{"id":23537,"date":"2022-09-15T09:39:18","date_gmt":"2022-09-15T09:39:18","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=23537"},"modified":"2022-09-15T09:39:18","modified_gmt":"2022-09-15T09:39:18","slug":"e-ardhmja-e-doktrines-macron","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/2022\/09\/15\/e-ardhmja-e-doktrines-macron\/","title":{"rendered":"E ardhmja e \u201cdoktrin\u00ebs Macron\u201d"},"content":{"rendered":"<p><strong>Sovraniteti \u00ebsht\u00eb asgj\u00eb pa fuqin\u00eb. Emmanuel Macron po e kupton muaj pas muaji. N\u00ebse Parisi do t\u00eb dij\u00eb ta \u00e7oj\u00eb potencialin e tij ushtarak dhe inustrial n\u00eb mb\u00ebshtetje projektesh konkrete t\u00eb mbrojtjes europiane n\u00eb gjendje t\u00eb p\u00ebrfshijn\u00eb t\u00eb gjith\u00eb Europ\u00ebn dhe ta shikoj\u00eb Mesdheun si nj\u00eb hap\u00ebsir\u00eb strategjike europiane dhe jo vet\u00ebm atlantike, autonomia mund t\u00eb sh\u00ebrbej\u00eb si sovranitet. Rasti i nd\u00ebrmjet\u00ebsimit dhe i aktivizmit t\u00eb Elizeut n\u00eb kriz\u00ebn ruso \u2013 ukrainase e d\u00ebshmojn\u00eb.<\/strong><\/p>\n<p>Si\u00e7 \u00ebsht\u00eb e njohur, ndjenja franceze e shtetit dhe k\u00ebrkimi konsistent francez i nj\u00eb projektimi ekonomik, diplomatik, ushtarak dhe gjeopolitik n\u00eb skenaret referues t\u00eb\u00a0<em>R\u00e9publique\u00a0<\/em>e kan\u00eb \u00e7uar Franc\u00ebn gjat\u00eb dekadave t\u00eb Republik\u00ebs s\u00eb Pest\u00eb t\u00eb nd\u00ebrtojn\u00eb m\u00eb autonomen e strategjive politike n\u00eb kontekstin europian. Strategji shum\u00eb shpesh e guximshme (si\u00e7 e d\u00ebshmohet sidomos nga nd\u00ebrhyrjet n\u00eb tok\u00ebn afrikane e mir\u00ebp\u00ebrshkruar nga Emanuel Pietrobon tek <em>Arti i luft\u00ebs sekrete<\/em>), e garantuar nga sigurimi mbi jet\u00ebn i\u00a0<em>force de frappe,\u00a0<\/em>arsenalit b\u00ebrthamor komb\u00ebtar, dhe q\u00eb ka pasur tek \u201cbabai\u201d i Republik\u00ebs s\u00eb Pest\u00eb, gjenerali Charles de Gaulle, frym\u00ebzuesin kryesor t\u00eb saj. Pas vitesh rr\u00ebmuje gjat\u00eb qeverive t\u00eb Nicolas Sarkozy dhe Fran\u00e7ois Hollande, presidenti francez Emmanue\u00eb Macron ka menduar t\u00eb rilidhet me tradit\u00ebn e \u201cmonarkut republikan\u201d, me t\u00eb cilin kreu i shtetit \u00ebsht\u00eb identifikuar nga De Gaulle e k\u00ebtej dhe p\u00ebr t\u00eb nisur nj\u00eb p\u00ebrdit\u00ebsim gradual t\u00eb doktrin\u00ebs gjeopolitike tradicionale dhe gjeoekonomike tradicionale t\u00eb vendit e neglizhuar nga pararend\u00ebsit e tij. Nga Sarkozy\u00a0<em>in primis,\u00a0<\/em>pasi ka b\u00ebr\u00eb t\u00eb na vij\u00eb m\u00eb pak nj\u00eb premis\u00eb, autonomia e komandave ushtarake franceze nga strukturat e NATO, ku Parisi \u00ebsht\u00eb rikthyer n\u00eb 2009\u00a0duke v\u00ebn\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb tejet plastike paskrupullshm\u00ebrin\u00eb e projektimit komb\u00ebtar transalpin me aventur\u00ebn problematike ushtarake n\u00eb Libi. N\u00eb vijim, prej deshnjt\u00ebrimit t\u00eb bujsh\u00ebm t\u00eb rolit presidencial nga Hollande, prej torsionit ekonomicist t\u00eb presidentit q\u00eb nuk ka ditur t\u00eb nd\u00ebrtoj\u00eb nj\u00eb projekt politik shtes\u00eb me at\u00eb gjerman t\u00eb Angela Merkelit n\u00eb Europ\u00eb, prej kriz\u00ebs sistemike t\u00eb aparateve q\u00eb n\u00eb epok\u00ebn e tij ka nisur t\u00eb b\u00ebhet e qart\u00eb.