{"id":27661,"date":"2022-10-28T16:53:03","date_gmt":"2022-10-28T16:53:03","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=27661"},"modified":"2022-10-28T16:53:03","modified_gmt":"2022-10-28T16:53:03","slug":"birn-loja-politike-me-hapjen-e-dosjeve-te-ish-sigurimit","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/2022\/10\/28\/birn-loja-politike-me-hapjen-e-dosjeve-te-ish-sigurimit\/","title":{"rendered":"BIRN: Loja politike me hapjen e dosjeve t\u00eb ish-Sigurimit"},"content":{"rendered":"

Amendimi i ligjit t\u00eb dosjeve i hap rrug\u00eb rivler\u00ebsimit t\u00eb certifikat\u00ebs s\u00eb past\u00ebrtis\u00eb s\u00eb Ilir Met\u00ebs, por nuk i b\u00ebn t\u00eb hapura dhe t\u00eb aksesuesshme leht\u00eb dosjet e Sigurimit dhe as nuk krijon mekaniz\u00ebm lustracioni.<\/em><\/strong><\/p>\n

Nga Blerina Gjoka-BIRN<\/strong><\/p>\n

Kuvendi miratoi me 20 tetor disa ndryshime n\u00eb ligjin \u2018P\u00ebr t\u00eb Drejt\u00ebn e Informimit p\u00ebr dokumentat e Ish-Sigurimit t\u00eb Shtetit\u2019 pas nj\u00eb bashkimi votash mes mazhoranc\u00ebs socialiste dhe nj\u00eb pjese t\u00eb opozit\u00ebs, ndryshime q\u00eb u fokusuan tek togfjal\u00ebshi \u2018hapja e dosjeve\u2019.<\/p>\n

Iniciativa p\u00ebr ndryshimin e ligjit erdhi nga mazhoranca pasi Autoriteti p\u00ebr Dosjet (AIDSSH) njoftoi Kuvendin se n\u00eb nj\u00eb email anonim kishte hedhur dyshime se nj\u00eb politikan i lart\u00eb me inicialet I.M kishte qen\u00eb bashk\u00ebpun\u00ebtor i ish-Sigurimit fam\u00ebkeq t\u00eb shtetit.<\/p>\n

Autoriteti k\u00ebrkoi t\u00eb drejt\u00ebn p\u00ebr t\u00eb riverifikuar figurat e zyrtar\u00ebve t\u00eb lart\u00eb q\u00eb kishin marr\u00eb \u2018certifikat\u00eb past\u00ebrtie\u2019 nga dy komisione t\u00eb ngritura n\u00eb vitet pas r\u00ebnies s\u00eb komunizmit.<\/p>\n

I dyshuari kryesor i gj\u00ebegj\u00ebz\u00ebs, ish-presidenti Ilir Meta, i hodhi posht\u00eb akuzat dhe e cil\u00ebsoi iniciativ\u00ebn nj\u00eb sulm politik.<\/p>\n

Neni q\u00eb ndalonte autoritetin p\u00ebr verifikimin e Met\u00ebs u rr\u00ebzua, por gjat\u00eb diskutimeve n\u00eb Kuvend debati politik e anashkaloi k\u00ebt\u00eb \u00e7\u00ebshtje duke u fokusuar tek nj\u00eb nen i ri q\u00eb parashikon aksesin n\u00eb dosjet e ish-sigurimit p\u00ebr \u00e7do qytetar.<\/p>\n

Amendamenti i propozuar nga Enkelejd Alibeaj u negociua n\u00eb minut\u00ebn e fundit n\u00eb seanc\u00eb plenare dhe u miratua me 94 vota t\u00eb mazhoranc\u00ebs dhe disa deputet\u00ebve t\u00eb PD-s\u00eb q\u00eb njihen si grupi i Alibeajt.<\/p>\n

Grupi tjet\u00ebr n\u00eb PD, mb\u00ebshtet\u00ebs t\u00eb ish-kryeministrit Sali Berisha, nuk mor\u00ebn pjes\u00eb n\u00eb votim duke e konsideruar nism\u00ebn \u2018anti-Meta\u2019.<\/p>\n

Alibeaj e cil\u00ebsoi k\u00ebt\u00eb nen si nisjen e nj\u00eb procesi purifikimi t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb dhe kurajo p\u00ebr t\u00eb kuptuar se \u2018kush nuk ka skelete n\u00eb dollap\u2019.<\/p>\n

Vet\u00eb p\u00ebrmbajtja e nenit t\u00eb miratuar krijon shum\u00eb paqart\u00ebsi n\u00ebse aksesi i \u00e7do qytetari do t\u00eb jet\u00eb i mundur n\u00eb praktik\u00eb.<\/p>\n

