{"id":3626,"date":"2022-01-31T18:44:31","date_gmt":"2022-01-31T18:44:31","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=3626"},"modified":"2022-01-31T18:44:31","modified_gmt":"2022-01-31T18:44:31","slug":"demokracia-e-primareve-dhe-impakti-pozitiv-i-saj","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/2022\/01\/31\/demokracia-e-primareve-dhe-impakti-pozitiv-i-saj\/","title":{"rendered":"Demokracia e primareve dhe impakti pozitiv i saj!"},"content":{"rendered":"<p><strong>Enver Byty\u00e7i<\/strong><\/p>\n<p>\u00c7do vend ka karakterisikat e modelin e vet t\u00eb ushtrimit t\u00eb demokracis\u00eb. Kur shtetet ushtrojn\u00eb demokracin\u00eb, si t\u00eb vetmen form\u00eb t\u00eb qeverisjes, merr pak v\u00ebmendje modeli q\u00eb aplikohet. Por n\u00eb Shqip\u00ebri dhe vendet e rajonit ton\u00eb demokracia e primareve \u00ebsht\u00eb jetike p\u00ebr t&#8217;u mbrojtur nga autokracia, oligarkia, timokracia, apo edhe tirania.<\/p>\n<p>Primaret jan\u00eb model amerikan. Aplikimi i k\u00ebtij modeli i ka dh\u00ebn\u00eb shtetit amerikan tipare t\u00eb ve\u00e7anta me garanci shtes\u00eb p\u00ebr t\u00eb mbrojtur sistemin demokratik t\u00eb qeverisjes. Nd\u00ebrsa n\u00eb Shqip\u00ebri prej dy dekadash qytetar\u00ebt dhe vet\u00eb politikan\u00ebt ankohen p\u00ebr munges\u00eb t\u00eb demokracis\u00eb sa i p\u00ebrket p\u00ebrzgjedhjes s\u00eb atyre q\u00eb do t\u00eb duhet t\u00eb kandidojn\u00eb dhe p\u00ebrfaq\u00ebsojn\u00eb sovranin. Shumica e shohin imponimin e kryetar\u00ebve si difekt t\u00eb kushtetut\u00ebs, por jo edhe si vullnet t\u00eb politik\u00ebs p\u00ebr t\u00eb ndryshuar vet\u00eb ajo.<\/p>\n<p>Edhe ndryshimi i kushtetut\u00ebs k\u00ebrkon ndryshimin e vullnetit t\u00eb politik\u00ebs. Dje u pa se demokracia funksionon edhe pa ndryshuar kushtetut\u00ebn. Mjafton q\u00eb partit\u00eb politike t\u00eb p\u00ebrdorin modelin amerikan t\u00eb primareve. Rretth 5500 demokrat\u00eb votuan dhe zgjodh\u00ebn kandidatin e preferuar p\u00ebr kryetar bashkie n\u00eb Durr\u00ebs, Shkod\u00ebr, Lushnj\u00eb, Vor\u00eb, Peshkopi dhe Rrogozhin\u00eb. Me dat\u00ebn 6 mars do t\u00eb zgjidhen gjasht\u00eb kryetar\u00eb t\u00eb rinj t\u00eb bashkive. Isht\u00eb shum\u00eb e l\u00ebht\u00eb q\u00eb t\u00eb mblidheshin nj\u00eb grup politikan\u00ebsh e t\u00eb vendosnin p\u00ebr k\u00ebt\u00eb. Akoma m\u00eb e leht\u00eb ishte q\u00eb kryetari, ose lideri t&#8217;i vendoste vet\u00eb emrat e kandidt\u00ebve. Por nuk u ndoq kjo rrug\u00eb. U b\u00ebn\u00eb votime t\u00eb fshehta p\u00ebr personat e p\u00ebrzgjedhur. Kjo \u00ebsht\u00eb liria e v\u00ebrtet\u00eb e p\u00ebrfaq\u00ebsimit n\u00eb nj\u00eb demokraci funksionale.