{"id":23293,"date":"2022-09-13T11:27:09","date_gmt":"2022-09-13T11:27:09","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=23293"},"modified":"2022-09-13T11:27:09","modified_gmt":"2022-09-13T11:27:09","slug":"cmenduri-te-censurohen-klasiket","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/2022\/09\/13\/cmenduri-te-censurohen-klasiket\/","title":{"rendered":"\u00c7menduri t\u00eb censurohen klasik\u00ebt"},"content":{"rendered":"<p><strong>\u00c7menduri t\u00eb censurohen klasik\u00ebt<\/strong><br \/>\n<strong>Dhe boll m\u00eb biznesin q\u00eb posht\u00ebron universitetin\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>Flet 80 vje\u00e7ari Gian Biagio Conte, Docent i Merituar i Let\u00ebrsis\u00eb Latine n\u00eb Normalen e Piz\u00ebs: \u00ab<em>Cancel culture<\/em> \u00ebsht\u00eb barbari, sistemi i vler\u00ebsimit sasior nuk funksionon\u00bb. Dhe akoma: \u00abN\u00eb pun\u00ebn ton\u00eb procedohet me tentativa dhe p\u00ebrafrime si n\u00eb \u00e7do lloj shkence, por shum\u00eb shpesh interpretuesit injorojn\u00eb rregullin filologjik dhe inkurajojn\u00eb arbitrin e lexuesit. \u00cbsht\u00eb legjitime t\u00eb p\u00ebrdoret nj\u00eb gjuh\u00eb metaforike, por duhet t\u00eb jet\u00eb e v\u00ebn\u00eb n\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb qart\u00ebsis\u00eb\u00bb.<\/p>\n<p>\u00abKam nisur t\u00eb dashuroj latinishten n\u00eb shkoll\u00ebn e mesme t\u00eb La Spezia, fal\u00eb leksioneve t\u00eb shk\u00eblqyera t\u00eb profesor Francesco Capaccio: nj\u00eb pedagog shum\u00eb serioz dhe shum\u00eb i rrept\u00eb q\u00eb kishte studiuar me Giacomo Devoto dhe Bruno Migliorini. Na b\u00ebnte shum\u00eb analiz\u00eb logjike dhe latinishteje, n\u00eb pik\u00ebn q\u00eb mbushnim nga nj\u00eb fletore \u00e7do 3 dit\u00eb. Nj\u00eb her\u00eb me lejoi ta korrigjoj, duke pohuar se nj\u00eb parafjal\u00eb ishte epsegjetike. T\u00eb nes\u00ebrmen, m\u00eb tha, nuk do t\u00eb b\u00ebsh m\u00eb analiz\u00eb logjike, nuk e ke nevoj\u00eb\u00bb: Gian Biagio Conte kujton r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e m\u00ebsuesve t\u00eb mir\u00eb n\u00eb jet\u00ebn e student\u00ebve.<\/p>\n<p>Profesor i Merituar i Let\u00ebrsis\u00eb Latine n\u00eb Shkoll\u00ebn Normale t\u00eb Lart\u00eb t\u00eb Pizas, <em>corresponding fellow <\/em>i British Academy dhe <em>visiting professor <\/em>n\u00eb universitete t\u00eb famshme (Oxford, Cambridge, Princeton, Berkeley dhe Stanford), studiuesi i shquar i ka kushtuar mbi 50 vite studimit t\u00eb let\u00ebrsis\u00eb latine, me kontribute eksegjetike t\u00eb konsiderueshme t\u00eb konsakruar p\u00ebr Virgjilin dhe Petronion, Lukrecin dhe Lukanon. 