{"id":26649,"date":"2022-10-19T10:42:02","date_gmt":"2022-10-19T10:42:02","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=26649"},"modified":"2022-10-19T10:42:02","modified_gmt":"2022-10-19T10:42:02","slug":"perse-gjermania-po-i-shtyn-planet-per-mbylljen-e-centraleve-berthamore","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/2022\/10\/19\/perse-gjermania-po-i-shtyn-planet-per-mbylljen-e-centraleve-berthamore\/","title":{"rendered":"P\u00ebrse Gjermania po i shtyn planet p\u00ebr mbylljen e centraleve b\u00ebrthamore?"},"content":{"rendered":"<p>Kancelari gjerman Olaf Scholz ka urdh\u00ebruar p\u00ebrgatitjet q\u00eb t\u00eb tre reaktor\u00ebt b\u00ebrthamor\u00eb t\u00eb mbetur t\u00eb vendit t\u00eb vazhdojn\u00eb t\u00eb funksionojn\u00eb deri n\u00eb mes t\u00eb prillit. Ky veprim sh\u00ebnon nj\u00eb tjet\u00ebr penges\u00eb n\u00eb planin afatgjat\u00eb t\u00eb vendit p\u00ebr t&#8217;i dh\u00ebn\u00eb fund p\u00ebrdorimit t\u00eb energjis\u00eb atomike. N\u00eb vazhdim mund t\u00eb lexoni nj\u00eb shpjegim t\u00eb debatit t\u00eb fort\u00eb politik t\u00eb Gjermanis\u00eb rreth p\u00ebrdorimit t\u00eb energjis\u00eb b\u00ebrthamore.<\/p>\n<p>PASOJAT NGA LUFTA E FTOHT\u00cb<br \/>\nGjermania Per\u00ebndimore dhe ajo Lindore filluan prodhimin e energjis\u00eb b\u00ebrthamore n\u00eb vitet 1960, kur kjo lloj energjie konsiderohej gjer\u00ebsisht nj\u00eb alternativ\u00eb e sigurt\u00eb dhe e past\u00ebr ndaj qymyrit shum\u00eb ndot\u00ebs, n\u00eb t\u00eb cilin vendi mb\u00ebshtetej prej koh\u00ebsh p\u00ebr p\u00ebrmbushjen e shumic\u00ebs s\u00eb nevojave t\u00eb tij energjitike. Dhjet\u00ebra reaktor\u00eb t\u00eb llojeve t\u00eb ndryshme u nd\u00ebrtuan gjat\u00eb dekadave n\u00eb vijim. Termocentrali m\u00eb i fundit filloi pun\u00ebn n\u00eb vitin 1989, rreth nj\u00eb vit p\u00ebrpara ribashkimit t\u00eb vendit.<\/p>\n<p>PROTESTAT KUND\u00cbR CENTRALEVE B\u00cbRTHAMORE<br \/>\nShqet\u00ebsimet p\u00ebr rreziqet e energjis\u00eb b\u00ebrthamore u rrit\u00ebn pas incidentit n\u00eb centralin b\u00ebrthamor n\u00eb ishullin amerikan \u201cThree Mile Island\u201d n\u00eb vitin 1979 dhe fatkeq\u00ebsis\u00eb b\u00ebrthamore t\u00eb \u00c7ernobilit n\u00eb vitin 1986. K\u00ebto incidente nxit\u00ebn l\u00ebvizjen mjedisore t\u00eb Gjermanis\u00eb Per\u00ebndimore dhe krijimin e Partis\u00eb s\u00eb t\u00eb Gjelb\u00ebrve q\u00eb tani \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e koalicionit qeveris\u00ebs t\u00eb kancelarit Olaf Scholz.