{"id":30997,"date":"2022-12-08T10:29:17","date_gmt":"2022-12-08T10:29:17","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=30997"},"modified":"2022-12-08T10:29:17","modified_gmt":"2022-12-08T10:29:17","slug":"shtate-nivelet-e-luftes","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/2022\/12\/08\/shtate-nivelet-e-luftes\/","title":{"rendered":"Shtat\u00eb nivelet e luft\u00ebs"},"content":{"rendered":"

Lufta aktuale n\u00eb Ukrain\u00eb \u00ebsht\u00eb shum\u00eb m\u00eb tep\u00ebr se luftimi n\u00eb vij\u00ebn e frontit. Aj\u00eb \u00ebsht\u00eb m\u00eb s\u00eb fundmi nj\u00eb luft\u00eb p\u00ebr ideale, nj\u00eb konflikt q\u00eb shkon n\u00eb limitet teorike t\u00eb politik\u00ebs globale.<\/strong><\/p>\n

P\u00ebr ta kapur thelbin e luft\u00ebs aktuale, ne duhet ta shqyrtojm\u00eb nga af\u00ebr natyr\u00ebn e saj shum\u00ebnivel\u00ebshe. Prania e shum\u00eb niveleve t\u00eb fshehura e b\u00ebn t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb p\u00ebr t\u00eb hyr\u00eb n\u00eb nj\u00eb kuptim t\u00eb thell\u00eb t\u00eb motiveve dhe strategjive n\u00eb vazhdim. Kjo e komplikon gjithashtu interpretimin e ngjarjeve dhe skenareve aktuale p\u00ebr t\u00eb ardhmen. N\u00eb k\u00ebt\u00eb artikull, fillimisht t\u00eb shkruar n\u00eb 2014, ne p\u00ebrpiqemi t\u00eb kuptojm\u00eb nivelet e konfliktit aktual. Pa k\u00ebt\u00eb hap, \u00ebsht\u00eb e pamundur ta kuptojm\u00eb efektivisht dhe ta fitojm\u00eb at\u00eb.<\/p>\n

1.Ukraina vs \u201cRepublikave Popullore t\u00eb Donjeckut dhe Luhanskut\u201d<\/strong><\/p>\n

Separatizmi<\/strong><\/p>\n

Edhe tani, n\u00eb vitin e n\u00ebnt\u00eb t\u00eb luft\u00ebs, shumica d\u00ebrrmuese e qytetar\u00ebve rus\u00eb jan\u00eb t\u00eb bindur se konflikti i armatosur n\u00eb rajonet e Donjeckut dhe Luhanskut jan\u00eb ngritur midis Ukrain\u00ebs dhe \u201cRepublikave Popullore t\u00eb Donjeckut dhe Luhanskut\u201d. Forcat e armatosura ukrainase, besojn\u00eb ata, po luftojn\u00eb \u201cmilicit\u00eb popullore\u201d lokale, mund\u00ebsisht e holluar nga \u201cpatriot\u00ebt e bot\u00ebs ruse\u201d. Pavar\u00ebsisht propagand\u00ebs ruse, jasht\u00eb Rusis\u00eb kjo pamje e thjesht\u00eb, por e gabuar, nuk zgjat shum\u00eb. Ajo e refuzua fillimisht nga fluksi i forcave speciale ruse e mercenar\u00ebve dhe m\u00eb pas\u00a0 nga pushtimi direkt rus i k\u00ebtij rajoni n\u00eb gushtin e 2014. Pas 8 vitesh luft\u00eb, kjo nuk mashtron m\u00eb ask\u00ebnd (p\u00ebrjashto shikuesit e televizioneve ruse). \u00cbsht\u00eb e qart\u00eb se \u201cRepublikat Popullore\u201d qen\u00eb (dhe jan\u00eb akoma) organizata terroriste t\u00eb kontrolluara direkt nga Moska. \u201cLider\u00ebt\u201d e tyre rezultuan t\u00eb jen\u00eb qytetar\u00eb rus\u00eb dhe karta e \u201cseparatizmit\u201d u luajt vet\u00ebm si nj\u00eb instrument i nivelit tjet\u00ebr t\u00eb luft\u00ebs. A implikon kjo q\u00eb niveli par\u00eb i luft\u00ebs qe 100% mashtrim dhe, p\u00ebr pasoj\u00eb, mund t\u00eb injorohet? \u00cbsht\u00eb definitivisht mashtrim, por nuk mund t\u00eb injorohet. Riintegrimi i territoreve p\u00ebrkoh\u00ebsisht t\u00eb pushtuara \u00ebsht\u00eb i pamundur pas riintegrimin e njer\u00ebzve q\u00eb jetojn\u00eb atje dhe besojn\u00eb se ky nivel lufte \u00ebsht\u00eb real dhe i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm. Ne duhet ta konsiderojm\u00eb pik\u00ebpamjen e tyre p\u00ebr realitetin p\u00ebr t\u2019i kuptuar ata dhe vendosur komunikim.<\/p>\n

\u00a02. <\/strong>Ukraina p\u00ebrball\u00eb Rusis\u00eb<\/strong><\/p>\n

Lufta antiimperialiste p\u00ebr pavar\u00ebsi<\/strong><\/p>\n

Analist\u00ebt nis\u00ebn t\u00eb flisnin p\u00ebr nj\u00eb luft\u00eb ruso \u2013 ukrainase n\u00eb fillimin t\u00eb aneksimit t\u00eb Krimes\u00eb n\u00eb shkurtin e 2014. Ajo qe nj\u00eb sekret i hapur kur trupat pa shenja identifikuese apo \u201clider\u00ebt e opozit\u00ebs lokale proruse\u201d fals\u00eb erdh\u00ebn. Nj\u00eb luft\u00eb pa deklarim lufte \u00ebsht\u00eb s\u00ebrish nj\u00eb luft\u00eb. Zhvillimet e m\u00ebtejshme e konfirmuan se ky nivel i luft\u00ebs \u00ebsht\u00eb ai par\u00ebsori. Thelbi i luft\u00ebs ruso \u2013 ukrainase dhe objektivat e pal\u00ebve jan\u00eb intuitivisht t\u00eb qarta, p\u00ebr k\u00ebrkojn\u00eb nj\u00eb diskutim t\u00eb holl\u00ebsish\u00ebm. N\u00eb fillimet e dhjetorit 2013, gjat\u00eb dit\u00ebve t\u00eb para t\u00eb Revolucionit t\u00eb Dinjitetit, ne shkruam se objektivi strategjik i Rusis\u00eb ishte t\u00eb vendoste nj\u00eb kaos afatgjat\u00eb t\u00eb kontrolluar n\u00eb truallin ukrainas.<\/p>\n

