\u201cSoccer War\u201d pa t\u00eb kund\u00ebrviheshin El Salvadori dhe Hondurasi, aleat\u00eb kund\u00ebr komunizmit, por rival\u00eb kufitar\u00eb dhe n\u00eb fush\u00ebn e futbollit. N\u00eb origjin\u00ebn e konfliktit eksodi n\u00eb Honduras i 300000 campesions salvadoras, pasuar nga trazira gjat\u00eb n\u00eb ndeshjeje futbolli midis komb\u00ebtareve dhe pastaj ndodhi lufta.<\/p>\n
Shkelmi i fillimit <\/strong><\/p>\n Pak m\u00eb shum\u00eb se gjysm\u00eb shekulli m\u00eb par\u00eb, n\u00eb korrikun e 1969, syt\u00eb e t\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebs qen\u00eb vendosur me nd\u00ebrmarrjen m\u00eb aveniristike t\u00eb shekullit: pushtimin e H\u00ebn\u00ebs. Gjat\u00eb atyre dit\u00ebve vere t\u00eb 53 viteve m\u00eb par\u00eb, midis dy shteteve t\u00eb vogla e t\u00eb varf\u00ebra jugamerikane u luftua nj\u00eb konflikt q\u00eb i \u00e7onte prapa akrepat e hstoris\u00ebme dekada, bile shekujsh; dometh\u00ebn\u00eb n\u00eb grindje t\u00eb pambarimta kufitare t\u00eb lindura qysh t\u00eb nes\u00ebrmen e e pavar\u00ebsis\u00eb t\u00eb siguruar manu militari<\/em> nga kolonit\u00eb spanjolle dhe portugeze n\u00eb Amerik\u00ebn Latine. Instalimet e fundit ushtarake e mbret\u00ebrive iberike kishin l\u00ebn\u00eb Bot\u00ebn e Re (me pak p\u00ebrjashtime, si Kuba) n\u00eb periudh\u00ebn 1825 \u2013 1826 dhe qysh midis viteve 1825 dhe 1828 shp\u00ebrthenin luft\u00ebra midis qeverive t\u00eb sapolindura t\u00eb Argjentin\u00ebs e Brazilit dhe Perus\u00eb e Kolumbis\u00eb; p\u00ebr t\u00eb mos folur p\u00ebr luft\u00ebra civile dhe kryengritje. Edhe n\u00eb shekullin e XX nuk pat\u00ebn munguar, megjith\u00ebse n\u00eb nj\u00eb num\u00ebr n\u00eb r\u00ebnie, konfliktet midis shteteve jugamerikane, si Kolumbia dhe Peruja (m\u00eb 1911 dhe 1932 \u2013 1933), Perus\u00eb dhe Ekuadorit (1941 dhe m\u00eb pas n\u00eb 1981 e 1995) dhe sidomos \u201clufta de Chaco\u201d midis Paraguajit dhe Bolivis\u00eb, q\u00eb midis viteve 1932 e 1935 shkakktoi rreth 150000 viktima.<\/p>\n Pas vitit 1945, konflikti i par\u00eb midis dy shteteve jugamerikane u shkaktua n\u00eb fakt nga nj\u00eb ndeshje futbolli. Nga k\u00ebtu emri \u201cSoccer War\u201d (La guerra del f\u00fatbol<\/em> apo edhe \u201cLufta e 110 or\u00ebve\u201d) duke pasur parasysh se kund\u00ebrvuri n\u00eb korrikun e 1969 republikat e vogla qendroamerikane t\u00eb El Salvadorit e Hondurasit, q\u00eb shpesh qen\u00eb p\u00ebrballur n\u00eb shekullin e XIX dhe p\u00ebr historian\u00ebt ushtarak\u00eb kjo qe \u2013 duke folur teknikisht \u2013 nj\u00eb \u201cluft\u00eb v\u00ebllavras\u00ebse\u201d, pasi q\u00eb n\u00eb t\u00eb dy frontet operonin sistemet e arm\u00ebve amerikane, veteran\u00eb t\u00eb konfliktit t\u00eb dyt\u00eb bot\u00ebror, t\u00eb ceduar vendeve latino \u2013 amerikane p\u00ebr t\u2019i mb\u00ebshtetur luft\u00ebn kund\u00ebr subversiv\u00ebve \u201ckomunist\u00eb\u201d.