<\/p>\n<p>PLANI I MBYLLJES S\u00cb CENTRALEVE B\u00cbRTHAMORE<br \/>\nNj\u00eb qeveri e qendr\u00ebs s\u00eb majt\u00eb e socialdemokrat\u00ebve dhe t\u00eb gjelb\u00ebrve miratoi nj\u00eb ligj n\u00eb vitin 2002, q\u00eb ndaloi nd\u00ebrtimin e centraleve t\u00eb reja b\u00ebrthamore n\u00eb Gjermani dhe parashikonte mbylljen e t\u00eb gjith\u00eb reaktor\u00ebve ekzistues n\u00eb dekadat pasuese. Ligji ishte pjes\u00eb e nj\u00eb p\u00ebrpjekjeje m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb p\u00ebr t\u00eb zhvendosur prodhimin e energjis\u00eb n\u00eb Gjermani, i njohur si \u201cEnergiewende\u201d, ose tranzicioni i energjis\u00eb, nga karburantet me baz\u00eb fosile drejt burimeve t\u00eb rinovueshme si ato nga era dhe dielli.<\/p>\n<p>RISHQYRTIMI I PLANIT T\u00cb PAR\u00cb<br \/>\nQeveria konservatore e kancelares Angela Merkel njoftoi n\u00eb vitin 2010 se Gjermania do ta zgjaste funksionin e centraleve t\u00eb saj b\u00ebrthamore, pjes\u00ebrisht p\u00ebr t\u00eb siguruar furnizim t\u00eb mjaftuesh\u00ebm me energji t\u00eb lir\u00eb dhe me nivel m\u00eb t\u00eb ul\u00ebt t\u00eb \u00e7lirimit t\u00eb karbonit n\u00eb atmosfer\u00eb. Centralet b\u00ebrthamore \u00e7lirojn\u00eb shum\u00eb m\u00eb pak gaze t\u00eb d\u00ebmshme sesa termocentralet me qymyr, ose karburant dhe ofrojn\u00eb furnizim t\u00eb q\u00ebndruesh\u00ebm me energji, pavar\u00ebsisht nga moti. Sasia e prodhimit t\u00eb energjis\u00eb diellore, ose asaj nga era varet nga moti, dit\u00ebt me diell ose er\u00eb.<\/p>\n<p>NDIKIMI I INCIDENTIT B\u00cbRTHAMOR N\u00cb FUKUSHIMA<br \/>\nIncidenti i vitit 2011 n\u00eb termocentralin b\u00ebrthamor t\u00eb Fukushim\u00ebs n\u00eb Japoni shkaktoi nj\u00eb ndryshim t\u00eb shpejt\u00eb, duke nxitur kancelaren Angela Merkel t\u00eb deklaronte se Gjermania n\u00eb fakt tani do t\u2019i p\u00ebrshpejtonte p\u00ebrpjekjet p\u00ebr t\u00eb hequr dor\u00eb nga energjia b\u00ebrthamore dhe do t\u00eb mbyllte centralin e fundit b\u00ebrthamor n\u00eb fund t\u00eb vitit 2022. Ky vendim pati mb\u00ebshtetje t\u00eb gjer\u00eb mes votuesve, por kritik\u00ebt vun\u00eb n\u00eb dukje se Gjermania rrezikonte t\u00eb p\u00ebrballej me mungesa t\u00eb energjis\u00eb elektrike, n\u00ebse nuk rritej n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb ndjeshme niveli i prodhimit t\u00eb energjis\u00eb s\u00eb rinovueshme. P\u00ebr t\u00eb shmangur k\u00ebt\u00eb, Gjermania filloi t\u00eb importoj\u00eb gaz natyror, pjes\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe nga Rusia, derisa t\u00eb siguronte energji t\u00eb mjaftueshme nga dielli dhe era. P\u00ebrpjekjet p\u00ebr t\u00eb gjetur nj\u00eb vend magazinimi afatgjat\u00eb p\u00ebr mbetjet b\u00ebrthamore t\u00eb Gjermanis\u00eb jan\u00eb gjithashtu ende n\u00eb vazhdim, sepse askush nuk i d\u00ebshiron ato.