{"id":35029,"date":"2023-01-24T10:06:42","date_gmt":"2023-01-24T10:06:42","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=35029"},"modified":"2023-01-24T10:06:42","modified_gmt":"2023-01-24T10:06:42","slug":"lufta-midis-planeve-te-paqes-ne-ukraine","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/2023\/01\/24\/lufta-midis-planeve-te-paqes-ne-ukraine\/","title":{"rendered":"Lufta midis planeve t\u00eb paqes n\u00eb Ukrain\u00eb"},"content":{"rendered":"

Thuajse n\u00eb t\u00eb gjitha luft\u00ebrat, t\u00eb gjith\u00eb konkurrent\u00ebt deklarojn\u00eb se duan paqen dhe se jan\u00eb t\u00eb gatsh\u00ebm t\u00eb negociojn\u00eb. T\u00eb kuptohemi, duan paqen e tyre<\/em>; at\u00eb q\u00eb synojn\u00eb t\u00eb imponojn\u00eb edhe me arm\u00eb. E ka pohuar koh\u00ebt e fundit z\u00ebdh\u00ebn\u00ebsi i Vladimir Putinit, Dmitrij Peskov, duke deklaruar se Moska kurr\u00eb nuk do t\u2019i pranoj\u00eb parakushtet p\u00ebr t\u00eb filluar negociatat e p\u00ebrcaktuara nga t\u00eb tjer\u00ebt. T\u00eb gjith\u00eb e propagandojn\u00eb paqen e tyre si t\u00eb \u201cdrejt\u00eb\u201d apo gjith\u00ebsesi si t\u00eb vetmen e mundshme dhe t\u00eb pranueshme. Pasi q\u00eb kund\u00ebrshtar\u00ebt nuk i pranojn\u00eb n\u00eb fakt kushte t\u00eb tilla, i akuzojn\u00eb se nuk duan paqen, por vazhdimin e luft\u00ebs. Shpesh nuk i sakt\u00ebsojn\u00eb objektivat e tyre, si n\u00eb rastin e Mosk\u00ebs n\u00eb Ukrain\u00eb. Sikur ta b\u00ebnin, kan\u00eb frik\u00eb se zhbilancohen dhe lidhin duart, duke kompromentuar pozicionet e tyre negociuese. K\u00ebshtu, deklarojn\u00eb objektiva qartazi t\u00eb papranuesh\u00ebm p\u00ebr homologen tjet\u00ebr.<\/p>\n

\u00cbsht\u00eb ajo q\u00eb ndodh n\u00eb Ukrain\u00eb me t\u00eb dyja pal\u00ebt. Kievi paraqet si parakusht t\u00eb negociatave t\u00eb paqes t\u00ebrheqjen komplete ruse nga territoret e pushtuara qysh n\u00eb vitin 2014, pra edhe Krimen\u00eb. Moska do t\u00eb t\u00eb njihet sovraniteti i saj mbi 4 provincat e aneksuara nga Rusia pas referendumit t\u00eb 2022, p\u00ebrve\u00e7se mbi Krimen\u00eb. \u00c7far\u00ebdolloj marr\u00ebveshjeje mbi fillimin e negociatave presupozon pranimin nga ana e Mosk\u00ebs dhe Kievit e nj\u00eb zgjidhje t\u00eb nd\u00ebrmjetme midis dy ekstremeve t\u00eb tilla. \u00cbsht\u00eb ajo q\u00eb k\u00ebrkon t\u00eb arrij\u00eb Joe Biden nga Volodymyr Zelensky, megjith\u00ebse duke e kuptuar se Shtetet e Bashkuara nuk pushojn\u00eb s\u00eb mb\u00ebshteturi Ukrain\u00ebn pa e humbur fytyr\u00ebn.<\/p>\n

Duket pra se Putini i ka ridimensionuar objektivat e tij fillestar\u00eb. Dometh\u00ebn\u00eb se ka hequr dor\u00eb nga aneksimi i \u201cv\u00ebllez\u00ebrve ukrainas\u201d, duke u kufizuar t\u2019i nd\u00ebshkoj\u00eb duke i bombarduar p\u00ebr refuzimin e tyre. Fatet e konfliktit do t\u00eb luhen me rezultatin e rifillimit t\u00eb paralajm\u00ebruar t\u00eb ofensiv\u00ebs ruse, q\u00eb mund t\u00eb filloj\u00eb edhe n\u00eb shkurt. Por nuk duhet p\u00ebrjashtuar q\u00eb ajo t\u00eb d\u00ebshtoj\u00eb apo q\u00eb t\u00eb b\u00ebhet e pamundur nga sukseset e reja ukrainase. Traktativat e paqes mund t\u00eb mos ken\u00eb pra sukses dhe as t\u00eb mos fillojn\u00eb.<\/p>\n

