{"id":27741,"date":"2022-10-31T10:02:13","date_gmt":"2022-10-31T10:02:13","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=27741"},"modified":"2022-10-31T10:02:13","modified_gmt":"2022-10-31T10:02:13","slug":"tani-flas-une","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/2022\/10\/31\/tani-flas-une\/","title":{"rendered":"Tani flas un\u00eb"},"content":{"rendered":"<p><strong>Intervist\u00eb me faraonin Tutankhamon e interpretuar nga Christian Jacq<\/strong><\/p>\n<p>M\u00eb 4 n\u00ebntor t\u00eb 1922 \u2014 100 vite m\u00eb par\u00eb \u2014 anglezi Howard Carter realizoi nj\u00eb nd\u00ebr zbulimet arkeologjike m\u00eb sensacionale t\u00eb historis\u00eb: varrin e Tutankhamon, \u00abfaraonit f\u00ebmij\u00eb\u00bb, sovran i Dinastis\u00eb s\u00eb XVIII, i ngjitur n\u00eb fron midis 9 dhe 10 vje\u00e7\u00ebve dhe i vdekur p\u00ebrpara se t\u00eb mbushte 19, i jetuar midis vitit 1341 B. C. dhe 1323 B.C., ka mund\u00ebsi djali i Amenhotepit t\u00eb IV (q\u00eb e ndryshoi emrin n\u00eb Akhenaton n\u00eb nderim t\u00eb zotit Aton, diskut diellor, kur braktisi politezmin tradicional egjiptian n\u00eb favor t\u00eb nj\u00eb religjioni t\u00eb ri t\u00eb mark\u00ebs enoteistike, me mbizot\u00ebrimin e nj\u00eb hyjnie ndaj gjith\u00eb t\u00eb tjer\u00ebve) dhe t\u00eb Nefertitit (por mungojn\u00eb d\u00ebshmi t\u00eb sigurta). M\u00eb 27 shtator 1822 \u2014 200 vite m\u00eb par\u00eb \u2014 francezi Jean-Fran\u00e7ois Champollion njoftoi se kishte arritur t\u00eb deshifronte hierogliget, nj\u00eb \u00e7el\u00ebs p\u00ebr t\u00eb hedhur drit\u00eb mbi sekretet e nj\u00eb qytet\u00ebrimi p\u00ebrrallor. K\u00ebyter zbulime \u00abLa Lettura\u00bb i kushton faqet e para t\u00eb suplementit, i hapur me nj\u00eb \u00abintervist\u00eb\u00bb t\u00eb jasht\u00ebzakonshme me sovranin m\u00eb pop t\u00eb Egjiptit t\u00eb Lasht\u00eb, e interpretuar nga nj\u00eb romancier, Christian Jacq, q\u00eb i ka kushtuar qytet\u00ebrimit egjiptian faqe entuziasmuese n\u00eb ciklin e Ramsesit t\u00eb II (Dinastia e XIXa) dhe n\u00eb t\u00eb saporibotuarin \u00abAfera Tutankhamon\u00bb.<\/p>\n<p><strong>Le t\u00eb fillojm\u00eb nga emri: preferoni Tutankhamon apo Tutankhaton?<\/strong><\/p>\n<p>\u00abTutankhamon, absolutisht, <em>simboli i gjall\u00eb i Amonit<\/em>. \u00cbsht\u00eb emri im zyrtar si faraon, ai q\u00eb ka sh\u00ebnuar mbret\u00ebrimin tim dhe rikthimin n\u00eb tradit\u00ebn politeiste t\u00eb paraardh\u00ebsve. Tutankhaton ka qen\u00eb titulli im si Princi i Amarnas, qytetit t\u00eb diellit, qyteti i\u00a0 Akhenatonit, babait tim t\u00eb supozuar, dhe Nefertitit. Me vdekjen e tyre, fal\u00eb dy k\u00ebshilltar\u00ebve t\u00eb jasht\u00ebzakonsh\u00ebm, <em>babait hyjnor <\/em>A\u00ffe dhe shkruesit mbret\u00ebror dhe gjeneralit Horemheb, u b\u00ebra Tutankhamon faraomni, duke arritur t\u00eb shmangia luft\u00ebn civile dhe t\u2019i sillja begatin\u00eb Egjiptiut. