{"id":31501,"date":"2022-12-13T10:49:35","date_gmt":"2022-12-13T10:49:35","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=31501"},"modified":"2022-12-13T10:49:35","modified_gmt":"2022-12-13T10:49:35","slug":"ekspertja-amerikane-rusia-me-plan-te-pershkallezimit-te-konfliktit-kosove-serbi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/2022\/12\/13\/ekspertja-amerikane-rusia-me-plan-te-pershkallezimit-te-konfliktit-kosove-serbi\/","title":{"rendered":"Ekspertja amerikane: Rusia me plan t\u00eb p\u00ebrshkall\u00ebzimit t\u00eb konfliktit Kosov\u00eb-Serbi"},"content":{"rendered":"<p>Situata n\u00eb Veri t\u00eb Kosov\u00ebs, p\u00ebr dallim nga her\u00ebt tjera, \u00ebsht\u00eb m\u00eb serioze dhe mund t\u00eb p\u00ebrshkall\u00ebzohet p\u00ebr shkak t\u00eb provokimeve shtes\u00eb, si nga Beogradi, ashtu edhe nga ndikimi rus. K\u00ebshtu thot\u00eb Ivana Stradner, bashk\u00ebpun\u00ebtore shkencore n\u00eb Fondacionin p\u00ebr Mbrojtjen e Demokracis\u00eb n\u00eb Uashington.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb intervist\u00eb p\u00ebr Radion Evropa e Lir\u00eb, ajo thot\u00eb se NATO-ja duhet t\u00eb p\u00ebrdor\u00eb retorik\u00ebn q\u00eb do t\u2019ia b\u00ebj\u00eb t\u00eb ditur Serbis\u00eb dhe Rusis\u00eb se \u201cnuk \u00ebsht\u00eb lod\u00ebr\u201d.<\/p>\n<p>\u201cRusis\u00eb, p\u00ebr ta destabilizuar Per\u00ebndimin, nuk i duhet q\u00eb t\u2019i shtyj\u00eb tanket n\u00eb Uashington ose Bruksel, por i mjafton q\u00eb t\u00eb krijoj\u00eb vatra t\u00eb reja, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb pesha e p\u00ebrqendrimit t\u00eb zhvendoset plot\u00ebsisht n\u00eb veprimet tjera. Dhe, k\u00ebtu nuk b\u00ebhet fjal\u00eb vet\u00ebm p\u00ebr Kosov\u00ebn\u201d, thot\u00eb Stradner.<\/p>\n<p>Si\u00e7 thekson ajo, \u201cRusis\u00eb i konvenon konflikti n\u00eb Ballkan\u201d dhe aty po zhvillon luft\u00eb hibride.<\/p>\n<p>Stradner thot\u00eb se Rusia kurr\u00eb nuk ka investuar vet\u00ebm n\u00eb nj\u00eb parti ose n\u00eb nj\u00eb njeri dhe ngjash\u00ebm ka ndodhur edhe n\u00eb Serbi.<\/p>\n<p>\u201cAjo ndikon n\u00eb pushtetin aktual, n\u00eb SNS-n\u00eb [Partin\u00eb Progresive Serbe t\u00eb Aleksandar Vu\u00e7i\u00e7it] dhe gjithashtu edhe n\u00eb opozit\u00ebn, e cila mjaft shpesh i shpreh qart\u00eb q\u00ebndrimet e saj ruse\u201d.<\/p>\n<p>P\u00ebrshkall\u00ebzimi i konfliktit, sipas saj, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga strategjit\u00eb ushtarake t\u00eb Rusis\u00eb, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb veten ta vendos\u00eb si nd\u00ebrmjet\u00ebsues. Kjo po ndodh edhe n\u00eb rastin e Kosov\u00ebs, vler\u00ebson Stradner.<\/p>\n<p>\u201cRusia, si nd\u00ebrmjet\u00ebsuese, nuk do t\u00eb jet\u00eb e pranueshme p\u00ebr Kosov\u00ebn. Por, ajo d\u00ebshiron q\u00eb t\u00eb vendoset si nd\u00ebrmjet\u00ebsuese, q\u00eb s\u00eb bashku me Amerik\u00ebn dhe Bashkimin Evropian, t\u00eb provoj\u00eb ta zgjidh\u00eb k\u00ebt\u00eb konflikt, gj\u00eb q\u00eb sigurisht se nuk do t\u00eb ndodh\u00eb\u201d.<\/p>\n<p>Ajo thekson se i ashtuquajturi plan franko-gjerman p\u00ebr normalizimin e marr\u00ebdh\u00ebnieve Kosov\u00eb-Serbi, \u00ebsht\u00eb i v\u00ebshtir\u00eb p\u00ebr Serbin\u00eb dhe presidenti serb, Aleksandar Vu\u00e7i\u00e7, nuk do ta pranoj\u00eb.