Nd\u00ebrkaq mbesin pezull \u00e7\u00ebshtje kryesore edhe p\u00ebr t\u00eb ardhmen e pushtetit t\u00eb Putinit, t\u00eb tilla si garancit\u00eb p\u00ebr sigurin\u00eb e Ukrain\u00ebs (p\u00ebr Emmanuel Macron edhe p\u00ebr Rusin\u00eb) dhe problemet e reparacioneve dhe t\u00eb krimeve t\u00eb luft\u00ebs. Nuk duket e mundur p\u00ebr momentin q\u00eb negociatat t\u00eb paraprihen nga nj\u00eb \u201cpushtim zjarri\u201d. Do t\u00eb ishte shum\u00eb e favorshme p\u00ebr Rusin\u00eb. Do t\u2019i jepte koh\u00ebn p\u00ebr t\u00eb st\u00ebrvitur rezervist\u00ebt dhe p\u00ebr t\u00eb riorganizuar nj\u00ebsit\u00eb e saj, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb siguroj\u00eb m\u00eb pas ndonj\u00eb sukses n\u00eb terren. \u00cbsht\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb q\u00eb Moska t\u00eb pranoj\u00eb t\u00eb trajtoj\u00eb seriozisht n\u00eb kushtet aktuale t\u00eb inferioritetit. Si\u00e7 ndodhi n\u00eb Kore n\u00eb vitet \u201950 e shekullit t\u00eb kaluar, gjat\u00eb negociatave do t\u00eb vazhdojn\u00eb luftimet. Rezultati i tyre do t\u00eb kusht\u00ebzoj\u00eb t\u00eb gjith\u00eb procesin e paqes, bile edhe situat\u00ebn e brendshme n\u00eb Kremlin.<\/p>\n

K\u00ebto v\u00ebrejtje na kujtojn\u00eb nj\u00eb pik\u00eb konceptuale m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb: n\u00eb kund\u00ebrshtim nga sa pohojn\u00eb t\u00eb gjith\u00eb, rekursi i arm\u00ebve dhe i negociatave diplomatike nuk e p\u00ebrjashtojn\u00eb nj\u00ebra tjetr\u00ebn. T\u00eb dyja jan\u00eb pjes\u00eb e politik\u00ebs. Lufta \u00ebsht\u00eb vazhdim i politik\u00ebs me shtojc\u00ebn e arm\u00ebve ndaj mjeteve t\u00eb saj. Gjat\u00eb operacioneve luftarake, diplomacia nuk pushon; kusht\u00ebzohet nga ecuria e operacioneve. K\u00ebto t\u00eb fundit p\u00ebrcaktojn\u00eb zgjedhjet negociuese. Shum\u00eb shpesh, ar\u00ebsye politike dhe diplomatike, si edhe propagande t\u00eb brendshme dhe nd\u00ebrkomb\u00ebtare, influencojn\u00eb negativisht mbi zgjedhjet strategjike.<\/p>\n

N\u00eb konfliktin ukrainas nj\u00eb var\u00ebsi e till\u00eb \u00ebsht\u00eb m\u00eb theksuar p\u00ebr rus\u00ebt. Putini pretendon t\u00eb drejtoj\u00eb direkt nga Kremlini forcat e tij dhe \u00ebsht\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebs p\u00ebr shum\u00eb prej katastrofave t\u00eb tyre n\u00eb terren. Kurse krer\u00ebt ushtarak\u00eb ukrainas kan\u00eb demonstruar se din\u00eb t\u2019i mbizot\u00ebrojn\u00eb ar\u00ebsyet e tyre ndaj presioneve q\u00eb sigurisht marrin nga Zelensky, edhe pse duhet t\u00eb mbajn\u00eb parasysh public diplomacy<\/em> e tij, pjes\u00eb thelb\u00ebsore e infowar <\/em>gjithnj\u00eb e m\u00eb bashk\u00ebekzistuese me operacionet luftarake. Edhe mb\u00ebshtetja ndaj Ukrain\u00ebs e koalicionit me kryesim amerikan mban parasysh impaktin e faktor\u00ebve t\u00eb ndrysh\u00ebm nga at\u00eb past\u00ebrtisht ushtarake. P\u00ebr Shtetet e Bashkuara, q\u00eb furnizojn\u00eb \u00be e arm\u00ebve dhe 2\/3 e ndihmave t\u00eb p\u00ebrgjithshme financiare p\u00ebr Kievin (deri m\u00eb tani kan\u00eb transferuar respektivisht 20 dhe 100 miliard dollar\u00eb, t\u00eb cilave do t\u2019u shtohen 2 miliard t\u00eb tjera n\u00eb armatime dhe 45 n\u00eb ndihma, t\u00eb miratuara koh\u00ebt e fundit nga Kongresi), mb\u00ebshtetja ushtarake \u00ebsht\u00eb kusht\u00ebzuar nga zgjedhja e mostejkalimit t\u00eb 2 \u201clinjave t\u00eb kuqe\u201d: shmangien t\u00eb dh\u00ebnies Kievit t\u00eb mjeteve q\u00eb mund ta godasin n\u00eb thell\u00ebsi territorin rus; t\u00eb reduktojn\u00eb rrezikun e escalation,<\/em> duke i kufizuar jo vet\u00ebm cil\u00ebsin\u00eb, por edhe sasin\u00eb e ndihmave, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u2019i v\u00ebn\u00eb ukrainasit n\u00eb kushtet q\u00eb t\u2019u rezistojn\u00eb rus\u00ebve, por jo t\u2019u imponojn\u00eb atyre nj\u00eb humbje posht\u00ebruese.<\/p>\n