<\/p>\n<p>Kur n\u00eb Bulevardin &#8220;D\u00ebshmor\u00ebt e Kombit&#8221; t\u00eb Tiran\u00ebs ishte ngritur n\u00eb pranver\u00ebn e vitit 2017 \u00e7adra, lideri i demokrat\u00ebve, Lulzim Basha, zotohej \u00e7do dit\u00eb n\u00eb fjalimet e tij se do t\u00eb kthente vendimmarrjen te qytetar\u00ebt. Por ndodhi q\u00eb listat i b\u00ebri m\u00eb 17 maj nat\u00ebn s\u00eb bashku me Edi Ram\u00ebn. Nuk e mbajti premtimin e dh\u00ebn\u00eb. Nuk iu drejtua modelit t\u00eb primareve. M\u00eb pas, gjat\u00eb gjith\u00eb koh\u00ebs, u shfaj\u00ebsua se &#8220;nuk pati koh\u00eb&#8221; ta b\u00ebnte di\u00e7ka t\u00eb till\u00eb. N\u00eb fakt koha provoi se nuk donte ta kalonte vendimmarrjen te an\u00ebtar\u00ebsia e Partis\u00eb Demokratike. I duhej ta mbante n\u00eb duart e veta p\u00ebr t\u00eb krijuar grup parlamentar servil\u00ebsh! n\u00eb mos p\u00ebr t\u00eb zhvatur edhe para t\u00eb pista nga kandidat\u00ebt q\u00eb ai vendosi.<\/p>\n<p>Fatkeq\u00ebsia \u00ebsht\u00eb se edhe p\u00ebr zgjedhjet e 25 prillit 2021 Lulzim Basha p\u00ebrdori metodat perfekte t\u00eb mashtrimit t\u00eb tipit t\u00eb Sorosit, kur thirri an\u00ebtar\u00ebt e PD-s\u00eb n\u00eb votim, jo p\u00ebr t\u00eb vendosur p\u00ebr kandidat\u00ebt, por p\u00ebr t&#8217;u shprehur se kush nga ata nuk e meritonte kandidimin. E n\u00eb fund as k\u00ebt\u00eb mendim t\u00eb demokrat\u00ebve nuk e respektoi. Kandidoi ata q\u00eb deshi. Madje keqp\u00ebrdori edhe nj\u00eb komision vler\u00ebsimi t\u00eb \u00e7uditsh\u00ebm n\u00eb llojin e vet, t\u00eb cilin m\u00eb von\u00eb e injoroi plot\u00ebsisht. Premtimi i kat\u00ebr viteve radhazi p\u00ebr primaret u shua, u harrua.<\/p>\n<p>Vendimin p\u00ebrs\u00ebri, edhe pas kat\u00ebr vitesh, e mori vet\u00eb kryetari Basha.<\/p>\n<p>Ai, demokrati Basha q\u00eb u buz\u00ebqeshte t\u00eb gjith\u00ebve, provoi se nuk \u00ebsht\u00eb ndonj\u00eb &#8220;demokrat&#8221; i lindur. P\u00ebrkundrazi rezultoi t\u00eb ishte demokrati i shpikur i Sorosit. Sepse demokracia nuk \u00ebsht\u00eb buz\u00ebqeshja, as kollarisja, as &#8220;mir\u00ebsjellja&#8221; n\u00eb pamje t\u00eb jashtme. Demokracia \u00ebsht\u00eb aplikim modelesh t\u00eb vler\u00ebsuara. Ajo q\u00eb ndodhi t\u00eb diel\u00ebn e shkuar me an\u00ebtar\u00ebt e Partis\u00eb Demokratike p\u00ebr votimin e t\u00eb zgjedhurve p\u00ebr kandidim ishte unike n\u00eb historin\u00eb e politik\u00ebs shqiptare, jo vet\u00ebm n\u00eb Shqip\u00ebri.<\/p>\n<p>Thon\u00eb se ka ndodhur edhe n\u00eb vitin 2000 apo 2003. Po. Edhe at\u00ebher\u00eb ishte nj\u00eb p\u00ebrpjekje p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrzgjedhur kandidat\u00ebt p\u00ebr kryetar\u00eb t\u00eb Bashkis\u00eb s\u00eb Tiran\u00ebs p\u00ebrmes nj\u00eb lloj primaresh, por me konvent\u00eb. Jo me vot\u00ebn e an\u00ebtarve. Kjo q\u00eb ndodhi t\u00eb diel\u00ebn me deomkrat\u00ebt e Durr\u00ebsit, Shkodr\u00ebs, Lushnj\u00ebs, Vor\u00ebs, Peshkopis\u00eb dhe Rrogozhin\u00ebs \u00ebsht\u00eb nj\u00eb model unik n\u00eb rrafshin shqiptar. Prandaj dhe kjo dat\u00eb e 30 janarit 2022 do t\u00eb sh\u00ebnohet n\u00eb histori. Esht\u00eb dat\u00eb e rikthimit t\u00eb demokracis\u00eb e t\u00eb besimit te vota e qytetar\u00ebve. Esht\u00eb momenti i kthes\u00ebs historike n\u00eb ushtrimin e t\u00eb drejt\u00ebs demokratike. Esht\u00eb dall\u00ebndyshja e par\u00eb e demokracis\u00eb shqiptare. Ndon\u00ebse me shum\u00eb vones\u00eb!