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb dua t\u00eb jem gjithmon\u00eb dhe vet\u00ebm Tutankhamon faraoni\u00bb.<\/p>\n<p><strong>Nj\u00eb shkrimtar \u2013 arkeolog i famsh\u00ebm francez, Christian Jacq, n\u00eb librin \u00abAfera Tutankhamon\u00bb ju paraqet n\u00ebp\u00ebrmjet fjal\u00ebve t\u00eb nj\u00ebrit prej personazheve t\u00eb tij si nj\u00eb faraon t\u00eb par\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm. Si i p\u00ebrgjigjeni?<\/strong><\/p>\n<p>\u00abLloqe t\u00eb nj\u00eb personazhi dyt\u00ebsor. P\u00ebrkudrazi, Jacq m\u00eb ka konsideruar gjithmon\u00eb nj\u00eb faraon t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm. Mbret\u00ebrimi im nuk ka qen\u00eb kaq i shkurt\u00ebr sa d\u00ebshirohet t\u00eb besohet: nj\u00eb dyzin\u00eb vitesh n\u00eb at\u00eb koh\u00eb nuk jan\u00eb pak. Kam kompletuar nj\u00eb tranzicion jo t\u00eb dhunsh\u00ebm midis mbret\u00ebris\u00eb s\u00eb Akhenatonit, q\u00eb e kishte b\u00ebr\u00eb Amarnan kryeqytetin e ri, qytet q\u00eb do t\u00eb braktisej me vdekjen e tij, dhe rikthimin n\u00eb Teb\u00eb. Dua q\u00eb t\u00eb dihet: nuk kam qen\u00eb nj\u00eb faraon i par\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm dhe mbret\u00ebrimi im nuk ka qen\u00eb i par\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm. P\u00ebrkundrazi, e p\u00ebrs\u00ebris, i imi ka qen\u00eb nj\u00eb moment ky\u00e7 i historis\u00eb s\u00eb Egjiptit, q\u00eb pa Tutankhamonin do t\u00eb zhytej n\u00eb kaos\u00bb.<\/p>\n<p><strong>Jeni i lumtur p\u00ebr at\u00eb q\u00eb keni b\u00ebr\u00eb?<\/strong><\/p>\n<p>\u00abKam b\u00ebr\u00eb vet\u00ebm detyr\u00ebn time, si t\u00eb gjith\u00eb ata q\u00eb p\u00ebrpara meje jan\u00eb ngjitur n\u00eb <em>fronin e t\u00eb gjall\u00ebve<\/em>. Sepse kjo \u00ebsht\u00eb detyra e faraonit, q\u00eb paras\u00ebgjithash duhet t\u00eb jet\u00eb i drejt\u00eb dhe i duhet t\u00eb mbroj\u00eb t\u00eb dob\u00ebtit nga t\u00eb fortit. Midis detyrave t\u00eb tij themelore \u00ebsht\u00eb ajo e impenjimit p\u00ebr t\u00eb siguruar lumturin\u00eb e popullit t\u00eb tij: un\u00eb kam k\u00ebrkuar ta b\u00ebj dhe mendoj se ia kam arritur, duke risistemuar p\u00ebr shembull ekonomin\u00eb q\u00eb Akhenatoni e kishte d\u00ebmtuar. Sigurisht q\u00eb nuk e kam b\u00ebr\u00eb gjith\u00e7ka vet\u00ebm: jam ndihmuar mir\u00eb nga dinjitar\u00eb inteligjent\u00eb dhe kompetent\u00eb, por sidomos kam qen\u00eb shum\u00eb i dashur nga populli im, t\u00eb cilin e kam shp\u00ebrblyer ne lumturin\u00eb dhe sigurin\u00eb, pasi pushteti i faraonit q\u00ebndron paras\u00ebgjithash n\u00eb lumturin\u00eb e n\u00ebnshtetasve t\u00eb tij\u00bb.