<\/p>\n<p><strong>P\u00ebrshkall\u00ebzimi m\u00eb i madh i situat\u00ebs<\/strong><\/p>\n<p><strong>Radio Evropa e Lir\u00eb:\u00a0Zonja Stradner, dit\u00ebve t\u00eb fundit, jemi d\u00ebshmitar\u00eb t\u00eb rritjes s\u00eb tensioneve nd\u00ebrmjet Kosov\u00ebs dhe Serbis\u00eb p\u00ebr shkak t\u00eb situat\u00ebs n\u00eb veri t\u00eb Kosov\u00ebs. Sa t\u00eb rrezikshme e shihni k\u00ebt\u00eb situat\u00eb?<\/strong><\/p>\n<p><strong>Ivana Stradner:\u00a0<\/strong>P\u00ebr dallim nga her\u00ebt tjera, po shoh presion mjaft t\u00eb madh t\u00eb Rusis\u00eb, q\u00eb po e minon situat\u00ebn konkrete. Un\u00eb mendoj se, megjithat\u00eb, n\u00eb k\u00ebt\u00eb moment nuk duhet nxituar dhe t\u00eb flitet p\u00ebr luft\u00eb. Por, gjithashtu, mendoj q\u00eb k\u00ebt\u00eb situat\u00eb duhet par\u00eb me seriozitet, sepse p\u00ebr dallim nga her\u00ebt tjera, kur ishte \u2018p\u00ebrshkall\u00ebzoje situat\u00ebn p\u00ebr ta shtensionuar\u2019, mendoj se tash duhet pritur fundin e jav\u00ebs dhe t\u00eb shohim se si do t\u00eb zhvillohet takimi me Shtetet e Bashkuara t\u00eb Amerik\u00ebs dhe Bashkimin Evropian dhe n\u00eb \u00e7far\u00eb drejtimi. K\u00ebshtu q\u00eb nj\u00eb prognoz\u00eb m\u00eb t\u00eb sakt\u00eb mund ta kemi pas t\u00eb enjtes.<\/p>\n<p><strong>Radio Evropa e Lir\u00eb:\u00a0Dit\u00ebve t\u00eb fundit ka pasur sulme ndaj pjes\u00ebtar\u00ebve t\u00eb EULEX-it dhe t\u00eb Policis\u00eb s\u00eb Kosov\u00ebs. N\u00eb fakt, nj\u00eb polic \u00ebsht\u00eb l\u00ebnduar me arm\u00eb zjarri. Serb\u00ebt kan\u00eb vendosur barrikada n\u00eb disa rrug\u00eb n\u00eb veri, nd\u00ebrkaq persona t\u00eb caktuar jan\u00eb par\u00eb duke qarkulluar t\u00eb maskuar dhe t\u00eb armatosur. Sa \u00ebsht\u00eb reale mund\u00ebsia e nj\u00eb p\u00ebrplasjeje apo konflikti t\u00eb armatosur n\u00eb veri t\u00eb Kosov\u00ebs? Kemi lexuar se edhe ambasadori rus n\u00eb Serbi ka th\u00ebn\u00eb se situata rreth Kosov\u00ebs \u00ebsht\u00eb mjaft e rrezikshme dhe mund t\u00eb arrihet deri te konflikti.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Ivana Stradner:\u00a0<\/strong>Pik\u00ebrisht ashtu. Si\u00e7 thash\u00eb, ky \u00ebsht\u00eb nj\u00eb p\u00ebrshkall\u00ebzim shum\u00eb m\u00eb i madh sesa her\u00ebve t\u00eb kaluara. Prandaj, duhet kushtuar v\u00ebmendje t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb ndaj t\u00eb gjitha k\u00ebtyre detajeve. Pajtohem kur fol\u00ebt p\u00ebr ambasadorin (rus n\u00eb Beograd, Aleksandar Bocan-Kharchenko), i cili vuri n\u00eb dukje pik\u00ebpamjet e tij. Kjo \u00ebsht\u00eb pik\u00ebrisht ajo q\u00eb un\u00eb po p\u00ebrpiqem t\u00eb v\u00eb n\u00eb dukje, se kur krahasohen her\u00ebt e kaluara, p\u00ebrshkall\u00ebzimet nuk kan\u00eb qen\u00eb kaq t\u00eb m\u00ebdha.