{"id":29252,"date":"2022-11-15T09:46:16","date_gmt":"2022-11-15T09:46:16","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=29252"},"modified":"2022-11-15T09:46:16","modified_gmt":"2022-11-15T09:46:16","slug":"financial-times-perendimi-po-mbyll-syte-ndaj-shkeljeve-te-edi-rames","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/2022\/11\/15\/financial-times-perendimi-po-mbyll-syte-ndaj-shkeljeve-te-edi-rames\/","title":{"rendered":"\u201cFinancial Times\u201d: Per\u00ebndimi po mbyll syt\u00eb ndaj shkeljeve t\u00eb Edi Ram\u00ebs"},"content":{"rendered":"<p><strong>Nga Marton Dunai, Financial Times<\/strong><\/p>\n<p>Fatlumi, nj\u00eb elektricist 60-vje\u00e7ar, q\u00eb jeton n\u00eb qarkun e Kuk\u00ebsit n\u00eb malet e Shqip\u00ebris\u00eb veriore, i mir\u00ebkupton t\u00eb rinjt\u00eb vendas q\u00eb kan\u00eb provuar fatin p\u00ebr t\u00eb kaluar ilegalisht Kanalin Anglez p\u00ebr nj\u00eb t\u00eb ardhme t\u00eb pasigurt n\u00eb Britanin\u00eb e Madhe.<\/p>\n<p>\u201cAta kan\u00eb t\u00eb af\u00ebrm atje,\u201d thot\u00eb ai n\u00eb nj\u00eb kafene buz\u00eb rrug\u00ebs q\u00eb sheh mbi disa lugina ku ka pak pun\u00ebsim p\u00ebrve\u00e7 disa pun\u00ebve bujq\u00ebsore t\u00eb keqpaguara. \u201cAta shkojn\u00eb p\u00ebr pun\u00eb t\u00eb ndershme. Vet\u00ebm ata me familje t\u00eb pav\u00ebmendshme mund t\u00eb p\u00ebrfundojn\u00eb me bandat e drog\u00ebs\u201d.<\/p>\n<p>Ka nj\u00eb munges\u00eb t\u00eb dukshme t\u00eb 20-vje\u00e7ar\u00ebve n\u00eb Kuk\u00ebs dhe pothuajse t\u00eb gjith\u00eb n\u00eb rajon duket se kan\u00eb t\u00eb af\u00ebrm n\u00eb mesin e rreth 150 mij\u00eb shqiptar\u00ebve q\u00eb vler\u00ebsohet se jetojn\u00eb n\u00eb Britanin\u00eb e Madhe, pjes\u00eb e nj\u00eb eksodi komb\u00ebtar q\u00eb \u00ebsht\u00eb rritur k\u00ebt\u00eb vit.<\/p>\n<p>Sipas shifrave t\u00eb qeveris\u00eb s\u00eb Mbret\u00ebris\u00eb s\u00eb Bashkuar, numri i shqiptar\u00ebve q\u00eb mb\u00ebrrijn\u00eb ilegalisht p\u00ebrmes Kanalit u rrit me 43 p\u00ebrqind mes majit dhe shtatorit t\u00eb k\u00ebtij viti. Suella Braverman, Sekretarja e Brendshme, e quajti val\u00ebn nj\u00eb \u2018pushtim\u2019 dhe i p\u00ebrshkroi shum\u00eb prej emigrant\u00ebve si \u2018kriminel\u00eb\u2019, duke sjell\u00eb edhe nj\u00eb reagim t\u00eb zem\u00ebruar nga kryeministri shqiptar, Edi Rama.<\/p>\n<p>T\u00eb vendosur n\u00eb nj\u00eb udh\u00ebkryq mes grek\u00ebve, turqve dhe sllav\u00ebve, shqiptar\u00ebt kan\u00eb nj\u00eb tradit\u00eb t\u00eb emigracionit q\u00eb daton shekuj m\u00eb par\u00eb. Koh\u00ebt e fundit, nj\u00eb brez mori rrug\u00ebn n\u00eb vitet \u201990 pas dekadash varf\u00ebrie ekstreme dhe izolimi n\u00ebn regjimin komunist t\u00eb Enver Hoxh\u00ebs.<\/p>\n<p>Kjo u pasua nga nj\u00eb tjet\u00ebr eksod i njer\u00ebzve q\u00eb ik\u00ebn nga v\u00ebshtir\u00ebsit\u00eb ekonomike, pastaj nj\u00eb tjet\u00ebr kur shqiptar\u00ebt etnik\u00eb ik\u00ebn nga lufta n\u00eb Kosov\u00ebn fqinje rreth vitit 2000. Sipas INSTAT, instituti shqiptari i statistikave, rreth nj\u00eb e treta ose 1.7 milion\u00eb, e t\u00eb gjith\u00eb shqiptar\u00ebve, tani jetojn\u00eb n\u00eb diaspor\u00eb.