30 shtatorin e vitit t\u00eb kaluar, me rastin e p\u00ebrvjetorit t\u00eb tij t\u00eb 80, nx\u00ebn\u00ebs dhe koleg\u00eb kishin menduar t\u00eb organizonin nj\u00eb dit\u00eb n\u00eb nderim t\u00eb tij, m\u00eb pas e shtyr\u00eb p\u00ebr 15 qershorin e k\u00ebtij viti p\u00ebr ar\u00ebsye t\u00eb lidhura me Covid. K\u00ebshtu pak jav\u00eb m\u00eb par\u00eb, Richard Tarrant dhe Michael Reeve (dy klasicist\u00eb t\u00eb shquar q\u00eb kan\u00eb b\u00ebr\u00eb shkoll\u00eb n\u00eb universitetin e Harvard dhe t\u00eb Cambridge) kan\u00eb kaluar n\u00eb sit\u00eb, n\u00eb Sall\u00ebn e Kalt\u00ebrt t\u00eb Karvanit t\u00eb Shkoll\u00ebs Normale t\u00eb Piz\u00ebs, shkrimet e Conte q\u00eb kan\u00eb l\u00ebn\u00eb nj\u00eb shenj\u00eb t\u00eb thell\u00eb n\u00eb debatin nd\u00ebrkomb\u00ebtar mbi kritik\u00ebn tekstuale. Pik\u00ebrisht disa muaj m\u00eb par\u00eb, p\u00ebr Salerno Editrice, ka dal\u00eb nj\u00eb lib\u00ebr i tij i titulluar <em>T\u00eb drejta e Filologjis\u00eb (dhe detyrimet e p\u00ebrkthyesit)<\/em>: nj\u00eb pamflet luftarak kund\u00ebr abuzimeve t\u00eb interpretimeve t\u00eb lira t\u00eb privuara nga \u00e7do rregull filologjik dhe historik. Menj\u00ebher\u00eb pas festimeve (\u00abka qen\u00eb \u201cfunerali\u201d im\u00bb, komenton me ironin\u00eb e zakonshme), Conte, prej shum\u00ebve i konsideruar nj\u00eb <em>latin lover <\/em>par excellance (\u00abthjesht dashnor i latinishtes\u00bb nxiton t\u00eb specifikoj\u00eb duke qeshur) pranon t\u00eb bashk\u00ebbisedoj\u00eb gjat\u00eb me \u00abLa Lettura\u00bb.<\/p>\n<p><strong>Le ta fillojm\u00eb nga familja jote. Keni lindur nga prind\u00ebr intelektual\u00eb?<\/strong><\/p>\n<p>\u00abNuk mund t\u00eb them se prind\u00ebrit e mi qen\u00eb intelektual\u00eb. Im at\u00eb \u2013 edhe pse mbr\u00ebmjeve na lexonte faqet e <em>Promessi sposi <\/em>&#8211; ishte megjithat\u00eb nj\u00eb llogaritar n\u00eb Akademin\u00eb Ushtarake t\u00eb La Spezia. Me vdekjen e tij na la sapo mbushi t\u00eb 50-at, jeta ime ndryshoi. Jam rritur me gjyshin nga babai dhe gjyshen nga n\u00ebna, t\u00eb dy puliez\u00eb. Ime m\u00eb qe e rritur nga motrat. Edhe un\u00eb pata nj\u00eb edukat\u00eb fetare, nga e cila m\u00eb pas u \u00e7lirova n\u00eb Shkoll\u00ebn Normale\u00bb.<\/p>\n<p><strong>P\u00ebrpara se t\u00eb shkonit n\u00eb universitet \u00e7far\u00eb kujtoni nga p\u00ebrvojat shkollore?