<\/p>\n<p><strong>Radio Evropa e Lir\u00eb:\u00a0Megjithat\u00eb, m\u00eb her\u00ebt nuk e kemi d\u00ebgjuar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb kaq konkrete ambasadorin rus sesa tash\u2026<\/strong><\/p>\n<p><strong>Ivana Stradner:<\/strong>\u00a0Absolutisht. Un\u00eb, si dikush q\u00eb i p\u00ebrcjell mediat ruse dhe ndikimin rus n\u00eb Ballkan, nj\u00eb retorik\u00eb t\u00eb till\u00eb nuk e kam d\u00ebgjuar m\u00eb her\u00ebt. Madje, her\u00ebve t\u00eb kaluara, hapur kan\u00eb th\u00ebn\u00eb se si ky \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm provokim, se ky \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm blof dhe se nuk do t\u00eb ket\u00eb fare konflikt. K\u00ebsaj here, Telegrami rus v\u00ebrtet ka vluar dhe n\u00eb t\u00eb gjitha an\u00ebt flet p\u00ebr mund\u00ebsin\u00eb e konfliktit. \u00cbsht\u00eb interesante q\u00eb ata nuk jan\u00eb vet\u00ebm troll-\u00eb dhe bot-\u00eb (profile t\u00eb rrejshme) t\u00eb thjesht\u00eb, por jan\u00eb, n\u00ebse mund t\u00eb them, kanale serioze ruse, p\u00ebrfshir\u00eb edhe Konstantin Malofeyev (oligark rus), i cili ka deklaruar se ai q\u00ebndron n\u00eb krah t\u00eb Serbis\u00eb, q\u00ebndron n\u00eb krah t\u00eb Vu\u00e7i\u00e7it, q\u00eb ata (serb\u00ebt) t\u00eb jen\u00eb t\u00eb q\u00ebndruesh\u00ebm, se rus\u00ebt jan\u00eb k\u00ebtu dhe se Kosova \u00ebsht\u00eb Serbi. Ai e ka th\u00ebn\u00eb k\u00ebt\u00eb hapur.<\/p>\n<p>T\u00eb mos flas p\u00ebr disa faqe t\u00eb tjera t\u00eb internetit q\u00eb jan\u00eb t\u00eb lidhura me grupin Wagner, q\u00ebhapur b\u00ebjn\u00eb thirrje p\u00ebr konflikt. Gjithashtu, ato flasin se si Serbia dhe autoritetet serbe nuk jan\u00eb mjaftuesh\u00ebm me orientim patriotik dhe se duhet t\u00eb jen\u00eb shum\u00eb m\u00eb t\u00eb ashpra p\u00ebr t\u00eb mbrojtur Kosov\u00ebn. Pik\u00ebrisht kjo \u00ebsht\u00eb arsyeja se pse un\u00eb jam e brengosur se kjo situat\u00eb mund t\u00eb p\u00ebrshkall\u00ebzohet p\u00ebr shkak t\u00eb provokimeve shtes\u00eb, si nga Beogradi, ashtu edhe nga ndikimi i jasht\u00ebm.<\/p>\n<p><strong>NATO-ja \u201cnuk \u00ebsht\u00eb lod\u00ebr\u201d<\/strong><\/p>\n<p><strong>Radio Evropa e Lir\u00eb:\u00a0Autoritetet e Kosov\u00ebs e kan\u00eb rritur pranin\u00eb policore n\u00eb veri t\u00eb vendit. Serbia po e sheh k\u00ebt\u00eb si k\u00ebrc\u00ebnim p\u00ebr komunitetin serb q\u00eb jeton atje. Ajo ka th\u00ebn\u00eb se do t\u00eb k\u00ebrkoj\u00eb nga KFOR-i q\u00eb t\u00eb kthej\u00eb rreth 1.000 pjes\u00ebtar\u00eb t\u00eb forcave serbe n\u00eb Kosov\u00eb. N\u00eb fakt, \u00e7far\u00eb n\u00ebnkuptojn\u00eb k\u00ebto nisma q\u00eb vijn\u00eb nga Serbia?<\/strong><\/p>\n<p><strong>Ivana Stradner:<\/strong>\u00a0Edhe her\u00ebn e kaluar KFOR-i ka th\u00ebn\u00eb hapur q\u00eb NATO-ja do t\u00eb reagoj\u00eb n\u00eb rast t\u00eb \u00e7far\u00ebdo konflikti. Un\u00eb mendoj q\u00eb ky \u00ebsht\u00eb nj\u00eb hap n\u00eb drejtimin e duhur dhe k\u00ebt\u00eb her\u00eb, absolutisht, duhet t\u00eb p\u00ebrdor\u00eb retorik\u00ebn e nj\u00ebjt\u00eb, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb tregoj\u00eb se NATO-ja nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb lod\u00ebr.<\/p>\n<p>N\u00eb fakt, Rusia pik\u00ebrisht d\u00ebshiron ta d\u00ebshmoj\u00eb q\u00eb p\u00ebrmes provokimeve t\u00eb nxis\u00eb NATO-n dhe t\u00eb tregoj\u00eb se NATO-ja po b\u00ebn blof. N\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr, kjo q\u00eb ju e p\u00ebrmend\u00ebt lidhur me KFOR-in dhe p\u00ebr Serbin\u00eb, e cila po k\u00ebrkon q\u00eb t\u00eb d\u00ebrgoj\u00eb ushtrin\u00eb (n\u00eb Kosov\u00eb), un\u00eb nuk e di se si do t\u00eb reagoj\u00eb KFOR-i.