<\/p>\n<p>\u00cbsht\u00eb p\u00ebr k\u00ebt\u00eb q\u00eb mund t\u00eb flitet p\u00ebr nj\u00eb \u201cdoktrin\u00eb Macron\u201d, dometh\u00ebn\u00eb p\u00ebr nj\u00eb kontribut t\u00eb dh\u00ebn\u00eb nga Macron n\u00eb rizbulimin n\u00eb prizmin modern e linjave drejtuee t\u00eb politik\u00ebs s\u00eb fuqis\u00eb t\u00eb Franc\u00ebs republikane; t\u00eb nj\u00eb qasjeje sistemike nga ana e Franc\u00ebs ndaj konkurrimit nd\u00ebrkomb\u00ebtar; t\u00eb individualizimit nga ana e vendimmarr\u00ebsit politik p\u00ebr t\u00eb sakt\u00ebsuar makrozona t\u00eb quajtura vendimtare p\u00ebr p\u00ebrpunimin e strategjis\u00eb komb\u00ebtare franceze. Edhe t\u00eb nj\u00eb protagonizmi personal t\u00eb monarkut republikan: sekuenca e gjat\u00eb e kontakteve dhe e konfrontimeve me Vladimir Putinin i k\u00ebtyre jav\u00ebve dhe tentativ\u00ebn p\u00ebr t\u00eb mbushur boshll\u00ebkun e madh t\u00eb l\u00ebn\u00eb n\u00eb Europ\u00eb nga Angela Merkel e d\u00ebshmojn\u00eb. Ka nj\u00eb kontradikt\u00eb t\u00eb thell\u00eb tek njeriu dhe presidenti Macron. Larg vite drit\u00eb nga injoranca e trash\u00eb politike e nj\u00eb Sarkozy apo nga mungesa apatike e vizionit t\u00eb nj\u00eb Hollande, presidenti m\u00eb i ri i Republik\u00ebs s\u00eb Pest\u00eb ka qen\u00eb megjithat\u00eb p\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb t\u00eb gjat\u00eb nj\u00eb personazh hibrid. Duke alternuar n\u00eb atdhe reforma \u201cliberiste\u201d mbi tem\u00ebn e pun\u00ebs dhe pensioneve, politika t\u00eb v\u00ebrteta t\u00eb gjelb\u00ebra q\u00eb kan\u00eb ndezur zem\u00ebrimin e popullsis\u00eb q\u00eb frik\u00ebsohej se mos shkarkohej mbi t\u00eb pesh\u00ebn e tranzicionit ekologjik dhe, s\u00eb fundmi, politika qesharake t\u00eb kontrastit ndaj islamizmit politik me ndjesi t\u00eb vagullt per\u00ebndimore dhe neokonservatore, n\u00eb frontin e brendsh\u00ebm Macron ka provuar t\u00eb jet\u00eb transversal, p\u00ebr t\u2019i shp\u00ebtuar kategorizimeve t\u00eb renditjes, me rezultatin e armiq\u00ebsimit t\u00eb nj\u00eb fete t\u00eb madhe t\u00eb opinionit publik. N\u00eb vijim t\u00eb pandemis\u00eb, presidenti ka marr\u00eb rrug\u00ebn e nj\u00eb qasjeje m\u00eb t\u00eb af\u00ebrt me shtyllat kryesore e nacionalizmit ekonomik francez, analizuar autonomin\u00eb industriale dhe tranzicioni energjitik n\u00eb optik\u00ebn komplementare me planin \u201cFrance Relance\u201d, duke ndjekur s\u00eb fundi spostimin nga e djathta e opinionit publik francez n\u00eb nj\u00eb mas\u00eb q\u00eb n\u00eb sondazhet pak jav\u00eb nga vota p\u00ebr Elizeun kan\u00eb demonstruar vler\u00ebsuese. Ky transformiz\u00ebm p\u00ebrplaset me nj\u00eb vizion t\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnieve nd\u00ebrkomb\u00ebtare q\u00eb n\u00eb krahasim ka qen\u00eb gjithmon\u00eb m\u00eb koherente dhe strategjike.