<\/strong><\/p>\n<p>\u00abPas takimit me profesor Capaccio n\u00eb t\u00eb mesme, kisha kuptuar se fati im ishte liceu klasik dhe k\u00ebtu, gjithmon\u00eb n\u00eb La Spezia, pata fatin t\u00eb kem s\u00ebrish pedagog\u00eb t\u00eb mir\u00eb. N\u00eb ato vite jepte Nicola Badaloni, q\u00eb m\u00eb pas e rigjeta n\u00eb Pisa. Gjimnazi qe tmerr\u00ebsisht impenjues, me ushtrime mbres\u00ebl\u00ebn\u00ebse. Vite t\u00eb p\u00eblqyeshme me lodhje t\u00eb madhe, q\u00eb m\u00eb orientuan gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb drejt filologjis\u00eb greke, Bobo Ferlosio qe pedagogu i par\u00eb i Letr\u00ebsis\u00eb Greke: jepte m\u00ebsim duke recituar gjithmon\u00eb p\u00ebrmend\u00ebsh. E admiroja shum\u00eb. Ia detyroj atij inkurajimin p\u00ebr t\u00eb tentuar konkursin e Normales\u00bb.<\/p>\n<p><strong>Kush qen\u00eb komisioner\u00ebt e provimit hyr\u00ebs n\u00eb Normale?<\/strong><\/p>\n<p>\u00abQen\u00eb historian\u00eb si Armando Saitta dhe Arsenio Frugoni. Ky i fundit qe shum\u00eb i sjellsh\u00ebm. M\u00eb pyeti p\u00ebr luft\u00ebrat e pavar\u00ebsis\u00eb. Un\u00eb u ngat\u00ebrrova: m\u00eb pyeti p\u00ebr t\u00eb par\u00ebn dhe ju p\u00ebrgjigja p\u00ebr t\u00eb dyt\u00ebn; m\u00eb pyeti p\u00ebr t\u00eb dyt\u00ebn dhe un\u00eb i fola p\u00ebr t\u00eb tret\u00ebn dhe, s\u00eb fundi, m\u00eb pyeti p\u00ebr t\u00eb tret\u00ebn dhe un\u00eb lexova n\u00eb qeshjen e tij shqet\u00ebsimin tim. Isha p\u00ebrgatitur edhe mbi estetik\u00ebn e Croce dhe mbi \u00c9mile Boutroux q\u00eb askush nuk e njihte. N\u00eb komision, rigjeta Badaloni, njeri shum\u00eb simpatik\u00bb.<\/p>\n<p><strong>Kush qen\u00eb m\u00ebsuesit e tu n\u00eb Normale?<\/strong><\/p>\n<p>\u00abP\u00ebr Filologjin\u00eb, padyshim, pata Gianfranco Contini: m\u00eb la dh\u00ebn\u00eb stimujt p\u00ebr librin tim t\u00eb par\u00eb, <em>Kujtesa e poet\u00ebve dhe sistemi letrar<\/em>. Ideja e sistemit lind pik\u00ebrisht nga punimet e tij mbi variantistik\u00ebn. Pastaj edhe Arnaldo Momigliano: aq i rrept\u00eb me koleg\u00ebt, sa i sjellsh\u00ebm dhe at\u00ebror me student\u00ebt. N\u00eb at\u00eb koh\u00eb qen\u00eb t\u00eb pak\u00ebt pedagog\u00ebt e brendsh\u00ebm. Pjesa m\u00eb e madhe qen\u00eb t\u00eb ftuar. Erdh\u00ebn mjesht\u00ebra si Eduard Fr\u00e4nkel dhe m\u00eb pas Bruno Snell. M\u00eb ka sh\u00ebnuar shum\u00eb edhe Augusto Campana, paleograf dhe epigrafist, q\u00eb vinte nga Vatikania: vinte t\u00eb shtun\u00ebn or\u00ebn e drek\u00ebs, mbante leksionet e tij deri n\u00eb mesnat\u00eb dhe i p\u00ebrfundonte t\u00eb diel\u00ebn n\u00eb m\u00ebngjes. Ai jepte m\u00ebsim duke tymosur dhe, p\u00ebr pasoj\u00eb, t\u00eb gjith\u00eb tymosnim. P\u00ebr Let\u00ebrsin\u00eb Latine ishte\u00a0 Antonio La Penna: seminaret e tij pat\u00ebn nj\u00eb influenc\u00eb vendimtare p\u00ebr rritjen e vokacionit tim n\u00eb studimin e latinishtes\u00bb.