Kaosi i kontrolluar ka 3 q\u00ebllime par\u00ebsore. I pari, ju mund t\u00eb p\u00ebrdornin resurset q\u00eb keni nevoj\u00eb pa marr\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsi. Mund t\u00eb eksportoni resurse natyrale apo pajisje t\u00eb vlefshme pa paguar p\u00ebr to (vjedhja e grurit ukrainase nga transportier\u00ebt dhe i pajisjeve nga fermat jan\u00eb shembujt) ose mund t\u2019i rivnedosni njer\u00ebzit lokal\u00eb n\u00eb rajonet e larg\u00ebta t\u00eb vendit tuaj ose t\u00eb rr\u00ebmbeni f\u00ebmij\u00ebt nga prind\u00ebrit e tyre. i dyti, nj\u00eb zon\u00eb kaosi t\u00eb kontrolliar n\u00eb kufijt\u00eb e Bashkimit Europian e vendos n\u00ebn kontroll konstant k\u00ebt\u00eb t\u00eb fundit. Ky plan u zhvillua p\u00ebr Ukrain\u00ebn nga nga t\u00eb nj\u00ebjtit strateg\u00eb q\u00eb kishin implementuar t\u00eb ngjash\u00ebm n\u00eb Transnistri, Abkhazi dhe Osheci Jugore. I treti \u00ebsht\u00eb t\u00eb vendoset nj\u00eb drit\u00eb n\u00eb \u00e7do proces demokratik n\u00eb vet\u00eb Rusin\u00eb, t\u00eb \u00e7rr\u00ebnjoset \u00e7do precedent pozitiv. P\u00ebr ta arritur k\u00ebt\u00eb objektiv, Mosk\u00ebs i duhet t\u00eb minoj\u00eb demokracin\u00eb ukrainase dhe ta kthej\u00eb at\u00eb n\u00eb nj\u00eb kopje t\u00eb vog\u00ebl thelb\u00ebsisht t\u00eb varur t\u00eb Rusis\u00eb autoritare, nj\u00eblloj si Bjellorusia. Me fjal\u00eb t\u00eb tjera, objektivi i Rusis\u00eb n\u00eb Ukrain\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb territori ukrainas n\u00eb vet\u00ebvete, por eliminimi i shtetit ukrainas. Pavar\u00ebsisht k\u00ebsaj, Kremlini po p\u00ebrpiqet n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb konstante t\u00eb krijoj\u00eb p\u00ebrshtypjen e k\u00ebrkesave territoriale, duke e spostuar v\u00ebmendjen e ukrainasve dhe komunitetit nd\u00ebrkomb\u00ebtar. Nga ky k\u00ebndv\u00ebshtrim, b\u00ebhet e qart\u00eb se pse forcat ruse n\u00eb Ukrain\u00ebn Lindore n\u00eb periudh\u00ebn 2014 \u2013 2021 po hidhnin n\u00eb er\u00eb ura dhe linjat hekurudhore, po bombardonin qytete dhe po pla\u00e7kisnin fabrika. Kjo \u00ebsht\u00eb sesi pushtuesit planifikojn\u00eb t\u00eb p\u00ebrdorin resurset q\u00eb kan\u00eb territoret e pushtuara.<\/p>\n

Lutemi t\u00eb vini re se \u00e7far\u00eb dukej q\u00eb ishte nj\u00ebra prej pal\u00ebve nd\u00ebrluftuese n\u00eb nivelin e par\u00eb t\u00eb luft\u00ebs (\u201cRepublikat Popullore\u201d) \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb platform\u00eb p\u00ebr luft\u00ebn n\u00eb nivelin e dyt\u00eb. Do t\u2019i kthehemi k\u00ebsaj pike m\u00eb pas. Q\u00ebllimi i luft\u00ebs p\u00ebr Rusin\u00eb \u00ebsht\u00eb t\u00eb parandaloj\u00eb ekzistenc\u00ebn e shtetit ukrainas si t\u00eb till\u00eb dhe n\u00eb shkurtin e 2014 ky objektiv u deklarua hapur. Objektivi i Ukrain\u00ebs \u00ebsht\u00eb q\u00eb t\u00eb siguroj\u00eb ekzistenc\u00ebn e shtetit t\u00eb vet. Prandaj, n\u00eb thelb, Ukraina po nd\u00ebrmerr nj\u00eb luft\u00eb pavar\u00ebsie. P\u00ebr ta gjetur nivelin tjet\u00ebr, njeriu duhet t\u00eb kujtoj\u00eb se shumica e rus\u00ebve jan\u00eb t\u00eb bindur se po luftojn\u00eb n\u00eb Ukrain\u00eb jo me vet\u00eb ukrainasit, por me Shtetet e Bashkuara ose NATO. Propaganda ruse deklaron se nuk ka nj\u00eb komb ukrainas, se njer\u00ebzit q\u00eb jetojn\u00eb n\u00eb Ukrain\u00eb jan\u00eb pjes\u00eb e kombit rus. N\u00eb k\u00ebt\u00eb pik\u00ebpamje ruse, Ukraina nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb aktor, \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb platform\u00eb ku shpaloset konfrontimi midis dy superfuqive (megjith\u00ebse, si\u00e7 e dijm\u00eb, nj\u00ebra prej tyre \u00ebsht\u00eb nj\u00eb ish, ata thjesht nuk e kan\u00eb kuptuar at\u00eb akoma). N\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb, ky nivel i luft\u00ebs Shtetet e Bashkuara \u2013 Rusi ekziston, por \u00ebsht\u00eb niveli i kat\u00ebrt dhe ne nuk duhet t\u00eb humbasim t\u00eb tretin, p\u00ebrderisa \u00ebsht\u00eb i err\u00ebt, por vendimtar.<\/p>\n