<\/p>\n N\u00eb vitet e m\u00ebparshme kishte pasur n\u00eb Amerik\u00ebn Qendrore p\u00ebrplasje kufitare, q\u00eb shum\u00eb her\u00eb pat\u00ebn p\u00ebrfshir\u00eb \u2013 midis viteve 1948 dhe 1959 \u2013 Kosta Rikan, Hondurasin e Nikaraguan. Gjat\u00eb viteve \u201860 marr\u00ebdh\u00ebniet midis shteteve qendro \u2013 amerikane kishin ardhur duke u p\u00ebrmir\u00ebsuar, edhe n\u00ebp\u00ebrmjet krijimit t\u00eb organizmave t\u00eb bashk\u00ebpunimit politik, ushtarak dhe ekonomik, si Organizata e Shteteve Qendroamerikane (ODECA) e CAFTA (Central American Free Trade Association), nd\u00ebrsa forcat e armatosura respektive \u2013 t\u00eb koordinuara nga nj\u00eb organiz\u00ebm multikomb\u00ebtar, i drejtuar me rotacion nga shtatmadhorit\u00eb komb\u00ebtare \u2013 pajiseshin dhe st\u00ebrviteshin nga Shtetet e Bashkuara n\u00ebp\u00ebrmjet U.S. Army School of Americas, e ndodhur n\u00eb Panama.<\/p>\n Derdhja e rreth 300000 pun\u00ebtor\u00ebve t\u00eb paligjsh\u00ebm nga Salvadori i vog\u00ebl dhe ekonomikisht i brisht\u00eb n\u00eb tokat e papunuara kufitare t\u00eb Hondurasit, i vuri n\u00eb prov\u00eb t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb raportet midis t\u00eb dyja qeverive, megjith\u00ebse aleat\u00eb kund\u00ebr komunizmit. President \u2013 diktator i Hondurasit nga 1963 deri m\u00eb 1971 ishte gjenerali Oswaldo L\u00f2pez Arellano (1921 \u2013 2010), q\u00eb nuk hezitoi t\u00eb niste nj\u00eb fushat\u00eb urrejtjeje ndaj \u201cpushtimit\u201d t\u00eb campesinos salvadoras, nd\u00ebrsa prototip i v\u00ebrtet\u00eb i politikave t\u00eb caktuara \u201csovraniste\u201d t\u00eb sotme, ndaj fjal\u00ebve ky\u00e7e t\u00eb emigracionit shoq\u00ebroheshin grindje t\u00eb vjetra kufitare, t\u00eb ripasqyruara me art, duke ndezur shpirt\u00ebrat e jo m\u00eb pak nacionalist\u00ebve lider\u00eb salvadoras. N\u00eb maj \u2013 qershorin e 1967 u regjistruan disa incidente kufitare, nd\u00ebrsa lufta verbale dhe diplomatike filloi t\u2019i tejkaloj\u00eb limitet e mesatares: dhe pik\u00ebrisht n\u00eb k\u00ebt\u00eb moment delikat, u zhvilluan ndeshjet eliminatore p\u00ebr Bot\u00ebrorin e futbillit t\u00eb 1970.<\/p>\n Takimi i 15 qershorit 1969 midis dy komb\u00ebtareve, i luajtur n\u00eb San Salvador, kryeqytet i shtetit me t\u00eb nj\u00ebjtin em\u00ebr, u sh\u00ebnua nga incidente t\u00eb r\u00ebnda dhe jo vet\u00ebm n\u00eb tribuna; n\u00eb Tegucigalpa, kryeqyteti honduras, turma e t\u00ebrbuar sulmoi p\u00ebrfaq\u00ebsit\u00eb diplomatike dhe ekonomike t\u00eb vendit kufitar, duke shkaktuar viktima dhe d\u00ebme, nd\u00ebrsa dhjet\u00ebramij\u00ebra pun\u00ebtor\u00eb emigrant\u00eb p\u00ebrziheshin me forc\u00eb. M\u00eb 27 qershor Salvadori (q\u00eb tre dit\u00eb m\u00eb par\u00eb kishte mobilizuar Gard\u00ebn Komb\u00ebtare dhe shpallur gjendjen e jasht\u00ebzakonshme) nd\u00ebrpreu marr\u00ebdh\u00ebniet diplomatike me Hondurasin: m\u00eb 14 korrik 1969, nd\u00ebrsa e gjith\u00eb bota i kishte syt\u00eb e fiksuar mbi anijen kozmike imponuese \u201cApollo 11\u201d tashm\u00eb e gatshme t\u00eb ngrihej n\u00eb fluturim n\u00eb Cape Kennedy, pas disa grindjeve trupat salvadorase kalonin kufirin, duke i dh\u00ebn\u00eb fillim nj\u00eb lufte sa t\u00eb shkurt\u00ebr, aq edhe t\u00eb paar\u00ebsyeshme, por e kushtuar me mbi 4000 t\u00eb vdekur dhe 100000 refugjat\u00eb. N\u00eb terren, trupat e Salvadori mor\u00ebn me shpejt\u00ebsi avantazhin, aq sa kolonat e l\u00ebvizshme e formuara nga autoblinda dhe kalor\u00ebsi arrit\u00ebn menj\u00ebher\u00eb Nueva Ocotepeque, kryeqend\u00ebr provinciale 8 kilometra larg kufirit, dhe kalonin Qaf\u00ebn Amatillo, nd\u00ebrsa reparte amfibe pushtonin dy ishuj n\u00eb Gjirin e Fonseca dhe aviacioni godiste pistat e fluturimit hondurase.