<\/p>\n<p>Nj\u00eb \u201cmanifest\u201d n\u00eb kuptimin e v\u00ebrtet\u00eb t\u00eb fjal\u00ebs i k\u00ebtij vizioni ka qen\u00eb intervista e dh\u00ebn\u00eb n\u00eb n\u00ebntorin e 2020 nga presidenti p\u00ebr revist\u00ebn gjeopolitike franceze \u201cLe Grand Continent Vero\u201d, q\u00eb i ishte kushtuar pik\u00ebrisht t\u00eb ashtuquajtur\u00ebs \u201cdoktrin\u00eb Macron\u201d. Macron ka prekur nj\u00eb gam\u00eb t\u00eb gjer\u00eb problemesh, nga e ardhmja e Bashkimit Europian tek NATO, nga raporti i Franc\u00ebs dhe Afrik\u00ebs me ndryshimet klimaterike, si edhe nga fjal\u00ebt e intervist\u00ebs s\u00eb gjer\u00eb mund t\u00eb kapet n\u00eb kompleksitetin e saj kontributi politik i dh\u00ebn\u00eb nga presidenti aktual ndaj strategjis\u00eb s\u00eb Hekzagonit. Macron e ka mjaft t\u00eb qart\u00eb iden\u00eb se n\u00eb dekadat e ardhshme Europ\u00ebs do t\u2019i duhet t\u00eb nd\u00ebrtoj\u00eb hap\u00ebsira autonomie strategjike n\u00eb kontekstin e \u201cLuft\u00ebs s\u00eb Ftoht\u00eb t\u00eb Re\u201d midis Kin\u00ebs e Shteteve t\u00eb Bashkuara dhe se p\u00ebr kontrollin francez e k\u00ebtyre proceseve kalon interesi komb\u00ebtar i Parisit. \u201cN\u00ebqoft\u00ebse k\u00ebrkoj t\u00eb shikohet p\u00ebrtej interesit afatshkurt\u00ebr, ka deklaruar, do t\u00eb thoja se duhet t\u00eb kemi dy akse t\u00eb fuqishme: t\u00eb rigjehen modalitetet p\u00ebr nj\u00eb bashk\u00ebpunim nd\u00ebrkomb\u00ebtar t\u00eb dobish\u00ebm q\u00eb shmang luft\u00ebn, por q\u00eb mund\u00ebson t\u2019ju p\u00ebrgjigjet sfidave bashk\u00ebkohore; t\u00eb nd\u00ebrtohet nj\u00eb Europ\u00eb shum\u00eb m\u00eb\u00a0 fort\u00eb, q\u00eb mund ta b\u00ebj\u00eb t\u00eb vlej\u00eb z\u00ebrin e saj, forc\u00ebn e saj, duke ruajtur parimet e saj, n\u00eb nj\u00eb skenar kaq t\u00eb rithemeluar\u201d.<\/p>\n<p>Relativisht ndaj k\u00ebtij ylli polar i drejtohen t\u00eb gjitha strategjit\u00eb e thelluara t\u00eb p\u00ebrpunuara nga Parisi. N\u00ebse jasht\u00ebzakonisht komplekse duket se \u00ebsht\u00eb loja e mbrojtjes s\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt europiane, e kund\u00ebrshtuar si nga ngjitja e vendeve proatlantike t\u00eb Lindjes, ashtu edhe nga fitimprurja e pozicionit t\u00eb Uashingtonit n\u00eb Kontinentin e Vjet\u00ebr dhe larg nga \u201cvdekja celebrale\u201d definitive e NATO p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn ka folur Macron n\u00eb 2019, tek \u201cLe Grand Continent\u201d Macron ka cituar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb eksplicite sovranitetin europian n\u00eb kontekstin e teknologjive t\u00eb reja: \u201cAvancojm\u00eb n\u00eb fush\u00ebn e autonomis\u00eb teknologjike dhe strategjike, nd\u00ebrsa t\u00eb gjith\u00eb kan\u00eb mbetur t\u00eb befasuar kur kam nisur t\u00eb flas p\u00ebr sovranitet lidhur me 5G. K\u00ebshtu, paras\u00ebgjithash, ka nj\u00eb pun\u00eb ideologjike p\u00ebr t\u2019u b\u00ebr\u00eb dhe \u00ebsht\u00eb urgjente. B\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr t\u00eb menduar n\u00eb terma sovraniteti europian dhe autonomie strategjike, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb mund t\u00eb vlejm\u00eb t\u00eb vet\u00ebm dhe t\u00eb mos b\u00ebhemi vasali i k\u00ebtij apo i asaj fuqie pa pasur m\u00eb z\u00eb n\u00eb kapitull\u201d.