3. Ukraina moderne p\u00ebrball\u00eb Republik\u00ebs Socialiste Sovjetike Ukrainase<\/strong><\/p>\n

Lufta e sistemeve<\/strong><\/p>\n

Ka qen\u00eb e njohur qysh nga 2014 se Ukraina nuk mund t\u00eb arrij\u00eb fitore t\u00eb shpejta pavar\u00ebsisht nj\u00eb niveli t\u00eb lart\u00eb patriotizmi, pasi \u00ebsht\u00eb si t\u00eb b\u00ebsh luft\u00eb n\u00eb dy fronte nj\u00ebherazi. Dikush n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb shkujdesur e p\u00ebrshkroi frontin e dyt\u00eb si luftim t\u00eb mb\u00ebshtet\u00ebsve t\u00eb Rusis\u00eb. Kjo \u00ebsht\u00eb qartazi nj\u00eb em\u00ebrtim i gabuar teksa forcat q\u00eb po luftojn\u00eb Ukrain\u00ebn n\u00eb frontin e dyt\u00eb nuk duan aspak q\u00eb t\u00eb fitoj\u00eb Rusia. Ata duan nj\u00eb fitore t\u00eb tyren. Po flasim p\u00ebr nj\u00eb luft\u00eb midis dy modeleve t\u00eb Ukrain\u00ebs, nj\u00eb i ri q\u00eb u shfaq pas Revolucionit t\u00eb Dinjitetit t\u00eb periudh\u00ebs 2013 \u2013 2014 dhe nj\u00eb i vjet\u00ebr ku revolucioni u luftua. Shpesh d\u00ebgjojm\u00eb se konflikti \u00ebsht\u00eb rreth korrupsionit. Megjithat, korrupsioni nuk \u00ebsht\u00eb shkaku, por nj\u00eb pasoj\u00eb e konfliktit. Nuk \u00ebsht\u00eb baza themelore, por nj\u00eb prej manifestimeve t\u00eb jashtme t\u00eb konfliktit. P\u00ebr ta kuptuar thelbin e kund\u00ebrrevolucionit, njeriu m\u00eb s\u00eb pari duhet t\u00eb kuptoj\u00eb dhe ta em\u00ebrtoj\u00eb vet\u00eb revolucioni. Mychailo Wynnyckyj b\u00ebri sakt\u00ebsisht k\u00ebt\u00eb n\u00eb librin e tij t\u00eb shk\u00eblqyer Ukraine\u2019s Maidan, Russia\u2019s War<\/em>. Duke aplikuar p\u00ebrkufizimet gjer\u00ebsisht m\u00eb t\u00eb pranuara t\u00eb revolucionit n\u00eb shkencat sociale, ai provoi se revolucioni nuk p\u00ebrfundoi n\u00eb shkurtin e 2014, por vazhdon n\u00eb fakt deri n\u00eb dit\u00ebt tona. Ai p\u00ebrcaktoi natyr\u00ebn e trefisht\u00eb t\u00eb k\u00ebtj revolucioni: \u00ebsht\u00eb nj\u00eb revolucion borgjez, nj\u00eb revolucion \u00e7lirimi komb\u00ebtar dhe nj\u00eb revolucion vlerash.<\/p>\n

Ky definicion na ndihmon t\u00eb kuptojm\u00eb kush i kund\u00ebrvihet kujt n\u00eb k\u00ebt\u00eb luft\u00eb midis Ukrain\u00ebs s\u00eb vjet\u00ebr dhe asaj t\u00eb re. Nga nj\u00ebra an\u00eb, k\u00ebto jan\u00eb grupe sociale t\u00eb interesuara n\u00eb ruajtjen e sistemit oligarkiko \u2013 feudal (nj\u00eb rend i kufizuar aksesi n\u00eb terminologjin\u00eb e Douglas North apo nj\u00eb sistem ekstraktiv q\u00eb p\u00ebrdor termat e Daron Acemo\u011flu dhe James A. Robinson). Kjo \u00ebsht\u00eb e p\u00ebrb\u00ebr\u00eb nga nj\u00eb piramid\u00eb multinivel\u00ebshe q\u00eb p\u00ebrfiton nga privilegjet e k\u00ebrkuesve t\u00eb rentave. Nga ana tjet\u00ebr, k\u00ebto jan\u00eb grupe sociale q\u00eb synojn\u00eb ta prishin sistemin oligarkiko \u2013 feudal dhe t\u00eb fusin nj\u00eb rend me akses t\u00eb hapur (me t\u00eb drejta t\u00eb barabarta, rregulla loje t\u00eb q\u00ebndrueshme, transparence, p\u00ebrgjegjshm\u00ebrie, etj.). K\u00ebta jan\u00eb sip\u00ebrmarr\u00ebs, patriot\u00eb proaktiv\u00eb dhe klas\u00eb krijuese t\u00eb rinj. Sistemi politik dhe ekonomik q\u00eb u zhvillua n\u00eb Ukrain\u00eb pas shembjes s\u00eb Bashkimit Sovjetik faktikisht nuk shkoi shum\u00eb larg nga ky sistem i vjet\u00ebr. Nuk qe akoma Ukrain\u00eb, qe \u201cRepublika Socialiste Sovjetike e Ukrain\u00ebs\u201d me nj\u00eb flamur blu dhe t\u00eb verdh\u00eb dhe nj\u00eb tredh\u00ebmb\u00ebsh p\u00ebr\u00a0\u00a0 nj\u00eb stem\u00eb, q\u00eb mbante t\u00eb gjitha difektet e trash\u00ebgimis\u00eb sovjetike. Nj\u00eb sistem i bazuar mbi korrupsionin dhe vjedhjen e pasuris\u00eb komb\u00ebtare, nj\u00eb sistem me ashensor\u00eb social\u00eb t\u00eb mbyllur dhe mendim sovjetik, nuk mundi t\u00eb zgjaste p\u00ebr 4 ar\u00ebsye.<\/p>\n

E para, nj\u00eb pjes\u00eb aktive e shoq\u00ebris\u00eb u rebelua kund\u00ebr k\u00ebtij sistemi. E dyta, resurset e trash\u00ebguara nga Bashkimi Sovjetik tashm\u00eb qen\u00eb harxhuar. E treta, ndryshimi teknologjik global po i p\u00ebrforcon modelet e reja ekonomike dhe dob\u00ebson t\u00eb vjetrat: pasurit\u00eb e t\u00eb gjith\u00eb oligark\u00ebve kryesor\u00eb t\u00eb Ukrain\u00ebs t\u00eb kombinuara dukeshin mjerane krahasuar me sulsesin e kompanive t\u00eb reja teknologjike. Ar\u00ebsyeja e kat\u00ebrt \u00ebsht\u00eb se nj\u00eb vend i bazuar n\u00eb k\u00ebt\u00eb sistem ekonomik \u00ebsht\u00eb i paaft\u00eb t\u00eb mbroj\u00eb pavar\u00ebsin\u00eb e saj nga Rusia. Nj\u00eb kopje e vog\u00ebl e Rusis\u00eb nuk do t\u00eb jet\u00eb e aft\u00eb ta p\u00ebrzej\u00eb Rusin\u00eb, vet\u00ebm duke arritur nivelin tjet\u00ebr t\u00eb zhvillimit do ta ndihmonte vendin ta b\u00ebnte nj\u00eb gj\u00eb t\u00eb till\u00eb. Dy vende bashk\u00ebjetojn\u00eb n\u00eb nj\u00eb territor, i vjetri dhe i riu. I vjetri p\u00ebrdor skema ekzistuese dhe lidhjet sociale, masmedia oligarkike dhe nj\u00eb ligj i korruptuar zbatimi korrupsioni. Nd\u00ebrsa i riu e gjen vitalitetin e tij n\u00eb energjin\u00eb e l\u00ebvizjes masive, n\u00eb ekonomin\u00eb e re, n\u00eb brezin m\u00eb t\u00eb ri, n\u00eb shpres\u00ebn dhe romanc\u00ebn. Kufiri nuk shkon p\u00ebrgjat\u00eb kufirit t\u00eb Donbasit apo lumit Dnip\u00ebr, ndan sht\u00ebpit\u00eb n\u00eb shum\u00eb qytetet anemban\u00eb Ukrain\u00ebs.<\/p>\n