<\/p>\n<p><strong>Jeni ndjer\u00eb ndonj\u00ebher\u00eb i paracaktuar?<\/strong><\/p>\n<p>\u00abE keni par\u00eb mask\u00ebn time? \u00cbsht\u00eb maska e nj\u00eb ylli, e nj\u00eb ylli q\u00eb shk\u00eblqen p\u00ebrjet\u00ebsisht: pasi un\u00eb jam faraoni, fitimtari i vdekjes, nj\u00eb hero i pashkat\u00ebrruesh\u00ebm dhe i palodhsh\u00ebm, i destinuar q\u00eb t\u00eb jetoj\u00eb p\u00ebrjet\u00ebsin\u00eb e tij midis yjeve. Sipas t\u00eb urt\u00ebve, je faraon \u201cnga veza\u201d dhe, p\u00ebr pasoj\u00eb, jam nj\u00eb i paracaktuar: isha i detyruar t\u00eb b\u00ebhesha ajo \u201cBanesa e Madhe\u201d ku populli t\u00eb mund t\u00eb gjente strehim dhe siguri, pasi ky ishte fati im si faraon. Po, mund t\u00eb them se rruga e Tutankhamonit ka qen\u00eb e sh\u00ebnuar qysh nga fillimi. Kam vet\u00ebm nj\u00eb breng\u00eb: nuk kam pasur mjaftuesh\u00ebm koh\u00eb p\u00ebr t\u00eb demonstruar sesa isha v\u00ebrtet n\u00eb lart\u00ebsin\u00eb e fatit q\u00eb m\u00eb kishte takuar\u00bb.<\/p>\n<p><strong>Raporti me babain tuaj Akhenaton nuk ka qen\u00eb shum\u00eb i leht\u00eb&#8230;<\/strong><\/p>\n<p>\u00abNuk jam as i sigurt\u00eb se Akhenatoni ishte im at\u00eb: k\u00ebshilltar\u00ebt e mi m\u00eb t\u00eb besuar nuk ma kan\u00eb th\u00ebn\u00eb kurr\u00eb qart\u00eb. Nga ana tjet\u00ebr, as Akhenatoni, as Nefertiti nuk jan\u00eb ndjer\u00eb asnj\u00ebher\u00eb t\u00eb detyruar t\u00eb shpallin se un\u00eb, Tutankhamoni, isha f\u00ebmija e tyre, gj\u00eb q\u00eb e kan\u00eb b\u00ebr\u00eb m\u00eb fakt n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb shum\u00eb t\u00eb qart\u00eb p\u00ebr 6 vajzat dhe motrat e mia. Rr\u00ebfej se nuk kam pasur kurr\u00eb kontakte shum\u00eb t\u00eb thella me babain tim t\u00eb supozuar, i mbyllur si\u00e7 ishte n\u00eb mistik\u00ebn e tij monoteistike dhe n\u00eb nj\u00eb konceptim autokratik t\u00eb pushtetit. \u00c7far\u00eb do t\u00eb duhej t\u00eb provoja p\u00ebrpara nj\u00eb qenieje kaq t\u00eb larg\u00ebt, kaq jo t\u00eb aksesuesh\u00ebm, kaq t\u00eb humbur n\u00eb bot\u00ebn e tij? I rritur n\u00eb dhomat e pallatit, n\u00eb nj\u00eb vetmi t\u00eb blinduar nga parath\u00ebn\u00ebsit, nuk kam pasur nj\u00eb f\u00ebmij\u00ebri t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb, pasi jam thirrur n\u00eb pushtet shum\u00eb i ri; p\u00ebrgjegj\u00ebsit\u00eb m\u00eb kan\u00eb b\u00ebr\u00eb t\u00eb piqem me shpejt\u00ebsi. N\u00eb fund, konsideroj babain tim t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb, babain q\u00eb kam adhuruar gjithmon\u00eb, zotin Amon, mbrojt\u00ebsin e Egjiptit. Ka qen\u00eb ai dhe vet\u00ebm ai q\u00eb m\u00eb ka udh\u00ebhequr mendimin dhe veprimin tim\u00bb.<\/p>\n<p><strong>Sa ka qen\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm religjioni p\u00ebr ju?