00eb t\u00eb d\u00ebnuarit q\u00eb t\u00eb shkojn\u00eb t\u00eb luftojn\u00eb n\u00eb Ukrain\u00eb. U thot\u00eb atyre se ka mund\u00ebsi q\u00eb t\u00eb vdesin n\u00eb front, por i garanton se n\u00ebse do t\u00eb mbijetojn\u00eb p\u00ebr 6 muaj, do t\u00eb jen\u00eb t\u00eb lir\u00eb dhe do t\u00eb shp\u00ebrblehen mir\u00eb.<\/p>\n<p>\u201c\u00cbsht\u00eb nj\u00ebri nga ne\u201d, ka deklaruar n\u00eb nj\u00eb intervist\u00eb nj\u00eb i d\u00ebnuar i nj\u00ebrit prej burgjeve t\u00eb vizituar nga Prigo\u017ein. \u201cEdhe ai ka qen\u00eb n\u00eb burg. Mendoj se shum\u00eb jan\u00eb rekrutuar pasi i besojn\u00eb atij. Nuk u besojn\u00eb autoriteteve, por kan\u00eb besuar tek Prigo\u017ein\u201d. Mychajlo Podoljak, k\u00ebshilltar i presidentit ukrainas Volodymyr Zelenskyj, koh\u00ebt e fundit ka pohuar se muajt e fundit Wagner ka rekrutuar m\u00eb shum\u00eb se 38000 t\u00eb d\u00ebnuar, prej t\u00eb cil\u00ebve rreth 30000 do t\u00eb rezultonin t\u00eb zhdukur, t\u00eb vrar\u00eb, t\u00eb plagosur apo rob\u00ebr. Podoljak ka akuzuar Wagner se ka mnarr\u00eb pjes\u00eb n\u00eb \u201cgenocidin\u201d rus n\u00eb Ukrain\u00eb. Shum\u00eb rekrut\u00eb jan\u00eb d\u00ebrguar n\u00eb front si mish p\u00ebr top, edhe pse Prigo\u017ein d\u00ebshiron t\u00eb demonstroj\u00eb se njer\u00ebzit e tij jan\u00eb m\u00eb t\u00eb zot n\u00eb pushtimin e territoreve sesa ushtar\u00ebt e ushtris\u00eb s\u00eb rrregullt. \u201cWagner ishte nj\u00eb band\u00eb v\u00ebllez\u00ebrish, tani \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb grup sh\u00ebrb\u00ebtor\u00ebsh luftarak\u00eb\u201d, hidh\u00ebrohet Gabidullin. Prigo\u017ein e ka l\u00ebvduar shpesh \u201cdisiplin\u00ebn jasht\u00ebzakonisht t\u00eb hekurt\u201d e kompanis\u00eb s\u00eb tij, q\u00eb sipas nj\u00eb ish komandanti tjet\u00ebr plot\u00ebson mund\u00ebsin\u00eb e vrasjes s\u00eb atyre q\u00eb nuk u n\u00ebnshtrohen urdh\u00ebrave.<\/p>\n<p>Andrei Medvedev, nj\u00eb ish komandant i Wagner q\u00eb tregon se ka luftuar n\u00eb af\u00ebrsit\u00eb e Bakhmut midis korrikut dhe tetorit, \u00ebsht\u00eb n\u00eb dijeni t\u00eb t\u00eb pakt\u00ebn 10 ekzekutimeve t\u00eb k\u00ebtij lloji dhe n\u00eb disa raste ka asistuar personalisht. \u201cOficer\u00ebt i nxirrnin n\u00eb t\u00eb hapur dhe i vrisnin p\u00ebrpara t\u00eb gjith\u00ebve. Nganj\u00ebher\u00eb ishte vet\u00ebm nj\u00eb, t\u00eb tjera n\u00eb \u00e7ift\u201d, ka zbuluar Medvedev p\u00ebr \u201cThe Guardian\u201d pak p\u00ebrpara se t\u00eb arratisej nga Rusia n\u00eb Norvegji. T\u00eb d\u00ebnuarit q\u00eb arrijn\u00eb t\u00eb kryejn\u00eb 6 muajt n\u00eb front e sigurojn\u00eb lirin\u00eb dhe nj\u00eb premium n\u00eb para. Ve\u00e7 k\u00ebsaj, Prigo\u017ein u ka k\u00ebrkuar universiteteve