<\/p>\n<p>Por, kjo nuk \u00ebsht\u00eb aq e r\u00ebnd\u00ebsishme aq sa \u00ebsht\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme q\u00eb presidenti (i Serbis\u00eb, Aleksandar) Vu\u00e7i\u00e7 ta ket\u00eb alibin\u00eb para qytetar\u00ebve t\u00eb saj dhe t\u00eb thot\u00eb \u2018un\u00eb dhash\u00eb gjith\u00e7ka nga vetja, un\u00eb i provova t\u00eb gjitha\u2019. Ky vendim i Vu\u00e7i\u00e7it ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb me at\u00eb q\u00eb topin ta hedh\u00eb n\u00eb terrenin e NATO-s, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb NATO-ja t\u00eb reagoj\u00eb dhe t\u00eb jet\u00eb n\u00eb defanziv\u00eb, nd\u00ebrkaq q\u00eb presidenti Vu\u00e7i\u00e7 t\u00eb ket\u00eb alibi dhe t\u00eb thot\u00eb \u2018un\u00eb i provova t\u00eb gjitha, por nuk pati sukses\u2019. K\u00ebt\u00eb situat\u00eb duhet ta shohim nga disa k\u00ebnde. Pra, t\u00eb shohim se cila porosi po i d\u00ebrgohet popullit serb, cila porosi po i d\u00ebrgohet Per\u00ebndimit dhe cila Rusis\u00eb.<\/p>\n<p>Aktualisht, n\u00ebse e shikojm\u00eb mir\u00eb se cilat porosi po shkojn\u00eb nga Beogradi, nga nj\u00ebra an\u00eb po shkon porosia q\u00eb \u2018un\u00eb po b\u00ebj gjith\u00e7ka p\u00ebr t\u2019u ruajtur paqja\u2019. Nd\u00ebrkaq, n\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr, shkon porosia \u2018ne po e d\u00ebrgojm\u00eb ushtrin\u00eb (n\u00eb Kosov\u00eb)\u2019. Pra, jan\u00eb porosi t\u00eb ndryshme p\u00ebr grupe t\u00eb ndryshme.<\/p>\n<p><strong>Rusis\u00eb \u201ci konvenon krijimi i vatrave t\u00eb reja\u201d<\/strong><\/p>\n<p><strong>Radio Evropa e Lir\u00eb:\u00a0Megjithat\u00eb, autoritetet serbe kan\u00eb theksuar q\u00eb pala e Kosov\u00ebs po p\u00ebrpiqet q\u00eb ta pastroj\u00eb veriun nga serb\u00ebt. Autoritetet n\u00eb Kosov\u00eb kan\u00eb vler\u00ebsuar se veprimet e Serbis\u00eb kan\u00eb p\u00ebr q\u00ebllim destabilizimin dhe ndarjen de-facto t\u00eb shtetit t\u00eb Kosov\u00ebs dhe se k\u00ebto veprime kan\u00eb si prapavij\u00eb gjeopolitike ndikimin rus. A kan\u00eb baz\u00eb reale k\u00ebto vler\u00ebsime?<\/strong><\/p>\n<p><strong>Ivana Stradner:<\/strong>\u00a0Un\u00eb kam shikuar se \u00e7far\u00eb kan\u00eb publikuar gazetat serbe lidhur me k\u00ebt\u00eb tem\u00eb. Nuk isha e befasuar, sepse ishte pik\u00ebrisht retorika agresive, e cila po zgjat tash e disa jav\u00eb, e mbase edhe me muaj. Pajtohem me ju q\u00eb k\u00ebtu ka jasht\u00ebzakonisht shum\u00eb ndikim rus. Nd\u00ebrkaq, p\u00ebr t\u00eb gjetur shkakun, duhet t\u00eb pyesim veten se pse Rusis\u00eb i konvenon konflikti n\u00eb Ballkan.<\/p>\n<p>N\u00eb nj\u00eb an\u00eb, n\u00ebse e shikoni Rusin\u00eb, ajo e ka shfryt\u00ebzuar Kosov\u00ebn si precedent p\u00ebr t\u00eb arsyetuar intervenimin e saj n\u00eb Ukrain\u00eb. K\u00ebt\u00eb nuk e ka b\u00ebr\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb her\u00eb, por disa her\u00eb, p\u00ebr arsyetime t\u00eb ndryshme. Por, ekziston di\u00e7ka gjeopolitike q\u00eb \u00ebsht\u00eb shum\u00eb m\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme. Marr\u00eb parasysh q\u00eb Rusia po humb\u00eb n\u00eb Ukrain\u00eb, sepse mund\u00ebsit\u00eb e saj ushtarake jan\u00eb gjithnj\u00eb e m\u00eb t\u00eb dob\u00ebta, kjo nuk \u00ebsht\u00eb edhe aq e r\u00ebnd\u00ebsishme, sepse doktrina e saj ushtarake \u00ebsht\u00eb e bazuar n\u00eb luft\u00ebn hibride.