<\/p>\n Pavar\u00ebsisht ekonomis\u00eb s\u00eb dob\u00ebt, Salvadori rreshtonte n\u00eb fakt nj\u00eb aparat ushtarak m\u00eb t\u00eb mir\u00ebst\u00ebrvitur, organizuar dhe pajisur, megjith\u00ebse armatimi i r\u00ebnd\u00eb ishte thuajse i gjithi i p\u00ebrq\u00ebndruar mbi mbeturina luftarake t\u00eb ardhur nga Shtetet e Bashkuara, edhe pse k\u00ebmb\u00ebsoria ishte e armatosur me automatik\u00eb modern\u00eb sulmues t\u00eb prodhimit gjerman. Por, nd\u00ebrsa n\u00eb po ato vite konfliktet rajonale si ata indo \u2013 pakistanez\u00eb t\u00eb 1965 dhe 1971 apo ata arabo \u2013 izraelian\u00eb midis 1967 e 1973 luftoheshin me \u00e7ka kishte m\u00eb t\u00eb mir\u00eb industria aeronautike, operacionet ajrore e \u201cSoccer War\u201d qen\u00eb t\u00eb fundit q\u00eb u kryen vet\u00ebm nga avion\u00eb me motor\u00eb me pistona.<\/p>\n Pas incidenteve t\u00eb 1967, forcat e armatosura t\u00eb Salvadorit dhe sidomos Fuerza Aerea Salvadore\u00f1a (FAS) qen\u00eb p\u00ebrforcuar nga presidenti i ri Fidel Sanchez Hernandez (1917 \u2013 2003), nj\u00eb gjeneral n\u00eb detyr\u00eb nga 1967 deri m\u00eb 1972, megjith\u00ebse n\u00eb limitet e imponuara nga resurset e pakta ekonomike t\u00eb disponueshme. P\u00ebr forcat tok\u00ebsore (20000 efektiv t\u00eb disponuesh\u00ebm, midis ushtris\u00eb dhe Gard\u00ebs Komb\u00ebtare, t\u00eb organizuara n\u00eb 3 brigada k\u00ebmb\u00ebsorie), sapo qen\u00eb bler\u00eb pushk\u00ebt sulmuese Heckler & Koch G3, patjet\u00ebr m\u00eb superior\u00eb se Mauser dhe M1 e vjet\u00ebr honduras, apo p\u00ebrdoreshin akoma edhe nga rezervat salvadorase; nj\u00eb batalion kalor\u00ebsie i blinduar (por qen\u00eb operativ\u00eb edhe skuadron\u00eb akoma t\u00eb montuar n\u00eb kuaj) p\u00ebrdorte nj\u00eb gjysm\u00eb dyzine topash t\u00eb vjet\u00ebr t\u00eb leht\u00eb Stuart M3A1 n\u00eb sh\u00ebrbim nga viti 1944, nd\u00ebrsa qen\u00eb blinduar lokalisht duke aplikuar piastra t\u00eb korracuara, nja 20 kamion\u00eb M-35 (Rayos) dhe disa xhipsa, nd\u00ebrsa artilieria m\u00eb e r\u00ebnd\u00eb dhe moderne, me 30 haiuc\u00eb 105 mm tip M-101 t\u00eb bler\u00eb m\u00eb 1968, ishte e inkuadruar n\u00eb nj\u00eb brigad\u00eb. P\u00ebr pushtimin, 12000 njer\u00ebz qen\u00eb organizuar n\u00eb 3 kolona sulmuese (ngaa Chalatenago dhe grupimet Veriore dhe Lindore), t\u00eb p\u00ebrq\u00ebndruara mbi 3 komanda brigade ekzistuese, t\u00eb forcuara nga 2 kompani gardist\u00ebsh komb\u00ebtar\u00eb, skuadronet e kalor\u00ebsis\u00eb, nj\u00eb kompani parashutist\u00ebsh dhe 2 batalione artilierie. Forca detare do t\u00eb duhej t\u00eb mb\u00ebshtesnin operacionet n\u00eb gjirin e Fonseca, dalje e vetme hondurase n\u00eb Paq\u00ebsor, duke p\u00ebrdorur nj\u00eb vedet\u00eb moderne 36 tonelat\u00ebshe t\u00eb bler\u00eb m\u00eb 1967 (e m\u00eb pas e humbur n\u00eb 1990 gjat\u00eb luft\u00ebs civile t\u00eb gjat\u00eb), 4 nj\u00ebsi m\u00eb t\u00eb vjetra dhe disa mjete logjistike: t\u00eb gjitha imbarkime t\u00eb armatosura me mitraloz\u00eb Oerlikon 20 mm e Browning 12.7 mm.