kryesore ruse t\u00eb financojn\u00eb bursa studimi p\u00ebr ta, nd\u00ebrsa koh\u00ebt e fundit nj\u00eb drejtues ruse ka propozuar q\u00eb p\u00ebr disa prej t\u00eb mbijetuarve t\u00eb rezervohen disa ul\u00ebse n\u00eb parlament. Ka di\u00e7ka t\u00eb lart\u00eb simbolike n\u00eb parabol\u00ebn e Prigo\u017ein, nj\u00eb njeri q\u00eb kur ishte midis 20 dhe 30 vje\u00e7\u00ebve ishte i mbyllur n\u00eb burg dhe q\u00eb sot i hap rrug\u00ebn e l\u00ebshimit dhe rehabilitimit t\u00eb mij\u00ebra t\u00eb d\u00ebnuarve, p\u00ebrfshi ata t\u00eb d\u00ebnuar p\u00ebr krimet m\u00eb t\u00eb dhunshme. Sipas politologut Ivan Krastev, manovrat e tij jan\u00eb pjes\u00eb e nj\u00eb tentative p\u00ebr ta \u201crip\u00ebrcaktuar kombin rus\u201d n\u00eb atmosfer\u00ebn e re t\u00eb luft\u00ebs. \u201cT\u00eb d\u00ebnuarit mir\u00ebpriten n\u00eb kombin e ri, nd\u00ebrsa elitat kozmopolite dhe kund\u00ebr luft\u00ebs, tek e cila b\u00ebjn\u00eb pjes\u00eb edhe disa oligark\u00eb, ngjallin p\u00ebr\u00e7mim\u201d.<\/p>\n<p>N\u00eb jav\u00ebt e fundit Prigo\u017ein ka b\u00ebr\u00eb deklarime t\u00eb ndryshme ku sulmon tradh\u00ebtar\u00ebt e supozuar e fshehur n\u00eb klas\u00ebn drejtuese, q\u00eb sipas th\u00ebnieve t\u00eb tij i kalojn\u00eb pushimet jasht\u00eb vendit dhe \u00ebnd\u00ebrrojn\u00eb humbjken e Rusis\u00eb. Pak koh\u00eb m\u00eb par\u00eb ka insinuar se edhe brenda qeveris\u00eb s\u00eb Putin ka shum\u00eb njer\u00ebz q\u00eb \u201cdo t\u00eb donin t\u00eb gjunj\u00ebzoheshin p\u00ebrpara daj\u00eb Semit\u201d. Sot Prigo\u017ein \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb \u201clideri i putinizmit antielitar\u201d, duke i q\u00ebndruar besnik presidentit dhe duke sulmuar ata q\u00eb e rrethojn\u00eb, shpjegon Krastev. Shum\u00eb njer\u00ebz q\u00eb e kan\u00eb njohur n\u00ebnvizojn\u00eb se prej vitesh Prigo\u017ein e mendon veten nj\u00eb mbrojt\u00ebs t\u00eb njeriut t\u00eb rrug\u00ebs dhe armik i elitave. \u00cbsht\u00eb nj\u00eb p\u00ebrshkrim paksa i pasakt\u00eb, duke pasur parasysh pasurit\u00eb e pafundme q\u00eb ka grumbulluar p\u00ebr veten dhe familjen e tij. \u201cParaqitet si mbrojt\u00ebs i masave, i klasave m\u00eb t\u00eb varf\u00ebra. Kjo \u00ebsht\u00eb vendndodhja e tij\u201d, n\u00ebnvizon Gabidullin.<\/p>\n<p><strong>E pamundur t\u00eb ndalet<\/strong><\/p>\n<p>Sulmet e pafytyra t\u00eb Prigo\u017ein i b\u00ebjn\u00eb shum\u00eb t\u00eb pyesin: deri ku do t\u00eb shkoj\u00eb ambicia e tij? \u201cDisa ekspoinent\u00eb t\u00eb FBI (sh\u00ebrbimet sekrete) e urrejn\u00eb dhe e njogin si k\u00ebrc\u00ebnim p\u00ebr rendin kushtetues\u201d, shpegon nj\u00eb burim i brendsh\u00ebm i elit\u00ebs politike ruse. \u201cDrejtobn nj\u00eb organizat\u00ebl ushtarake