<\/p>\n<p><strong>Por qen\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme edhe p\u00ebrvojat e tua jasht\u00eb vendit. Mendoj k\u00ebtu p\u00ebr takimin me Friedrich Klingner gjat\u00eb q\u00ebndrimit n\u00eb Universitetin e Mynihut&#8230;<\/strong><\/p>\n<p>\u00abQe nj\u00eb filolog shum\u00eb i madh: ishte nj\u00eb njeri shum\u00eb i \u00ebmb\u00ebl. Shkoja shpesh n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb e tij dhe isha i mir\u00ebpritur. Ishte martuar me nj\u00eb muzikante polake dhe si i ve jetonte me nj\u00eb mot\u00ebr. Frekuentoi rrethin e poetit Stefan George me derivime estetizuese. Fal\u00eb seminareve t\u00eb tij, kemi m\u00ebsuar t\u00eb shikojm\u00eb sesi Virgjili b\u00ebn t\u00eb fluturoj\u00eb nj\u00eb usht\u00eb n\u00ebp\u00ebrmjet vargjeve: nga nisja n\u00eb gjoksin e shqyer t\u00eb armikut me ritmin e tre eksametrave. N\u00eb at\u00eb koh\u00eb ishte tashm\u00eb i merituar dhe, k\u00ebshtu, kurset e tij nuk qen\u00eb t\u00eb detyrueshme. Qem\u00eb nj\u00eb vend i vog\u00ebl grumbullimi i nja dhjet\u00eb student\u00ebve. Nj\u00eb njeri zot\u00ebri, q\u00eb ndryshonte tre k\u00ebmisha n\u00eb nj\u00eb dit\u00eb t\u00eb vetme. Kishte qen\u00eb antinazist dhe Hans George Gadamer, rektori i tij n\u00eb Lajpcig, ju desh t\u2019i certifikonte se nuk kishte aderuar kurr\u00eb n\u00eb parti\u00bb.<\/p>\n<p><strong>Kush ishte pjes\u00eb e k\u00ebtij grupi t\u00eb vog\u00ebl n\u00eb Mynih?<\/strong><\/p>\n<p>\u00abIshin Helmut Winterholler dhe Rudolf F\u00fchrer, q\u00eb m\u00eb pas fituan postin n\u00eb Universitetin e Hamburgut. Pastaj edhe Winfried B\u00fchler (nj\u00eb greqist asistent i Klingner), Rudolf Pfeiffer dhe Eric Voegelin (nj\u00eb historian i politik\u00ebs q\u00eb ishte shum\u00eb n\u00eb mod\u00eb). Me ne ishte edhe Kurt von Fritz. Me pak fjal\u00eb, t\u00eb gjith\u00eb studiues me vler\u00eb\u00bb.<\/p>\n<p><strong>Po takimi me filologun e madh Sebastiano Timpanaro?<\/strong><\/p>\n<p>\u00abNuk jam m\u00eb prej vejushave t\u00eb tij t\u00eb shumta, q\u00eb pas vdekjes s\u00eb tij e kan\u00eb ngritur n\u00eb <em>nume tutelare<\/em>. Por ishte nj\u00eb filolog klasi dhe nj\u00eb njeri me modesti t\u00eb madhe, q\u00eb duke ia njohur v\u00ebshtir\u00ebsin\u00eb e tij p\u00ebr t\u00eb folur n\u00eb publik, refuzoi karrier\u00ebn akademike, duke dh\u00ebn\u00eb m\u00ebsim n\u00eb vite n\u00eb shkollat fillestare dhe m\u00eb pas duke punuar si korrektor bocash tek Nuova Italia. N\u00eb bibliotek\u00ebn e Normales kisha njohur edhe n\u00ebn\u00ebn e tij: militante socialiste dhe nj\u00eb filologe dhe futuriste e madhe. I merrja librat q\u00eb ishin n\u00ebp\u00ebr raftet e larta, pasi n\u00eb mosh\u00ebn e saj t\u00eb thyer nuk mund t\u00eb ngjitej n\u00ebp\u00ebr shkall\u00eb. Sebastiano i drejtohesha p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb n\u00eb italisht disa komente n\u00eb gjermanisht: ai m\u00eb thoshte se nuk e njihte mir\u00eb gjh\u00ebn, por \u00e7do her\u00eb p\u00ebrkthente shpejt si nj\u00eb tren. Nganj\u00ebher\u00eb m\u00eb \u00e7onte n\u00eb mbledhjet e Partis\u00eb Socialiste. Ishte antikomunist, por si\u00e7 thoshte Momigliano, nj\u00eb shembull m\u00eb shum\u00eb unik sesa i rrall\u00eb materialisti jomarksist. Nj\u00eb shpirt iluminist\u00bb.