Feliks Edmundovi\u00e7 Xherxhinskij, themelues dhe kreu i par\u00eb i \u00c7EKA (nj\u00eb prej shkurtimeve t\u00eb shumta t\u00eb \u201cKomitetit t\u00eb Jasht\u00ebzakonsh\u00ebm t\u00eb t\u00eb Gjitha Rusive p\u00ebr t\u00eb Luftuar Kund\u00ebrrevolucionin dhe Sabotimin\u201d), pararend\u00ebsja e KGB e krijuar m\u00eb 1918 n\u00eb mir\u00ebkuptim me Leninin p\u00ebr t\u00eb mbrojtur regjimin e sapolindur bolshevik nga kund\u00ebrshtar\u00eb t\u00eb brendsh\u00ebm e t\u00eb jasht\u00ebm, \u00ebsht\u00eb p\u00ebrshkruar sipas burimeve si nj\u00eb bish\u00eb e etur p\u00ebr gjak apo nj\u00eb hero, kampion i t\u00eb drejtave t\u00eb t\u00eb varf\u00ebrve dhe i t\u00eb shtypurve. N\u00eb realitet, mund t\u00eb kuptohet mir\u00eb, ai nuk qe as nj\u00ebri dhe as tjetri. I devotsh\u00ebm ndaj kauz\u00ebs revolucionare, fytyra kockore dhe e n\u00ebnqeshur e konturuar nga nj\u00eb pal\u00eb mustaqe dhe nga pici, kryente nj\u00eb jet\u00eb prej asketi, duke punuar deri nat\u00ebn von\u00eb pa u larguar kurr\u00eb nga zyra e tij n\u00eb Lubjanka <\/em>dhe duke refuzuar privilegjet e postit: kur nj\u00eb sh\u00ebrb\u00ebtor i vjet\u00ebr, q\u00eb i sillte dark\u00ebn nga mensa e p\u00ebrbashk\u00ebt e pun\u00ebtor\u00ebve t\u00eb \u00c7EKA, k\u00ebrkoi q\u00eb t\u2019i sh\u00ebrbej\u00eb ndonj\u00eb pjat\u00eb m\u00eb t\u00eb miri, ai e shikoi shtremb\u00ebr me nj\u00eb shikim prej inkuizitori dhe e pyeti: \u201cDo t\u00eb m\u00eb thuash se t\u00eb gjith\u00eb kan\u00eb pasur k\u00ebt\u00eb p\u00ebr dark\u00eb sonte?\u201d.<\/p>\n Xherxhinskij i kishte b\u00ebr\u00eb kockat n\u00eb vitet e gjata t\u00eb kaluara n\u00ebp\u00ebr burgjet cariste. I lindur m\u00eb 11 shtator 1877 n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb e familjes t\u00eb quajtur \u201cXherxhinovo\u201d, nja 15 kilometra nga qyteti i vog\u00ebl Ivianec, n\u00eb rajonin e Minskut (sot kryeqyteti i Bjellorusis\u00eb), si f\u00ebmij\u00eb besonte se kishte vokacion fetar dhe donte t\u00eb b\u00ebnte priftin katolik, por u konvertua shpejt n\u00eb marksiz\u00ebn, duke aderuar n\u00eb 1895 n\u00eb Partin\u00eb Socialdemokrate Lituane; nj\u00eb vit m\u00eb von\u00eb, duke braktisur studimet, p\u00ebr t\u00eb \u201cqen\u00eb m\u00eb af\u00ebr me popullin dhe m\u00ebsuar nga njer\u00ebzit\u201d. N\u00eb 1900, qe nd\u00ebr themeluesit e Partis\u00eb Socialdemokrate t\u00eb Polonis\u00eb dhe t\u00eb Lituanis\u00eb, e udh\u00ebhequr nga Rosa Luxemburg (e cila do t\u00eb vritej bashk\u00eb me Karl Liebknecht nga Freikorps <\/em>gjerman\u00eb t\u00eb s\u00eb djatht\u00ebs ekstreme gjat\u00eb l\u00ebvizjes spartakiane t\u00eb janarit 1919 n\u00eb Gjermani), e cila kryente nj\u00eb fushat\u00eb p\u00ebr internacionalizmin proletar dhe bashk\u00ebpunimi me marksist\u00ebt rus\u00eb, jo p\u00ebr pavar\u00ebsin\u00eb e Polonis\u00eb nga Perandoria Cariste. Nacionalizmi qe gjithmon\u00eb i huaj ndaj vizionit t\u00eb Xherxhinskijt (n\u00eb ndryshim nga Stalini, q\u00eb e n\u00ebnshtroi n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb oportuniste ndaj teoris\u00eb s\u00eb tij t\u00eb \u201crevolucionit n\u00eb nj\u00eb vend t\u00eb vet\u00ebm\u201d, kund\u00ebrv\u00ebn\u00eb trockistes \u201crevolucion i p\u00ebrhersh\u00ebm\u201d). I arrestuar nj\u00eb her\u00eb t\u00eb par\u00eb m\u00eb 1897, prej denoncimit t\u00eb nj\u00eb pun\u00ebtori t\u00eb ri, n\u00eb 20 vje\u00e7arin e m\u00ebpas\u00ebm kaloi krejt\u00ebsisht 11 vite burg, n\u00eb ekzil apo n\u00eb pun\u00eb t\u00eb detyruar n\u00eb Siberi, duke u arratisur 3 her\u00eb. Aft\u00ebsia e tij e durimit dhe stili spartan i \u00a0dhan\u00eb n\u00eb ambientet e Lubjanka <\/em>dhe t\u00eb Partis\u00eb Bolshevike nofk\u00ebn \u201cFeliksi i hekurt\u201d. Megjithat\u00eb, kaq shum\u00eb kapjeje pas ides\u00eb q\u00eb i korrespondonte nj\u00eb ashp\u00ebrsimi n\u00eb rritje t\u00eb masave t\u00eb siguris\u00eb dhe t\u00eb represionit, q\u00eb ec\u00ebn me hap t\u00eb barabart\u00eb me brutalitet dhe dhun\u00eb gjithn\u00eb e m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb luft\u00ebc civile. Mendohet se midis 1918 dhe 1921, \u201cTerrori i kuq\u201d u ushtruar nga \u00c7EKA u njollos me mbi 250000 ekzekutime kapitale.<\/p>\n Prej pak n\u00eb pushtet, por tashm\u00eb t\u00eb sulmuar nga shum\u00eb an\u00eb, i z\u00ebn\u00eb me ushtrit\u00eb e bardha t\u00eb drejtuara nga trupat ekspedicionare t\u00eb fuqive per\u00ebndimore (p\u00ebrfshi Shtetet e Bashkuara dhe japonin\u00eb q\u00eb kishin zbarkuar trupa n\u00eb Vladivostok t\u00eb Siberis\u00eb), i izoluar n\u00eb kontekstin nd\u00ebrkomb\u00ebtar, sistemi leninist reagoi me forc\u00ebn bruto, besuar bajonetave t\u00eb s\u00eb sapolindur\u00ebs Ushtri t\u00eb Kuqe dhe pushteteve t\u00eb m\u00ebdha diskrecionale t\u00eb deleguara policis\u00eb, shtytja represive e s\u00eb cil\u00ebs u theksua pas daljes nga qeveria t\u00eb socialist\u00ebve revolucionar\u00eb t\u00eb majt\u00eb (SRS). Aleanca e n\u00ebnshkruar me ta pas revolucionit t\u00eb tetorit u kishte sh\u00ebrbyer bolshevik\u00ebve p\u00ebr t\u00eb vendosur rendin n\u00ebp\u00ebr fshatra, \u201cfeud\u201d tradicional i Partis\u00eb Socialrevolucionare, i tronditur nga revoltat e t\u00ebrbuara fshatare t\u00eb pasura r\u00ebnies s\u00eb carizmit dhe p\u00ebr t\u00eb zbatuar reform\u00ebn agrare q\u00eb sanksiononte kalimin fshatar\u00ebve t\u00eb tokave t\u00eb zot\u00ebrinjve (p\u00ebr t\u00eb cilat ve\u00e7 t\u00eb tjerash i pat\u00ebn zot\u00ebruar n\u00eb pjes\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe motu proprio<\/em>). N\u00eb janarin e 1918, SRS k\u00ebrkoi dhe siguroi q\u00eb t\u00eb kishte p\u00ebrfaq\u00ebsues t\u00eb saj n\u00eb \u00c7EKA dhe Xherxhinskij gjeti si z\u00ebvend\u00ebsues socialistin revolucionar Vja\u00e7eslav Aleksejevi\u00e7 Aleksandrovi\u00e7. Raportet midis t\u00eb dyve qen\u00eb t\u00eb mira dhe Xherxhinskij e luti q\u00eb t\u2019i q\u00ebndroj\u00eb n\u00eb krahun e tij, p\u00ebr ta ndihmuar \u2013 si\u00e7 i besoi lideres s\u00eb famshme socialiste Maria Spiridonova \u2013 q\u00eb \u201ct\u00eb