<\/p>\n<p>Le t\u00eb flasim p\u00ebr nj\u00eb diksutim vendimtar. Pandemia e ka p\u00ebrshpejtuar rrug\u00ebtimin e p\u00ebrbashk\u00ebt t\u00eb Emmanuel Macron dhe Angela Merkel drejt p\u00ebrkufizimit t\u00eb strategjive afatgjata p\u00ebr nd\u00ebrtimin e shtyllave mbajt\u00ebse t\u00eb nj\u00eb projekti t\u00eb par\u00eb sovraniteti teknologjik e dixhital europian, i menduar si alternativ\u00eb e ndaj penetrimit kinez, ashti si edhe kund\u00ebraltar ndaj pushtetit dominues t\u00eb pushtetit t\u00eb gjigant\u00ebve t\u00eb dixhitalit. Franca dhe Gjermania kan\u00eb promovuar vitin e fundit ngjitjen dhe fillimin e Gaia-X, projektit t\u00eb nj\u00eb platforme europiane <em>cloud computing<\/em>, q\u00eb n\u00eb periudh\u00ebn e menj\u00ebhershme nuk do t\u00eb jet\u00eb krejt\u00ebsisht e pavarur nga Google, Amazon, Microsoft\u00a0dhe oligopolist\u00ebt e tjer\u00eb amerikan\u00eb t\u00eb tregut t\u00eb t\u00eb dh\u00ebnave, t\u00eb fort\u00eb nga nj\u00eb e ardhur e krijuar gjat\u00eb dekadave, por ka lan\u00e7uar vullnetin europian p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb pjes\u00eb n\u00eb p\u00ebrkufizimin e gar\u00ebs drejt kufijve t\u00eb rinj teknologjik\u00eb global\u00eb. E p\u00ebrshkruar nga qeveria franceze dhe ajo gjermane si nj\u00eb \u201cleht\u00ebsues platformash\u201d e armatosur krejt\u00ebsisht me teknologji europiane,\u00a0 Gaia-X synon q\u00eb t\u00eb garantoj\u00eb krijimin e nj\u00eb fuqie kalkuluese n\u00eb rritje dhe zhvillimin nga ana e operator\u00ebve t\u00eb Kontinentit t\u00eb Vjet\u00ebr t\u00eb infrastrukturave dixhitale dhe fizike t\u00eb prirur q\u00eb t\u00eb garantojn\u00eb menaxhimin, mbrojtjen, magazinimin dhe shfryt\u00ebzimin ekonomik e t\u00eb dh\u00ebnave.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrkoh\u00eb kriza midis Rusis\u00eb dhe Ukrain\u00ebs, e shp\u00ebrthyer pak pas ndryshimit n\u00eb Berlin midis Merkelit dhe Olaf Scholz, ka mund\u00ebsuar nj\u00eb p\u00ebrshpejtim t\u00eb debatit mbi mbrojtjen e p\u00ebrbashk\u00ebt europiane, aq sa Emmanuel Macron e ka vendosur figur\u00ebn e tij n\u00eb qend\u00ebr t\u00eb tryezave negociuese dhe prej koh\u00ebsh n\u00eb frontin e brendsh\u00ebm iu ka paraprir\u00eb tendencave q\u00eb Gjermania dhe vende t\u00eb tjera kan\u00eb ndjekur vet\u00ebm tani. doktrina uhtarake franceze e propozuar nga presidenti francez n\u00eb fillimet e 2021 dukej se praktikisht parashikonte me qart\u00ebsi skenar\u00ebt konkurrues e animuara sot nga lufta n\u00eb Lindje. P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, n\u00ebvizohet sesi kreu i shtetit t\u00eb Hekzagonit pas ngjitjes n\u00eb Elize n\u00eb 2017 e ka p\u00ebrshpejtuar fuqizimin e aparatit ushtarak