{"id":24089,"date":"2022-09-23T08:41:57","date_gmt":"2022-09-23T08:41:57","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=24089"},"modified":"2022-09-23T08:41:57","modified_gmt":"2022-09-23T08:41:57","slug":"william-t-vollmann","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/2022\/09\/23\/william-t-vollmann\/","title":{"rendered":"William T. Vollmann"},"content":{"rendered":"<p><strong>N\u00eb origjin\u00ebn e dhun\u00ebs (p\u00ebrfshi at\u00eb t\u00eb nevojshme).<\/strong><\/p>\n<p>Neuroza m\u00eb e madhe e David Foster Wallace quhej William T. Vollmann. E v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb mos jesh dakord. Vollmann (vitlindja 1959) \u00ebsht\u00eb nj\u00eb prej shkrimtar\u00ebve t\u00eb pak\u00ebt t\u00eb gjall\u00eb q\u00eb ka fituar betej\u00ebn me kritik\u00ebn dhe nj\u00eb nd\u00ebr m\u00eb t\u00eb paktit q\u00eb ka gjetur Gralin e Shenj\u00eb e let\u00ebrsis\u00eb pasi \u00ebsht\u00eb zhytur n\u00eb humnerat e bot\u00ebs. Prostitucioni, dhuna, lufta, varf\u00ebria, kolonizimi i kontinentit veriamerikan e trasformuar n\u00eb nj\u00eb cik\u00ebl monumental romanesh, <em>Shtat\u00eb \u00ebnd\u00ebrrat<\/em>, jan\u00eb disa prej anktheve t\u00eb tij. Vollmann \u00ebsht\u00eb shkrimtari i aft\u00eb q\u00eb t\u00eb shkaktoj\u00eb nj\u00eb neuroz\u00eb sepse \u00ebsht\u00eb i paklasifikuesh\u00ebm. Ka ditur t\u00eb p\u00ebrdor\u00eb me kuraj\u00eb tonin si reportet, at\u00eb t\u00eb eseistit, at\u00eb t\u00eb rr\u00ebfyesit epik dhe t\u00eb ditaristit. \u00cbsht\u00eb fal\u00eb edhe atij n\u00ebse Kalifornia \u2014 Vollmann ka lindur n\u00eb Santa Monica, dy hapa larg nga Los Angeles \u2014 \u00ebsht\u00eb hakmarr\u00eb ndaj Manhattan: ishulli i shk\u00eblqyer i letrave tashm\u00eb ndeshet prej dekadash me nivelin shum\u00eb t\u00eb lart\u00eb e autor\u00ebve t\u00eb Bregut Per\u00ebndimor, prodhimi i t\u00eb cilit \u00ebsht\u00eb damkosur pa t\u00eb drejt\u00eb p\u00ebr nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb mir\u00eb t\u00eb \u2018900 si m\u00eb i vog\u00ebl nga kritik\u00ebt influent\u00eb t\u00eb Bregut Lindor.<\/p>\n<p>N\u00eb vitin 1979 Vollmann ishte pak m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb djal\u00eb kur vendos t\u2019u bashkohet luft\u00ebtar\u00ebve muxhedin\u00eb n\u00eb luft\u00ebn kund\u00ebr pushtuesit sovjetik. Nga ajo p\u00ebrvoj\u00eb, e sh\u00ebnuar edhe nga bezdia e dizanteris\u00eb, lindi memuari tragjikomik <em>Afghanistan Picture Show <\/em>(1992), n\u00eb t\u00eb cilin rip\u00ebrshkuan, tashm\u00eb burr\u00eb i pjekur, idealizmin e tij naiv, frut i d\u00ebshir\u00ebs p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb t\u00eb dobishme ndonj\u00eb kauz\u00eb \u2014 n\u00eb 2011 fluturoi drejt Fukushim\u00ebs p\u00ebr t\u00eb