<\/p>\n N\u00ebn komand\u00ebn e majorit Salvador Henriquez, FAS po kalonte nj\u00eb faz\u00eb ekspansioni t\u00eb shpejt\u00eb dhe n\u00ebse n\u00eb fillimin e 1969 mund t\u00eb mb\u00ebshtetej vet\u00eb mbi 34 pilot\u00eb luftarak\u00eb, p\u00ebr 1\/3 e tyre rezervist\u00eb t\u00eb p\u00ebrdorur n\u00eb linja komerciale, po fillonin t\u00eb rriteshin n\u00eb kuadrin e marr\u00ebveshjeve t\u00eb mb\u00ebshtetjes ushtarake t\u00eb n\u00ebnshkruara me Shtetet e Bashkuara, 7 gjuajt\u00ebs Mustang P-51 (n\u00eb versione t\u00eb ndryshme, por t\u00eb gjith\u00eb me mbi 20 vite jet\u00eb dhe nj\u00ebri prej t\u00eb cil\u00ebve i humbur menj\u00ebher\u00eb prej nj\u00eb incidenti), p\u00ebrve\u00e7 avion\u00ebve transportues dhe pjes\u00ebve t\u00eb k\u00ebmbimit p\u00ebr t\u00eb fluturuar FG-1D Corsair e Skuadriljes s\u00eb II t\u00eb San Miguel, prej atyre t\u00eb mbijetuarve t\u00eb 20 t\u00eb ardhur n\u00eb 1957. Corsair dhe Mustang kishin qen\u00eb avion\u00ebt m\u00eb t\u00eb mir\u00eb dhe m\u00eb t\u00eb avancuar t\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore dhe \u201ckuaj gjuajt\u00ebs\u201d t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb p\u00ebr aviacionet latinoamerikane: Haiti, Guatemala, Salvadori dhe Bolivia i p\u00ebrdor\u00ebn P-51 deri n\u00eb gjysm\u00ebn e dyt\u00eb t\u00eb viteve \u201870; Republika Dominikane deri m\u00eb 1984. Me rritjen e tensionit, komandanti Henriquez d\u00ebrgoi n\u00eb Shtetet e Bashkuara nj\u00eb mision me detyr\u00ebn q\u00eb t\u00eb merrte, pa pasur parasysh kostot, P-51 e Corsair t\u00eb tjer\u00eb dhe bombardues Martin B-26: por vet\u00ebm n\u00eb ver\u00ebn e 1969 filluan t\u2019i vijn\u00eb FAS 11 Mustang, 4 B-26 dhe 2 t\u00eb helikopter\u00ebt e par\u00eb t\u00eb rinj Fairchild-Hiller FH-1100 t\u00eb tjer\u00eb, nd\u00ebrsa thirreshin n\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb gjith\u00eb pilot\u00ebt e disponuesh\u00ebm.<\/p>\n Edhe klubet e aviacionit u mobilizuan dhe furnizuan nga 20 mjete fluturuese, disa t\u00eb pajisura, fal\u00eb nj\u00eb mekanizmi rudimentar, por efikas, me bomba 60 mm dhe 81 mm. Ve\u00e7 k\u00ebsaj, u riarmatos nj\u00eb P-51 n\u00eb pron\u00ebsi t\u00eb nj\u00eb t\u00eb riu t\u00eb apasionuar, Archie Baldocchi, i \u201cpun\u00ebsuar\u201d n\u00eb cil\u00ebsin\u00eb e k\u00ebshilltarit t\u00eb jasht\u00ebzakonsh\u00ebm t\u00eb shtatmadhoris\u00eb s\u00eb FAS. Ky biznesmen thuajse 21 vje\u00e7ar (m\u00eb pas midis drejtuesve t\u00eb partis\u00eb Arena n\u00eb pushtet nga 1989 dhe i vdekur n\u00eb 2003 pasi ka kandiduar p\u00ebr president) b\u00ebri sh\u00ebrbime t\u00eb \u00e7muara duke modifikuar Mustang n\u00eb linj\u00eb, duke i pajisur me radio dhe serbator\u00eb shtes\u00eb. N\u00eb korrikun e 1969 aviacioni salvadoras mund t\u00eb num\u00ebronte k\u00ebshtu mbi 18 Mustang (n\u00eb kat\u00ebr versione dhe jo t\u00eb gjith\u00eb akoma t\u00eb b\u00ebr\u00eb operativ\u00eb), t\u00eb rreshtuar n\u00eb baz\u00ebn kryesore t\u00eb Ilopango dhe n\u00eb kampe t\u00eb ndryshme m\u00eb t\u00eb vogla, t\u00eb p\u00ebrkrahur nga 5 gjuajt\u00ebsbombardues FG-1D Corsair, 1 bombardues mesatar Douglas B-26 Invader, 12 avion\u00eb transportues (1 DC-4M, 5 U-17A e 6 C-47 Skytrain, disa t\u00eb modifikuar p\u00ebr bombardim) dhe po aqavion\u00eb st\u00ebrvitor\u00eb dhe rikonjicioni T-41, T-34, T-6 e Cessna. Nj\u00eb flot\u00eb q\u00eb ushqente 2 skuadrilje avion\u00ebsh luftarak\u00eb, 2 transportues dhe 2 rikonjicioni, p\u00ebrve\u00e7 reparteve logjistike dhe kompanis\u00eb s\u00eb cituar t\u00eb parashutist\u00ebve.