Neni ka k\u00ebt\u00eb p\u00ebrmbajtje: \u2018\u00c7do person g\u00ebzon t\u00eb drejt\u00ebn\u00a0 t\u00eb njihet me dokumentet e ish sigurimit t\u00eb shtetit dhe t\u00eb k\u00ebrkoj\u00a0 nj\u00eb kopje t\u00eb tyre, n\u00eb p\u00ebrputhje me ligjin\u00a0 p\u00ebr t\u00eb drejt\u00ebn e informimit, me kusht q\u00eb k\u00ebrkuesi\u00a0 t\u00eb paraqes\u00eb t\u00eb dh\u00ebna n\u00eb k\u00ebrkes\u00ebn e tij q\u00eb mund\u00ebsojn\u00eb lokalizimin e informacioneve. Informacioni jepet vet\u00ebm kur angazhimi i\u00a0 nevojsh\u00ebm p\u00ebr gjejtjen dhe v\u00ebnien n\u00eb dispozicion t\u00eb informacionit\u00a0 \u00ebsht\u00eb n\u00eb p\u00ebrpjestim t\u00eb drejt\u00eb me interesin\u00a0 e argumentuar t\u00eb k\u00ebrkuesit n\u00eb marrjen e k\u00ebtij informacioni. K\u00ebrkuesi mban p\u00ebrgjegj\u00ebsi p\u00ebr keqp\u00ebrdorimin e informacionit t\u00eb marr\u00eb\u2019.<\/p>\n

Nj\u00eb zyrtar i Autoritetit t\u00eb Dosjeve i tha BIRN-it n\u00eb kushtet e anonimatit se lejimi p\u00ebr t\u00eb riverifikuar zyrtar\u00ebt q\u00eb ishin mbrojtur nga komisionet Mezini e Bezhani \u00ebsht\u00eb me r\u00ebnd\u00ebsi, nd\u00ebrsa neni i \u2018hapjes s\u00eb dosjeve\u2019 nuk ndryshon praktik\u00ebn e m\u00ebparshme n\u00eb k\u00ebt\u00eb drejtim.<\/p>\n

\u2018Me ligjin q\u00eb ishte n\u00eb fuqi kishin t\u00eb drejt\u00eb t\u00eb k\u00ebrkonin dosje ish-t\u00eb p\u00ebrndjekurit ose familjar\u00ebt e tyre, ish-bashk\u00ebpun\u00ebtor\u00ebt e sigurimit dhe pal\u00ebt e treta ku p\u00ebrfshiheshin studiuesit dhe gazetar\u00ebt,\u2019 shpjegoi zyrtari.<\/p>\n

\u2018Me k\u00ebt\u00eb nen i \u00ebsht\u00eb dh\u00ebn\u00eb e drejta dhe \u00e7do qytetari, por duke i vendosur klauzola p\u00ebr arsyet e k\u00ebrkes\u00ebs dhe p\u00ebrdorimit t\u00eb informacionit,\u2019 shtoi i njejti burim.<\/p>\n

Zyrtari sqaroi se \u00e7do dosje do t\u00eb kaloj\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtat procedura administrative si m\u00eb par\u00eb dhe se n\u00eb \u00e7do rast nuk mund t\u2019i jepet nj\u00eb dosje pal\u00ebve t\u00eb treta pa p\u00eblqimin e personit ndaj t\u00eb cilit \u00ebsht\u00eb hapur kjo dosje.<\/p>\n

\u2018N\u00eb praktik\u00ebn ton\u00eb t\u00eb pun\u00ebs nuk ndryshon asgj\u00eb,\u2019 theksoi ai. \u2018I vetmi leht\u00ebsim n\u00eb praktik\u00ebn e autoritetit \u00ebsht\u00eb deklasifikimi i dokumenteve pasi heq burokracit\u00eb e deklasifikimit,\u2019 p\u00ebrfundoi zyrtari i Autoritetit, duke iu referuar nj\u00eb tjet\u00ebr amendamenti n\u00eb ligjin \u2018P\u00ebr informacionin e klasifikuar\u2019.<\/p>\n

Edhe p\u00ebr Simon Mirakaj, q\u00eb sh\u00ebrbeu pes\u00eb vite si an\u00ebtar bordi i k\u00ebtij institucioni, neni n\u00eb fjal\u00eb nuk ndryshon asgj\u00eb n\u00eb praktik\u00eb, p\u00ebrve\u00e7se po sh\u00ebrben p\u00ebr konsum politik t\u00eb dit\u00ebs.<\/p>\n