<\/p>\n<p>P\u00ebr ata q\u00eb mbeten n\u00eb vend, paga mesatare mujore \u00ebsht\u00eb rreth 60 mij\u00eb lek\u00eb ose 450 paund n\u00eb muaj, sipas INSTAT. Megjithat\u00eb, n\u00eb zonat e thella rurale si Kuk\u00ebsi, pagat mund t\u00eb jen\u00eb duksh\u00ebm m\u00eb t\u00eb ul\u00ebta dhe shum\u00eb njer\u00ebz ia dalin mban\u00eb p\u00ebrmes pun\u00ebve shtes\u00eb q\u00eb nuk pasqyrohen n\u00eb statistikat zyrtare.<\/p>\n<p>Fatlumi, i cili nuk pranon t\u00eb jap\u00eb emrin e plot\u00eb, mbijeton duke u kujdesur p\u00ebr sht\u00ebpit\u00eb e tre v\u00ebllez\u00ebrve q\u00eb punojn\u00eb n\u00eb Lond\u00ebr- dy si elektricist\u00eb dhe nj\u00eb si shofer autobusi. \u201cDykat\u00ebshit e m\u00ebdhenj t\u00eb kuq,\u201d thot\u00eb ai teksa nxjerr nj\u00eb shishe plastike me raki nga bagazhi i makin\u00ebs BMW me targa t\u00eb Mbret\u00ebris\u00eb s\u00eb Bashkuar.<\/p>\n<p>Kontrasti mes mund\u00ebsive ekonomike n\u00eb zonat e larg\u00ebta t\u00eb Kuk\u00ebsit dhe Mbret\u00ebris\u00eb s\u00eb Bashkuar \u00ebsht\u00eb shum\u00eb i madh, thot\u00eb Edval Zoto, nj\u00eb konsulent i pavarur q\u00eb drejton nj\u00eb program t\u00eb financuar nga Mbret\u00ebria e Bashkuar p\u00ebr rajonin.<\/p>\n<p>\u201cSituata n\u00eb Kuk\u00ebs \u00ebsht\u00eb n\u00eb pik\u00ebn e kolapsit,\u201d thot\u00eb ai. \u201cInstitucionet po shemben. Shkollat e nd\u00ebrtuara p\u00ebr 300 f\u00ebmij\u00eb tani kan\u00eb vet\u00ebm 50. Pun\u00ebt po zhduken, sikund\u00ebr edhe rrjetat e siguris\u00eb familjare. Universiteti i Tiran\u00ebs mbylli deg\u00ebn e tij lokale. Nuk ka studime p\u00ebr karrier\u00ebn, nuk ka asnj\u00eb vizion p\u00ebr jet\u00ebn n\u00eb vend\u201d.<\/p>\n<p>Ai shton se t\u00eb rinjt\u00eb e rajonit tundohen nga nj\u00eb bot\u00eb me para t\u00eb lehta, e portretizuar nga trafikant\u00ebt q\u00eb p\u00ebrdorin imazhe dhe video n\u00eb nj\u00eb fushat\u00eb t\u00eb sofistikuar t\u00eb medieve sociale n\u00eb Instagram dhe TikTok.<\/p>\n<p>\u201cE par\u00eb nga veriu i Shqip\u00ebris\u00eb rurale, Londra \u00ebsht\u00eb jasht\u00ebzakonisht e pasur&#8230; dhe ata konsumojn\u00eb shum\u00eb drog\u00eb,\u201d thot\u00eb Zoto, duke shtuar se prind\u00ebrit n\u00eb zon\u00eb jan\u00eb t\u00eb tmerruar se djemt\u00eb e tyre do t\u00eb t\u00ebrhiqen nga bandat e drog\u00ebs. \u201cShoq\u00ebria shqiptare \u00ebsht\u00eb e mahnitur me ato video n\u00eb TikTok\u201d, thot\u00eb ai. \u201cAta e idealizojn\u00eb krimin\u201d.<\/p>\n<p>Programi i financuar nga Britania e Madhe, m\u00eb vler\u00eb 8.2 milion\u00eb paund gjat\u00eb kat\u00ebr viteve, synon t\u00eb kund\u00ebrshtoj\u00eb fushatat q\u00eb b\u00ebjn\u00eb bandat n\u00eb median sociale dhe t\u00eb ndihmoj\u00eb t\u00eb rinjt\u00eb vendas t\u00eb gjejn\u00eb pun\u00ebsim dometh\u00ebn\u00ebs n\u00eb bizneset shqiptare. Kjo p\u00ebrfshin zhvillimin e turizmit lokal duke trajnuar guidat malore dhe ekipet e shp\u00ebtimit si dhe hapjen e nj\u00eb qendre t\u00eb informacionit turistik dhe krijimin e nj\u00eb qendre rinore ku t\u00eb rinjt\u00eb mund t\u00eb m\u00ebsojn\u00eb gjuh\u00eb dhe aft\u00ebsi kompjuterike.<\/p>\n<p>N\u00eb terma afatshkurt\u00ebr, nd\u00ebrsa dimri mund t\u00eb ngadal\u00ebsoj\u00eb emigrimin, ekspert\u00ebt vendas presin q\u00eb shifrat t\u00eb rriten p\u00ebrs\u00ebri vitin q\u00eb vjen.