<\/p>\n Kurse Hondurasi u kap n\u00eb befasi nga konflikti me nj\u00eb aparat ushtarak n\u00eb pjes\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe i pap\u00ebrshtatsh\u00ebm n\u00eb detyra q\u00eb nuk qen\u00eb mir\u00ebmbajtja e rendit t\u00eb brendsh\u00ebm; me p\u00ebrjashtimin e vet\u00ebm t\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsuar nga Fuerza Aerea Hondure\u00f1a (FAH), q\u00eb ishte mobilizuar duke u p\u00ebrq\u00ebndruar qysh nga 12 korriku pran\u00eb baz\u00ebs ajrore La Mesa n\u00eb San Pedro Sula, seli e Komand\u00ebs Ushtarake Veriore. E lindur m\u00eb 1933, FAH dukej m\u00eb e organizuar nga aviacioni kund\u00ebrshtar dhe pilot\u00ebt e saj qen\u00eb m\u00eb mir\u00eb t\u00eb st\u00ebrvitur, pjes\u00ebrisht veteran\u00eb t\u00eb nj\u00eb konflikti t\u00eb shkurt\u00ebr kufitar t\u00eb luftuar me Nikaraguan m\u00eb 1957. Ishte i rreshtuar nj\u00eb skuadron me 11 F4U-4 dhe -5N Corsair (versione t\u00eb realizuara nga Vought respektivisht m\u00eb 1944 e 1952 dhe t\u00eb bler\u00eb nga FAH n\u00eb 19 ekzemplar\u00eb midis 1956 dhe 1961), dhe dy skuadrone t\u00eb p\u00ebrq\u00ebndruar mbi relativisht m\u00eb t\u00eb fundit T-28A Trojan (n\u00eb linj\u00eb nga 1967 n\u00eb nja 10 ekzemplar\u00eb), monomotor\u00eb t\u00eb p\u00ebrdorsh\u00ebm si rikonjitor\u00eb t\u00eb armatosur dhe st\u00ebrvit\u00ebs, baraz me m\u00eb t\u00eb vjetrit AT-6 Texan, nd\u00ebrsa repartet logjistike mb\u00ebshteteshin mbi nja 20 C-47 e C-54 transportues dhe nja 15 midis C-45 Expeditor e U-17A Skywagon lidh\u00ebs, si edhe 6 st\u00ebrvit\u00ebs bimotor\u00eb AT-11 Bombardier t\u00eb viti 1946. FAH dispononte edhe 5 helikopter\u00eb multirol\u00ebsh Sikorsky S-55, t\u00eb bler\u00eb n\u00eb vitin 1965.<\/p>\n Por ushtria dispononte vet\u00ebm 12000 efektiva, prej t\u00eb cilave vler\u00ebsohet se n\u00eb momentin e sulmit vet\u00ebm 4400 qen\u00eb t\u00eb dislokuar n\u00eb kufirin me Salvadorin, t\u00eb inkuadruar n\u00eb Zon\u00ebn e Tret\u00eb Ushtarake, me Batalionin e III t\u00eb k\u00ebmb\u00ebsoris\u00eb si nj\u00ebsia e vetme relativisht e st\u00ebrvitur dhe e pajisur, t\u00eb cilit i shtoheshin reparte territoriale, vullnetare, bile edhe forca paraushtarake. Si\u00e7 u cek, pushk\u00ebt n\u00eb pajim qen\u00eb Mauser t\u00eb vjet\u00ebr dhe M1 mbeturina lufte, mjetet e blinduara t\u00eb reduktuara n\u00eb shum\u00eb pak, APC t\u00eb vjet\u00ebr tip M-3A1 Scout Car, dhe autoblinda 4\u00d74 eksplorues T-17E1 Staghound t\u00eb armatosura me topa t\u00eb vegj\u00ebl 37 mm; artilieria p\u00ebrmbante mortaja 60 mm dhe mjete t\u00eb vjetra godit\u00ebse 75mm. Pastaj, \u201cflota\u201d rreshtonte vet\u00ebm 4 ruajt\u00ebse brigjesh t\u00eb viteve\u201940, p\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr t\u00eb ndar\u00eb midis Atlantikut dhe Paq\u00ebsorit.<\/p>\n 100 or\u00ebt e luft\u00ebs<\/strong><\/p>\n M\u00eb 14 korrik 1969 rreth 12000 ushtar\u00eb salvadoras, t\u00eb inkuadruar si\u00e7 u theksua n\u00eb 3 brigada t\u00eb p\u00ebrziera me mjete t\u00eb blinduara dhe artilierie (por edhe disa reparte me kuaj) kaluan kufirin, duke synuar n\u00eb nyjet ky\u00e7e kund\u00ebrshtare t\u00eb Nueva Ocotepeque, Gracias a Dios dhe Santa Rosa de Copan, duke zbatuar n\u00eb fakt nj\u00eb dar\u00eb, me krahun verior t\u00eb p\u00ebrforcuar. FAS d\u00ebrgoi n\u00eb aj\u00ebr nja 30 mjete: gjuajt\u00ebsbombarduesit