<\/p>\n<p><strong>N\u00eb shum\u00eb vite m\u00ebsimdh\u00ebnieje keni pasur shum\u00eb nx\u00ebn\u00ebs t\u00eb b\u00ebr\u00eb m\u00eb pas latinist\u00eb t\u00eb mir\u00eb: \u00e7far\u00eb keni m\u00ebsuar prej tyre?<\/strong><\/p>\n<p>\u00abQysh kur isha student kisha kuptuar se nj\u00eb kok\u00eb e mir\u00eb e nj\u00eb studenti, q\u00eb \u00ebsht\u00eb e aft\u00eb t\u00eb ar\u00ebsyetoj\u00eb, mund t\u00eb ekuivalentoj\u00eb me at\u00eb t\u00eb nj\u00eb pedagogu ekspert. N\u00eb Normale, n\u00eb leksionet frontale shoq\u00ebroheshin edhe seminaret e student\u00ebve. Kam njohur mrekulli t\u00eb jasht\u00ebzakonshme. Midis 2014 dhe 2021 kam arritur t\u00eb p\u00ebrfundoj botimin e tri veprave t\u00eb Virgjilit p\u00ebr Teubner fal\u00eb tre nx\u00ebn\u00ebsve t\u00eb pjekur q\u00eb vinin n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb time \u00e7do dit\u00eb, duke m\u00eb ndihmuar t\u00eb ruaja hapin. Pjesa m\u00eb e madhe e ideve t\u00eb mira qen\u00eb frut i diskutimeve t\u00eb vazhdueshme me ta. Studiues t\u00eb rinj me t\u00eb cil\u00ebt n\u00eb koh\u00eb kam vazhduar t\u00eb dialogoj. Kam m\u00ebsuar nga nx\u00ebn\u00ebsit e mi diferenc\u00ebn midis trurit q\u00eb funksionon dhe trurit autoritar\u00bb.<\/p>\n<p><strong>Si lindi libri juaj \u00abKujtime t\u00eb poet\u00ebve\u00bb q\u00eb pati shum\u00eb sukses?<\/strong><\/p>\n<p>\u00abFrym\u00ebzimi erdhi nga nj\u00eb artikull shum\u00eb i shkurt\u00ebr i Giorgio Pasquali kushtuar artit aluziv: dometh\u00ebn\u00eb, nga m\u00ebnyra sesi nj\u00eb tekst letrar \u201cabsorbon\u201d nj\u00eb tekst tjet\u00ebr, duke e pron\u00ebsuar dhe duke e pasuruar. Duke ndjekur intuit\u00ebn e Contini (\u00e7do variant autori prodhon nj\u00eb sistem t\u00eb ri teksti), rip\u00ebrpunova konceptin e \u201csistemit\u201d. K\u00ebshtu, n\u00eb librin tim, kam treguar sesi nga nj\u00eb <em>korpus<\/em> i madh i dalluar mund t\u00eb lindin automatikisht ideja e gjinis\u00eb (grupimi i par\u00eb) dhe i p\u00ebrkthimit (i gjith\u00eb kompleksi i modeleve letrare greko \u2013 latine)\u00bb.