Pse b\u00ebhet kjo luft\u00eb? Sepse t\u00eb dy sistemet nuk mund t\u00eb bashk\u00ebekzistojn\u00eb paq\u00ebsisht p\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb t\u00eb gjat\u00eb, nj\u00ebri duhet ta shkat\u00ebrroj\u00eb tjetrin. Ose Ukraina rikthehet n\u00eb sistemin e vjet\u00ebr dhe m\u00eb pas avatar\u00ebt e t\u00eb riut arrestohen apo deportohen ose b\u00ebn tranzicionin n\u00eb sistemin e ri, me avatar\u00eb t\u00eb sistemit t\u00eb vjet\u00ebr q\u00eb ju duhet t\u00eb pranojn\u00eb rregullat e reja t\u00eb loj\u00ebs ose t\u00eb rr\u00ebmbejn\u00eb valixhet dhe t\u00eb largohen nga vendi. Nd\u00ebrkoh\u00eb, e kaluara dhe e ardhmja po e t\u00ebrheqin n\u00eb drejtime t\u00eb ndryshme litarin n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn jet\u00ebt tona jan\u00eb varur. \u00cbsht\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb v\u00ebrehet se t\u00eb dy nivelet e luft\u00ebs (\u201cseparatizmi\u201d dhe Ukraina p\u00ebrball\u00eb Rusis\u00eb) jan\u00eb gjeopolitike dhe niveli i tret\u00eb (lufta e sistemeve), n\u00eb kontrast, \u00ebsht\u00eb gjeoekonomike n\u00eb natyr\u00eb. Nj\u00eb luft\u00eb gjeopolitike \u00ebsht\u00eb e ngritur p\u00ebr privatizimin e hap\u00ebsir\u00ebs, p\u00ebr resurset dhe territorin. Nj\u00eb luft\u00eb gjeoekonomike luftohet p\u00ebr privatizimin e koh\u00ebs, kontrollin mbi flukset e parave e resurseve dhe kontrollin mbi sistemin e normave dhe rregullave. Tani mund t\u00eb l\u00ebvizim n\u00eb nivelin e kat\u00ebrt t\u00eb luft\u00ebs, t\u00eb cil\u00ebn e kemi p\u00ebrmendur m\u00eb sip\u00ebr.<\/p>\n

4. <\/strong>Shtetet e Bashkuara p\u00ebrball\u00eb Rusis\u00eb (Bashkimit Sovjetik)<\/strong><\/p>\n

Lufta e Ftoht\u00eb e Dyt\u00eb<\/strong><\/p>\n

N\u00eb versionin e par\u00eb t\u00eb k\u00ebtij artikulli t\u00eb botuar m\u00eb 2014 ne e quajt\u00ebm k\u00ebt\u00eb nivel \u201cnj\u00eb fragment Lufte t\u00eb Ftoht\u00eb\u201d. Gjat\u00eb k\u00ebtyre 8 viteve \u00ebsh\u00eb b\u00ebr\u00eb e qart\u00eb se nj\u00eb Luft\u00eb e Ftoht\u00eb e Dyt\u00eb plot\u00ebsisht e shpalosur dhe fush\u00ebbeteja e saj nuk \u00ebsht\u00eb e kufizuar tek Ukraina. Ajo p\u00ebrmb\u00ebedh tani t\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebn. Ajo manifestohet si nd\u00ebrhyrje n\u00eb zgjedhje dhe referendume, sulme kibernetike dhe operacione terroriste, konfliktet n\u00eb Lindje t\u00eb Mesme dhe m\u00eb shum\u00eb. Rusia autoritare po p\u00ebrpiqet ta shkat\u00ebrroj\u00eb Per\u00ebndimin liberal demokratik. Sipas The Road to Unfreedom<\/em> t\u00eb Timothy Snyder, n\u00eb rast se Rusia nuk mund t\u00eb b\u00ebhet Per\u00ebndim, at\u00ebhere ajo k\u00ebrkon q\u00eb ta b\u00ebj\u00eb Per\u00ebndimin si Rusia. \u00cbsht\u00eb qartazi nj\u00eb luft\u00eb e \u00e7uditshme. Rusia po nd\u00ebrmerr nj\u00eb luft\u00eb gjeopolitike kund\u00ebr Shteteve t\u00eb Bashkuara, nj\u00eb luft\u00eb p\u00ebr t\u00eb kontrolluar territore, resurse dhe zona interesi. N\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb, Shtetet e Bashkuara po nd\u00ebrmarrin nj\u00eb luft\u00eb gjeoekonomike kund\u00ebr Rusis\u00eb, nj\u00eb luft\u00eb p\u00ebr t\u00eb kontrolluar flukset, rregullat dhe normat. P\u00ebr pasoj\u00eb, ekziston nj\u00eb lloj fantazme e pranishme n\u00eb k\u00ebt\u00eb konflikt. Rusia po q\u00ebllon n\u00eb nj\u00eb pik\u00eb ku Shtetet e Bashkuara nuk ekzistojn\u00eb m\u00eb. \u00cbsht\u00eb e pamundur t\u00eb fitohet nj\u00eb luft\u00eb gjeopolitike kund\u00ebr dikujt q\u00eb nuk po e nd\u00ebrmerr at\u00eb kund\u00ebr jush. Kjo \u00ebsht\u00eb m\u00ebnyra sesi mbaroi Lufta e Ftoht\u00eb: Shtetet e Bashkuara e mund\u00ebn Bashkimin Sovjetik jo n\u00ebp\u00ebrmjet p\u00ebrdorimit t\u00eb ushtrive t\u00eb saj n\u00eb fush\u00ebn e betej\u00ebs, por duke e harxhuar ekonomin\u00eb e saj. K\u00ebshtu, ne po d\u00ebshmojm\u00eb nj\u00eb p\u00ebrpjekje p\u00ebr hakmarrje. Duke e pajisur veten me para nafte, duke mbajtur mask\u00ebn e nj\u00eb Rusie moderne, Bashkimi Sovjetik po p\u00ebrpiqet ta ngrej\u00eb rezultatin n\u00eb loj\u00eb. N\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb pagabueshme, goditja gjeopolitike e Rusis\u00eb n\u00eb err\u00ebsir\u00eb do t\u00eb p\u00ebrfundoj\u00eb n\u00eb humbje gjeopolitike n\u00eb fronte t\u00eb tjera. Kina gjithashtu \u00ebsht\u00eb e mir\u00ebp\u00ebrgatitur dhe thjesht po fiton koh\u00eb. Kur nj\u00eb tig\u00ebr dhe nj\u00eb leopard luftojn\u00eb n\u00eb terren, nj\u00eb majmun i zgjuar rri i ulur n\u00eb nj\u00eb pem\u00eb, thot\u00eb nj\u00eb th\u00ebnie kineze, dhe i lejon k\u00ebtij t\u00eb heq\u00eb konturet e nivelit t\u00eb gjashti t\u00eb luft\u00ebs, nj\u00eb luft\u00eb krejt\u00ebsisht gjeoekonomike, nj\u00eb luft\u00eb p\u00ebr dominim bot\u00ebror. Shum\u00eb si i treti, niveli i pest\u00eb i k\u00ebsaj lufte \u00ebsht\u00eb i mbuluar dhe implicit (lufta e sistemeve n\u00eb Ukrain\u00eb). Pavar\u00ebsisht k\u00ebsaj, \u00ebsht\u00eb gjithashtu shum\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme.<\/p>\n