transalpin dhe duke i dh\u00ebn\u00eb rrug\u00eb gar\u00ebs s\u00eb re t\u00eb arm\u00ebve n\u00eb Europ\u00eb. Si\u00e7 ka kujtuar \u201cInsideover\u201d, \u201cadministrata Macron n\u00eb Franc\u00eb ka diktuar linj\u00ebn duke e rritur me rreth \u00bc e vler\u00ebs s\u00eb tij buxhetin e Mbrojtjes dhe duke respektuar papritmas me qeverin\u00eb e saj planet e dokumentit programatik 2019 \u2013 2025 p\u00ebr ta \u00e7uar midis 2020 dhe 2021 mbi 2% e parashikuar nga marr\u00ebveshjet NATO shpenzimin ushtarak n\u00eb raport me PBB. Sipas \u201cMilitary Balance\u201d t\u00eb International Institute for Strategic Studies shpenzimet e Parisit n\u00eb 2021 kan\u00eb qen\u00eb me rreth 53.7 miliard euro, n\u00eb rritje me 6 miliard respektivisht me 2020 dhe me 7.9 miliard respektivisht periudh\u00ebs para pandemis\u00eb\u201d.<\/p>\n<p>Duke v\u00ebn\u00eb n\u00eb terren saldatur\u00ebn midis vizionit t\u00eb Parisit dhe atij europian me nd\u00ebrhyrjen vendimtare t\u00eb Komisarit t\u00eb Industris\u00eb Thierry Breton n\u00eb frontin e autonomis\u00eb tekonologjike europiane dhe duke salduar me vende si Italia dhe Gjermania bashk\u00ebpunime t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme ushtarake dhe indutriale.\u00a0N\u00eb t\u00eb dyja rastet, Franca synon ta shfryt\u00ebzoj\u00eb ndeshjen p\u00ebr autonomin\u00eb ushtarake dhe teknologjike europiane si shum\u00ebfishues t\u00eb fuqis\u00eb politike dhe si timon p\u00ebr zhvillimin e indiustris\u00eb dhe potencialit prodhues t\u00eb saj. Nj\u00eb logjik\u00eb e till\u00eb zbatohet edhe ndaj planeve p\u00ebr tranzicionin ekologjik, t\u00eb ndodhura n\u00eb planin prej 100 miliard eurosh \u201cFrance Relance\u201d, me t\u00eb cilin qeveria e Parisit synon t\u2019i jap\u00eb thell\u00ebsi strategjive t\u00eb saj afatgjata p\u00ebr rimarrjen e vetes pas pandemis\u00eb. Presidenti ka b\u00ebr\u00eb <em>mea culpa<\/em>\u00a0pse ka ndjekur gjat\u00eb ambientalizmin e \u201csalloneve\u201d t\u00eb taksave ndaj diezelit dhe t\u00eb masave t\u00eb destinuara p\u00ebr t\u00eb goditur n\u00eb radh\u00eb t\u00eb par\u00eb klas\u00ebn e mesme, masa q\u00eb kan\u00eb zvog\u00ebluar simpatit\u00eb nga ana e popullsis\u00eb p\u00ebr tem\u00ebn e tranzicionit. \u201cDuhet t\u00eb demonstrojm\u00eb se t\u00eb gjith\u00eb jan\u00eb aktor\u00eb dhe duam ta b\u00ebjm\u00eb duke i dh\u00ebn\u00eb t\u00eb gjith\u00ebve nj\u00eb rol, dometh\u00ebn\u00eb duke zhvilluar masivisht sektor\u00eb t\u00eb rinj aktiviteti ekonomik, q\u00eb mund\u00ebsojn\u00eb t\u00eb krijohen vende t\u00eb reja pune m\u00eb me shpejt\u00ebsi nga sa ato t\u00eb vjet\u00ebrit nuk shkat\u00ebrrojn\u00eb\u201d, ka n\u00ebnvizuar presidenti.