<\/strong><\/p>\n<p>\u00abQysh nga origjina e qytet\u00ebrimit ton\u00eb, spiritualiteti \u00ebsht\u00eb bazuar mbi fen\u00eb dhe dijen. Nj\u00ebra dhe tjetra. Dija \u00ebsht\u00eb ajo q\u00eb zoti unik dhe i zotave pushtetet e t\u00eb cil\u00ebve t\u00eb gjith\u00eb mund t\u2019i shikojn\u00eb n\u00eb jet\u00eb \u00e7do dit\u00eb. Babai im i supozuar Akhenaton ka dashur n\u00eb fakt ta prish\u00eb k\u00ebt\u00eb tradit\u00eb mij\u00ebvje\u00e7are duke i p\u00ebrjashtiuar zotat e tjer\u00eb t\u00eb keni nj\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnie individuale, personale dhe private, me zotin e \u201ctij\u201d, Aton. Nj\u00eb l\u00ebvizje q\u00eb e ka \u00e7uar perandorin\u00eb n\u00eb katastrof\u00ebn spirituale dhe kohore. Un\u00eb e kam shp\u00ebtuar Egjiptin duke i rikuperuar religjionin e tradit\u00ebs, duke i restauruar tempujt dhe vendet e hyjnive, ku prift\u00ebrinjt\u00eb kryenin ritet dhe liturgjit\u00eb. K\u00ebta tempuj t\u00eb aksesuesh\u00ebm vet\u00ebm p\u00ebr prift\u00ebrinjt\u00eb jan\u00eb edhe qendra ekonomike ku rishp\u00ebrndahen pasurit\u00eb, nj\u00eb ekonomi e s\u00eb shenjt\u00ebs, e themeluar mbi dhurat\u00ebn dhe reciprocitetin\u00bb.<\/p>\n<p><strong>Egjipti i sot\u00ebm duket larg nga Egjipti juaj&#8230;<\/strong><\/p>\n<p>\u00abEgjipti q\u00eb njihja dhe t\u00eb cilit i kisha restauruar begatin\u00eb ishte nj\u00eb vend i pasur dhe i fuqish\u00ebm, p\u00ebr t\u2019u pasur zili dhe i lakmuar. Kjo begati bazohej mbi spiritualitetin dhe dijen, por edhe mbi nj\u00eb vizion ekonomik ku solidariteti ishte element thelb\u00ebsor. Pastaj, Egjipti ka p\u00ebsuar shum\u00eb pushtime: persian\u00ebt, grek\u00ebt, romak\u00ebt&#8230; Por goditjet fatale ia kan\u00eb dh\u00ebn\u00eb fillimisht kristianizimi dhe m\u00eb pas pushtimi arabo \u2013 mysliman. Me k\u00ebt\u00eb procese kan\u00eb ardhur vlera t\u00eb reja, nj\u00eb bot\u00eb e re p\u00ebr t\u2019u jetuar. Gjith\u00e7ka q\u00eb faraon\u00ebt kishin nd\u00ebrtuar p\u00ebr mbi 3 mij\u00ebvje\u00e7ar\u00eb \u00ebsht\u00eb shkat\u00ebrruar n\u00eb nj\u00eb \u00e7ast. P\u00ebr mua jan\u00eb dy Egjipte: ai i nj\u00eb t\u00eb kaluare t\u00eb jasht\u00ebzakonshme, ai i qytet\u00ebrimit t\u00eb ndritsh\u00ebm t\u00eb faraon\u00ebve dhe ai i nj\u00eb t\u00eb tashmeje kaq t\u00eb pakuptueshme dhe t\u00eb larg\u00ebt\u00bb.<\/p>\n<p><strong>Ky vit p\u00ebrkon me 200 vjetorin e deshifrimit t\u00eb hieroglifeve&#8230;<\/strong><\/p>\n<p>\u00abHieroglifet jan\u00eb \u201cfjal\u00ebt e Zotit\u201d: nj\u00eb gjuh\u00eb e folur, por paras\u00ebgjithash nj\u00eb shkrim i thjesht\u00eb, i rezervuar kryesisht tempujve. T\u00eb zbuluar nga Thothi, zoti i t\u00eb urt\u00ebve dhe i studiuesve, hieroglifet p\u00ebrshkruanin aspekte t\u00eb realitetit dhe \u00e7do shenj\u00eb konsiderohej nj\u00eb qenie e