<\/p>\n<p><strong>Pastaj punimet mbi Lukanin dhe Virgjilin\u2026<\/strong><\/p>\n<p>\u00abE kam studiuar Lukanin, \u00ebsht\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb, ama interesi im real ishte p\u00ebr Virgjilin dhe k\u00ebshtu, <em>\u00e0 rebours<\/em>, kam realizuar Lukanin p\u00ebr t\u2019u ringjitur tek Virgjili. K\u00ebtij t\u00eb fundit i kam kushtuar dy apo tre libra intensiv\u00eb, ku kam k\u00ebrkuar t\u00eb rekuperoj edhe refleksione t\u00eb kritik\u00ebs s\u00eb madhe t\u00eb Tet\u00eb \u2013 N\u00ebnt\u00ebqind\u00ebs. Kisha punuar shum\u00eb n\u00eb Franc\u00eb, n\u00eb ato vite isha lektor n\u00eb Clermont-Ferrand dhe jetoja n\u00eb Paris, ku dominonin mendimi strukturalist dhe gjuh\u00ebsia moderne (mendoj p\u00ebr Andr\u00e9 Martinet dhe trash\u00ebgimtar\u00ebt e Ferdinand de Saussure), por un\u00eb isha nj\u00eb filolog tashm\u00eb i m\u00ebsuar t\u00eb punoja me tekste dhe e perceptoja strukturalizmin si nj\u00eb form\u00eb t\u00eb re pozitivizmi, m\u00eb e v\u00ebmendshme ndaj struktur\u00ebs s\u00eb pal\u00ebve sesa jo element\u00ebve t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb\u00bb.<\/p>\n<p><strong>Edhe Petronio figuron midis dashurive t\u00eb m\u00ebdha tuaja&#8230;<\/strong><\/p>\n<p>\u00ab<em>Satyricon <\/em>i kam kushtuar nj\u00eb lib\u00ebr t\u00eb t\u00ebr\u00eb, <em>Autori i fsheht\u00eb<\/em>, i botuar nga Mulino. N\u00eb fillimin e viteve \u201990 merresha ende me Virgjilin, por n\u00eb 1995 u ftova n\u00eb Berkeley University p\u00ebr t\u00eb mbajtur Sather Lectures dhe k\u00ebshtu u konsakrova tek Petronio. Po punoja me Mario Labate p\u00ebr nj\u00eb botim t\u00eb komentuar p\u00ebr Fondacionin Valla: diskutimet t\u00eb cilat qen\u00eb p\u00ebr mua shum\u00eb produktive. Kam k\u00ebrkuar t\u00eb reflektoj edhe mbi tem\u00ebn e sublimes: si esenca e saj zhduket tek Petronio, personazhet e pabesueshme t\u00eb t\u00eb cilit (si mitomaniaku Encolpio) e jetojn\u00eb sublimen jo n\u00eb zem\u00ebr, por n\u00eb jet\u00eb. M\u00eb interesonte t\u00eb kuptoja rip\u00ebrdorimin e degraduar t\u00eb let\u00ebrsis\u00eb klasike: nj\u00eb humanitet i degjeneruar q\u00eb jeton p\u00ebrvojat e p\u00ebrditshme n\u00eb pragun e mitit t\u00eb madh homerian, n\u00eb tentativ\u00ebn p\u00ebr t\u2019u ngritur\u00bb.<\/p>\n<p><strong>Nj\u00eb tipar i shkrimit t\u00ebnd \u00ebsht\u00eb p\u00ebrdorimi gjuh\u00ebs metaforike n\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb qart\u00ebsis\u00eb&#8230;<\/strong><\/p>\n<p>\u00abUn\u00eb besoj se duhet t\u00eb jemi t\u00eb qart\u00eb. E kam m\u00ebsuar nga Remo Bodei, filozofia e t\u00eb cilit ishte e lidhur me metaforizimin, por metaforat e tij ndihmonin t\u00eb kuptohej dhe t\u00eb zgjeronin spektrin e dijes. Remo m\u00eb mungon shum\u00eb\u00bb.