t\u00eb adhe q\u00eb nuk kontrollohet nga shteti. Pas luft\u00ebs, k\u00ebta njer\u00ebz do t\u00eb pretedojn\u00eb nj\u00eb shp\u00ebrblim, edhe politik\u201d. T\u00eb tjer\u00eb pyesin n\u00ebse Prigo\u017ein mos \u00ebsht\u00eb i shtyr\u00eb shum\u00eb m\u00eb tej. Shfryrjet e tij t\u00eb p\u00ebrs\u00ebritura kund\u00ebr ministrit t\u00eb Mbrojtjes, i akuzuar se ka dashur t\u2019i \u201cvjedh\u00eb\u201d fitoren n\u00eb Soledar, jan\u00eb dukur nganj\u00ebher\u00eb manifestime dob\u00ebsie m\u00eb shum\u00eb sesa force. N\u00eb fund t\u00eb fundit, n\u00ebnvizojn\u00eb disa burime ruse, Wagner varet nga logjistika dhe nga informacionet q\u00eb i jepen nga ministria e Mbrojtjes dhe Prigo\u017ein nuk do t\u00eb mund t\u00eb operonte m\u00eb n\u00ebse do t\u00eb humbiste favorin e Putin. Biznesmeni q\u00eb e ka njohur Prigo\u017ein n\u00eb vitet \u201990 \u00ebsht\u00eb i sigurt\u00eb p\u00ebr nj\u00eb gj\u00eb: kreu i Wagner nuk mund t\u00eb ndalet m\u00eb. \u201cE kupton se nga brenbda sistemit shum\u00eb e urrejnl\u00eb, k\u00ebshtu q\u00eb e di se, sikur t\u00eb ndalej, p\u00ebr t\u00eb do t\u00eb ishte fundi. Nuk ka zgjedhje, nuk mund t\u00eb kthehet prapa\u201d.<\/p>\n<p>(<em>Shaun Walker \u00ebsht\u00eb korrespondent i s\u00eb p\u00ebrditshme britanike \u201cThe Guardian\u201d nga Europa Qendrore dhe Lindore. Pjotr Sauer \u00ebsht\u00eb nj\u00eb gazetar i \u201cThe Guardian\u201d q\u00eb shkruan p\u00ebr Rusin\u00eb<\/em>)<\/p>\n<p><strong>P\u00ebrgatiti<\/strong><\/p>\n<p><strong>ARMIN TIRANA<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga Ukraina n\u00eb Afrik\u00eb, kompania ushtarake private \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb nj\u00eb instrument i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm i politik\u00ebs s\u00eb jashtme t\u00eb Kremlinit, edhe pse vepron jasht\u00eb ligjit dhe njihet p\u00ebr metodat e saj jasht\u00ebzakonisht brutale. Mosk\u00eb, n\u00eb ver\u00ebn e 2014, n\u00eb koh\u00ebn e pushtimit t\u00eb par\u00eb t\u00eb Ukrain\u00ebs lindore, nj\u00eb grup funksionar\u00ebsh t\u00eb lart\u00eb rus\u00eb jan\u00eb mbledhur pran\u00eb &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":36276,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[42],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/36275"}],"collection":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=36275"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/36275\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/36276"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=36275"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=36275"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=36275"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}