siguruan menj\u00ebher\u00eb nj\u00eb mb\u00ebshtetje taktike t\u00eb \u00e7muar, edhe pse mungesa e radiove nuk lejoi nj\u00eb koordinim t\u00eb sakt\u00eb. Nj\u00ebkoh\u00ebsisht, disa C-47 transportues t\u00eb riarmatosur si bombardues (bombat qen\u00eb vendosur n\u00eb boshll\u00ebkun e ngarkes\u00ebs dhe, p\u00ebr pasoj\u00eb, hidheshin nga dritarja) sulmonin Tegucigalpa pa u interceptuar nga FAH; t\u00eb pakta d\u00ebmet e shkaktuara, edhe pse efekti psikologjik qe i konsideruesh\u00ebm, me pak episode paniku. M\u00eb 15 korrik, nd\u00ebrsa luftimet n\u00eb sektorin verior t\u00eb Ocotepeque intensifikoheshin, kolona jugore salvadorase shkat\u00ebrronte pikat m\u00eb t\u00eb dob\u00ebta t\u00eb mbrojtjeve armike, fal\u00eb mb\u00ebshtetjes s\u00eb topave 105 mm. Edhe lufta ajrore u inensifikuar, duke regjistruar rr\u00ebzimet e para: nj\u00eb Corsair i FAS shkat\u00ebrroi\u00a0 faktikisht nj\u00eb mjet t\u00eb ngjash\u00ebm tip F4U-5 honduras, nd\u00ebrsa mjetet e FAH (respektivisht nj\u00eb T-28D e nj\u00eb Corsair) rr\u00ebzonin nj\u00eb FG-1D e nj\u00eb C-47.<\/p>\n Ve\u00e7 k\u00ebsaj, FAH lan\u00e7oi nj\u00eb seri misionesh aj\u00ebr \u2013 tok\u00eb me rezultate kontradiktore, n\u00eb tentativ\u00ebn e d\u00ebshp\u00ebruar e uljes s\u00eb presionit mbi pikat e ushtris\u00eb s\u00eb saj. Nj\u00eb Skytrain i rikonvertuar n\u00eb bombardues l\u00ebshoi (pa sukses t\u00eb madh) 18 bomba mbi aeroportin e Ilopango, m\u00eb pas i goditur nga nj\u00eb sulm n\u00eb kuot\u00eb t\u00eb ul\u00ebt prej 4 Corsair t\u00eb komanduar nga majori \u00d3scar Colindres Corrales (i vdekur pak vite m\u00eb par\u00eb), q\u00eb ju drejtua nj\u00eb ruse de guerre<\/em> dinake, duke ju afruar baz\u00ebs armike sikur po udh\u00ebhiqte nj\u00eb grup me Corsair t\u00eb FAS n\u00eb rikthim nga aksioni, p\u00ebr t\u2019u kthyer m\u00eb pas n\u00eb \u00e7astin e fundit duke l\u00ebshuar bomba prej 500 librash. Surpriza ia arriti t\u00ebr\u00ebsisht dhe mbrojtjet antiajrore nuk pat\u00ebn koh\u00eb q\u00eb t\u00eb reagonin; ama vet\u00ebm bomba e l\u00ebshuar nga Corsair i Colindres centroi plot\u00ebsisht nj\u00eb hangar. M\u00eb i ashp\u00ebr sulmi i 3 Corsair t\u00eb tjer\u00eb honduras kund\u00ebr Portit Acajutla, ku u d\u00ebmtua r\u00ebnd\u00eb rafineria e Standard Oil, duke shkat\u00ebrruar 20% t\u00eb rezervave t\u00eb karburantit t\u00eb Salvadorit dhe duke i d\u00ebmtuar 2 anije lufte t\u00eb ndodhura n\u00eb Cutuco: dy avion\u00eb u godit\u00ebn nga zjarri antiajror dhe nj\u00ebri u detyrua n\u00eb nj\u00eb ulje emergjence n\u00eb Guatemal\u00eb, ku u internua. Impenjimi i padyshimt\u00eb i forcave ajrore t\u00eb Hondurasit nuk mund t\u2019i riekuilibronte fatet e luftimeve n\u00eb terren, ku nga fundi i dit\u00ebs s\u00eb dyt\u00eb t\u00eb luftimeve trupat e Salvadorit kishin par\u00eb mbrojtjet kund\u00ebrshtare n\u00eb shum\u00eb pika, duke realizuar avancime deri n\u00eb 8 kilometra, por n\u00eb nj\u00eb front t\u00eb gjer\u00eb, duke kapur qendra t\u00eb ndryshme sidomos n\u00eb Departamentin e Ocotepeque, dhe rreth 1600 kilometra katror terren.