gjall\u00eb. \u201cGjith\u00e7ka \u00ebsht\u00eb hieroglife\u201d duket se ka th\u00ebn\u00eb Champollion, ai gjeniu q\u00eb ka gjetur n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb brilante \u00e7el\u00ebsin p\u00ebr t\u2019i deshifruar. P\u00ebr mij\u00ebra vjet, prift\u00ebrinjt\u00eb kan\u00eb shkruar dhe skalitur hieroglife jo p\u00ebr t\u00eb treguar fjal\u00eb, por p\u00ebr t\u00eb transmetuar energjin\u00eb fillestare. Hieroglifet jan\u00eb tinguj, imazhe, simbole: prapa kompleksitetit t[\u00eb tyre fshihen m\u00ebsime t\u00eb \u00e7muara. \u00cbsht\u00eb pik\u00ebrisht n\u00ebp\u00ebrmjet k\u00ebsaj gjuhe t\u00eb jasht\u00ebzakonshme t\u00eb shenjt\u00eb, paksa figurative, paksa abstrakte, q\u00eb \u00ebsht\u00eb mundur t\u2019i transmetohet spiritualiteti i t\u00eb lasht\u00ebve\u00bb.<\/p>\n<p><strong>Pastaj \u00ebsht\u00eb zbulimi i varrit tuaj&#8230;<\/strong><\/p>\n<p>\u00abEkziston fati? M\u00eb duket se ka qen\u00eb Ajnshtajni q\u00eb ka th\u00ebn\u00eb: \u201cFati \u00ebsht\u00eb alibia e Zotit\u201d. Howard Carter, nj\u00eb anglez q\u00eb ishte b\u00ebr\u00eb egjiptolog n\u00eb terren dhe jo nj\u00eb studiues n\u00eb kuptimin klasik, ka qen\u00eb vet\u00ebm instrumenti i k\u00ebtij fati. Ama nj\u00eb fat i shkaktuar nga vite k\u00ebrkimi q\u00eb kishin \u00e7uar n\u00eb nj\u00eb konkluzion: ekzistonte nj\u00eb varr i paprekur n\u00eb Lugin\u00ebn e Mbret\u00ebrve q\u00eb shkenca zyrtare deri m\u00eb at\u00ebhere e kishte konsideruar t\u00eb humbur. Ky varr nuk mund t\u00eb ishte ve\u00e7se i imi. Sikur pasioni i Carter t\u00eb mos kishte bindur mecenatin e tij, Lordin Carnarvon, q\u00eb t\u2019i jepte nj\u00eb financim p\u00ebr nj\u00eb sezon t\u00eb fundit g\u00ebrmimesh, varri do t\u00eb mund t\u00eb ishte i panjohur edhe sot. 100 vjet pasi kishte deshifruar hieroglifet, Carter zbuloi varrin e vet\u00ebm mbret\u00ebror t\u00eb paprekur, me t\u00eb gjitha thesaret e saj. Zbulimi m\u00eb i madh arkeologjik i t\u00eb gjitha koh\u00ebrave, kalimi nga err\u00ebsira drejt nj\u00eb dite t\u00eb re q\u00eb ka mund\u00ebsuar t\u00eb afrohet me spirtualitetin egjiptian. Shpresa ka qen\u00eb gjithmon\u00eb q\u00eb zbulimi i varrit nuk ishte vet\u00ebm nj\u00eb arritje e thjesht\u00eb arkeologjike, por se hidhte drit\u00eb mbi shpirtin e Egjiptit tim\u00bb.<\/p>\n<p><strong>Brenda k\u00ebtij varri ishte edhe maska e mrekullueshme e art\u00eb e juaj&#8230;<\/strong><\/p>\n<p>\u00abDuhet t\u00eb b\u00ebj nj\u00eb rr\u00ebfim: nuk \u00ebsht\u00eb maska e art\u00eb \u201cxhevahiri\u201d im i preferuar, edhe pse jam krenar pasi m\u00eb dhuron fytyr\u00ebn e nj\u00eb faraoni t\u00eb pavdeksh\u00ebm, t\u00eb admiruar nga nj\u00eb bot\u00eb e t\u00ebr\u00eb edhe prej bukuris\u00eb s\u00eb saj. Preferoj nj\u00eb objekt shum\u00eb m\u00eb modest, por