5. Lufta e skenareve<\/strong><\/p>\n

Niveli mbules\u00eb<\/strong><\/p>\n

Ky nivel lufte qe qart\u00ebsisht i duksh\u00ebm n\u00eb 2014, por tani \u00ebsht\u00eb thuajse i pav\u00ebrejtsh\u00ebm. Nj\u00ebkoh\u00ebsisht, ka nevoj\u00eb p\u00ebr nevoj\u00eb specifike si baz\u00eb p\u00ebr nivelin e ardhsh\u00ebm. Niveli i m\u00ebparsh\u00ebm i luft\u00ebs (Shtetet e Bashkuara p\u00ebrball\u00eb Rusis\u00eb) qe praktikisht nj\u00eb fantaz\u00ebm. Nj\u00ebra an\u00eb \u00ebsht\u00eb nd\u00ebrmarrja e nj\u00eb lufte gjeopolitike, nd\u00ebrsa tjetra \u00ebsht\u00eb nj\u00eb luft\u00eb gjeoekonomike. Nj\u00eb situat\u00eb e till\u00eb e \u00e7uditshme krijon nj\u00eb nive\u00eb tjet\u00ebr konflikti midis gjeopolitik\u00ebs dhe gjeoekonomis\u00eb: Cili prej tyre do t\u00eb fitoj\u00eb n\u00eb bot\u00eb? \u00c7far\u00eb lloj lufte do ta dominoj\u00eb bot\u00ebn?<\/p>\n

N\u00eb shikim t\u00eb par\u00eb, kjo \u00e7\u00ebshtje e kund\u00ebrshton deklarimin se lufta gjeoekonomike \u00ebsht\u00eb nj\u00eb form\u00eb m\u00eb e \u00ebart\u00eb e luft\u00ebs q\u00eb \u00ebsht\u00eb m\u00eb e p\u00ebrsosur sesa ajo gjeopolitike dhe, p\u00ebr pasoj\u00eb, mbizot\u00ebron. Fakti \u00ebsht\u00eb se t\u00eb dy format e luft\u00ebs jan\u00eb t\u00eb nd\u00ebrmarra n\u00eb koh\u00ebra t\u00eb ndryshme. Betejat gjeopolitike zgjasin me vite, nd\u00ebrsa ato gjeoekonomike zgjasin me dekada. N\u00eb perspektiv\u00eb, ajo gjeoekonomike fiton, por ajo gjeopolitike mund t\u00eb b\u00ebhet diskutim kryesor p\u00ebr periudha m\u00eb t\u00eb shkurt\u00ebra kohore. P\u00ebr shembull, Shtetet e Bashkuara e mund\u00ebn Bashkimin Sovjetik n\u00eb Luft\u00ebn e Ftoht\u00eb gjeeokonomike, por kriza e raketave t\u00eb Kub\u00ebs mund t\u00eb kishte p\u00ebrfunduar n\u00eb nj\u00eb luft\u00eb bot\u00ebrore b\u00ebrthamore gjeopolitike. Prandaj detyra e lojtar\u00ebve gjeoekonomike \u00ebsht\u00eb ta parandaloj\u00eb loj\u00ebn nga zhytja n\u00eb gjeopolitik\u00eb, ku mund t\u00eb humbasin n\u00eb nj\u00eb periudh\u00eb kohore m\u00eb t\u00eb shkurt\u00ebr sesa p\u00ebrfitimet e tyre nga investimi afatgjat\u00eb n\u00eb fitoren gjeoekonomike.<\/p>\n