treguar katastrof\u00ebn b\u00ebrthamore. \u00abThoja gjithmon\u00eb se shpresoja q\u00eb t\u00eb gjendeshin dhe vriteshin t\u00eb gjith\u00eb organizator\u00ebt e 11 shtatorit. Tani m\u00eb vjen turp q\u00eb e kam menduar. Usama bin Laden duhej procesuar, jo vrar\u00eb. Nga ajo pak q\u00eb kam lexuar, ishte i plagosur, i pambrojtur dhe kan\u00eb vazhduar t\u2019i q\u00ebllojn\u00eb me plumba n\u00eb kurriz. Do t\u00eb m\u00eb p\u00eblqente t\u00eb d\u00ebgjoja t\u00eb shojegonin pse kan\u00eb b\u00ebr\u00eb at\u00eb q\u00eb kan\u00eb b\u00ebr\u00eb\u00bb. N\u00ebse kjo konsiderat\u00eb e nxjerr\u00eb nga parath\u00ebnia e edicionit t\u00eb ri t\u00eb <em>Afghanistan Picture Show <\/em>(2020) rezulton provokatore, universi i <em>Si nj\u00eb val\u00eb q\u00eb ngjitet dhe q\u00eb zbret. Mendime mbi dhun\u00ebn, lirin\u00eb dhe masat e emergjenc\u00ebs <\/em>\u2014 vep\u00ebr tjet\u00ebr monumentale e 2003, e dal\u00eb p\u00ebr Mondadori m\u00eb 2007, q\u00eb Minimum Fax sapo e ka p\u00ebrcjell\u00eb n\u00eb librari (botuesi po riboton me merit\u00eb katalogun e Vollmann n\u00eb Itali) \u2014 k\u00ebrkon nj\u00eb akt besnik\u00ebrie nga ana e lexuesit, nj\u00eb impenjim p\u00ebr t\u00eb hyr\u00eb n\u00eb kontakt me hetimin kritik.<\/p>\n<p>Vepra, n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn jan\u00eb analizuar figura historike si Platoni, Robespieri, Lenini&#8230;, niset nga presupozimi se dhuna e ka nj\u00eb shpjegim racional. <em>Si nj\u00eb val\u00eb q\u00eb ngjitet dhe q\u00eb zbret <\/em>i ka k\u00ebrkuar Vollmann 20 vite pun\u00eb. Rezultati \u00ebsht\u00eb nj\u00eb lib\u00ebr \u2013 bot\u00eb i ndar\u00eb n\u00eb 7 v\u00ebllime q\u00eb propozon nj\u00eb p\u00ebrmbledhje studimesh mbi justifikimet dhe pasojat e dhun\u00ebs, \u00abt\u00eb cilave i shtohen refleksionet mbi rastet ku p\u00ebrdorimi i dhun\u00ebs \u00ebsht\u00eb i justifikuesh\u00ebm\u00bb. \u00abLa Lettura\u00bb e ka arritur n\u00eb telefon Vollmann, zakonisht ngurrues p\u00ebr t\u2019u intervistuar, n\u00eb Sacramento ku edhe jeton.<\/p>\n<p><strong>Pra, \u00ebsht\u00eb moralisht e pranueshme t\u00eb vras\u00ebsh?<\/strong><\/p>\n<p>\u00abKemi t\u00eb drejt\u00ebn t\u00eb mbrojm\u00eb veten ton\u00eb dhe t\u00eb tjer\u00ebt duke ju drejtuar dhun\u00ebs, n\u00eb rastin e nj\u00eb agresioni t\u00eb af\u00ebrt. Por n\u00ebse dikush beson tek rezistenca pasive, si Gandhi, dhe refuzon t\u00eb mbrohet, at\u00ebhere \u00ebsht\u00eb muhabet tjet\u00ebr. Dhuna n\u00eb k\u00ebt\u00eb rast nuk ka kuptim. N\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi dhuna \u00ebsht\u00eb e justifikuar. Edhe sikur t\u00eb doja t\u00eb mos ishte. Tek <em>Si nj\u00eb val\u00eb q\u00eb ngjitet dhe q\u00eb zbret <\/em>provoj t\u00eb avancoj hipotez\u00ebn e nj\u00eb