<\/p>\n<p>PASOJAT E LUFT\u00cbS N\u00cb UKRAIN\u00cb<br \/>\nMe r\u00ebnien e fluksit t\u00eb gazit nga Rusia, t\u00eb reduktuar ndjesh\u00ebm p\u00ebr shkak t\u00eb luft\u00ebs n\u00eb Ukrain\u00eb dhe rritjes s\u00eb \u00e7mimeve globale t\u00eb energjis\u00eb, qeveria gjermane \u00ebsht\u00eb p\u00ebrpjekur t\u00eb parandaloj\u00eb nj\u00eb kriz\u00eb energjetike k\u00ebt\u00eb dim\u00ebr. Zyrtar\u00ebt kan\u00eb argumentuar se tre centralet b\u00ebrthamore t\u00eb mbetura ofrojn\u00eb vet\u00ebm 6% t\u00eb energjis\u00eb elektrike t\u00eb vendit dhe mungesa reale ka t\u00eb ngjar\u00eb t\u00eb ndihen m\u00eb shum\u00eb n\u00eb sektorin e ngrohjes, i cili furnizohet kryesisht me gaz dhe qymyr. Por me trysnin\u00eb n\u00eb rritje p\u00ebr t\u00eb siguruar ngrohje p\u00ebr qytetar\u00ebt e saj dhe p\u00ebr t\u00eb treguar solidaritet me vendet fqinje, ministrit\u00eb e Energjis\u00eb dhe t\u00eb Mjedisit, t\u00eb udh\u00ebhequra nga t\u00eb Gjelb\u00ebrit ran\u00eb dakord t\u00eb zgjasin funksionimin e dy centraleve b\u00ebrthamore.<\/p>\n<p>Nga frika e nd\u00ebrprerjeve t\u00eb energjis\u00eb elektrike dhe \u00e7mimeve t\u00eb larta, Demokrat\u00ebt e Lir\u00eb, gjithashtu pjes\u00eb e qeveris\u00eb s\u00eb kancelarit Olaf Scholz, kan\u00eb k\u00ebrkuar s\u00eb fundmi q\u00eb t\u00eb tre reaktor\u00ebt t\u00eb vazhdojn\u00eb t\u00eb punojn\u00eb p\u00ebr aq koh\u00eb sa t\u00eb jet\u00eb e nevojshme. Ekspert\u00ebt mendojn\u00eb se kjo mas\u00eb nuk do t\u00eb jet\u00eb e mjaftueshme dhe t\u00eb Gjelb\u00ebrit kan\u00eb shprehur kund\u00ebrshtim t\u00eb fort\u00eb ndaj saj. Rritja e trysnis\u00eb politike dhe rreziku i nj\u00eb shp\u00ebrthimi t\u00eb mosmarr\u00ebveshjeve t\u00eb m\u00ebdha brenda qeveris\u00eb b\u00ebri q\u00eb kancelari Scholz t\u00eb nd\u00ebrhynte t\u00eb h\u00ebn\u00ebn tek partner\u00ebt e tij t\u00eb vegj\u00ebl t\u00eb koalicionit p\u00ebr t\u00eb arritur kompromisin p\u00ebr t\u2019i mbajtur reaktor\u00ebt n\u00eb funksion deri n\u00eb prill.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kancelari gjerman Olaf Scholz ka urdh\u00ebruar p\u00ebrgatitjet q\u00eb t\u00eb tre reaktor\u00ebt b\u00ebrthamor\u00eb t\u00eb mbetur t\u00eb vendit t\u00eb vazhdojn\u00eb t\u00eb funksionojn\u00eb deri n\u00eb mes t\u00eb prillit. Ky veprim sh\u00ebnon nj\u00eb tjet\u00ebr penges\u00eb n\u00eb planin afatgjat\u00eb t\u00eb vendit p\u00ebr t&#8217;i dh\u00ebn\u00eb fund p\u00ebrdorimit t\u00eb energjis\u00eb atomike. N\u00eb vazhdim mund t\u00eb lexoni nj\u00eb shpjegim t\u00eb debatit t\u00eb fort\u00eb &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":26650,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[38],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26649"}],"collection":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=26649"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26649\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/26650"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=26649"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=26649"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=26649"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}