P\u00ebr gjith\u00eb k\u00ebto vite, Rusia po p\u00ebrpiqet ta kthej\u00eb k\u00ebt\u00eb luft\u00eb n\u00eb betej\u00eb gjeopolitike q\u00eb mund ta fitoj\u00eb, por k\u00ebmb\u00ebngulja e Ukrain\u00ebs dhe uniteti i bot\u00ebs per\u00ebndimore i dol\u00ebn p\u00ebrpara. Tani Rusia nuk e ka nj\u00eb kart\u00eb fitoreje n\u00eb loj\u00ebn gjeopolitike globale p\u00ebrve\u00e7 k\u00ebrc\u00ebnimit b\u00ebrthamor. P\u00ebr pasoj\u00eb, ajo po p\u00ebrpiqet t\u00eb luaj\u00eb gjeoekonomin\u00eb n\u00ebp\u00ebrmjet t\u00ebrheqjes s\u00eb Europ\u00ebs me furnizime gazi dhe oferta t\u00eb tjera, nd\u00ebrsa thjesht po blen politikan\u00eb specifik\u00eb europian\u00eb apo lider\u00eb opinioni. Nj\u00eb faktor kritik n\u00eb \u201ct\u00ebrheqjen e luft\u00ebs\u201d midis dy formave t\u00eb konfliktit \u00ebsht\u00eb se kostot e tyre bien mbi vende t\u00eb ndryshme. Lufta gjeopolitike \u00ebsht\u00eb e pafavorshme p\u00ebr Europ\u00ebn e Re (vendet nga Deti Balltik n\u00eb Detin e Zi, p\u00ebrfshi Europ\u00ebn Qendrore, Turqin\u00eb dhe vendet e Kaukazit) p\u00ebr shkak se b\u00ebhen \u201cvij\u00eb fronti\u201d. Lufta gjeoekonomike \u00ebsht\u00eb e pafavorshme p\u00ebr Europ\u00ebn e Vjet\u00ebr t\u00eb drejtuar nga Gjermania dhe Franca sepse do t\u2019i duhet t\u00eb heq\u00eb dor\u00eb nga interesat e saj. Duke marr\u00eb n\u00eb konsiderat\u00eb k\u00ebt\u00eb luft\u00eb t\u00eb \u00e7uditshme midis gjeopolitik\u00ebs dhe gjeoekonomis\u00eb, tani po ngjitemi n\u00eb nivelin e luft\u00ebs s\u00eb past\u00ebr gjeoekonomike.<\/p>\n

6. Shtetet e Bashkuara p\u00ebrball\u00eb Kin\u00ebs<\/strong><\/p>\n

Nj\u00eb luft\u00eb e ngadalt\u00eb p\u00ebr dominim bot\u00ebror<\/strong><\/p>\n

P\u00ebr m\u00eb shum\u00eb se 150 vjet, doktrina e politik\u00ebs s\u00eb jashtme amerikane e ka parandaluar shfaqjen e nj\u00eb force sfiduese. Vet\u00ebm Kina mund t\u00eb ngrihet t\u2019i sfidoj\u00eb Shtetet e Bashkuara n\u00eb k\u00ebt\u00eb betej\u00eb p\u00ebr dominim ekonomik bot\u00ebror. Faktikisht, kjo sfid\u00eb tashm\u00eb \u00ebsht\u00eb praniar. Ajo \u00ebsht\u00eb realisht nj\u00eb p\u00ebrplasje gjigand\u00ebsh, nj\u00eb e zgjatur, ashtu si t\u00eb gjith\u00eb konfliktet gjeoekonomike \u2013 nj\u00eb luft\u00eb e ngadalt\u00eb p\u00ebr dominim bot\u00ebror. Prandaj nuk duhet t\u00eb presim nj\u00eb shpalosje t\u00eb shpejt\u00eb t\u00eb ngjarjeve k\u00ebtu. Kini parasysh se Rusia, q\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb aktore dhe nj\u00eb homologe n\u00eb nivelet e m\u00ebparshme, n\u00eb k\u00ebt\u00eb nivel \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb platform\u00eb, nj\u00eb resurs q\u00eb lojtar\u00ebt do t\u00eb donin ta p\u00ebrdornin me q\u00ebllim q\u00eb t\u00eb gjejn\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn m\u00eb t\u00eb mir\u00eb p\u00ebr t\u00eb fituar. Lufta midis Shteteve t\u00eb Bashkuara dhe Kin\u00ebs \u00ebsht\u00eb kimerike n\u00eb natyr\u00eb. P\u00ebr shkak t\u00eb lidhjeve t\u00eb tyre t\u00eb akumuluara, t\u00eb dy luft\u00ebtar\u00ebt jan\u00eb aq t\u00eb nd\u00ebrlidhur sa q\u00eb ia kan\u00eb marr\u00eb dor\u00ebn nj\u00ebri tjetrit. Historiani Niall Ferguson krijoi termin \u201cKimerika\u201d (Kin\u00eb + Amerik\u00eb) p\u00ebr ta p\u00ebrshkruar k\u00ebt\u00eb koncept.<\/p>\n

Kjo \u201cluft\u00eb gjeokonomike bot\u00ebrore\u201d shpjegon dilem\u00ebn kineze. Kina do t\u00eb donte ta rrishte pesh\u00ebn gjeopolitike t\u00eb saj, por nj\u00ebkoh\u00ebsisht do t\u00eb donte edhe forcimin e marr\u00ebdh\u00ebnieve ekonomike t\u00eb saj me Per\u00ebndimin. Kina po p\u00ebrpiqet gjithmon\u00eb t\u00eb luaj\u00eb nj\u00eb loj\u00eb t\u00eb gjat\u00eb, por kjo e fundit \u00ebsht\u00eb nj\u00eb luft\u00eb gjeoekonomike, jo gjeopolitike. Nj\u00ebkoh\u00ebsisht, \u00ebsht\u00eb e papranueshme p\u00ebr Kin\u00eb ta humbas\u00eb loj\u00ebn gjeopolitike. Prandaj kjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb dilem\u00eb midis strategjive afatmesme e afatgjata dhe mund t\u00eb zgjidhet vet\u00ebm nga niveli tjet\u00ebr, nga perspektiva e nj\u00eb strategjie t\u00eb madhe m\u00eb afatgjat\u00eb. Kemi th\u00ebn\u00eb tashm\u00eb se luft\u00ebrat gjeokonomike jan\u00eb superiore ndaj atyre gjeopolitike. N\u00eb nivelin edhe m\u00eb t\u00eb lart\u00eb \u00ebsht\u00eb luft\u00eb gjeokulturore apo ontologjike, nj\u00eb luft\u00eb p\u00ebr t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn, p\u00ebr paradigm\u00ebn dominuese t\u00eb mendimit. Kjo luft\u00eb ontologjike vazhdon gjith\u00eb koh\u00ebn dhe kjo \u00ebsht\u00eb m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb luft\u00eb midis demokracis\u00eb dhe autokracis\u00eb p\u00ebr aq koh\u00eb pasi filloi shum\u00eb p\u00ebrpara se t\u00eb shfaqej demokracia.<\/p>\n

\u00a07. <\/strong>\u201cLufta e Kufijve\u201d p\u00ebrball\u00eb \u201cBot\u00ebs s\u00eb Rrug\u00ebve\u201d<\/strong><\/p>\n