llogaritjeje morale q\u00eb certifikon kur dhuna \u00ebsht\u00eb e pranueshme. N\u00ebse nisemi nga nj\u00eb hipotez\u00eb si ajo sipas s\u00eb cil\u00ebs qenia njer\u00ebzore ka t\u00eb drejt\u00eb t\u00eb mbrohet, a mund t\u00eb arrijm\u00eb n\u00eb nj\u00eb supozim t\u00eb p\u00ebrgjithsh\u00ebm q\u00eb shpjegon dhe justifikon ar\u00ebsyet e dhun\u00ebs? Dialogu \u00ebsht\u00eb gjithmon\u00eb mjeti m\u00eb i mir\u00eb p\u00ebr t\u00eb arritur n\u00eb nj\u00eb p\u00ebrkufizim p\u00ebrfshir\u00ebs t\u00eb \u00e7do pik\u00ebpamjeje. Nj\u00eb feministe amerikane mendon se syneti fem\u00ebror \u00ebsht\u00eb nj\u00eb krim kund\u00ebr grave, nd\u00ebrsa n\u00eb disa pjes\u00eb t\u00eb Afrik\u00ebs konsiderohet nj\u00eb praktik\u00eb tradicionale, nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje identitare. Gj\u00ebja m\u00eb e mir\u00eb q\u00eb mund t\u00eb b\u00ebjm\u00eb n\u00eb k\u00ebto raste \u00ebsht\u00eb t\u00eb vendosim nj\u00eb dialog midis pik\u00ebpamjesh q\u00eb duken t\u00eb papajtueshme dhe q\u00eb bazohen mbi postulate morale n\u00eb antipodet\u00bb.<\/p>\n<p><strong>N\u00ebse ekziston nj\u00eb llogaritje morale e aplikueshme n\u00eb \u00e7do form\u00eb dhune, a mund t\u00eb p\u00ebrdoret e nj\u00ebjta m\u00ebnyr\u00eb p\u00ebr t\u00eb shpjeguar apo deri justifikuar at\u00eb t\u00eb Putinit kund\u00ebr ukrainasve?<\/strong><\/p>\n<p>\u00abPadyshim. Sikur qasja jon\u00eb \u00ebsht\u00eb etike, duhet t\u00eb k\u00ebrkojm\u00eb nj\u00eb terren t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt me kund\u00ebrshtar\u00ebt tan\u00eb. T\u00eb kuptohen, si\u00e7 thoja, pik\u00ebpamjet respektive. E d\u00ebnoj pushtimin e Ukrain\u00ebs nga ana e Putinit dhe mb\u00ebshtes q\u00eb Zelensky ka t\u00eb drejt\u00ebn e shenjt\u00eb q\u00eb t\u00eb mbrohet, por pavar\u00ebsisht gjith\u00e7kaje jam i vendosur t\u00eb reflektoj mbi ar\u00ebsyet q\u00eb e kan\u00eb shtyr\u00eb Putinin ta l\u00ebviz\u00eb ushtrin\u00eb e tij. Shtetet e Bashkuara kishin nj\u00eb marr\u00ebveshje maksimale me Rusin\u00eb, derikur vendet e Europ\u00ebs Lindore t\u00eb mos hynin n\u00eb NATO. Putini, duke v\u00ebrejtur se gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb vende q\u00eb dikur i p\u00ebrkisnin Bashkimit Sovjetik po bashkoheshin me Aleanc\u00ebn Atlantike, mund t\u00eb jet\u00eb ndjer\u00eb n\u00eb rrezik. \u00cbsht\u00eb nj\u00eb motivacion p\u00ebr t\u00eb mos u n\u00ebnvler\u00ebsuar n\u00ebse duhet t\u00eb b\u00ebhet nj\u00eb diskutim serioz p\u00ebr luft\u00ebn n\u00eb zhvillim n\u00eb Ukrain\u00eb. Kur d\u00ebgjoj amerikan\u00ebt t\u00eb thon\u00eb se Putini \u00ebsht\u00eb nj\u00eb kasap, m\u00eb vjen n\u00eb mendje lufta n\u00eb Irak, e ngritur mbi g\u00ebnjeshtr\u00ebn e arm\u00ebve t\u00eb shkat\u00ebrrimit n\u00eb