{"id":23801,"date":"2022-09-19T17:02:28","date_gmt":"2022-09-19T17:02:28","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=23801"},"modified":"2022-09-19T17:03:32","modified_gmt":"2022-09-19T17:03:32","slug":"sulmi-kibernetik-sistemi-yne-i-mbrojtjes-dhe-parate-publike","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/2022\/09\/19\/sulmi-kibernetik-sistemi-yne-i-mbrojtjes-dhe-parate-publike\/","title":{"rendered":"Sulmi kibernetik, sistemi yn\u00eb i mbrojtjes dhe parat\u00eb publike"},"content":{"rendered":"<p><strong>Nga Eduard HALIMI<\/strong><\/p>\n<p>(20 pyetje dhe 6 konstatime)<\/p>\n<p>Si pjes\u00eb e nj\u00eb ekipi, vitet e fundit, q\u00eb merremi me sistemet smart dhe ato inteligjente, kryesisht n\u00eb sistemet bankare dhe energjetike n\u00eb Ballkanin Per\u00ebndimor, kam pasur nj\u00eb interesim t\u00eb shtuar n\u00eb lidhje me sistemet mbrojt\u00ebse kibernetike n\u00eb Shqip\u00ebri dhe parat\u00eb publike t\u00eb shpenzuara n\u00eb 8 vitet e fundit.<\/p>\n<p>N\u00eb vijim t\u00eb informacioneve t\u00eb marra dhe t\u00eb p\u00ebrcjella n\u00eb komunikimin publik, kam k\u00ebrkuar verifikim t\u00eb shtuar ndaj AKSHI-t n\u00ebp\u00ebrmjet 20 pyetjeve, sipas shkres\u00ebs bashk\u00eblidhur.<\/p>\n<p>N\u00eb pritje t\u00eb k\u00ebtyre p\u00ebrgjigjeve, mund t\u00eb arrijm\u00eb leht\u00ebsisht n\u00eb 5 konstatime<\/p>\n<ol>\n<li>\u00cbsht\u00eb e dukshme se sistemet tona digjitale, jetike p\u00ebr vendin, pasi u b\u00ebn\u00eb objekt sulmesh kibernetike, u rr\u00ebzuan leht\u00ebsisht!<\/li>\n<li>Sipas dokumenteve t\u00eb mbledhura deri m\u00eb tani rezulton se qeveria ka investuar 197 mln euro p\u00ebr sistemet digjitale, shif\u00ebr kjo shum\u00eb her\u00eb m\u00eb e madhe edhe se vendet nordike p\u00ebr num\u00ebr p\u00ebrdoruesish!<\/li>\n<li>Ka dyshime se sulmet ende nuk kan\u00eb p\u00ebrfunduar dhe vijojn\u00eb edhe sot t\u00eb publikohen t\u00eb dh\u00ebna, p\u00ebrfshi dhe t\u00eb ish-numrit 1 t\u00eb Policis\u00eb s\u00eb Shtetit, e cila \u00ebsht\u00eb e ngarkuar me mbrojtjen e rendit dhe siguris\u00eb n\u00eb vend.<\/li>\n<li>Sistemet e mbrojtjes son\u00eb kibernetike dyshohet se jan\u00eb nd\u00ebrtuar jo me kompani t\u00eb specializuara nd\u00ebrkomb\u00ebtare, por me kompani t\u00eb lidhura ngusht\u00eb me politik\u00ebn aq sa 87% t\u00eb fondeve i kan\u00eb marr\u00eb vet\u00ebm 3 kompani!<\/li>\n<li>Mbrojtja kibernetike \u00ebsht\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme p\u00ebr vendin dhe p\u00ebr sistemet, por ka dyshime se AKSHI nuk ka fare nj\u00eb departament p\u00ebr k\u00ebt\u00eb mbrojtje kibernetike dhe mungojn\u00eb certifikimet nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb sistemeve mbrojt\u00ebse.<\/li>\n<li>Rr\u00ebzimi i leht\u00eb i sistemeve mbrojt\u00ebse krijon dyshime mbi m\u00ebnyr\u00ebn e p\u00ebrdorimit t\u00eb 197 milion\u00eb eurove p\u00ebr blerjen dhe nd\u00ebrtimin e sistemeve nga kompani vendase. Me k\u00ebto vlera duhet t\u00eb ishin bler\u00eb super sisteme mbrojt\u00ebse. Krijohen dyshime t\u00eb arsyeshme se certifikimi i k\u00ebtyre sistemeve mbrojt\u00ebse, n\u00ebse ekzistojn\u00eb, nuk \u00ebsht\u00eb kryer nga ndonj\u00eb kompani nd\u00ebrkomb\u00ebtare.<\/li>\n<\/ol>\n<p>Pavar\u00ebsisht solidarizimit t\u00eb plot\u00eb n\u00eb luft\u00ebn ndaj sulmit kibernetik dhe ndaj agresor\u00ebve, pa as m\u00eb t\u00eb voglin dyshim, sistemet super t\u00eb shtrenjta duhen audituar urgjentisht, p\u00ebr t\u2019u par\u00eb certifikimi i tyre, por edhe p\u00ebrdorimi i paras\u00eb publike t\u00eb shpenzuar p\u00ebr k\u00ebto sisteme.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/hashtag\/cybersecurity?