Gjat\u00eb \u201cvizit\u00ebs rrufe\u201d t\u00eb Zelensky n\u00eb Uashington t\u00eb dhjetorit t\u00eb kaluar, kufizime t\u00eb tilla jan\u00eb theksuar nga Biden dhe justifikuar edhe me nevoj\u00ebn e tij p\u00ebr ta mbajtur t\u00eb bashkuar koalicionin ku b\u00ebjn\u00eb pjes\u00eb shtete, si Franca dhe Gjermania, t\u00eb preokupuara nga nj\u00eb kolaps i mundsh\u00ebm rus, ndjekur nga nj\u00eb situat\u00eb kaosi t\u00eb brendsh\u00ebm (fragmentimi i Rusis\u00eb n\u00eb m\u00eb shum\u00eb se nja 80 Oblast <\/em>do t\u00eb ishte shum\u00eb m\u00eb kaotike se ajo e Bashkimit Sovjetik me 15 republikat q\u00eb e p\u00ebrb\u00ebnin).<\/p>\n

Vizita ka qen\u00eb nj\u00eb sukses i madh p\u00ebr Biden, q\u00eb po l\u00ebpin akoma plag\u00ebt e rikthimit katastrofik nga Afganistan, ama jo p\u00ebr presidentin ukrainas, edhe pse \u00ebsht\u00eb pritur me t\u00eb gjitha nderimet dhe ka siguruar pik\u00ebrisht edhe nj\u00eb paket\u00eb t\u00eb m\u00ebtejshme ndihmash (midis t\u00eb cilave edhe nj\u00eb bateri Patriot<\/em> kund\u00ebrajrore\/kund\u00ebrraketore). <\/em>Nuk ka qen\u00eb sukses sepse Zelensky nuk ka siguruar mb\u00ebshtetjen eksplicite t\u00eb Shteteve t\u00eb Bashkuara p\u00ebr t\u00ebrheqjen e plot\u00eb ruse nga t\u00eb gjitha territoret e pushtuara edhe n\u00eb 2014 (p\u00ebrfshi Krimen\u00eb), as arm\u00ebt me rreze t\u00eb gjat\u00eb n\u00eb gjendje t\u00eb godasin bazat e raketave dhe t\u00eb dron\u00ebve me t\u00eb cilat Rusia po shkat\u00ebrron sistemin elektrik ukrainas, as nj\u00eb sasi t\u00eb re armatimesh dhe municionesh n\u00eb gjendje q\u00eb t\u2019i paraprijn\u00eb ofensiv\u00ebs nga shkall\u00eb t\u00eb gjer\u00eb q\u00eb rus\u00ebt po p\u00ebrgatisin. Ve\u00e7 k\u00ebsaj, Zelensky nuk ka arritur t\u00eb siguroj mb\u00ebshtetjen e pakusht\u00ebzuar t\u00eb parlamentar\u00ebve republikan\u00eb, q\u00eb nga janari kan\u00eb shumic\u00ebn n\u00eb Kongres. Mbi gjysma e tyre kan\u00eb th\u00ebn\u00eb se nuk e kan\u00eb nd\u00ebrmend t\u2019i japin Ukrain\u00ebs nj\u00eb \u201c\u00e7ek t\u00eb bardh\u00eb\u201d, por se duan t\u2019i vendosin n\u00eb Uashington kompromiset q\u00eb do t\u00eb jen\u00eb t\u00eb nevojshme p\u00ebr \u00e7do marr\u00ebveshje paqeje. Pozicioni i ansh\u00ebm i Partis\u00eb Republikane nuk buron edhe aq nga fantazit\u00eb e Donald Trump (e t\u00eb Macron) p\u00ebr t\u2019i p\u00ebrmir\u00ebsuar raportet me Mosk\u00ebn p\u00ebr ta larguar nga Pekini, sesa nga prirja tradicionale e GOP pr t\u00eb kufizuar shpenzimet federal dhe nga reflekset izolacioniste t\u00eb saj.<\/p>\n