mas\u00eb: n\u00eb Lindje t\u00eb Mesme amerikan\u00ebt kan\u00eb vrar\u00eb shum\u00eb m\u00eb tep\u00ebr njer\u00ebz nga sa masakruar Putini n\u00eb Ukrain\u00eb, t\u00eb pakt\u00ebn 200000 m\u00eb shum\u00eb. Sipas llogaritjes morale, ajo n\u00eb Irak ka qen\u00eb nj\u00eb luft\u00eb e pajustifikuar, sepse e bazuar mbi nj\u00eb motivacion invalid. Sikur t\u00eb isha diplomat do t\u00eb provoja rrug\u00ebn e dialogut me Putinin, p\u00ebr t\u00eb gjetur nj\u00eb terren t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt mbi t\u00eb cilin t\u00eb hartoja nj\u00eb marr\u00ebveshje\u00bb.<\/p>\n<p><strong>Koh\u00ebt e fundit Amnesty International ka kritikuar strategjin\u00eb ushtarake t\u00eb Zelensky, q\u00eb i ka v\u00ebn\u00eb n\u00eb rrezik civil\u00ebt ukrainas. Sipas llogaritjes morale, m\u00ebnyra e vetme q\u00eb kishte Zelensky p\u00ebr t\u2019u mbrojtur ishte p\u00ebrdorimi i dhun\u00ebs.<\/strong><\/p>\n<p>\u00abZelensky ushtron nj\u00eb t\u00eb drejt\u00eb, at\u00eb t\u00eb mbrojtjes s\u00eb kufijve t\u00eb tij kund\u00ebr nj\u00eb pushtimi ushtarak. M\u00eb ka impresionuar aft\u00ebsia e tij p\u00ebr t\u2019ju kund\u00ebrp\u00ebrgjigjur nj\u00eb ofensive n\u00eb shkall\u00eb t\u00eb gjer\u00eb si ajo ruse. Natyrisht, ndihma e Per\u00ebndimit po e mban n\u00eb k\u00ebmb\u00eb, por do t\u00eb vij\u00eb momenti q\u00eb amerikan\u00ebt dhe europian\u00ebt do t\u00eb lodhen nga kjo luft\u00eb: ka mund\u00ebsi q\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb pik\u00eb Putini do t\u00eb siguroj\u00eb njohjen e disa territoreve ukrainas n\u00ebn sfer\u00ebn ruse. Shpesh amerikan\u00ebt i kan\u00eb fituar vende t\u00eb tjera jo p\u00ebr ta fituar nj\u00eb luft\u00eb, por p\u00ebr t\u00eb nxjerr\u00eb nj\u00eb avantazh, p\u00ebr t\u00eb ushtruar nj\u00eb influenc\u00eb\u00bb.<\/p>\n<p><strong>Udh\u00ebtimi i fundit i Nancy Pelosi n\u00eb Taivan ka shkaktuar reagimin e dhunsh\u00ebm e autoriteteve kineze, q\u00eb jan\u00eb p\u00ebrgjigjur me manovra ushtarake n\u00eb af\u00ebrsit\u00eb e ishullit. Spikerja e Dhom\u00ebs amerikane \u00ebsht\u00eb kritikuar nga disa p\u00ebr diplomaci t\u00eb pak\u00ebt. Jeni dakord?<\/strong><\/p>\n<p>\u00abT\u00eb vjen dyshimi q\u00eb Pelosi ka shkuar n\u00eb Taivan p\u00ebr t\u00eb respektuar nj\u00eb impenjim kundrejt popullsis\u00eb, nj\u00eb lloj garancie mbrotjeje territoriale q\u00eb e ka zem\u00ebruar Kin\u00ebn. Nga pik\u00ebpamja kineze duhet pyetur n\u00ebse jan\u00eb t\u00eb justifikuara pretendimet e tyre territoriale, dometh\u00ebn\u00eb n\u00ebse Taivani duhet t\u00eb jet\u00eb pjes\u00eb e Republik\u00ebs Popullore. Nj\u00eb vit isha n\u00eb udh\u00ebtim n\u00eb Itali, n\u00eb Trieste, dhe kujtoj shum\u00eb njer\u00ebz q\u00eb thonin se nuk ndjeheshin italian\u00eb, por se i p\u00ebrkisnin kultur\u00ebs austriake apo sllave. \u00cbsht\u00eb nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje delikate identiteti, duhet shum\u00eb durim dhe ndjeshm\u00ebri p\u00ebrpara se t\u00eb gjykohet. T\u00eb zbatosh nj\u00eb llogaritje morale n\u00eb k\u00ebto raste \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb\u00bb.