Lufta ontologjike <\/strong><\/p>\n

Lufta ontologjike midis \u201cBot\u00ebs s\u00eb Kufijve\u201d dhe \u201cBot\u00ebs s\u00eb Rrug\u00ebve\u201d ka qen\u00eb n\u00eb zhvillim p\u00ebr mij\u00ebra vjet, qysh kur Egjipti p\u00ebrball\u00eb Babilonis\u00eb, Perandoria Bizantine p\u00ebrball\u00eb bot\u00ebs mesjetare islamike, pastaj n\u00ebp\u00ebrmjet Rajhut nazist\/Bashkimit Sovjetik komunist\/Kin\u00ebs s\u00eb Maos p\u00ebrball\u00eb bot\u00ebs s\u00eb lir\u00eb per\u00ebndimore (po i heqim dhjet\u00ebra shembuj t\u00eb tjer\u00eb). Bota e Rrug\u00ebve \u00ebsht\u00eb e hapur, paform\u00eb, fleksib\u00ebl, q\u00eb p\u00ebrhapet n\u00eb t\u00eb gjitha drejtimet si nj\u00eb njoll\u00eb boje, q\u00eb lidh gjith\u00e7ka me gjith\u00e7ka dhe nd\u00ebrton nj\u00eb miriad\u00eb lidhjesh horizontale. Bota e Kufijve \u00ebsht\u00eb e mbyllur, rrept\u00ebsisht e formalizuar, e ngurt\u00eb, e centralizuar, hierarkike. T\u00eb dy bot\u00ebt kan\u00eb nd\u00ebrmarr\u00eb nj\u00eb luft\u00eb t\u00eb pakompromis p\u00ebr mendjet e njer\u00ebzve prej mij\u00ebra vitesh. Heroi i Bot\u00ebs s\u00eb Kufijve \u00ebsht\u00eb nj\u00eb qeveri e fuqishme, nj\u00eb luft\u00ebtare e madhe p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn e gjith\u00eb bota konsiston n\u00eb pika kontrolli. Heroi i Bot\u00ebs s\u00eb Rrug\u00ebve \u00ebsht\u00eb nj\u00eb korporat\u00eb transkomb\u00ebtare, nj\u00eb udh\u00ebtar i madh p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn e gjith\u00eb bota konsiston n\u00eb hotele.<\/p>\n

N\u00eb dit\u00ebt e sotme, Bota e Rrug\u00ebve e hapur p\u00ebrfaq\u00ebsohet nga qytet\u00ebrimi euro \u2013 atlantik (Bashkimi Europian, Shtetet e Bashkuara, Kanadaja, Australia, Zelanda e Re) dhe aleat\u00ebt e saj dhe avatar\u00ebt e ndritsh\u00ebm si Japonia, Koreja e Jugut, Singapori dhe m\u00eb shum\u00eb. Bota e Kufijve e mbyllur p\u00ebrfaq\u00ebsohet nga Rusia, Kina, shumica e bot\u00ebs islamike (edhe pse vendet e Gjirit kan\u00eb filluar tashm\u00eb tranzicionin drejt Bot\u00ebs s\u00eb Rrug\u00ebve) dhe forca t\u00eb caktuara brenda Shteteve t\u00eb Bashkuara, Europ\u00ebs dhe vendeve t\u00eb tjera. Bota e Rrug\u00ebve dhe Bota e Kufijve kan\u00eb nd\u00ebrmarr\u00eb nj\u00eb \u201cLuft\u00eb p\u00ebr t\u00eb V\u00ebret\u00ebn\u201d t\u00eb pakompromis q\u00eb e manifeston veten n\u00eb konfrontime gjeopolitike, reformime fetare, beteja mbi paradigma ekonomike dhe sisteme filozofike. T\u00eb dyja bot\u00ebt luftojn\u00eb si sportist\u00eb n\u00eb sporte t\u00eb ndryshme. N\u00eb fund t\u00eb fundit, fuqia dhe teknika e nj\u00eb boksieri jan\u00eb t\u00eb par\u00ebnd\u00ebsishme kund\u00ebr shpejt\u00ebsis\u00eb dhe dinamizmit t\u00eb nj\u00eb vrapuesi deri n\u00eb momentin e luft\u00ebrave t\u00eb lagjeve. Betejat aktuale jan\u00eb nj\u00eb jehon\u00eb e k\u00ebtij konfrontimi mij\u00ebvje\u00e7ar dhe ja pse. Ukraina u lind n\u00eb Bot\u00ebn e Rrug\u00ebce, duke filluar si Rus\u2019 me Kievin si qend\u00ebr dhe udh\u00ebkryq i rrug\u00ebve t\u00eb m\u00ebdha treg\u00ebtare (qysh nga shekulli i IX). Pastaj u kap p\u00ebr t\u2019u ndar\u00eb dhe privatizuar nga perandorit\u00eb e m\u00ebdha t\u00eb Bot\u00ebs s\u00eb Kufijve. Megjithat\u00eb ajo mbeti shpirt\u00ebrisht n\u00eb Bot\u00ebn e Rrug\u00ebve dhe tani po p\u00ebrpiqet t\u00eb kthehet n\u00eb sht\u00ebpi, p\u00ebr t\u2019u \u00e7liruar nga zinxhir\u00ebt e saj.<\/p>\n

N\u00eb kontrast me Ukrain\u00ebn, Moskovi lindi n\u00eb Bot\u00ebn e Kufijve dhe ka q\u00ebndruar gjithmon\u00eb aty. Fillimisht, dy modelet alternative t\u00eb shtet\u00ebsis\u00eb u shfaq\u00ebn n\u00eb tokat sllave veriore: Moskovi autokratik i Hordhis\u00eb s\u00eb Art\u00eb dhe Novgorodi republikan Hanseatik. Objektivi i par\u00eb i Moskovit, sapo rifitoi fuqin\u00eb e saj, ishte ta shkat\u00ebrronte Novgorodin. Ajo shfarosi banor\u00ebt dhe dogji qytetin, por asaj ju desh t\u00eb b\u00ebnte m\u00eb shum\u00eb \u2014 t\u00eb \u201cekzekutonte\u201d publikisht apo t\u00eb largonte zilen e madhe t\u00eb veche<\/em> (asambles\u00eb publike), simbolin e republik\u00ebs, duke ia nxjerr\u00eb gjuh\u00ebn e saj. Ekzekutimi simbolik thekson se ajo qe nj\u00eb luft\u00eb ontologjike, nj\u00eb betej\u00eb themelore mbi modelet e shtet\u00ebsis\u00eb.<\/p>\n