<\/p>\n<p><strong>Libri juaj i fundit \u00abT\u00eb drejtat e filologjis\u00eb\u00bb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb kritik\u00eb e ashp\u00ebr ndaj anarkis\u00eb s\u00eb interpretimeve&#8230;<\/strong><\/p>\n<p>\u00abTekstet jan\u00eb gj\u00ebra t\u00eb vdekura, por vet\u00ebm rregulli filologjik, pasi verifikon vazhdimit kuptimin, mund t\u2019i rijetoj\u00eb. P\u00ebrndryshe jan\u00eb shenja pa dometh\u00ebnie. Interpretuesi n\u00eb thelb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nd\u00ebrmjet\u00ebs i thjesht\u00eb dhe i duhet t\u00eb jet\u00eb i paansh\u00ebm. M\u00ebnyrat e deskontruktimit dhe t\u00eb pasmodernizmit, q\u00eb tashm\u00eb po zhduken, e kan\u00eb inkurajuar arbitrin e lexuesit. Teksti \u00ebsht\u00eb i autorit, q\u00eb n\u00eb kushte historike, p\u00ebrcakton nj\u00eb dometh\u00ebnie, ndoshta ambige, t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb dhe t\u00eb pakapshme, por nd\u00ebrton nj\u00eb dometh\u00ebnie\u00bb.<\/p>\n<p><strong>Dhe kjo dometh\u00ebnie mund t\u00eb jet\u00eb univoke?<\/strong><\/p>\n<p>\u00abUn\u00eb kam folur p\u00ebr policentrizmin e Virgjilit. Ndjenja e depozituar nga teksti mund t\u00eb jet\u00eb ambige, por jo prej q\u00ebllimit t\u00eb autorit. Puna e filologut t\u00eb mir\u00eb \u00ebsht\u00eb ta k\u00ebrkoj\u00eb k\u00ebt\u00eb kuptim. Sigurisht: \u00ebsht\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb thuhet se cili interpretim \u00ebsht\u00eb i duhuri&#8230;\u00bb.<\/p>\n<p><strong>Nj\u00eb tem\u00eb e p\u00ebrbashk\u00ebt me shkenc\u00ebtar\u00ebt. Giorgio Parisi ka n\u00ebnvizuar shum\u00eb her\u00eb se shkenca i p\u00ebrjashton sidomos hipotezat e gabuara dhe p\u00ebrpiqet t\u00eb nd\u00ebrtoj\u00eb ato m\u00eb t\u00eb af\u00ebrtat me t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn.<\/strong><\/p>\n<p>\u00abJam dakord. M\u00eb duket e natyrshme p\u00ebr nj\u00eb filolog t\u00eb demoloj\u00eb interpretimet e pasakta, q\u00eb p\u00ebrmbajn\u00eb gabime, dhe kjo p\u00ebrpjekje sh\u00ebrben edhe p\u00ebr t\u2019u impenjuar n\u00eb k\u00ebrkimin e hipotezave interpretuese m\u00eb t\u00eb q\u00ebndrueshme. Jemi edhe ne fallibilist\u00eb: procedojm\u00eb p\u00ebr p\u00ebrafrime dhe p\u00ebr \u00e7rr\u00ebfime. Aparatet kritike d\u00ebshmojn\u00eb dhe dokumentojn\u00eb kujtes\u00ebn e k\u00ebtyre tentativave: disa t\u00eb vlefshme, disa m\u00eb pak\u00bb.<\/p>\n<p><strong>Si e gjykoni biznesin q\u00eb sot dominon universitetet?<\/strong><\/p>\n<p>\u00abNj\u00eb \u00e7menduri. \u00cbsht\u00eb neoliberizmi q\u00eb tashm\u00eb g\u00eblon n\u00eb bot\u00ebn per\u00ebndimore. Duhet b\u00ebr\u00eb rezistenc\u00eb. Nuk apeloj revolucionin, pasi do t\u00eb ishte i tmerrsh\u00ebm, por \u00ebsht\u00eb e nevojshme t\u2019i jepet fund k\u00ebtij derivimi kaq t\u00eb eg\u00ebr dhe kaq t\u00eb lidhur me nj\u00eb interes imediat pa perspektiva. Megjithat\u00eb, jam optimist: n\u00eb fund t\u00eb \u00e7do tuneli ka nj\u00eb drit\u00eb\u00bb.