<\/p>\n<p>Rusis\u00eb, p\u00ebr ta destabilizuar Per\u00ebndimin, nuk i duhet q\u00eb t\u2019i shtyj\u00eb tanket n\u00eb Uashington ose Bruksel, por i mjafton q\u00eb t\u00eb krijoj\u00eb vatra t\u00eb reja, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb pesha e p\u00ebrqendrimit t\u00eb zhvendoset plot\u00ebsisht n\u00eb veprime tjera. Dhe, k\u00ebtu nuk b\u00ebhet fjal\u00eb vet\u00ebm p\u00ebr Kosov\u00ebn. Shikoni se \u00e7far\u00eb po ndodh me Azerbajxhanin dhe Armenin\u00eb, shikoni kriz\u00ebn ekzistuese n\u00eb Afrik\u00eb q\u00eb ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb me ushqimin dhe destabilizimin shtes\u00eb q\u00eb mund t\u00eb p\u00ebrhapet si kriz\u00eb e refugjat\u00ebve n\u00eb Evrop\u00eb. Shikoni se \u00e7far\u00eb po ndodh me propagand\u00ebn q\u00eb ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb me gazin. K\u00ebshtu q\u00eb kjo \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb pjes\u00eb e strategjis\u00eb shum\u00eb m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb Mosk\u00ebs se sa ajo q\u00eb nd\u00ebrlidhet vet\u00ebm me Kosov\u00ebn. Duhet shikuar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb kulistike. Se a e do t\u2019i ndihmoj\u00eb Moska Serbis\u00eb \u2013 n\u00eb kuptimin q\u00eb t\u00eb d\u00ebrgoj\u00eb tanke ose arm\u00eb shtes\u00eb n\u00eb Beograd \u2013 kjo nuk \u00ebsht\u00eb e mundur n\u00eb k\u00ebt\u00eb moment.<\/p>\n<p>Por, s\u00ebrish them se kjo nuk \u00ebsht\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme, sepse Rusia s\u00eb fundmi ka hapur makinerin\u00eb e saj propaganduese, si\u00e7 \u00ebsht\u00eb RT-ja (Rusia Today), ka hapur Sputnikun, q\u00eb tashm\u00eb punon, ekziston Qendra Wagner q\u00eb \u00ebsht\u00eb e hapur. K\u00ebshtu q\u00eb, e gjith\u00eb kjo i kontribuon nj\u00eb intensiteti t\u00eb ri t\u00eb luft\u00ebs hibride n\u00eb Ballkan. Se a do t\u00eb jet\u00eb ky nj\u00eb konflikt serioz ose jo, k\u00ebt\u00eb nuk mund ta them n\u00eb k\u00ebt\u00eb moment. Por, mund t\u00eb them me siguri se ky \u00ebsht\u00eb vazhdim i luft\u00ebs serioze informative dhe luft\u00ebs hibride, e cila sh\u00ebrben p\u00ebr destabilizimin e pjes\u00ebs tjet\u00ebr t\u00eb Evrop\u00ebs.<\/p>\n<p><strong>Prania konkrete ruse n\u00eb veri t\u00eb Kosov\u00ebs<\/strong><\/p>\n<p><strong>Radio Evropa e Lir\u00eb:\u00a0A keni v\u00ebn\u00eb re, a \u00ebsht\u00eb i pranish\u00ebm ndikimi rus konkret n\u00eb zhvillimet n\u00eb veri t\u00eb Kosov\u00ebs?<\/strong><\/p>\n<p><strong>Ivana Stradner:\u00a0<\/strong>Absolutisht. N\u00ebse e shikoni grupin Wagner dhe \u00e7far\u00eb mesazhesh d\u00ebrgojn\u00eb kanalet e tij n\u00eb Telegram, kjo \u00ebsht\u00eb d\u00ebshmi absolute e luft\u00ebs s\u00eb tyre informative. T\u00eb mos flasim p\u00ebr qendr\u00ebn e tyre n\u00eb Nish dhe aktivitetet q\u00eb kan\u00eb aty. T\u00eb mos flasim p\u00ebr d\u00ebrgesat e arm\u00ebve (p\u00ebr Serbin\u00eb) viteve t\u00eb fundit. Si\u00e7 thash\u00eb, (Konstantin) Molofeyev deklaroi (m\u00eb 12 dhjetor) q\u00eb serb\u00ebt dhe Vu\u00e7i\u00e7 t\u00eb q\u00ebndrojn\u00eb dhe se rus\u00ebt do t\u00eb b\u00ebjn\u00eb gjith\u00e7ka q\u00eb t\u2019i ndihmojn\u00eb. K\u00ebshtu q\u00eb, tensionet shtes\u00eb t\u00eb cilat i nxisin ata, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb sinjal i madh p\u00ebr destabilizim. T\u00eb mos flas q\u00eb edhe vet\u00eb ambasadori i Rusis\u00eb n\u00eb Serbi tha hapur q\u00eb ky \u00ebsht\u00eb nj\u00eb hap drejt konfliktit t\u00eb armatosur.