<\/p>\n<p>Esht\u00eb leht\u00eb t&#8217;i shkruash p\u00ebrkufizimet e m\u00ebsip\u00ebrme. Por duhet th\u00ebn\u00eb se si t\u00eb jen\u00eb zgjedhjet, ashtu do t\u00eb jet\u00eb edhe qeverisja. Dhe zgjedhjet fillojn\u00eb e shtremb\u00ebrohen ose realizohen drejt e past\u00ebr n\u00eb p\u00ebrcaktimin e kandidat\u00ebve p\u00ebrfaq\u00ebsues. P\u00ebrcaktimi i kandidat\u00ebve nga kryetari \u00e7on n\u00eb formul\u00ebn e p\u00ebrzgjedhjes sipas pozit\u00ebs ekonomike, financiare dhe sociale, por jo sipas formul\u00ebs s\u00eb kontributeve, dijeve dhe integritetit moral t\u00eb tyre. Pik\u00ebrisht k\u00ebtu fillon ndryshimi. Sokrati e shihte drejt\u00ebsin\u00eb e vendimmarrjes n\u00eb institucionet e shtetit si produkt i njer\u00ebzve q\u00eb e drejtonin at\u00eb. Njer\u00ebzit e moralsh\u00ebm, thoshte Sokrati, prodhojn\u00eb nj\u00eb shtet t\u00eb s\u00eb drejt\u00ebs dhe e kund\u00ebrta. T\u00eb tjer\u00eb filozof\u00eb e shihnin ndryshe k\u00ebt\u00eb aspekt. Por Sokrati mbetet filozofi i sakrific\u00ebs p\u00ebr t\u00eb drejt\u00ebn dhe shtetin e s\u00eb drejt\u00ebs. Primaret garantojn\u00eb pik\u00ebrisht at\u00eb q\u00eb k\u00ebrkonte filozofi grek i antikitetit.<\/p>\n<p>N\u00eb demokracin\u00eb dhe kushtetut\u00ebn amerikane zbatohet pik\u00ebrisht ky p\u00ebrcaktim sokratian. Qytetari ka t\u00eb drejt\u00ebn t\u00eb vendos\u00eb p\u00ebr p\u00ebrfaq\u00ebsuesit e tij. Madje emrat e kryetar\u00ebve t\u00eb partive n\u00eb Amerik\u00eb pak kush i njeh, sepse ata nuk mund t\u00eb vendosin p\u00ebr emrat e kandidat\u00ebve q\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsojn\u00eb sovranin. Drejt k\u00ebtij modeli shkohet, n\u00ebse fillohet e zbatohet modeli i primareve. Roli i kryetar\u00ebve n\u00eb k\u00ebt\u00eb rast zbehet dhe p\u00ebr pasoj\u00eb edhe p\u00ebrplasjet e konfliktet politike zbuten n\u00eb maksimum. P\u00ebr nj\u00ebmij\u00eb arsye primaret jan\u00eb t\u00eb domozdoshme p\u00ebr demokracin\u00eb shqiptare n\u00eb Shqip\u00ebri e kudo. Por mbi t\u00eb gjitha se votuesit nuk kalkulojn\u00eb me t\u00eb fortit p\u00ebr t\u00eb dal\u00eb n\u00eb duelin politik kund\u00ebr nj\u00ebri-tjetrit, si\u00e7 b\u00ebjn\u00eb kryetar\u00ebt e partive!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Enver Byty\u00e7i \u00c7do vend ka karakterisikat e modelin e vet t\u00eb ushtrimit t\u00eb demokracis\u00eb. Kur shtetet ushtrojn\u00eb demokracin\u00eb, si t\u00eb vetmen form\u00eb t\u00eb qeverisjes, merr pak v\u00ebmendje modeli q\u00eb aplikohet. Por n\u00eb Shqip\u00ebri dhe vendet e rajonit ton\u00eb demokracia e primareve \u00ebsht\u00eb jetike p\u00ebr t&#8217;u mbrojtur nga autokracia, oligarkia, timokracia, apo edhe tirania. Primaret jan\u00eb &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":3159,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[44],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3626"}],"collection":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3626"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3626\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3159"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3626"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3626"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3626"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}