frenoj\u00eb impulset gjakatare brenda organizat\u00ebs\u201d, edhe kur n\u00eb mars SRS la Sovnarkom <\/em>(K\u00ebshillin e Komisar\u00ebve t\u00eb Popullit, qeverin\u00eb sovjetike), n\u00eb shenj\u00eb proteste p\u00ebr firmosjen e paqes s\u00eb Brest Litovskit me Gjermanin\u00eb (3 mars 1918). \u201cFeliksi i hekurt\u201d i besonte Aleksandrovi\u00e7it dhe i k\u00ebrkoi p\u00ebrgjegj\u00ebsin\u00eb e administrimit t\u00eb r\u00ebndomte, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb mund t\u00eb p\u00ebrq\u00ebndrohej nga ana e tij mbi pun\u00ebn operative.<\/p>\n Pik\u00ebrisht tensionet n\u00eb rritje midis bolshevik\u00ebve dhe socialrevolucionar\u00ebve t\u00eb majt\u00eb qen\u00eb n\u00eb qend\u00ebr t\u00eb nj\u00eb intrige q\u00eb vuri n\u00eb prov\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00eb kapacitetet e Xherxhinskijt, i cili n\u00eb k\u00ebt\u00eb rast b\u00ebri nj\u00eb figur\u00eb shum\u00eb t\u00eb keqe. Pas daljes nga qeveria, SRS i theksoi kritikat e saj ndaj bolshevik\u00ebve dhe t\u00eb zgjedhjes s\u00eb tyre p\u00ebr t\u00eb firmosur me \u00e7do kusht nj\u00eb paqe \u201cposht\u00ebruese\u201d me gjerman\u00ebt (e kushtuar ve\u00e7 t\u00eb tjerash humbjen e territoreve t\u00eb pamata, p\u00ebrfshi t\u00eb gjith\u00eb Ukrain\u00ebn), m\u00eb shum\u00eb se t\u00eb vler\u00ebsonte opsionin alternativ e rifillimit t\u00eb luft\u00ebs kund\u00ebr Gjermanis\u00eb vilhelmiane. M\u00eb 4 korrik 1918, Komiteti Qendror Socialrevolucionar miratoi n\u00eb fund nj\u00eb plan q\u00eb synonte drejtp\u00ebrs\u00ebdrejti t\u00eb provokonte gjerman\u00ebt, duke i ndezur fijen q\u00eb do t\u00eb rindizte luftimet dhe favorizuar kauz\u00ebn e revolucionit bot\u00ebror. Ky plan parashikonte vrasjen e ambasadorit gjerman n\u00eb Mosk\u00eb Wilhelm von Mirbach Harff, nj\u00eb kont renan q\u00eb kishte marr\u00eb pjes\u00eb n\u00eb traktativat p\u00ebr paqen e ve\u00e7uar dhe q\u00eb ishte miratuar m\u00eb 23 prill, pas firmosjes s\u00eb Brest Litovsk dhe \u00e7tensionimit t\u00eb raporteve midis Mosk\u00ebs dhe Berlinit. M\u00ebngjesin e 6 korrikut, nd\u00ebrsa n\u00eb teatrin Bolscioi <\/em>ishte n\u00eb zhvillim Kongresi i V Panrus i sovjet\u00ebve, agjenti Jakov Bljumkin, nj\u00eb 20 vje\u00e7ar socialrevolucionar i majt\u00eb q\u00eb ishte v\u00ebn\u00eb n\u00eb krye t\u00eb KRO, seksionit t\u00eb kund\u00ebrspiunazhit t\u00eb \u00c7EKA, p\u00ebrgatiti nj\u00eb dokument me letr\u00ebn e sh\u00ebrbimeve sekrete \u2013 me firmat false t\u00eb Xherxhinskijt dhe t\u00eb sekretarit t\u00eb tij \u2013 q\u00eb autorizonte at\u00eb dhe bashk\u00ebpun\u00ebtorin e tij Nikolaj Andrejev t\u00eb nisnin bisedimet me ambasadorin gjerman; z\u00ebvend\u00ebsi i Xherxhinskijt, Aleksandrovi\u00e7, i v\u00ebn\u00eb nga ana e komplotit, i shtoi vul\u00ebn zyrtare t\u00eb \u00c7EKA. Po at\u00eb pasdite, Bljumkin dhe Andrejev shkuan me makin\u00eb n\u00eb ambasad\u00ebn gjermane dhe siguruan takimin me ambasadorin. Bljumkin rr\u00ebfeu m\u00eb pas se kishte qen\u00eb ai q\u00eb kishte q\u00eblluar dhe vrar\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsuesin e qeveris\u00eb gjermane. Nd\u00ebrsa sipas d\u00ebshmive t\u00eb perosnelit diplomatik, t\u00eb 3 t\u00eb sht\u00ebnat e q\u00eblluara prej tij e munguan sh\u00ebnjestr\u00ebn dhe ai q\u00eb vrau kontin qe Andrejev.