<\/p>\n<p>B\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr nj\u00eb qasje q\u00eb n\u00eb \u201cFrance Relance\u201d, si\u00e7 kujton \u201cRivista Energjia\u201d, \u00ebsht\u00eb studiuar sistematikisht. N\u00eb 100 miliard plani \u201ci kushton 34 miliard masave lidhur me kompetitivitetin e ekonomis\u00eb \u2013 mbi 30 miliard n\u00eb masa specifikisht t\u00eb orientuara ndaj tranzicionit energjitik dhe masave q\u00eb p\u00ebrfshijn\u00eb dimensione t\u00eb forta novatore, si dekarbonizimi i industris\u00eb apo zhvillimi i teknologjive t\u00eb gjelb\u00ebra\u201d, duke i v\u00ebn\u00eb teknologjit\u00eb m\u00eb t\u00eb mb\u00ebshtetshme n\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb industrive strategjike: energji (me hidrogjenin si kufirin e ri), aeronautik\u00eb, transport hekurudhor, b\u00ebrthamor. Kat\u00ebr sektor\u00eb ku Parisi synon t\u00eb luaj\u00eb si protagonist i madh europian dhe t\u00eb krijoj\u00eb standardin n\u00eb nivel komunitar.<\/p>\n<p>N\u00eb tem\u00ebn e autonomis\u00eb strategjike lidhet nj\u00eb refuzim substancial i aderimit t\u00eb narrativ\u00ebn dominuese t\u00eb imponuar nga Shtetet e Bashkuara ndaj marr\u00ebdh\u00ebnieve nd\u00ebrkomb\u00ebtare dhe raporteve transatlantike.<strong>\u00a0<\/strong>N\u00eb k\u00ebt\u00eb, n\u00eb intervist\u00ebn e cituar Macron k\u00ebrkon t\u2019i afrohet sa m\u00eb shum\u00eb t\u00eb jet\u00eb e mundur paraardh\u00ebsit t\u00eb tij august, antiamerikanit Charles de Gaulle: \u201cPolitika jon\u00eb e fqinj\u00ebsis\u00eb me Afrik\u00ebn, me Lindjen e Af\u00ebrme dhe t\u00eb Mesme, me Rusin\u00eb, nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb politik\u00eb fqinj\u00ebsie p\u00ebr Shtetet e Bashkuara t\u00eb Amerik\u00ebs. Pra \u00ebsht\u00eb e pamb\u00ebshtetshme q\u00eb politika jon\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtare ta varet prej tyre apo t\u00eb ndjek\u00eb gjurm\u00ebt e tyre\u201d. me k\u00ebt\u00eb shoq\u00ebrohet nj\u00eb apel n\u00eb tem\u00ebn e priveligjit d\u00ebrrmues ekonomik t\u00eb dollarit dhe avantazhet strategjike e lidhura q\u00eb pasojn\u00eb p\u00ebr Uashingtonin. Penalizimi i industrive franceze dhe europiane t\u00eb detyruara nga sanksionet amerikane ndaj Rusis\u00eb dhe Iranit i \u00ebsht\u00eb apeluar Macron, q\u00eb dukej se saldohej me tem\u00ebn e hetimit \u201ceuropeist\u201d t\u00eb ekuilibrave globale njoftimi i nj\u00eb ndryshimi t\u00eb ardhsh\u00ebm t\u00eb paradigm\u00ebs.<\/p>\n<p>Nga teknologjit\u00eb e reja tek energjia, nga mblshtetshm\u00ebria tek financa planet europiane p\u00ebr t\u00eb l\u00ebvizur drejt gradient\u00ebsh m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha autonomie ekzistojn\u00eb dhe n\u00eb doktrin\u00ebn komb\u00ebtare franceze gjejn\u00eb shpjegim konkret, por si\u00e7 kujtonte Pierluigi Fagan duke analizuar \u201cgjeopolitik\u00ebn e Macron\u201d, n\u00eb bot\u00ebn e sotme \u201csovraniteti \u00ebsht\u00eb hi\u00e7 pa fuqin\u00eb\u201d. N\u00eb rast se Parisi do t\u00eb dij\u00eb ta sjell\u00eb potencialin e tij ushtarak dhe industrial n\u00eb mb\u00ebshtetje t\u00eb projekteve konkrete t\u00eb mbrojtjes europiane n\u00eb gjendje t\u00eb p\u00ebrfshij\u00eb mbi baza m\u00eb barazitare edhe aktor\u00eb si Italia dhe p\u00ebr ta shikuar Mesdheun si nj\u00eb hap\u00ebsir\u00eb strategjike europiane dhe jo atlantike, at\u00ebhere autonomia do t\u00eb mund t\u00eb b\u00ebhet sovranitet.