Nd\u00ebrkaq, nj\u00eb e dh\u00ebn\u00eb faktike ka rezultuar e papraktikueshme (si\u00e7 edhe ishte e parashikueshme) edhe nj\u00eb arm\u00ebpushim i Krishtlindjes. Nuk dihet, p\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, cil\u00ebn Krishtlindje t\u00eb zgjedh\u00ebsh. Gjysma e ukrainase, n\u00eb ankthin e tyre p\u00ebr t\u2019u \u00e7liruar nga gjith\u00e7ka q\u00eb \u00ebsht\u00eb ruse, nuk e feston m\u00eb 17 janarin, sipas kalendarit gregorian t\u00eb adoptuar nga Patriarkana e Mosk\u00ebs, por 25 dhjetorin si\u00e7 b\u00ebjn\u00eb katolik\u00eb dhe protestant\u00eb sipas kalendarit gregorian.<\/p>\n

Me nisjen e tij p\u00ebr t\u2019u kthyer n\u00eb Kiev, Zelensky ka pohuar se do ta riformuloj\u00eb planin e tij t\u00eb paqes me 10 pika, q\u00eb kishte propozuar n\u00eb fundin e n\u00ebntorit. Sigurisht q\u00eb e ka b\u00ebr\u00eb nga presionet e Biden. Deklarat\u00ebs s\u00eb tij i ka b\u00ebr\u00eb jehon\u00eb ajo e ministrit t\u00eb tij t\u00eb Jasht\u00ebm Dmytro Kuleba, se donte t\u00eb organizonte s\u00eb shpejti nj\u00eb konferenc\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtare paqeje n\u00eb Ukrain\u00eb n\u00ebn egjid\u00ebn e Kombeve t\u00eb Bashkuara. Rusia nuk do t\u00eb mund ta akuzoj\u00eb m\u00eb Ukrain\u00ebn se nuk d\u00ebshiron t\u00eb negocioj\u00eb. E gjith\u00eb konkurrenca midis propozimeve t\u00eb ndryshme t\u00eb traktativave t\u00eb paqes \u00ebsht\u00eb \u201cpasuruar\u201d nga njoftimi i sekretarit amerikan t\u00eb Shtetit Antony Blinken, q\u00eb ia ka propozuar planin e tij t\u00eb paqes G-7, Kin\u00ebs dhe Turqis\u00eb.<\/p>\n

P\u00ebr sa gjenerik, vet\u00eb Putini ka deklaruar se t\u00eb gjitha luft\u00ebrat p\u00ebrfundojn\u00eb gjithmon\u00eb me traktativa. Kjp dalje e fundit \u2013 p\u00ebrjashto ironin\u00eb e ngjallur nga p\u00ebrdorimi i termit \u201cluft\u00eb\u201d n\u00eb Ukrain\u00eb, fakt p\u00ebr t\u00eb cilin qindra rus\u00eb jan\u00eb n\u00eb burg pse e kan\u00eb p\u00ebrdorur n\u00eb vend t\u00eb \u201coperacionit ushtarak special\u201d \u2013 duket se sugjeron q\u00eb rezultatet e takimit n\u00eb Pekin m\u00eb 21 dhjetor midis Dmitry Medvedev dhe Xi Jinping kan\u00eb qen\u00eb katastrofik\u00eb p\u00ebr Rusin\u00eb. Duke pranuar, po jo dh\u00ebn\u00eb, se nuk ka qen\u00eb i vet\u00ebdijsh\u00ebm, Putin ka kuptuar se \u201cpartneriteti pakufi\u201d i premtuar nga Kina ka n\u00eb fakt limite dhe shum\u00eb kufizime, se edhe Moska nuk do t\u00eb mund t\u00eb mb\u00ebshtetet m\u00eb tek Pekini, i preokupuar se nuk do t\u00eb goditet nga sanksione ekstraterritoriale amerikane.<\/p>\n