<\/p>\n<p><strong>Rusia me ndikim n\u00eb pushtetin dhe opozit\u00ebn serbe<\/strong><\/p>\n<p><strong>Radio Evropa e Lir\u00eb:\u00a0\u00c7far\u00eb \u00ebsht\u00eb ndikimi rus n\u00eb raportet brenda vet\u00eb autoriteteve n\u00eb Serbi dhe sa ato m\u00eb pas reflektojn\u00eb n\u00eb zhvillimet rajonale?<\/strong><\/p>\n<p><strong>Ivana Stradner:<\/strong>\u00a0Rusia kurr\u00eb nuk ka investuar vet\u00ebm n\u00eb nj\u00eb parti ose n\u00eb nj\u00eb njeri. K\u00ebshtu ndodh edhe n\u00eb Serbi. Ajo ndikon n\u00eb pushtetin aktual, n\u00eb SNS-n\u00eb (Partin\u00eb Progresive Serbe t\u00eb Aleksandar Vu\u00e7i\u00e7it) dhe gjithashtu edhe n\u00eb opozit\u00ebn, e cila mjaft shpesh i shpreh qart\u00eb q\u00ebndrimet e saj ruse. Ju mund ta shikoni q\u00eb pik\u00ebrisht (Aleksandar) Vulin \u00ebsht\u00eb zgjedhur drejtor i BIA-s (Agjencia e Siguris\u00eb dhe Informacionit e Serbis\u00eb). T\u00eb mos flasim p\u00ebr marr\u00ebdh\u00ebnien e tij me Rusin\u00eb dhe p\u00ebr dokumentet q\u00eb ia dha (sekretarit t\u00eb K\u00ebshillit rus t\u00eb Siguris\u00eb, Nikola) Patrushevit, duke e vendosur n\u00eb situat\u00eb tejet t\u00eb palakmueshme opozit\u00ebn n\u00eb Rusi, para disa muajsh. E gjith\u00eb kjo flet se sa \u00ebsht\u00eb e madhe kjo dhe sa gjat\u00eb po ndodh.<\/p>\n<p>Tash, p\u00ebr shkak t\u00eb luft\u00ebs n\u00eb Ukrain\u00eb, mjaft njer\u00ebz kan\u00eb nisur t\u2019i kushtojn\u00eb v\u00ebmendje asaj q\u00eb po ndodh n\u00eb Ballkan. Por, kjo nuk \u00ebsht\u00eb asgj\u00eb e re. Kjo po zgjat tashm\u00eb me vjet t\u00eb t\u00ebra. Investimet e tyre (rus\u00ebve) n\u00eb media, n\u00eb sektorin e energjetik\u00ebs, n\u00eb sport, jan\u00eb t\u00eb gjitha ato q\u00eb ata kan\u00eb b\u00ebr\u00eb viteve t\u00eb fundit \u2013 mund t\u00eb them q\u00eb nga viti 2014 e k\u00ebndej.<\/p>\n<p><strong>Radio Evropa e Lir\u00eb:\u00a0Q\u00eb ta kemi t\u00eb qart\u00eb, \u00e7far\u00eb i ka ofruar Vulini Rusis\u00eb?<\/strong><\/p>\n<p><strong>Ivana Stradner:<\/strong>\u00a0Opozita e Rusis\u00eb ka pasur nj\u00eb mbledhje n\u00eb Beograd. Transkriptet nga ajo mbledhje, Vulini ia dor\u00ebzoi Patrushevit kur \u00ebsht\u00eb takuar me t\u00eb. Kjo ka ndodhur para disa muajsh.<\/p>\n<p><strong>Rusia d\u00ebshiron rolin e nd\u00ebrmjet\u00ebsueses<\/strong><\/p>\n<p><strong>Radio Evropa e Lir\u00eb:\u00a0Kremlini, p\u00ebrmes z\u00ebdh\u00ebn\u00ebses s\u00eb Ministris\u00eb ruse t\u00eb Pun\u00ebve t\u00eb Jashtme, Maria Zakharova, m\u00eb 12 dhjetor, ka b\u00ebr\u00eb thirrje p\u00ebr zgjidhje diplomatike t\u00eb tensioneve n\u00eb veri t\u00eb Kosov\u00ebs. Megjithat\u00eb, Zakharova ka th\u00ebn\u00eb se Moska do t\u00eb vazhdoj\u00eb t\u00eb ndihmoj\u00eb Beogradin, si\u00e7 ka th\u00ebn\u00eb, p\u00ebr t\u00eb mbrojtur interesat legjitime nacionale p\u00ebr sa i p\u00ebrket Kosov\u00ebs. A mendoni se ekziston zgjidhja diplomatike n\u00eb qoft\u00eb se Moska vazhdon t\u00eb ndihmoj\u00eb Beogradin?