<\/p>\n<p><strong>Shkruani se vdekja \u00ebsht\u00eb banale.<\/strong><\/p>\n<p>\u00abNuk ka kuptim t\u00eb harxhosh koh\u00eb t\u00eb k\u00ebrkosh shpjegimin e vdekjes. T\u00eb vdes\u00ebsh \u00ebsht\u00eb di\u00e7ka t\u00eb cil\u00ebs nuk mund t\u2019i shp\u00ebtojm\u00eb, mund ta pranojm\u00eb apo jo. Nj\u00eb tjet\u00ebr gj\u00eb \u00ebsht\u00eb vdekja e detyruar nj\u00eb akti t\u00eb keq, si vrasja. N\u00eb k\u00ebt\u00eb rast \u00ebsht\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb, n\u00eb mos e pamundur, t\u00eb gjendet nj\u00eb justifikim. Prej pak koh\u00ebsh m\u00eb \u00ebsht\u00eb dashur t\u00eb p\u00ebrballoj vdekjen e vajz\u00ebs time. Ishte 23 vje\u00e7e, ishte alkooliste, \u00ebsht\u00eb dehur deri sa vdiq. Ka qen\u00eb e tmerrshme, po ju them nj\u00eb gj\u00eb: do t\u00eb kishte qen\u00eb shum\u00eb m\u00eb keq sikur t\u00eb ishte vrar\u00eb. Sigurisht do t\u00eb kishte qen\u00eb m\u00eb mir\u00eb sikur t\u00eb kishte jetuar deri n\u00eb pleq\u00ebri dhe t\u00eb vdiste nga shkaqe natyrale. Kam nisur t\u00eb shkruaj <em>Si nj\u00eb val q\u00eb ngjitet dhe zbret <\/em>si p\u00ebrgjigje ndaj vdekjes s\u00eb motr\u00ebs time t\u00eb vog\u00ebl: u mbyt n\u00eb liqen 6 vje\u00e7. Un\u00eb isha 9 dhe isha i ngarkuar t\u00eb kujdesesha p\u00ebr t\u00eb. M\u00eb jan\u00eb dashur vite ta tejkaloj at\u00eb ndjenj\u00eb faji. Pavar\u00ebsisht gjith\u00e7kaje, duhej vazhduar t\u00eb jetoja\u00bb.<\/p>\n<p><strong>N\u00eb romanin apokaliptik \u00abEurope Central\u00bb (2005) keni treguar luft\u00ebn midis totalitarizmit nazist dhe atij komunist. Cila diktatur\u00eb bashk\u00ebkohore ju shkakton m\u00eb shum\u00eb frik\u00eb?<\/strong><\/p>\n<p>\u00abNuk mund ta dij, ndoshta nuk kemi as provat q\u00eb ekziston nj\u00eb si ato t\u00eb \u2018900. Ar\u00ebsyeja p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn kam mundur t\u00eb shkruaj p\u00ebr nazizmin dhe komunizmin \u00ebsht\u00eb sepse kisha burime historike t\u00eb besueshme, deri edhe materiale video. Totalitarizmi \u00ebsht\u00eb si ndryshimi klimaterik: askush nuk \u00ebsht\u00eb i shp\u00ebtuar, mund t\u00eb godas\u00eb kudo nga nj\u00ebri \u00e7ast tek tjetri\u00bb.<\/p>\n<p><strong>Dometh\u00ebn\u00eb nuk ekziston asnj\u00eb shoq\u00ebri e sh\u00ebruar nga dhuna?