p\u00ebr mua shum\u00eb m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm, zbulimi par\u00eb i rrug\u00ebs s\u00eb varrit tim nga Howard Carter. \u00cbsht\u00eb nj\u00eb kup\u00eb alabastri kushtuar <em>KA<\/em>, <em>\u00e7fryrjes vitale <\/em>q\u00eb kalon nga faraoni n\u00eb faraon, nj\u00eb \u00e7fryre unike dhe e p\u00ebrjetshme, nj\u00eb lloj \u201cpasurie gjenetike\u201d e hyjnis\u00eb q\u00eb manifestohet n\u00eb mish\u00ebrime t\u00eb pafundme. Por ajo kup m\u00eb p\u00eblqen edhe pse evokon banketin qiellor gjat\u00eb t\u00eb cilit shpirti i faraonit komunikon me zotat\u00bb.<\/p>\n<p><strong>Si \u00ebsht\u00eb Mbret\u00ebria e t\u00eb Vdekurve?<\/strong><\/p>\n<p>\u00abN\u00ebse arrin t\u00eb hysh dhe nuk \u00ebsht\u00eb kaq e thjesht\u00eb, pasi duhet t\u00eb njihesh \u00abvet\u00ebm me z\u00eb\u00bb nga oborri i Osiridit, jeta pas vdekjes \u00ebsht\u00eb nj\u00eb udh\u00ebtim p\u00ebrrallor n\u00eb shum\u00eb forma, si nj\u00eb zog, si tym i nj\u00eb in\u00e7ensi, si nj\u00eb vark\u00eb, si nj\u00eb rreze drite. Askush nuk m\u00ebrzitet apo lodhet pasi jemi n\u00eb ndryshim t\u00eb vazhduesh\u00ebm. Nj\u00eb udh\u00ebtim i gjat\u00eb? Sigurisht, ama nj\u00eb udh\u00ebtim i gjat\u00eb pa lodhje, gjat\u00eb t\u00eb cilit marrim pjes\u00eb n\u00eb krijimin e universit: ky \u00ebsht\u00eb nj\u00eb sekret tjet\u00ebr q\u00eb dua t\u2019u transmetoj me mask\u00ebn time t\u00eb art\u00eb, pasi ari \u00ebsht\u00eb mishi i zotave\u00bb.<\/p>\n<p><strong>Duhet patjet\u00ebr t\u2019u b\u00ebj nj\u00eb pyetje jokomode: \u00ebsht\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb historia e mallkimit?<\/strong><\/p>\n<p>\u00abNuk \u00ebsht\u00eb hera e par\u00eb q\u00eb flitet p\u00ebr mallkim p\u00ebr sa u \u00e7\u00ebrket varreve t\u00eb faraon\u00ebve. N\u00eb disa varreve t\u00eb pararend\u00ebsve t\u00eb mi mallkimi \u00ebsht\u00eb deri i shkruar n\u00ebp\u00ebr mure: <em>t\u00eb mallkuar shkel\u00ebsit e varreve<\/em>. Dhe jam dakord: kush i shkel varret duhet t\u00eb jet\u00eb i mallkuar. Ama n\u00eb varrin tim, n\u00eb at\u00eb q\u00eb duhet t\u00eb ishte sht\u00ebpia ime e p\u00ebrjetshme, nuk fshihet asnj\u00eb mallkim, k\u00ebt\u00eb mund t\u2019ua siguroj; \u00ebsht\u00eb shpikje e nj\u00eb egjiptologu xheloz p\u00ebr suksesin e Howard Carter dhe i d\u00ebshiruar q\u00eb ta d\u00ebmtoj\u00eb. Si\u00e7 ka shkruar Jacq (ushqej nj\u00eb simpati t\u00eb caktuar p\u00ebr k\u00ebt\u00eb shkrimtar), m\u00eb shum\u00eb duhet t\u00eb plasim p\u00ebr nj\u00eb \u201cbekim t\u00eb Tutankhamonit\u201d, bekimin e thesareve q\u00eb varri ruante\u00bb.<\/p>\n<p><strong>\u00c7far\u00eb provoni t\u00eb jeni nj\u00eb mit?