\u2018\u00c7do person q\u00eb ka dashur t\u00eb informohet n\u00ebse ka qen\u00eb bashk\u00ebpun\u00ebtor i ish-sigurimit, ka plot\u00ebsuar formularin e ka marr\u00eb p\u00ebrgjigjen,\u2019 tha Mirakaj.<\/p>\n

\u2018Kush ka aplikuar a ka qen\u00eb i survejuar apo a ka pasur ndaj tij dosje t\u00eb krijuar nga ish-sigurimi e ka marr\u00eb dosjen sipas ligjit,\u2019 shtoi ai.<\/p>\n

Sipas tij i vetmi ndryshim i v\u00ebrtet\u00eb i ligjit \u00ebsht\u00eb ai p\u00ebr rr\u00ebzimin e komisioneve Mezini e Bezhani.<\/p>\n

Mirakaj, jeta e t\u00eb cilit u sh\u00ebnjua si \u2018armik i popullit\u2019 dhe kaloi n\u00eb internim 44 vjet, thot\u00eb se edhe k\u00ebt\u00eb her\u00eb politika d\u00ebshtoi q\u00eb t\u00eb d\u00ebnonte krimet e komunizmit dhe se ligji q\u00eb miratuan n\u00eb Kuvend nuk i prek autor\u00ebt e v\u00ebrtet\u00eb t\u00eb terrorrit q\u00eb p\u00ebrdori diktatura e Enver Hoxh\u00ebs.<\/p>\n

\u2018P\u00ebrpara se t\u00eb mb\u00ebrrihej t\u00eb ligji i dosjeve duhej t\u00eb d\u00ebnohen krimet e komunizmit me ligj, t\u00eb d\u00ebnohej ai sistem,\u2019 tha Mirakaj, nd\u00ebrsa shtoi se \u2018shqet\u00ebsues \u00ebsht\u00eb fakti q\u00eb ky ligj deri tani nuk prek dhunuesit, si oficer\u00ebt e ish-sigurimit, hetuesit, prokuror\u00ebt, gjykat\u00ebsit.\u2019<\/p>\n

Nisma e dekumunistizimit n\u00eb funksion t\u00eb politik\u00ebs s\u00eb dit\u00ebs<\/strong><\/p>\n

Ekspert\u00ebt e politik\u00ebs dhe historis\u00eb jan\u00eb t\u00eb ndar\u00eb n\u00eb q\u00ebndrimet p\u00ebr nismat e fundit p\u00ebr dekomunistizimin dhe hapjen e dosjeve.<\/p>\n

Afrim Krasniqi, drejtor ekzekutiv i Institutit p\u00ebr Studime Politike, i tha BIRN se k\u00ebto nisma jan\u00eb akte duksh\u00ebm n\u00eb funksion t\u00eb politik\u00ebs s\u00eb dit\u00ebs.<\/p>\n

\u2018Ato as nuk hapin dosjet dhe as b\u00ebjn\u00eb dekomunistizimin, sepse nuk sigurojn\u00eb mekanizma transparente, t\u00eb besueshme dhe as vetting e lustracion t\u00eb figurave drejtuese t\u00eb Sigurimit dhe regjimit komunist,\u2019 tha ai.<\/p>\n

Sipas Krasniqit thelbi i problemit \u00ebsht\u00eb se Shqip\u00ebria ka d\u00ebshtuar n\u00eb ndarjen me t\u00eb kaluar\u00ebn dhe reflektimin mbi baz\u00ebn e ligjit, moralit dhe integritetit.<\/p>\n

\u2018Nj\u00eb interes i ngusht\u00eb elektoral arrin t\u00eb keqp\u00ebrdor parlamentin p\u00ebr ta legjitimuar, si\u00e7 ndodhi me ndryshimet kushtetuese paraelektorale m\u00eb 2020 dhe me akte t\u00eb tjera t\u00eb nj\u00ebjta me impakt vet\u00ebm elektoral,\u2019 theksoi ai.<\/p>\n

Angazhimi i Partis\u00eb Socialiste n\u00eb k\u00ebt\u00eb proces, sipas Krasniqit, \u00ebsht\u00eb i nxitur nga interesi politik dhe nuk ka lidhje me programin politik.<\/p>\n

\u2018(PS) ka element\u00eb t\u00eb shumt\u00eb t\u00eb nostalgjis\u00eb dhe amnistis\u00eb s\u00eb krimeve t\u00eb regjimit t\u00eb kaluar, ndaj t\u00eb cilave ajo nuk \u00ebsht\u00eb distancuar pasi mbetet nj\u00eb parti me element\u00eb t\u00eb nostalgjis\u00eb dhe amnistis\u00eb s\u00eb krimeve t\u00eb regjimit,\u2019 theksoi Krasniqi.<\/p>\n