<\/strong><\/p>\n<p><strong>Ivana Stradner:<\/strong>\u00a0Nj\u00eb nga strategjit\u00eb ushtarake t\u00eb Rusis\u00eb \u00ebsht\u00eb pik\u00ebrisht p\u00ebrshkall\u00ebzimi i konfliktit, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb veten ta vendos\u00eb si nd\u00ebrmjet\u00ebsuese. K\u00ebt\u00eb kemi rastin t\u00eb shohim n\u00eb rajonin e atjesh\u00ebm. Mund ta marrim si shembull konfliktin nd\u00ebrmjet Azerbajxhanit dhe Armenis\u00eb, si nj\u00eb prej strategjive. Hyrja e Rusis\u00eb si nd\u00ebrmjet\u00ebsuese, n\u00eb \u00e7far\u00ebdo momenti, nuk do t\u00eb jet\u00eb e pranueshme p\u00ebr Kosov\u00ebn. Por, ajo d\u00ebshiron q\u00eb t\u00eb vendoset si nd\u00ebrmjet\u00ebsuese, q\u00eb s\u00eb bashku me Amerik\u00ebn dhe Bashkimin Evropian, t\u00eb provoj\u00eb ta zgjidh\u00eb k\u00ebt\u00eb konflikt, gj\u00eb q\u00eb sigurisht se nuk do t\u00eb ndodh\u00eb. Kjo nuk do t\u00eb jet\u00eb e pranueshme as p\u00ebr Beogradin. Ja edhe (z\u00ebdh\u00ebn\u00ebsi i Kremlinit, Dmitry) Peskov tha hapur se Vu\u00e7i\u00e7i nuk ka k\u00ebrkuar ndihm\u00eb nga Rusia.<\/p>\n<p><strong>A do ta pranoj\u00eb Serbia planin-franko-gjerman?<\/strong><\/p>\n<p><strong>Radio Evropa e Lir\u00eb:\u00a0Tensionet n\u00eb veri t\u00eb Kosov\u00ebs, por edhe nd\u00ebrmjet Kosov\u00ebs dhe Serbis\u00eb, jan\u00eb ngritur duksh\u00ebm pik\u00ebrisht n\u00eb koh\u00ebn kur Bashkimi Evropian ua ka dor\u00ebzuar autoriteteve n\u00eb Kosov\u00eb dhe atyre n\u00eb Serbi tekstin e p\u00ebrdit\u00ebsuar t\u00eb t\u00eb ashtuquajturit plan franko-gjerman p\u00ebr normalizimin e marr\u00ebdh\u00ebnieve. A i shihni k\u00ebto dy zhvillime si t\u00eb nd\u00ebrlidhura?<\/strong><\/p>\n<p><strong>Ivana Stradner:\u00a0<\/strong>Un\u00eb nuk mund ta gjej nj\u00eb kozalitet (shkak-pasoj\u00eb) konkret n\u00eb k\u00ebt\u00eb dhe se a e ka sjell\u00eb k\u00ebt\u00eb situat\u00eb konkretisht plani franko-gjerman. Un\u00eb k\u00ebt\u00eb situat\u00eb e shoh si proces t\u00eb vazhduesh\u00ebm, sepse k\u00ebshtu mund t\u00eb themi se ka qen\u00eb edhe propozimi paraprak.<\/p>\n<p>\u00c7do her\u00eb kur jemi para takimeve t\u00eb Bashkimit Evropian ose Shteteve t\u00eb Bashkuara t\u00eb Amerik\u00ebs, ndodh di\u00e7ka q\u00eb ndikon n\u00eb p\u00ebrshkall\u00ebzim. Por, sidoqoft\u00eb, un\u00eb kam lexuar p\u00ebr planin konkret. \u00cbsht\u00eb mjaft interesant, sepse thot\u00eb q\u00eb Kosova dhe Serbia duhet ta gjejn\u00eb zgjidhjen ekskluzivisht me mjete paq\u00ebsore dhe t\u00eb p\u00ebrmbahen nga k\u00ebrc\u00ebnimet dhe \u00e7far\u00ebdo p\u00ebrdorimi i dhun\u00ebs. K\u00ebto jan\u00eb gj\u00ebra mjaft t\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsuara, por ajo q\u00eb \u00ebsht\u00eb interesante nd\u00ebrlidhet me hyrjen (e Kosov\u00ebs) n\u00eb organizata nd\u00ebrkomb\u00ebtare. Natyrisht, n\u00eb k\u00ebt\u00eb moment, p\u00ebr Serbin\u00eb kjo \u00ebsht\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb dhe nuk do t\u00eb pranoj\u00eb, gj\u00eb p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn ka folur edhe presidenti Vu\u00e7i\u00e7. Ai ka shtuar, po ashtu, se Serbia nuk do t\u00eb posht\u00ebrohet dhe nuk do t\u00eb detyrohet q\u00eb ta njoh\u00eb Kosov\u00ebn formalisht. Por, n\u00eb at\u00eb moment, ai gjithashtu ka th\u00ebn\u00eb se duhet gjetur nj\u00eb zgjidhje, sepse Serbia \u00ebsht\u00eb n\u00eb rrug\u00ebn evropiane.