<\/p>\n Vrasja u pasua nga nj\u00eb kryengritje e SRS, militant\u00ebt e s\u00eb cil\u00ebs u shp\u00ebrndan\u00eb n\u00ebp\u00ebr rrug\u00ebt e Mosk\u00ebs duke pushtuar komand\u00ebn e \u00c7EKA n\u00eb Lubjanka <\/em>dhe duke v\u00ebn\u00eb n\u00ebn arrest Xherxhinskijn, i cili n\u00eb nj\u00eb kthes\u00eb tragjikomike t\u00eb ngjarjes i gjet i kufizuar brenda nj\u00ebr\u00ebs prej qelive zakonisht t\u00eb destinuara t\u00eb burgosurve n\u00eb pritje t\u00eb marrjes n\u00eb pyetje. Por socialrevolucionar\u00ebt e maj\u00ebt kishin vepruar me impuls, pa nj\u00eb strategji t\u00eb sakt\u00eb e t\u00eb mir\u00ebkoordinuar mbi marrjen e pushtetit dhe neutralizimin e reagimit t\u00eb pashmangsh\u00ebm bolshevik. N\u00eb harkun e 24 or\u00ebve kryengritja u shtyp nga repartet letonte besnike t\u00eb Sovnarkom <\/em>(n\u00eb komand\u00ebn e t\u00eb cil\u00ebve qen\u00eb oficer\u00eb t\u00eb aft\u00eb dhe komunist\u00eb t\u00eb bindur si Jakov Peters, Martin Latsis dhe Jan Berzin, ky i fundit do t\u00eb b\u00ebnte nj\u00eb karrier\u00eb t\u00eb shk\u00eblqyer si agjent sekret, duke bashk\u00ebpunuar ngusht\u00ebsisht me superspiunin sovjetik Richard Sorge, deri n\u00eb dit\u00eb n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn e p\u00ebrfshi nga spastrimet staliniste e viteve \u201830). Lenini i telegrafoi Stalinit se vrasja e Mirbach do ta \u00e7onte Rusin\u00eb n\u00eb qime nga lufta e re me Gjermanin\u00eb: \u00c7EKA, n\u00eb vend q\u00eb t\u00eb ishte \u201cshqyti dhe shpata e revolucionit\u201d, kishte rrezikuat q\u00eb t\u00eb provokonte nj\u00eb katastrof\u00eb totale. I vet\u00ebdijsh\u00ebm p\u00ebr figur\u00ebn e keqe, Xherxhinskij u dor\u00ebhoq, nd\u00ebrsa nj\u00eb komision hetimor investigonte mbi rrethanat e kryengritjes dhe spastronte nga sh\u00ebrbimet element\u00ebt socialrevolucionar\u00eb.<\/p>\n Kur m\u00eb 22 gusht 1918, me kalimin e situat\u00ebs, \u201cFeliksi i hekurt\u201d u riintegrua n\u00eb detyr\u00eb, \u00c7EKA ishte tashm\u00eb t\u00ebr\u00ebsisht bolshevike dhe kishte ndodhur m\u00eb pak aksioni moderues i SRS n\u00eb frenimin e represionit t\u00eb kuq. \u201cNe p\u00ebrfaq\u00ebsojm\u00eb terrorin e organizuar\u201d, deklaroi Xherxhinskij, edhe pse dora ndaj konspirator\u00ebve socialrevolucionar\u00eb qe mjaft e but\u00eb. Val\u00ebn e arrestimeve e pasuan d\u00ebnime relativisht t\u00eb buta, q\u00eb Lenini i komentoi duke n\u00ebnvizuar s\u00ebrish rolin e \u00e7muar t\u00eb luajtur nga SRS n\u00eb zbatimin e ligjit mbi socializimin e tok\u00ebs. Vet\u00eb Bljumkin arriti t\u2019i shmang\u00eb prangat, duke u arratisur n\u00eb Petrograd [kryeqyteti rus Sh\u00ebn Pet\u00ebrsburg ishte em\u00ebruar Petrograd m\u00eb 1 shtator t\u00eb 1914. M\u00eb 1924, 5 dit\u00eb pas vdekjes s\u00eb Leninit, do t\u00eb b\u00ebhet Lenigrad. Emri fillestar \u00ebsht\u00eb rivendosur n\u00eb 1991.