<\/p>\n Nd\u00ebrkoh\u00eb, FAS vazhdonte aksionet e mb\u00ebshtetjes taktike duke mitraluar p\u00ebrq\u00ebndrimet e trupave hondurase dhe duke ndihmuar Batalionin e XVIII t\u00eb rrethonte Nueva Ocotepeque; gjat\u00eb aksionit nj\u00eb C-47 u d\u00ebmtua r\u00ebnd\u00eb nga nj\u00eb Corsair. Ve\u00e7 k\u00ebsaj, 6 midis Mustang e Corsair me serbator\u00eb shtes\u00eb u shtyn\u00eb deri n\u00eb Tegucigalpa, duke goditur aeroportin, duke shkat\u00ebrruar nj\u00eb gjysm\u00eb dyzine mjetesh t\u00eb vjetra st\u00ebrvitor\u00eb dhe disa infrastruktura, nd\u00ebrsa nj\u00eb bomb\u00eb u l\u00ebshua n\u00eb pallatin presidencial, por nuk shp\u00ebrtheu. M\u00eb 16 korrik, nd\u00ebrsa vazhdonte avancimi salvadoras p\u00ebrgjat\u00eb aksionit verior n\u00eb drejtimin e Santa Rosa de Cop\u00e1n, shtatmadhoria e Hondurasit arkitektoi disa kund\u00ebrsulme: nj\u00ebr\u00ebn n\u00eb jug, p\u00ebr t\u00eb leht\u00ebsuar presionin n\u00eb frontin verior, tjetri me rrug\u00eb ajrore, duke transportuar nj\u00eb batalion p\u00ebrforcimi, nd\u00ebrsa disa avari \u2013 avion\u00ebt e p\u00ebrfshir\u00eb kishin mesatarisht nj\u00eb \u00e7erekshekulli jet\u00eb \u2013 \u00e7onin n\u00eb pezullimin e nj\u00eb operacioni ambicioz aerotransportues salvadoras, i synuar me marrjen e nj\u00eb qyteti n\u00eb liqenin Yojoa.<\/p>\n 17 korriku qe dita kryesore p\u00ebr luft\u00ebn ajrore: fal\u00eb mb\u00ebshtetjes s\u00eb dy P-51, Batalioni i XI i Brigad\u00ebs s\u00eb III (e p\u00ebrforcuar nga nj\u00ebsi t\u00eb Gard\u00ebs Komb\u00ebtare salvadorase) i mundi hondurasit n\u00eb El Amatillo, duke pushtuar k\u00ebshtu Nueva Ocotepeque; por gjuajt\u00ebsit e FAH kund\u00ebrsulmuan dhe Corsair i majorit Fernando Soto Henr\u00edquez (1939 \u2013 2006), asi i \u201cSoccer War\u201d, siguroi fitoren e tij t\u00eb par\u00eb, duke rr\u00ebzuar P-51 e kapitenit Humberto Varela. Po at\u00eb dit\u00eb, edhe nj\u00eb Corsair i FAS rr\u00ebzoi nj\u00eb F4U-4 honduras. Aviacioni salvadoras ishte n\u00eb munges\u00eb karburanti, pjes\u00eb k\u00ebmbimi dhe pilot\u00eb ekspert\u00eb, pra efektet filluan t\u00eb ndjehen: nj\u00eb Mustang u detyrua t\u00eb ulej n\u00eb Guatemal\u00eb (ku i internua) prej munges\u00ebs s\u00eb benzin\u00ebs, nd\u00ebrsa komanda e FAS ishte detyruar t\u00eb pun\u00ebsonte 5 mercenar\u00eb, midis t\u00eb cil\u00ebve amerikan\u00ebt Red Gray e Jerry De Larm: ky i fundit, i paguar nga Nikaragua, kishte rr\u00ebzuar me P-47 e tij nj\u00eb Mustang kostarikas, gjat\u00eb nj\u00eb konflikti kufitar t\u00eb shp\u00ebrthyer n\u00eb janarin e 1955. Ve\u00e7 k\u00ebsaj, sulmet ajrore hondurase e ngadal\u00ebsuan avancimin tok\u00ebsor n\u00eb shum\u00eb pika, me sulme t\u00eb kryera edhe me bbomba vdekjeprur\u00ebse me napalm m\u00eb 17 dhe 18 korrik.<\/p>\n Por 18 korriku qe dita e lavdis\u00eb p\u00ebr majorin Soto. Nd\u00ebrsa Organizata e Shteteve Amerikane (OAS) urdh\u00ebronte nj\u00eb \u201carm\u00ebpushim\u201d q\u00eb refuzohej nga Salvadori (trupat e t\u00eb cilit kishin penetruar n\u00eb territorin honduras p\u00ebr 65 kilometra dhe deri k\u00ebrc\u00ebnonin rrug\u00ebn p\u00ebr Tegucigalpa), n\u00eb nj\u00eb duel t\u00eb shpejt\u00eb ajror n\u00eb qiejt e Hondurasit gjuajt\u00ebsi i komandantit Soto rr\u00ebzoi nj\u00eb Corsair e nj\u00eb Mustang t\u00eb FAS. Ve\u00e7 k\u00ebsaj, m\u00eb 18 iniciativa filloi t\u00eb ndjej\u00eb efektet e kund\u00ebrajror\u00ebve honduras, sidomos n\u00eb jug, ku rimerrej Amatillo.