<\/p>\n<p>Mua m\u00eb duhet t\u00eb them se Serbia \u00ebsht\u00eb n\u00eb rrug\u00ebn evropiane, por nuk jam aq e sigurt q\u00eb q\u00ebllimi i saj \u00ebsht\u00eb vet\u00eb hyrja n\u00eb Bashkimin Evropian, p\u00ebr shkak se autoriteteve aktuale m\u00eb shum\u00eb u konvenojn\u00eb grantet dhe ndihma shtes\u00eb ekonomike p\u00ebr Serbin\u00eb sesa vet\u00eb hyrja n\u00eb BE. Kjo p\u00ebr shkak se hyrja n\u00eb BE do t\u00eb n\u00ebnkuptonte p\u00ebrshtatjen n\u00eb institucionet e sundimit t\u00eb ligjit. Thjesht, n\u00eb regjimin hibrid, t\u00eb cilin e ka aktualisht Serbia, di\u00e7ka e till\u00eb nuk do t\u00eb ishte e mjaftueshme.<\/p>\n<p>T\u2019i kthehem konkretisht tem\u00ebs s\u00eb planit franko-gjerman. Ne do t\u00eb shohim se si do t\u00eb zhvillohet situata pas takimit me Bashkimin Evropian. Por, un\u00eb nuk e besoj q\u00eb p\u00ebr Serbin\u00eb do t\u00eb jet\u00eb e pranueshme aq leht\u00eb q\u00eb t\u00eb mb\u00ebshtes\u00eb hyrjen e plot\u00eb t\u00eb Kosov\u00ebs n\u00eb organizatat nd\u00ebrkomb\u00ebtare, p\u00ebrfshir\u00eb edhe Kombet e Bashkuara, sepse kjo do t\u00eb n\u00ebnkuptonte njohjen e Kosov\u00ebs n\u00eb k\u00ebt\u00eb moment. Kjo nuk i konvenon Serbis\u00eb dhe as Rusis\u00eb. Bashkimi Evropian duhet ta kuptoj\u00eb q\u00eb Serbis\u00eb duhet t\u2019i vihen disa kufij. Pra, ndihma m\u00eb e pakt\u00eb financiare apo masa t\u00eb tjera shtes\u00eb. Serbia ende nuk i ka vendosur sanksione Rusis\u00eb. Pra, nuk \u00ebsht\u00eb e mjaftueshme q\u00eb Bashkimi Evropian vet\u00ebm t\u00eb nis\u00eb nj\u00eb plan t\u00eb till\u00eb dhe t\u00eb mendoj\u00eb se \u00e7\u00ebshtja do t\u00eb zgjidhet. Vet\u00ebm t\u2019ua p\u00ebrkujtoj se para disa jav\u00ebsh (kryediplomati i Bashkimit Evropian, Josep) Borrell tha hapur se shpreson q\u00eb ky \u00ebsht\u00eb fundi i situatave intensive nd\u00ebrmjet Kosov\u00ebs dhe Serbis\u00eb. Nuk kan\u00eb kaluar as disa jav\u00eb dhe ja, tashm\u00eb jemi, si\u00e7 ka th\u00ebn\u00eb ambasadori rus, buz\u00eb konfliktit.\/REL\/<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Situata n\u00eb Veri t\u00eb Kosov\u00ebs, p\u00ebr dallim nga her\u00ebt tjera, \u00ebsht\u00eb m\u00eb serioze dhe mund t\u00eb p\u00ebrshkall\u00ebzohet p\u00ebr shkak t\u00eb provokimeve shtes\u00eb, si nga Beogradi, ashtu edhe nga ndikimi rus. K\u00ebshtu thot\u00eb Ivana Stradner, bashk\u00ebpun\u00ebtore shkencore n\u00eb Fondacionin p\u00ebr Mbrojtjen e Demokracis\u00eb n\u00eb Uashington. N\u00eb k\u00ebt\u00eb intervist\u00eb p\u00ebr Radion Evropa e Lir\u00eb, ajo thot\u00eb se &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":31502,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[38],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/31501"}],"collection":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=31501"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/31501\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/31502"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=31501"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=31501"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=31501"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}