<\/strong><\/p>\n<p>\u00abDo t\u00eb thoja q\u00eb jo. Dhuna i gjen t\u00eb gjitha m\u00ebnyrat p\u00ebr t\u00eb dal\u00eb n\u00eb sip\u00ebrfaqe. Nativ\u00ebt e Kanadas\u00eb, p\u00ebr shembull irokez\u00ebt, jetonin n\u00eb nj\u00eb shoq\u00ebri kohezive, por eksportonin kudo dhun\u00eb, duke p\u00ebrdhunuar dhe torturuar me vdekje an\u00ebtar\u00eb t\u00eb kombeve t\u00eb tjera. ka shembuj m\u00eb pak mizor\u00eb se t\u00eb tjer\u00ebt, por dhuna nuk ezaurohet kurr\u00eb krejt\u00ebsisht\u00bb.<\/p>\n<p><strong>Nuk besoni se ka mjete efikase p\u00ebr ta kund\u00ebrshtuar?<\/strong><\/p>\n<p>\u00abKultura. N\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb ta reformuar nj\u00eb shoq\u00ebri \u00ebsht\u00eb t\u00eb k\u00ebmb\u00ebngul\u00ebsh mbi kultur\u00ebn. Gramshi thoshte se natyra njer\u00ebzore n\u00eb vet\u00ebvete nuk ekziston, se jemi t\u00eb gjith\u00eb produkti i raporteve sociale. N\u00ebse Gramshi e ka t\u00eb drejt\u00eb, Vollmann e ka gabim: dhuna nuk \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb thelb\u00ebsore, organike, e shoq\u00ebrive tona. N\u00ebse natyra njer\u00ebzore mund t\u00eb ndryshohet, at\u00ebhere \u00ebsht\u00eb teorikisht e mundur t\u00eb zhduket edhe dhuna. Ama jam shum\u00eb skeptik: kudo q\u00eb kam qen\u00eb, nga Afganistani n\u00eb rajonet e tjera aziatike, nga Europa n\u00eb Amerik\u00ebn e Jugut, kam d\u00ebgjuar dik\u00eb q\u00eb justifikonte nj\u00eb akt dhune, t\u2019u gjente p\u00ebrjashtime rregullave\u00bb.<\/p>\n<p><strong>Shtetet e Bashkuara, t\u00eb ngritura mbi masakrat e vendasve dhe mbi skllav\u00ebrin\u00eb e afrikan\u00ebve, jan\u00eb m\u00eb t\u00eb prirur ta p\u00ebrdorin dhe ta justifikojn\u00eb dhun\u00ebn?<\/strong><\/p>\n<p>\u00abNuk besoj, edhe pse historia jon ka filluar me dhun\u00ebn dhe ka vazhduar me dhun\u00ebn. N\u00eb 1999, viti i masakr\u00ebs s\u00eb Columbine n\u00eb Colorado, kur dy student\u00eb, Eric Harris dhe Dylan Klebold, hyn\u00eb n\u00eb shkoll\u00ebn e tyre t\u00eb armatosur dhe vran\u00eb 12 student\u00eb e 1 m\u00ebsues \u2013 n\u00eb dit\u00ebn e p\u00ebrvjetorit t\u00eb Hitlerit, 20 prill \u2014 ndodhesha n\u00eb Kolumbi p\u00ebr pun\u00eb. Isha n\u00eb zon\u00ebn rurale t\u00eb vendit, n\u00eb Antioquia. Filluan t\u00eb qeshnin kur i tregova p\u00ebr Columbine. M\u00eb than\u00eb: \u201cHajde Bill, ai \u00ebsht\u00eb numri i njer\u00ebzve q\u00eb gjejm\u00eb t\u00eb vrar\u00eb k\u00ebtu \u00e7do jav\u00eb, zakonisht me kok\u00eb t\u00eb prera dhe t\u00eb varur n\u00ebp\u00ebr ura. Pse ankohesh kaq shum\u00eb?\u201d\u00bb.<\/p>\n<p><strong>P\u00ebrball\u00eb numrit t\u00eb vrasjeve masive n\u00eb Shtetet e Bashkuara, e fundit ajo e Uvaldes n\u00eb Texas, n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn jan\u00eb vrar\u00eb 19 nx\u00ebn\u00ebs dhe 2 m\u00ebsues, e konsideroni ende t\u00eb nevojsh\u00ebm sot n\u00eb Amerik\u00eb Amendamentin e II, q\u00eb garanton t\u00eb drejt\u00ebn e posedimit t\u00eb arm\u00ebve t\u00eb zjarrit?