<\/em>] dhe m\u00eb pas n\u00eb Ukrain\u00eb, ku tentoi jet\u00ebn e atamanit Pavel Skoropadski dhe k\u00ebshtu q\u00eb mori pjes\u00eb n\u00eb kryengritjen kund\u00ebr qeveris\u00eb s\u00eb Simon Pletiur\u00ebs; i ndaluar nga \u00c7EKA n\u00eb prillin e 1919, falet nga Xherxhinskij q\u00eb vazhdoi ta p\u00ebrdor\u00eb si agjent.<\/p>\n Rasti Mirbach qe vet\u00ebm i pari i nj\u00eb serie difektesh q\u00eb \u201cFeliksit t\u00eb hekurt\u201d ju desh t\u00eb p\u00ebrballet n\u00eb at\u00eb ver\u00eb t\u00eb 1918. M\u00eb 30 gusht, kreu i \u00c7EKA s\u00eb Petrogradit, Urickij, vritet nga nj\u00eb oadet i akademis\u00eb ushtarake dhe po at\u00eb dit\u00eb Lenini plagoset r\u00ebnd\u00eb n\u00eb Mosk\u00eb nga Fania Kaplan, nj\u00eb socialisterevolucionare e majt\u00eb ndoshta mend\u00ebrisht e paq\u00ebndrueshme. Pas nj\u00eb mitingu n\u00eb fabrik\u00ebn \u201cMihelson\u201d, lideri bolshevik po ngjitej n\u00eb makin\u00eb q\u00eb do ta \u00e7onte n\u00eb Kremlin, kur Kaplan e thirri: Lenini u kthye drejt saj dhe n\u00eb at\u00eb pik\u00eb Fania e q\u00eblloi 3 her\u00eb nga distanc\u00eb e af\u00ebrt. Nj\u00eb plumb i p\u00ebrshkoi kapot\u00ebn e Leninit, nd\u00ebrsa dy t\u00eb tjer\u00ebt e plagos\u00ebn n\u00eb fyt dhe n\u00eb shpatull\u00ebn e majt\u00eb. T\u00eb dy faktet nuk qenl midis tyre t\u00eb nd\u00ebrlidhur, por \u00c7EKA, ql po mblidhte provat e nj\u00eb komploti t\u00eb fuqive per\u00ebndimore p\u00ebr ta p\u00ebrmbysur regjimin sovjetik (afera Lockart \u2013 Reilly), shkaktoi terrorin, nd\u00ebra zbarkimet n\u00eb Murmanks dhe Arkangjel t\u00eb reparteve t\u00eb k\u00ebmb\u00ebsoris\u00eb britanike n\u00ebn urdh\u00ebrat e Gjeneralit Poole, t\u00eb pasuar nga nj\u00eb batalion francez dhe nga nj\u00eb kontigjent marinar\u00ebsh amerikan\u00eb, i rriti dyshimet e saj.<\/p>\n Brenda disa dit\u00ebsh, vet\u00ebm n\u00eb Petrograd, u kaluan n\u00ebp\u00ebr arm\u00eb mbi 500 t\u00eb d\u00ebnuar politik\u00eb. Kaplan u pushkatua 4 dit\u00eb pas atentatit ndaj Leninit, pa ditur se kishte arritur dhe pa th\u00ebn\u00eb asnj\u00eb fjal\u00eb mbi bashk\u00ebpun\u00ebtor\u00eb eventual\u00eb. M\u00eb 31 gusht, \u00e7ekist\u00ebt ndaluan agjentin amerikan Ksenofon Kalamatiano, q\u00eb n\u00eb at\u00eb koh\u00eb shtirej si inxhinieri rus Serpovskij, por nuk arrit\u00ebn t\u00eb v\u00ebn\u00eb dor\u00eb mbi anglezin Sidney Reilly, i infliltruar n\u00eb Rusin\u00eb sovjetike nga MI6 dhe n\u00eb realitet quhej Sigmund Rosenblum, nj\u00eb hebre me origjin\u00eb nga Polonia ruse. Personazhi \u2013 ky\u00e7 n\u00eb konspiracionin e supozuar ishte Robert Bruce Lockart, ish konsull i p\u00ebrgjithsh\u00ebm britanik n\u00eb Mosk\u00eb, i bllokuar n\u00eb dhom\u00ebn e tij t\u00eb hotelit nga nja 10 \u00e7ekist\u00eb t\u00eb armatosur deri n\u00eb dh\u00ebmb\u00eb, i t\u00ebrhequr n\u00eb Lubjanka<\/em>, i lidhur me zinxhir\u00eb dhe i l\u00ebshuar