__eep__=6&amp;__cft__%5b0%5d=AZVMx_MulIqxi-4ORCFg1EWk5XCQvCYo3RMgbW_bws_bOUrz44RlBWXcgD6NlRMHtil8FI_pdoDthCFyZJnFZwWtsE4m9uukpN6cXVoPBialVzHkwWxcG9qVKatGQGk0ynMz6zizsXInAqu8LC9Bp_2SN82dVpvOMB0WlWpcunCUug&amp;__tn__=*NK-R\">#cybersecurity<\/a><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/hashtag\/legaltech?__eep__=6&amp;__cft__%5b0%5d=AZVMx_MulIqxi-4ORCFg1EWk5XCQvCYo3RMgbW_bws_bOUrz44RlBWXcgD6NlRMHtil8FI_pdoDthCFyZJnFZwWtsE4m9uukpN6cXVoPBialVzHkwWxcG9qVKatGQGk0ynMz6zizsXInAqu8LC9Bp_2SN82dVpvOMB0WlWpcunCUug&amp;__tn__=*NK-R\">#legaltech<\/a><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-23804\" src=\"https:\/\/foltore.al\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/1-18-213x300.jpg\" alt=\"\" width=\"213\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/foltore.al\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/1-18-213x300.jpg 213w, https:\/\/foltore.al\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/1-18-727x1024.jpg 727w, https:\/\/foltore.al\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/1-18-768x1082.jpg 768w, https:\/\/foltore.al\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/1-18-1091x1536.jpg 1091w, https:\/\/foltore.al\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/1-18.jpg 1124w\" sizes=\"(max-width: 213px) 100vw, 213px\" \/><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-23805\" src=\"https:\/\/foltore.al\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/2-15-215x300.jpg\" alt=\"\" width=\"215\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/foltore.al\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/2-15-215x300.jpg 215w, https:\/\/foltore.al\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/2-15-734x1024.jpg 734w, https:\/\/foltore.al\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/2-15-768x1071.jpg 768w, https:\/\/foltore.al\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/2-15-1101x1536.jpg 1101w, https:\/\/foltore.al\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/2-15.jpg 1124w\" sizes=\"(max-width: 215px) 100vw, 215px\" \/><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-23806\" src=\"https:\/\/foltore.al\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/3-9-212x300.jpg\" alt=\"\" width=\"212\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/foltore.al\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/3-9-212x300.jpg 212w, https:\/\/foltore.al\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/3-9-725x1024.jpg 725w, https:\/\/foltore.al\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/3-9-768x1085.jpg 768w, https:\/\/foltore.al\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/3-9-1087x1536.jpg 1087w, https:\/\/foltore.al\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/3-9.jpg 1125w\" sizes=\"(max-width: 212px) 100vw, 212px\" \/><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga Eduard HALIMI (20 pyetje dhe 6 konstatime) Si pjes\u00eb e nj\u00eb ekipi, vitet e fundit, q\u00eb merremi me sistemet smart dhe ato inteligjente, kryesisht n\u00eb sistemet bankare dhe energjetike n\u00eb Ballkanin Per\u00ebndimor, kam pasur nj\u00eb interesim t\u00eb shtuar n\u00eb lidhje me sistemet mbrojt\u00ebse kibernetike n\u00eb Shqip\u00ebri dhe parat\u00eb publike t\u00eb shpenzuara n\u00eb 8 vitet &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":7604,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[44],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23801"}],"collection":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=23801"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23801\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7604"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=23801"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=23801"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=23801"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}