Ndryshe mendon pedagogia e historis\u00eb, Enriketa Papa, an\u00ebtare bordi e Institutit p\u00ebr Studimet e Komunizmit. Ajo beson se nismat nuk jan\u00eb p\u00ebr konsumin politik t\u00eb dit\u00ebs, por shton se ato kan\u00eb vet\u00ebm karakter informues dhe jo penalizues p\u00ebr krimet e kryera gjat\u00eb komunizmit.<\/p>\n

\u2018Me ndryshimet n\u00eb ligjin e aprovuar q\u00eb n\u00eb 2015-\u00ebn u hoq\u00ebn kufizimet ligjore p\u00ebr t\u2019u informuar qytetar\u00ebt shqiptar\u00eb mbi dokumentet e ish-Sigurimit te Shtetit\u2019- tha ajo p\u00ebr BIRN, duke iu referuar deklasifikimit t\u00eb plot\u00eb t\u00eb dosjeve.<\/p>\n

\u2018Nisma do t\u00eb duhet t\u00eb shoq\u00ebrohet me akte t\u00eb tjera ligjore, si lustrimi, apo ndryshime t\u00eb tjera, qofte dhe n\u00eb Kodin Penal, p\u00ebr t\u00eb mund\u00ebsuar penalizime n\u00eb ushtrimin e detyr\u00ebs n\u00eb ofiqet e larta publike,\u2019 shtoi ajo.<\/p>\n

Krasniqi mendon se nismat e lustracionit do t\u00eb kishin kuptim n\u00ebse do t\u00eb ishin gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebse dhe jo t\u00eb targetojn\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb individ.<\/p>\n

\u2018N\u00ebse nisma do t\u00eb kishte p.sh, ndalimin n\u00eb poste politike t\u00eb \u00e7do individi pjes\u00eb e Sigurimit t\u00eb shtetit, regjimit policor, udh\u00ebheqjes lokale e qendrore t\u00eb PPSH, at\u00ebher\u00eb do t\u00eb kishte sens, por nisma ligjore vet\u00ebm p\u00ebr kryetarin e partis\u00eb, nuk ka as sens, nuk sjell ndryshim dhe lidhet me luft\u00ebn politike ndaj nj\u00eb individi,\u2019 tha ai.<\/p>\n

Sipas Krasniqit synimi kryesor i PS \u00ebsht\u00eb parandalimi i bashkimit t\u00eb opozit\u00ebs, e cila, sipas tij gjithashtu ka d\u00ebshtuar t\u00eb ket\u00eb qasje t\u00eb besueshme dhe shteruese lidhur me dosjet dhe dekomunistizimin dhe ngjason me PS-n\u00eb aktuale n\u00eb p\u00ebrpjekjet periodike p\u00ebr ta p\u00ebrdorur k\u00ebt\u00eb kauz\u00eb n\u00eb funksion t\u00eb fushatave elektorale, si\u00e7 ka b\u00ebr\u00eb m\u00eb 1996, 2009, etj..<\/p>\n

Instrumentalizimin e kauz\u00ebs p\u00ebr arsye politike e thekson dhe Papa, e cila shton se nismat japin nj\u00eb mund\u00ebsi p\u00ebr t\u00eb zbardhur t\u00eb kaluar\u00ebn.<\/p>\n

\u2018Ky ndryshim mendon se duhet konceptuar ne kuad\u00ebr te politikes se kujtes\u00ebs dhe ushtrimit madje te mekanizmave te drejt\u00ebsis\u00eb tranzitore,\u2019 p\u00ebrfundoi ajo.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Amendimi i ligjit t\u00eb dosjeve i hap rrug\u00eb rivler\u00ebsimit t\u00eb certifikat\u00ebs s\u00eb past\u00ebrtis\u00eb s\u00eb Ilir Met\u00ebs, por nuk i b\u00ebn t\u00eb hapura dhe t\u00eb aksesuesshme leht\u00eb dosjet e Sigurimit dhe as nuk krijon mekaniz\u00ebm lustracioni. Nga Blerina Gjoka-BIRN Kuvendi miratoi me 20 tetor disa ndryshime n\u00eb ligjin \u2018P\u00ebr t\u00eb Drejt\u00ebn e Informimit p\u00ebr dokumentat e …<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":27662,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[40],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/27661"}],"collection":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=27661"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/27661\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/27662"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=27661"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=27661"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=27661"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}