<\/p>\n<p>Dikur nj\u00eb procedur\u00eb e shtrenjt\u00eb q\u00eb kushtonte deri n\u00eb 20 mij\u00eb sterlina, q\u00eb p\u00ebrfshinte dokumente t\u00eb rreme, ryshfete kufitare dhe fluturime apo udh\u00ebtime me kamion\u00eb si n\u00eb kuti, k\u00ebt\u00eb vit kostoja e nj\u00eb udh\u00ebtimi n\u00eb Mbret\u00ebrin\u00eb e Bashkuar ka r\u00ebn\u00eb n\u00eb rreth 5 mij\u00eb sterlina pasi kontrabandist\u00ebt po p\u00ebrdorin n\u00eb vend t\u00eb k\u00ebsaj, operator\u00ebt e varkave t\u00eb vogla afrikano-veriore n\u00eb Kanal, duke zgjeruar joshjen p\u00ebr k\u00ebt\u00eb rrug\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00eb nj\u00eb video t\u00eb fundit, Alastair King-Smith, ambasadori i Mbret\u00ebris\u00eb s\u00eb Bashkuar n\u00eb Shqip\u00ebri, iu lut shqiptar\u00ebve q\u00eb t\u00eb mos u besonin trafikant\u00ebve. \u201cAjo q\u00eb po shfaqet n\u00eb media nuk \u00ebsht\u00eb realiteti. Mos shkoni ilegalisht,\u201d tha ai.<\/p>\n<p>Kryeministri i Shqip\u00ebris\u00eb, i cili kund\u00ebrshton vler\u00ebsimet britanike p\u00ebr numrin e shqiptar\u00ebve q\u00eb po kalojn\u00eb Kanalin, tha n\u00eb nj\u00eb intervist\u00eb p\u00ebr Financial Times se ai ka diskutuar m\u00ebnyrat p\u00ebr t\u00eb goditur bandat e drog\u00ebs me qeverit\u00eb e nj\u00ebpasnj\u00ebshme britanike, por propozimet e tij nuk u ndoq\u00ebn kurr\u00eb.<\/p>\n<p>\u201cN\u00eb koh\u00ebn kur Boris Johnson ishte Minist\u00ebr i Jasht\u00ebm, ai e ngriti problemin e krimit shqiptar n\u00eb Lond\u00ebr,\u201d thot\u00eb Rama. \u201cI thash\u00eb, n\u00eb rregull. Sillni gjasht\u00eb profesionist\u00eb nga agjencit\u00eb tuaja n\u00eb Tiran\u00eb. Ne do i vendosim ata n\u00eb nj\u00eb zyr\u00eb me gjasht\u00eb nga njer\u00ebzit tan\u00eb, me akses t\u00eb plot\u00eb n\u00eb t\u00eb gjitha dosjet tona kriminale\u201d.<\/p>\n<p>Ai shton se propozimi i \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb edhe Theresa May, at\u00ebher\u00eb kryeministre, edhe Priti Pratel, ish-Ministre e Brendshme, por grupi i p\u00ebrbashk\u00ebt i pun\u00ebs nuk u materializua kurr\u00eb.<\/p>\n<p>\u201cMe pak agjent\u00eb t\u00eb infiltruar n\u00eb Kuk\u00ebs, e kupton se k\u00eb duhet t\u00eb telefonosh, kush t\u00eb pret nga ajo an\u00eb,\u201d tha ai. \u201cN\u00ebse keni britanik\u00ebt n\u00eb bord, mund t\u00eb lidhni pikat. Nuk po flasim p\u00ebr nj\u00eb milion refugjat\u00eb. Ky \u00ebsht\u00eb nj\u00eb komunitet i vog\u00ebl\u201d.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, gjat\u00eb qeverisjes s\u00eb Ram\u00ebs, bandat shqiptare kan\u00eb ngritur mbi nj\u00eb tradit\u00eb dekadash t\u00eb kultivimit dhe eksportit t\u00eb kanabisit, nj\u00eb rrjet t\u00eb fuqish\u00ebm global t\u00eb trafikimit, sipas nj\u00eb raporti t\u00eb Departamentit t\u00eb Shtetit t\u00eb SHBA.<\/p>\n<p>\u2018Shtetasit shqiptar\u00eb luajn\u00eb nj\u00eb rol t\u00eb jasht\u00ebzakonsh\u00ebm n\u00eb trafikun nd\u00ebrkomb\u00ebtar t\u00eb narkotik\u00ebve dhe n\u00eb rrjetet e krimit t\u00eb organizuar, dhe Shqip\u00ebria \u00ebsht\u00eb nj\u00eb element ky\u00e7 i rrug\u00ebs ballkanike t\u00eb trafikut t\u00eb drog\u00ebs n\u00eb Europ\u00ebn Per\u00ebndimore dhe n\u00eb Mbret\u00ebrin\u00eb e Bashkuar\u2019, thuhet n\u00eb raport.