disa dit\u00eb pas burgosjes; i preokupuar p\u00ebr fatet e s\u00eb dashur\u00ebs s\u00eb tij, Lockart pak m\u00eb von\u00eb pati iden\u00eb e bukur t\u00eb riparaqitej n\u00eb pallatin e \u00c7EKA p\u00ebr t\u00eb k\u00ebrkuar informacione, k\u00ebshtu q\u00eb b\u00ebri nj\u00eb nj\u00eb rr\u00ebmj\u00eb tjet\u00ebr p\u00ebrpara se t\u00eb \u00e7lirohej p\u00ebrfundimisht dhe t\u00eb kthehej n\u00eb Angli, absolutisht i bindur p\u00ebr brutalitetin e regjimit leninist. K\u00ebshtu, plani antibolshevik d\u00ebshtoi p\u00ebrpara se t\u00eb lindte akoma, por ai q\u00eb u paraqit si nj\u00eb sukses brilant i Xherxhinskijt qe n\u00eb fakt rezultati i pashmangsh\u00ebm i nj\u00eb konspiracioni prej operete, sidomos prej diletantizmit t\u00eb Lockart, i bindur se repartet letoneze t\u00eb Petrogradit qen\u00eb n\u00eb pik\u00ebn e rebelimit, pa e kuptuar se b\u00ebhej fjal\u00eb p\u00ebr nj\u00eb mizansken\u00eb t\u00eb kryer me art nga Koloneli Berzin, q\u00eb kishte infiltruar me aft\u00ebsi midis konspirator\u00ebve duke arritur q\u00eb t\u2019u kapte besimin \u2013 aq sa Reilly i besoi fondet prej 1 milion e 200 mij\u00eb rublave n\u00eb dispozicion nga qeveria angleze p\u00ebr t\u00eb financuar pu\u00e7in \u2013 dhe duke minuar n\u00eb themele strategjin\u00eb e tyre.<\/p>\n T\u00eb dribluara rreziqet, Xhexhinskij ja kaloi pa shum\u00eb tronditje gjat\u00eb luft\u00ebs civile, kur shp\u00ebtimi i sistemit sovjetik ju detyrua m\u00eb shum\u00eb aft\u00ebsis\u00eb organizative t\u00eb Trockit, q\u00eb brenda pak kohe arriti t\u00eb ngrej\u00eb n\u00eb k\u00ebmb\u00eb n\u00eb instrument luftarak t\u00eb mrekulluesh\u00ebm, Ushtrin\u00eb e Kuqe, edhe duke ju drejtuar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb paskrupullt sh\u00ebrbimeve t\u00eb ish oficer\u00ebve carist\u00eb dhe moskonkludimit t\u00eb kund\u00ebrshtar\u00ebve t\u00eb saj m\u00eb shum\u00eb sesa aft\u00ebsis\u00eb s\u00eb shrbimeve sekrete t\u00eb tij n\u00eb p\u00ebrballimin e k\u00ebrc\u00ebnimeve t\u00eb jashtme. Sikur t\u2019i kishin bashkuar forcat e tyre, gjeneral\u00ebt kund\u00ebrrevolucionar\u00eb Petr Nikolajevi\u00e7 Wrangel, Nikolaj Judeni\u00e7, Aleksandr Koll\u00e7ak dhe kryekomandant\u00ebt e tjer\u00eb t\u00eb ushtrive t\u00eb bardha ka mund\u00ebsi q\u00eb do ta mbysnin qysh n\u00eb djep regjimin e sapolindur komunist, por secili veproi p\u00ebr qejfin e tij, duke ndjekur skemat e tij t\u00eb pushtetit, dhe t\u00eb kuqt\u00eb i arrit\u00ebn t\u2019i mundnin ve\u00e7mas, nj\u00ebri pas tjetrit, edhe fal\u00eb qasjes s\u00eb dob\u00ebt t\u00eb fuqive per\u00ebndimore, asnj\u00ebher\u00eb t\u00eb bindura deri n\u00eb fund p\u00ebr mund\u00ebsit\u00eb dhe nevoj\u00ebn e nj\u00eb iniciative energjike ushtarake n\u00eb Rusi, q\u00eb do t\u00eb kushtonte resurse dhe viktima t\u00eb tjera pas rr\u00ebmuj\u00ebs dhe masakrave t\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Madhe.