<\/strong><\/p>\n<p>\u00abPo, shum\u00eb nuk jan\u00eb dakord me mua, por besoj se \u00ebsht\u00eb nj\u00eb e drejt\u00eb ta posedosh nj\u00eb arm\u00eb. Pak koh\u00eb m\u00eb par\u00eb m\u00eb \u00ebsht\u00eb dashur ta dor\u00ebzoj nj\u00eb pistolet\u00eb timen, pasi nuk i respektonte standardet reja kaliforniane. E kam b\u00ebr\u00eb pa protestuar. Zyra ime \u00ebsht\u00eb nj\u00eb pjes\u00eb e qytetit shum\u00eb e rrezikshme, treguesi i vrasjeve \u00ebsht\u00eb i lart\u00eb. Dy vite m\u00eb par\u00eb m\u00ebnyra e vetme q\u00eb kam pasur p\u00ebr t\u2019u mbrojtur nga nj\u00eb grup njer\u00ebzish q\u00eb donin t\u00eb m\u00eb shqyenin der\u00ebn dhe t\u00eb m\u00eb vrisnin ka qen\u00eb pasja mbas vetes e nj\u00eb arme. Kam thirur policin\u00eb n\u00eb or\u00ebn 8 t\u00eb dark\u00ebs dhe kan\u00eb ardhur n\u00eb 4 t\u00eb m\u00ebngjesit. Kam q\u00ebndruar i ulur n\u00eb zyr\u00ebn time me pistolet\u00ebn e mbushur, nuk arrija t\u2019i rezistoja m\u00eb presionit. Askush nuk m\u00eb ka ndihmuar. N\u00eb Kaliforni nuk mund t\u00eb hap\u00ebsh zjarr p\u00ebrve\u00e7se dikush nuk t\u00eb vendos nj\u00eb k\u00ebmb\u00eb apo nj\u00eb krah brenda pron\u00ebs t\u00ebnde. Ajo pistolet\u00eb ka qen\u00eb gj\u00ebja e vetme q\u00eb m\u00eb ka siguruar, q\u00eb m\u00eb ka penguar t\u00eb mos e humb mendjen. Nj\u00eb miku im beson se sikur t\u00eb gjith\u00eb hebrenjt\u00eb t\u00eb qen\u00eb t\u00eb armatosur, holokausti nuk do t\u00eb kishte ndodhur n\u00eb ato p\u00ebrmasa. N\u00eb Alask\u00eb, djemt\u00eb Inuit kan\u00eb nj\u00eb pistolet\u00eb p\u00ebr t\u00eb mbrojtur nga arinjt\u00eb kur shkojn\u00eb t\u00eb mbledhin manaferrat\u00bb.<\/p>\n<p><strong>Nuk mendoni se duke k\u00ebrkuar t\u00eb justifikohet dhuna arrihet n\u00eb nj\u00eb gjendje nihilizmi, ku pranohet nj\u00eb abuzim pa pyetur n\u00ebse \u00ebsht\u00eb i drejt\u00eb apo i gabuar?<\/strong><\/p>\n<p>\u00abSi qytetar\u00eb t\u00eb bot\u00ebs duhet t\u00eb pozicionohemi, t\u00eb japim gjykime morale, edhe definitive. Tek <em>Si nj\u00eb val\u00eb q\u00eb ngjitet dhe zbret <\/em>k\u00ebrkoj t\u00eb b\u00ebj pik\u00ebrisht k\u00ebt\u00eb, nuk ka asnj\u00eb lloj relativizmi moral n\u00eb propozimet e mia. Un\u00eb k\u00ebrkoj sforcon t\u00eb kuptoj se \u00e7far\u00eb ka brenda \u00e7do aksioni, edhe nd\u00ebr m\u00eb t\u00eb tmerrshmit, si ato t\u00eb Hitlerit. Nuk n\u00ebnkupton t\u00eb ndash, por t\u00eb kuptosh se nga vjen dhuna\u00bb.<\/p>\n<p><strong>Si e keni par\u00eb tranzicionin nga presidenca Trump n\u00eb at\u00eb Biden?