Ukraina gjithashtu thuajse u shkat\u00ebrrua. Goditjet nuk u ndesh\u00ebn me gjuh\u00ebn, kultur\u00ebn dhe identitetin, por gjithashti n\u00eb nivel genocidi (Holodomor<\/em>). Faktikisht, sot \u00ebsht\u00eb beteja e fundit e k\u00ebsaj lufte. N\u00ebqoft\u00ebse Bota e Rrug\u00ebve fiton, do t\u00eb n\u00ebnkuptonte rikthimin e Ukrain\u00ebs n\u00eb rr\u00ebnj\u00ebt e saj, nd\u00ebrsa fitoja e Bot\u00ebs s\u00eb Kufijve implikon n\u00eb rikthim n\u00eb \u201cPerandorin\u00eb e Fundit\u201d me pasoja tragjike. Kjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb histori lokale ukrainase, por \u00e7far\u00eb mund t\u00eb themi p\u00ebr shkall\u00ebn globale? \u00c7el\u00ebsi n\u00eb k\u00ebt\u00eb nivel m\u00eb t\u00eb lart\u00eb \u00ebsht\u00eb zgjedhja e Kin\u00ebs. Lidershipi i p\u00ebrgjegjsh\u00ebm global nga ana e Kin\u00ebs mund ta ndryshonte paradigm\u00ebn e zhvillimit bot\u00ebror nga opozita midis Bot\u00ebs s\u00eb Kufijve dhe Bot\u00ebs s\u00eb Rrug\u00ebve n\u00eb nj\u00eb fat t\u00eb ri t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt, q\u00eb kombinon tiparet m\u00eb t\u00eb mira e t\u00eb dyja bot\u00ebve dhe siguron p\u00ebrgjigjet p\u00ebr t\u00eb gjitha problemet aktuale e rac\u00ebs njer\u00ebzore. N\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb, kontributi aktiv i Shteteve t\u00eb Bashkuara, Europ\u00ebs, Indis\u00eb, fuqive t\u00eb tjera dhe, ne besojm\u00eb, edhe Ukrain\u00ebs, n\u00ebqoft\u00ebse do t\u00eb ishte e nevojshme. N\u00eb t\u00eb kund\u00ebrt, n\u00ebse Kina zgjedh nj\u00eb strategji konfrontimi, kjo k\u00ebrc\u00ebnon t\u00eb gjith\u00eb planetin.<\/p>\n

Konkluzion <\/strong><\/p>\n

Kemi n\u00ebnvizuar tashm\u00eb rregullat e para t\u00eb luft\u00ebs: lojtar\u00ebt e niveleve t\u00eb m\u00ebparshme b\u00ebhen vet\u00ebm objekte n\u00eb nivelet e m\u00ebpasme, nj\u00eb fush\u00eb loje ose, m\u00eb s\u00eb miri, cop\u00eb. Gjithashtu, kemi konsideruar rregullin e dyt\u00eb t\u00eb luft\u00ebrave: luft\u00ebrat gjeopolitike jan\u00eb gjithmon\u00eb n\u00eb nj\u00eb nivel m\u00eb t\u00eb ul\u00ebt se ato gjeoekonomike dhe luft\u00ebrat ontologjike (gjeokulturore) jan\u00eb edhe m\u00eb t\u00eb larta. Mbetet p\u00ebr t\u2019u p\u00ebrmendur rregulli i tret\u00eb: luft\u00ebrat me nivel m\u00eb t\u00eb lart\u00eb jan\u00eb gjithmon\u00eb m\u00eb t\u00eb ngadalta dhe zgjasin m\u00eb shum\u00eb se ato me nivel m\u00eb t\u00eb ul\u00ebt. Prandaj, p\u00ebr nj\u00eb luft\u00eb me nivel m\u00eb t\u00eb lart\u00eb, nj\u00eb luft\u00eb me nivel m\u00eb t\u00eb ul\u00ebt \u00ebsht\u00eb thjesht nj\u00eb episod, nj\u00eb \u201cluft\u00eb\u201d e ve\u00e7ant\u00eb. Rezultati i saj prej rezultatin e t\u00eb gjith\u00eb luft\u00ebs, por vet\u00ebm pjes\u00ebrisht, p\u00ebrderisa betaj t\u00eb tjera po kryhen gjithashtu. Teatri i luft\u00ebs me nivel m\u00eb t\u00eb lart\u00eb \u00ebsht\u00eb gjithnj\u00eb e m\u00eb i gjer\u00eb. Nj\u00ebkoh\u00ebsisht, rezultati i nj\u00eb lufte me nivel m\u00eb t\u00eb lart\u00eb na jep p\u00ebrgjigjen finale se kush e fiton luft\u00ebn e nivelit m\u00eb t\u00eb ul\u00ebt. Kuptimi i natyr\u00ebs multishtresore t\u00eb konfliktit aktual, natyr\u00ebn e ndryshme dhe afatet e nivelit t\u00eb tij dhe diferenc\u00ebn themelore n\u00eb objektivat e pjes\u00ebmarr\u00ebsve na lejon t\u00eb kuptojm\u00eb shkaqet e ngjarjeve t\u00eb caktuara dhe t\u00eb kryejm\u00eb modelim strategjik p\u00ebr t\u00eb ardhmen.<\/p>\n

(Valerii Pekar\u00a0\u00ebsht\u00eb bashk\u00ebthemelues i Nova Kraina Civic Platform, autor i kat\u00ebr librave, nj\u00eb Profesor i Asociiuar n\u00eb Kyiv \u2013 Mohyla Business School dhe nj\u00eb ish an\u00ebtar i National Reform Council<\/em>)<\/p>\n

(Andrii Dligach\u00a0\u00ebsht\u00eb kreu i Advanter Group, Doktor i Ekonomikut, strateg, futurologjist dhe vizionar; themelues i Board Business Community, bashk\u00ebthemelues Center for Economic Recovery, SingularityU Kyiv, FreeGen, Investudio. Investor dhe ideolog i ekosistemeve dhe startupeve teknologjike<\/em>)<\/p>\n

P\u00ebrgatiti<\/strong><\/p>\n

ARMIN TIRANA<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Lufta aktuale n\u00eb Ukrain\u00eb \u00ebsht\u00eb shum\u00eb m\u00eb tep\u00ebr se luftimi n\u00eb vij\u00ebn e frontit. Aj\u00eb \u00ebsht\u00eb m\u00eb s\u00eb fundmi nj\u00eb luft\u00eb p\u00ebr ideale, nj\u00eb konflikt q\u00eb shkon n\u00eb limitet teorike t\u00eb politik\u00ebs globale. P\u00ebr ta kapur thelbin e luft\u00ebs aktuale, ne duhet ta shqyrtojm\u00eb nga af\u00ebr natyr\u00ebn e saj shum\u00ebnivel\u00ebshe. Prania e shum\u00eb niveleve t\u00eb …<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":30998,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[42],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30997"}],"collection":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=30997"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30997\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/30998"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=30997"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=30997"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=30997"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}