<\/p>\n N\u00eb fillimin e 1920, shteti sovjetik dukej se ishte konsoliduar p\u00ebrfundimisht, edhe pse lufta me Polonin\u00eb dhe avancimi fillestar i armikut n\u00eb territorin rus i b\u00ebri t\u00eb l\u00ebkundeshin siguri t\u00eb tilla. Konflikti me gjeneralin polak Pilsudski u konkludua me humbjen e Ushtris\u00eb s\u00eb Kuqe n\u00eb dyert e Varshav\u00ebs, nj\u00eb shah q\u00eb shp\u00ebrtheu urrejtjen midis Stalinit dhe Trockin, t\u00eb dy favorit\u00ebt n\u00eb gar\u00ebn p\u00ebr suksesionin e Leninit, i filluar n\u00eb janarin e \u201924, por n\u00eb fakt tashm\u00eb prej vitesh, n\u00eb margjinat e luft\u00ebs politike p\u00ebr shkak t\u00eb kushteve gjithnj\u00eb t\u00eb k\u00ebqija t\u00eb sh\u00ebndetit. Xherxhinskij, q\u00eb ishte miku i Trockit dhe q\u00eb ia admironte aft\u00ebsit\u00eb organizative dhe dhuntit\u00eb oratore, fillimisht u rreshtua nga ana e tij, por m\u00eb pas, duke nuhatur nga cila an\u00eb frynte era, u afrua me Stalinin. Xherxhinskij qe megjithat\u00eb n\u00eb krah t\u00eb Leninit dhe Trockit, n\u00eb marsin e 1921, u trajtua p\u00ebr t\u00eb shtypur n\u00eb gjak revolt\u00ebn e marinar\u00ebve t\u00eb Kronshtadit (baza detare p\u00ebrball\u00eb Petrogradit e b\u00ebr\u00eb nj\u00eb bastion revolucionar), t\u00eb cil\u00ebt kishin arritur ta konsideronin \u00c7EKA m\u00eb t\u00eb keqe se policia criste dhe ta quanin sistemin bolshevik nj\u00eb \u201cdiktatur\u00eb mbi proletariatin\u201d, m\u00eb shum\u00eb sesa \u201ct\u00eb proletariatit\u201d, duke kontestuar munges\u00ebn e liris\u00eb e t\u00eb demokracis\u00eb. Tejkalimi i kriz\u00ebs s\u00eb Kronshtadit dhe fundi i luft\u00ebs civile duket se sugjeruan nj\u00eb reduktim t\u00eb sh\u00ebrbimeve sekrete dhe t\u00eb kapjes s\u00eb tyre shtrlnguese mbi shoq\u00ebrin\u00eb sovjetike, por p\u00ebrtej disa masave legjislative t\u00eb mbetura p\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr n\u00eb ket\u00ebr q\u00eb shkonin n\u00eb at\u00eb drejtim dhe t\u00eb disa operacioneve kozmetike, si ndryshimet e shpeshta e denominimit, \u201ckrijesa\u201d e Xherxhinskijt i ruajti thelb\u00ebsisht t\u00eb paprekura pushtetet e saj.<\/p>\n \u00c7EKA e vjet\u00ebr ishte b\u00ebr\u00eb OGPU (sig\u00ebl p\u00ebr Gosudarstvennoe politiceskoe upravlenie<\/em>, dometh\u00ebn\u00eb \u201cDrejtoria Politike e Shtetit\u201d), kur themeluesi i saj dha frym\u00ebn e fundit. Ishte 20 korriku 1926. Tre or\u00eb p\u00ebrpara se t\u00eb vdiste, i shtr\u00ebnguar nga nj\u00eb infarkt, Xherxhinskij kishte folur n\u00eb n\u00eb asamble plenare e Komitetit Qendror dhe e Komisionit t\u00eb Kontrollit t\u00eb PKBS, duke kritikuar Pjatakovin dhe kund\u00ebrshtar\u00eb t\u00eb tjer\u00eb t\u00eb Stalinit, prej \u201cdevijimit nga vija leniniste\u201d dhe duke u vet\u00eblavd\u00ebruar (\u201cE dini se cila \u00ebsht\u00eb forca ime? Nuk kursehem kurr\u00eb \u2013 konsensuse nga d\u00ebgjuesit \u2013 dhe ky motivi p\u00ebr t\u00eb cilin t\u00eb gjith\u00eb ve provojn\u00eb besim dhe afeksion p\u00ebr mua\u201d). Zhdukja e \u201cFeliksit t\u00eb hekurt\u201d e ndoshta nj\u00eb fakt i mir\u00eb p\u00ebr Stalinin, tashm\u00eb