N\u00ebse do t\u00eb koordinohet, si\u00e7 e konsideroj t\u00eb mundur, si me Pekinin, ashtu edhe me Kievin, \u201cplani Blinken\u201d do t\u00eb p\u00ebrb\u00ebje\u00eb nj\u00eb baz\u00eb t\u00eb q\u00ebndrueshme p\u00ebr nj\u00eb negociat\u00eb serioze. Ajo nuk do t\u00eb ket\u00eb t\u00eb b\u00ebj\u00eb vet\u00ebn me zgjidhjen territoriale kontigjente t\u00eb Ukrain\u00ebs, por t\u00eb zgjerohet edhe mbi kushtet e siguris\u00eb jo vet\u00ebm n\u00eb at\u00eb vend, por edhe t\u00eb gjith\u00eb Europ\u00ebs dhe ndoshta t\u00eb Eurazis\u00eb. Sigurisht q\u00eb do t\u00eb jet\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb p\u00ebr Rusin\u00eb, pa presione shum\u00eb t\u00eb forta kineze, \u201cta g\u00eblltis\u00eb bretkoc\u00ebn\u201d. Gjith\u00ebsesi, do t\u00eb duhet ta b\u00ebj\u00eb n\u00eb rast mossuksesi t\u00eb ofensiv\u00ebs s\u00eb saj. \u00c7do her\u00eb q\u00eb do t\u00eb zgjidhej n\u00eb nj\u00eb humbje t\u00eb re, Rusia do t\u00eb duhet t\u2019i pranoj\u00eb kushtet q\u00eb do t\u2019i imponohen. Megjithat\u00eb, do t\u00eb rezultoj\u00eb e ridimensionuar dhe faktikisht tashmm\u00eb \u00ebsht\u00eb. Jo aq p\u00ebr merit\u00eb t\u00eb ukrainasve dhe as t\u00eb Per\u00ebndimit q\u00eb e ka ruajtur kohezionin e tij p\u00ebrtej \u00e7do parashikimi optimistik sesa prej gabimeve t\u00eb kryera nga Putini, q\u00eb ka nxjerr\u00eb n\u00eb drit\u00eb dob\u00ebsit\u00eb edhe ushtarake t\u00eb Rusis\u00eb.<\/p>\n

Pavar\u00ebsisht nga sa thon\u00eb shum\u00eb analist\u00eb t\u00eb improvizuar strategjik\u00eb apo rektor\u00eb t\u00eb nj\u00eb pacifizmi sallonesh, nj\u00eb sukses i m\u00ebtejsh\u00ebm i forcave ukrainase p\u00ebrb\u00ebn mjetin e vet\u00ebm t\u00eb sigurt\u00eb t\u00eb promovimit t\u00eb paqes. Kush e d\u00ebshiron v\u00ebrtet fundin e tmerreve t\u00eb asaj lufte t\u00eb frikshme nuk mund t\u2019i t\u00ebrhiqet p\u00ebrgjegj\u00ebsive p\u00ebr ta furnizuar Kievin me arm\u00eb q\u00eb t\u00eb fitoj\u00eb kur pas disa jav\u00ebsh do t\u00eb rifillojn\u00eb luftimet n\u00eb shkall\u00eb t\u00eb gjer\u00eb.<\/p>\n

(Carlo Jean \u00ebsht\u00eb nj\u00eb lektor i Gjeopolitik\u00ebs n\u00eb Geopolitics n\u00eb LINK Campus University \u2013 Rome dhe President i Qendr\u00ebs p\u00ebr Studime Gjeopolitike Ekonomike<\/em>)<\/p>\n

P\u00ebrgatiti<\/strong><\/p>\n

ARMIN TIRANA<\/strong><\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Thuajse n\u00eb t\u00eb gjitha luft\u00ebrat, t\u00eb gjith\u00eb konkurrent\u00ebt deklarojn\u00eb se duan paqen dhe se jan\u00eb t\u00eb gatsh\u00ebm t\u00eb negociojn\u00eb. T\u00eb kuptohemi, duan paqen e tyre; at\u00eb q\u00eb synojn\u00eb t\u00eb imponojn\u00eb edhe me arm\u00eb. E ka pohuar koh\u00ebt e fundit z\u00ebdh\u00ebn\u00ebsi i Vladimir Putinit, Dmitrij Peskov, duke deklaruar se Moska kurr\u00eb nuk do t\u2019i pranoj\u00eb parakushtet …<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":35030,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[42],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/35029"}],"collection":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=35029"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/35029\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/35030"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=35029"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=35029"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=35029"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}