<\/p>\n N\u00eb dit\u00ebt n\u00eb vazhdim mungesa e benzin\u00ebs s\u00eb avion\u00ebve dhe e pjes\u00ebve t\u00eb k\u00ebmbimit i ngadal\u00ebsoi akoma m\u00eb shum\u00eb operacionet ajrore (sidomos t\u00eb FAS), edhe pse luftimet tok\u00ebsore kishin pushuar prej negociatave n\u00eb zhvillim. M\u00eb 27 korrik, n\u00eb tentativ\u00ebn p\u00ebr ta rritur presionin ndaj qeveris\u00eb salvadorase, ushtria e Hondurasit nisi nj\u00eb pofensiv\u00eb ndaj 5 qyteteve kufitare; dy dit\u00eb m\u00eb pas OAS p\u00ebrs\u00ebriste urdh\u00ebrin p\u00ebr Salvadorin q\u00eb t\u00eb t\u00ebrhiqte trupat. Refuzimi salvadoras \u00e7oi n\u00eb nj\u00eb d\u00ebnim p\u00ebr agresionin dhe vendosjen e sanksioneve ekonomike, q\u00eb i nd\u00ebrpren\u00eb furnizimet shum\u00eb t\u00eb \u00e7muara p\u00ebr FAS. Qe kthesa vendimtare: m\u00eb 5 gusht 1969 Salvadori pranonte arm\u00ebpushimin dhe i t\u00ebrhiqte trupat e tij nga nj\u00eb pjes\u00eb e mir\u00eb e territorit t\u00eb pushtuar, anipse f\u00ebrkimet dhe incidentet vazhduan deri n\u00eb qershorin e 1970, kur OAS vendosi nj\u00eb \u201czon\u00eb t\u00eb \u00e7militarizuar\u201d p\u00ebrgjat\u00eb kufijve t\u00eb kontestuara, e kontrolluar nga nja 50 v\u00ebzhgues, m\u00eb pas t\u00eb t\u00ebrhequ pas arritjes s\u00eb nj\u00eb marr\u00ebveshje t\u00eb par\u00eb midis pal\u00ebve m\u00eb 1971. N\u00eb 1976 u regjistruan incidente t\u00eb rinj, por rritje e aktivitetit rebelues t\u00eb brendsh\u00ebm (sidomos n\u00eb Salvador, ku n\u00eb 1977 fillonte lufta civile) dhe presionet nd\u00ebrkomb\u00ebtare \u00e7uan n\u00eb firmosjen n\u00eb 1980 e nj\u00eb marr\u00ebveshjeje p\u00ebrfundimtare dhe n\u00eb aktivizimin e nj\u00eb arbitrazhi n\u00eb Gjykat\u00ebn Nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb Hag\u00ebs, e cila m\u00eb 1992 ka njohur sovranitetin e Hondurasit mbi 75% t\u00eb territoreve t\u00eb kontestuara dhe mbi aksesin n\u00eb gjirin e Fonseca. Por m\u00eb 2002 Salvadori ka v\u00ebr\u00eb rekurs, duke rivendikuar ishullin e Lepujve. P\u00ebr kronik\u00ebn\u2026 futbollistike, n\u00eb Bot\u00ebrorin e zhvilluar n\u00eb Meksik\u00eb m\u00eb 1970, shkou komb\u00ebtarja salvadorase, por q\u00eb u mund n\u00eb t\u00eb treja ndeshjet e grupit.<\/p>\n (nga Storiain.net<\/em>)<\/p>\n P\u00ebrgatiti<\/strong><\/p>\n ARMIN TIRANA<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" \u201cSoccer War\u201d pa t\u00eb kund\u00ebrviheshin El Salvadori dhe Hondurasi, aleat\u00eb kund\u00ebr komunizmit, por rival\u00eb kufitar\u00eb dhe n\u00eb fush\u00ebn e futbollit. N\u00eb origjin\u00ebn e konfliktit eksodi n\u00eb Honduras i 300000 campesions salvadoras, pasuar nga trazira gjat\u00eb n\u00eb ndeshjeje futbolli midis komb\u00ebtareve dhe pastaj ndodhi lufta. Shkelmi i fillimit Pak m\u00eb shum\u00eb se gjysm\u00eb shekulli m\u00eb par\u00eb, …<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":32218,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[42],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/32217"}],"collection":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=32217"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/32217\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/32218"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=32217"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=32217"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=32217"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}