\u00a0P\u00ebrndryshe do t\u00eb flisnim p\u00ebr doktrin\u00ebn Macron, por do ta b\u00ebnim n\u00eb kuad\u00ebr gjith\u00ebsesi m\u00eb funksionale sesa t\u00eb d\u00ebshiruar\u00ebn e P\u00ebrtejatlantikut. N\u00eb k\u00ebt\u00eb optik\u00eb do t\u00eb jen\u00eb vendimtare kapacitetet e veprimit dhe vizioni prospetik q\u00eb Macron dhe lider\u00ebt e tjer\u00eb europiane do t\u00eb dijn\u00eb t\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsojn\u00eb pas rikthimit t\u00eb eg\u00ebr t\u00eb Kontinentit t\u00eb Vjet\u00ebr n\u00eb histori t\u00eb detyruar nga shp\u00ebrthimi i luft\u00ebs ruso \u2013 ukrainase. Q\u00eb si \u00e7do kriz\u00eb duhet t\u00eb b\u00ebhet burim refleksioni dhe mund\u00ebsie: Europa nga Lisbona n\u00eb Vladivostok \u00ebsht\u00eb sot e thyer nga vullneti i Vladimir Putinit, Per\u00ebndimi me guid\u00eb amerikane shkarkon mbi Europ\u00ebn kostot e p\u00ebrgjigjes dhe t\u00eb menaxhimit t\u00eb kriz\u00ebs, Kontinenti i Vjet\u00ebr gjendet p\u00ebrball\u00eb udh\u00ebkryqit, duke i dashur t\u00eb vdes\u00eb si objekt apo si t\u00eb rilan\u00e7ohet si subjekt i marr\u00ebdh\u00ebnieve nd\u00ebrkomb\u00ebtare. \u201cDoktrina Macron\u201d mund t\u00eb sh\u00ebrbej\u00eb si shtyt\u00ebs i k\u00ebtij rilan\u00e7imi strategjik. Me kusht q\u00eb n\u00eb retorik\u00eb De Gaulle t\u00eb fitoj\u00eb ndaj Napoleonit:\u00a0Macron mund t\u00eb jet\u00eb <em>primus inter pares<\/em>,\u00a0jo \u00ebnd\u00ebrrues i kot\u00eb p\u00ebr hegjemoni absolute ndaj Europ\u00ebs. Vet\u00eb nga kjo premis\u00eb dhe nga lidhja midis sovranitetit e fuqis\u00eb do t\u00eb mund t\u00eb vihet n\u00eb prov\u00ebn e historis\u00eb doktrina Macron dhe t\u00eb kuptohet thell\u00ebsia historike e nj\u00eb presidence e ardhur n\u00eb fillimet e mandatit t\u00eb dyt\u00eb t\u00eb saj.<\/p>\n<p>(nga <em>Osservatorio Globalizzazione<\/em>)<\/p>\n<p><strong>P\u00ebrgatiti<\/strong><\/p>\n<p><strong>ARMIN TIRANA<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sovraniteti \u00ebsht\u00eb asgj\u00eb pa fuqin\u00eb. Emmanuel Macron po e kupton muaj pas muaji. N\u00ebse Parisi do t\u00eb dij\u00eb ta \u00e7oj\u00eb potencialin e tij ushtarak dhe inustrial n\u00eb mb\u00ebshtetje projektesh konkrete t\u00eb mbrojtjes europiane n\u00eb gjendje t\u00eb p\u00ebrfshijn\u00eb t\u00eb gjith\u00eb Europ\u00ebn dhe ta shikoj\u00eb Mesdheun si nj\u00eb hap\u00ebsir\u00eb strategjike europiane dhe jo vet\u00ebm atlantike, autonomia mund &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":23538,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[42],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23537"}],"collection":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=23537"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23537\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/23538"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=23537"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=23537"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=23537"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}