<\/p>\n<p><strong>Alfred Ernout ka kaluar shum\u00eb vite p\u00ebr t\u00eb shkruar tekstin e \u00abDe rerum natura\u00bb t\u00eb Lukrecit. Sot, me sistemin e vler\u00ebsimit sasior, t\u2019i k\u00ebrkosh nj\u00eb t\u00eb riu t\u00eb konsakrohet n\u00eb filologji n\u00ebnkupton t\u2019i dekretosh fundin e aventur\u00ebs akademike t\u00eb tij?<\/strong><\/p>\n<p>\u00abShum\u00eb shpesh studiuesit e mi m\u00eb t\u00eb zot\u00eb m\u00eb thon\u00eb se nuk mund t\u00eb hysh n\u00eb komision p\u00ebr t\u00eb mesmet. N\u00eb fund, m\u00eb duket nj\u00eb pajtim i qart\u00eb i merit\u00ebs dhe i nj\u00eb kursi p\u00ebr t\u00eb botuar n\u00eb revista, edhe kjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb koll\u00eb e helmuar e neoliberizmit. Paul Maas nuk do t\u00eb shkonte minimalisht n\u00eb kated\u00ebr me artikujt e tij, pa nj\u00eb lib\u00ebr. Duket e pabesueshme, por \u00ebsht\u00eb k\u00ebshtu\u00bb.<\/p>\n<p><strong>Po moda anglosaksone e <em>cancel culture<\/em>? T\u00eb censurosh dhe rishkruash klasik\u00ebt?<\/strong><\/p>\n<p>\u00abNj\u00eb barbari q\u00eb shpresoj d\u00eb t\u00eb p\u00ebrfundoj\u00eb shpejt. Na duhet nj\u00eb ide e fort\u00eb e dijes dhe e historis\u00eb. M\u00eb vijn\u00eb n\u00eb mendje faqet e mikut tim Adriano Prosperi, <em>Nj\u00eb koh\u00eb pa histori<\/em>, kushtuar humbjes s\u00eb kuptimit historik. N\u00ebqoft\u00ebse humbet raporti me historin\u00eb, do t\u00eb humbasim edhe t\u00eb ardhmen\u00bb.<\/p>\n<p>(nga <em>La Lettura<\/em>)<\/p>\n<p><strong>P\u00ebrgatiti<\/strong><\/p>\n<p><strong>ARMIN TIRANA<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00c7menduri t\u00eb censurohen klasik\u00ebt Dhe boll m\u00eb biznesin q\u00eb posht\u00ebron universitetin\u00a0 Flet 80 vje\u00e7ari Gian Biagio Conte, Docent i Merituar i Let\u00ebrsis\u00eb Latine n\u00eb Normalen e Piz\u00ebs: \u00abCancel culture \u00ebsht\u00eb barbari, sistemi i vler\u00ebsimit sasior nuk funksionon\u00bb. Dhe akoma: \u00abN\u00eb pun\u00ebn ton\u00eb procedohet me tentativa dhe p\u00ebrafrime si n\u00eb \u00e7do lloj shkence, por shum\u00eb shpesh &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":23295,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[42],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23293"}],"collection":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=23293"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23293\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/23295"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=23293"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=23293"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=23293"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}