i nisur drejt pushtetit absolut, por ql do t\u00eb kishte gjetur n\u00eb n\u00eb t\u00eb nj\u00eb penges\u00eb n\u00eb veprimin kund\u00ebr gard\u00ebs s\u00eb vjet\u00ebr bolshevike, e flakur tej nga \u201cTerrori i Madh\u201d i viteve \u201830 (ashtu si\u00eb qe hyjnore p\u00ebr diktatorin gjeorgjian qe vrasja n\u00eb 1934 e Sergej Kirovit, lideri shum\u00eb popullor i PKBS t\u00eb Leningradit, kund\u00ebrshtar me spastrimet ndaj drejtuesve t\u00eb partis\u00eb). Xherxhinskij, i em\u00ebruar President i K\u00ebshillit Suprem t\u00eb Ekonomis\u00eb pas vdkejes s\u00eb Leninit, ka mund\u00ebsi do t\u2019i kund\u00ebrvihej edhe persekutimit t\u00eb \u201cspecialist\u00ebve borgjez\u00eb\u201d (kal\u00eb tjet\u00ebr beteje i stalinizmit p\u00ebr t\u00eb justifikuar t\u00eb \u00e7arat dhe vonesat n\u00eb zhvillimin e vendit) dhe n\u00eb shp\u00ebrndarjen e nj\u00eb lufte mizore klase n\u00eb fshat. Pasuesi i tij, Vjacesllav Rudolfovi\u00e7 Menzhinskij, njeri i lart\u00eb dhe i dob\u00ebt me syze pince nez <\/em>me skelet floriri, n\u00eb dukje i ngjante shum\u00eb. T\u00eb dy vinin nga familje t\u00eb pasura polake dhe Menzhinskij kishte qen\u00eb z\u00ebvend\u00ebsi i par\u00eb i \u201cFeliksit t\u00eb hekurt\u201d pas krijimit t\u00eb OGPU. Kishte nj\u00eb kultur\u00eb t\u00eb thell\u00eb, fliste rrjedhsh\u00ebm disa gjuh\u00eb dhe interesat e tij p\u00ebrfshinin fizik\u00ebn, kimin\u00eb, astronomin\u00eb dhe matematik\u00ebn, p\u00ebrve\u00e7se let\u00ebrsis\u00eb. Ama i mungonin krejt\u00ebsisht karizma dhe ashendenti i Xherxhinskijt dhe, respektivisht tij, do t\u00eb demonstrohej nj\u00eb instrument shum\u00eb m\u00eb i but\u00eb n\u00eb duart e Stalinit.<\/p>\n (nga La Storia Siamo Noi<\/em>)<\/p>\n P\u00ebrgatiti<\/strong><\/p>\n ARMIN TIRANA<\/strong><\/p>\n P\u00ebr shum\u00eb vite statuja e Xherxhinskijt ka mbret\u00ebruar p\u00ebrpara selis\u00eb s\u00eb sh\u00ebrbimeve sekrete sovjetike. Nga ana tjet\u00ebr, i \u00abkishte shpikur\u00bb pik\u00ebrisht ai, menj\u00ebher\u00eb pas revolucionit t\u00eb tetorit, p\u00ebr t\u00eb garantuar sigurin\u00eb ende t\u00eb brisht\u00eb t\u00eb regjimit komunist t\u00eb Leninit. Me pak fjal\u00eb, t\u00eb gjith\u00eb filluan ta njihnin emrin \u00c7EKA (pararend\u00ebsja e KGB) dhe e kreut …<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":3143,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[42],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3142"}],"collection":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3142"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3142\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3143"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3142"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3142"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3142"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"\"](\"https:\/\/foltore.al\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/ffff-1-236x300.png\")
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"