<\/p>\n<p>\u2018Sundimi relativisht i dob\u00ebt i ligjit, korrupsioni dhe niveli i lart\u00eb i papun\u00ebsis\u00eb jan\u00eb shtyt\u00ebsit kryesor\u00eb t\u00eb problemit t\u00eb kontrollit t\u00eb drog\u00ebs n\u00eb Shqip\u00ebri,\u2019 shton raporti.<\/p>\n<p>Rama i hedh posht\u00eb akuzat, por Partia Demokratike e opozit\u00ebs shqiptare e akuzon kryeministrin se ka nd\u00ebrtuar nj\u00eb regjim t\u00eb korruptuar dhe autokratik gjat\u00eb n\u00ebnt\u00eb viteve t\u00eb tij n\u00eb detyr\u00eb, duke i l\u00ebn\u00eb shqiptar\u00ebt mesatar\u00eb me pak shanse p\u00ebr t\u00eb ecur p\u00ebrpara, p\u00ebrve\u00e7se duke u larguar nga vendi.<\/p>\n<p>Nj\u00eb tubim i thirrur nga partia p\u00ebr t\u00eb protestuar kund\u00ebr korrupsionit, varf\u00ebris\u00eb dhe emigracionit jasht\u00eb zyr\u00ebs s\u00eb Ram\u00ebs, t\u00ebrhoqi dhjet\u00ebra-mij\u00ebra t\u00eb shtun\u00ebn.<\/p>\n<p>Aldo Bum\u00e7i, ish-Ministri i Jasht\u00ebm dhe i Drejt\u00ebsis\u00eb i Partis\u00eb Demokratike, akuzon Per\u00ebndimin se mbylli syt\u00eb ndaj shkeljeve t\u00eb Ram\u00ebs, sepse Shqip\u00ebria \u00ebsht\u00eb nj\u00eb aleate besnike per\u00ebndimore n\u00eb nj\u00eb zon\u00eb destabiliteti.<\/p>\n<p>\u201cRama ka para, \u00ebsht\u00eb i pamposhtur dhe nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u00ebt nuk thon\u00eb asgj\u00eb,\u201d tha Bum\u00e7i. \u201cKjo \u00ebsht\u00eb arsyeja pse njer\u00ebzit po largohen n\u00eb numra biblik\u00eb\u201d.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-29253\" src=\"https:\/\/foltore.al\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/auto_financial1668501735-300x212.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"212\" srcset=\"https:\/\/foltore.al\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/auto_financial1668501735-300x212.jpg 300w, https:\/\/foltore.al\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/auto_financial1668501735-768x542.jpg 768w, https:\/\/foltore.al\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/auto_financial1668501735.jpg 900w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga Marton Dunai, Financial Times Fatlumi, nj\u00eb elektricist 60-vje\u00e7ar, q\u00eb jeton n\u00eb qarkun e Kuk\u00ebsit n\u00eb malet e Shqip\u00ebris\u00eb veriore, i mir\u00ebkupton t\u00eb rinjt\u00eb vendas q\u00eb kan\u00eb provuar fatin p\u00ebr t\u00eb kaluar ilegalisht Kanalin Anglez p\u00ebr nj\u00eb t\u00eb ardhme t\u00eb pasigurt n\u00eb Britanin\u00eb e Madhe. \u201cAta kan\u00eb t\u00eb af\u00ebrm atje,\u201d thot\u00eb ai n\u00eb nj\u00eb kafene &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":29253,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[37],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/29252"}],"collection":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=29252"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/29252\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/29253"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=29252"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=29252"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=29252"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}