<\/strong><\/p>\n<p>\u00abFaraoni ishte tashm\u00eb nj\u00eb yll i bot\u00ebs s\u00eb lasht\u00eb, nj\u00eb yll i respektuar dhe i adhuruar. Nga ana tjet\u00ebr nuk mund t\u00eb ishte ndryshe: faraoni \u00ebsht\u00eb bir i yjeve dhe pas vdekjes s\u00eb tij do t\u00eb jetoj\u00eb p\u00ebrgjithmon\u00eb midis yjeve. Gj\u00ebja e jasht\u00ebzakonshme \u00ebsht\u00eb se shum\u00eb her\u00eb fama e faraon\u00ebve, por edhe e mbret\u00ebreshave si Nefertiti, ka arritur t\u2019i tejkaloj\u00eb kufijt\u00eb e koh\u00ebs. I kemi quajtur tempujt dhe varret tona \u201csarajet e p\u00ebrjet\u00ebsis\u00eb\u201d dhe nuk jemi gabuar. Fal\u00eb thesarit tim, q\u00eb shpejt do t\u00eb ket\u00eb nj\u00eb sht\u00ebpi t\u00eb re n\u00eb Muzeun e ri Egjiptian t\u00eb Giz\u00ebs, do t\u00eb mund t\u00eb vazhdoj t\u00eb jem nj\u00eb yll\u00bb.<\/p>\n<p><strong>E ndjeni t\u00eb jepni nj\u00eb mesazh?<\/strong><\/p>\n<p>\u00abDo t\u00eb doja t\u00eb uroja njer\u00ebzve at\u00eb q\u00eb kisha uruar tashm\u00eb kur jam b\u00ebr\u00eb faraon, q\u00eb n\u00eb nj\u00eb far\u00eb m\u00ebynre ishte programi im: t\u00eb z\u00ebvend\u00ebsoj nj\u00eb rend t\u00eb drejt\u00eb dhe dinamik n\u00eb vend t\u00eb \u00e7rregullimit dhe kaosit, ta vendos drejt\u00ebsin\u00eb n\u00eb vendin e padrejt\u00ebsis\u00eb dhe t\u00eb g\u00ebnjeshtr\u00ebs, t\u00eb siguroj kohezionin social dhe begatin\u00eb e njer\u00ebzve fal\u00eb nj\u00eb qeverisjeje shembullore, q\u00eb t\u00eb mos jet\u00eb e aft\u00eb vet\u00ebm t\u00eb imponoj\u00eb ligje dhe ndalime, por q\u00eb t\u00eb dij\u00eb t\u00eb drejtoj\u00eb fatet. Nj\u00eb urim q\u00eb m\u00eb duket se mund t\u00eb jet\u00eb ende shum\u00eb aktual\u00bb.<\/p>\n<p><strong>(nga <em>La Lettura<\/em>)<\/strong><\/p>\n<p><strong>P\u00ebrgatiti<\/strong><\/p>\n<p><strong>ARMIN TIRANA<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Intervist\u00eb me faraonin Tutankhamon e interpretuar nga Christian Jacq M\u00eb 4 n\u00ebntor t\u00eb 1922 \u2014 100 vite m\u00eb par\u00eb \u2014 anglezi Howard Carter realizoi nj\u00eb nd\u00ebr zbulimet arkeologjike m\u00eb sensacionale t\u00eb historis\u00eb: varrin e Tutankhamon, \u00abfaraonit f\u00ebmij\u00eb\u00bb, sovran i Dinastis\u00eb s\u00eb XVIII, i ngjitur n\u00eb fron midis 9 dhe 10 vje\u00e7\u00ebve dhe i vdekur p\u00ebrpara &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":27742,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[42],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/27741"}],"collection":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=27741"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/27741\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/27742"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=27741"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=27741"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=27741"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}