<\/strong><\/p>\n<p>\u00abE p\u00ebrbuz Trump. Gj\u00ebja e vetme q\u00eb na ka shp\u00ebtuar ka qen\u00eb budallall\u00ebku i tij, p\u00ebrndryshe do t\u00eb kishte b\u00ebr\u00eb m\u00eb shum\u00eb d\u00ebme. Ushqej ndjenja shum\u00eb m\u00eb negative ndaj George W. Bush, p\u00ebr masakrat n\u00eb Irak e Afganistan dhe p\u00ebr torturat n\u00eb Guant\u00e1namo e Abu Ghraib. Jam i k\u00ebnaqur p\u00ebr aq pak q\u00eb Biden ka arritur t\u00eb b\u00ebj\u00eb, por nuk besoj se e ardhmja e k\u00ebtij vendi \u00ebsht\u00eb pozitive\u00bb.<\/p>\n<p><strong>David Foster Wallace thoshte se William Vollmann ishte neuroza m\u00eb e madhe e tij. Nj\u00eb kompliment shum\u00eb i bukur i nj\u00eb kolegu.<\/strong><\/p>\n<p>\u00abI gjori Dave, ishte nj\u00eb djal\u00eb i sjellsh\u00ebm, ishte k\u00ebnaq\u00ebsi shoq\u00ebria e tij. Lexonim bashk\u00eb, drekonim bashk\u00eb, flisnim her\u00ebpas\u00ebhere n\u00eb telefon. Ishte m\u00eb n\u00eb konfidenc\u00eb me mikun q\u00eb kishim t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt, Jonathan Franzen. M\u00eb vjen keq p\u00ebr t\u00eb, ekzistenca e tij ka qen\u00eb e dhimbshme, dukej sikur urrente veten\u00bb.<\/p>\n<p><strong>Ju i kushtoni nj\u00eb analiz\u00eb edhe dobishm\u00ebris\u00eb s\u00eb vet\u00ebvrasjes. P\u00ebr David Foster Wallace p\u00ebrgjigja e vetme ishte t\u00eb vriste veten?<\/strong><\/p>\n<p>\u00abM\u00eb vjen shum\u00eb p\u00ebr bashk\u00ebshorten e tij, Karen, q\u00eb e kam gjetur t\u00eb varur. Sikur t\u00eb kisha qen\u00eb n\u00eb situat\u00ebn e tij, sikur jeta t\u00eb ishte b\u00ebr\u00eb nj\u00eb pesh\u00eb p\u00ebr mua, do t\u00eb justifikohesha q\u00eb mora jet\u00ebn time\u00bb.<\/p>\n<p>(nga <em>La Lettura<\/em>)<\/p>\n<p><strong>P\u00ebrgatiti<\/strong><\/p>\n<p><strong>ARMIN TIRANA<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>N\u00eb origjin\u00ebn e dhun\u00ebs (p\u00ebrfshi at\u00eb t\u00eb nevojshme). Neuroza m\u00eb e madhe e David Foster Wallace quhej William T. Vollmann. E v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb mos jesh dakord. Vollmann (vitlindja 1959) \u00ebsht\u00eb nj\u00eb prej shkrimtar\u00ebve t\u00eb pak\u00ebt t\u00eb gjall\u00eb q\u00eb ka fituar betej\u00ebn me kritik\u00ebn dhe nj\u00eb nd\u00ebr m\u00eb t\u00eb paktit q\u00eb ka gjetur Gralin e Shenj\u00eb &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":24090,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[42],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/24089"}],"collection":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=24089"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/24089\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/24090"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=24089"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=24089"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=24089"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}