{"id":21910,"date":"2022-08-29T20:11:12","date_gmt":"2022-08-29T20:11:12","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=21910"},"modified":"2022-08-29T20:11:31","modified_gmt":"2022-08-29T20:11:31","slug":"birnrama-ushtar-i-vucici-korruptuar-klientelist-po-con-vendin-ne-autoritarizem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/2022\/08\/29\/birnrama-ushtar-i-vucici-korruptuar-klientelist-po-con-vendin-ne-autoritarizem\/","title":{"rendered":"BIRN: Rama, ushtar i Vu\u00e7i\u00e7,i korruptuar klientelist, po \u00e7on vendin n\u00eb autoritariz\u00ebm"},"content":{"rendered":"<p>N\u00ebn shqet\u00ebsimin se k\u00ebrc\u00ebnimi i Rusis\u00eb mund ta zgjeroj\u00eb konfliktin e Ukrain\u00ebs n\u00eb Ballkan, kryeministri pro amerikan i Shqip\u00ebris\u00eb, Edi Rama dhe presidenti pro rus i Serbis\u00eb, Aleksand\u00ebr Vu\u00e7i\u00e7 kan\u00eb zhvilluar nj\u00eb \u00e7udi ballkanike \u2013nj\u00eb partneritet q\u00eb shum\u00eb njer\u00ebz n\u00eb Per\u00ebndim shpresojn\u00eb se mund t\u00eb krijoj\u00eb nj\u00eb baz\u00eb p\u00ebr stabilitet rajonal.<\/p>\n<p>ramavucic<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, nj\u00eb v\u00ebshtrim m\u00eb i af\u00ebrt i marr\u00ebdh\u00ebnies s\u00eb tyre e rr\u00ebzon k\u00ebt\u00eb mendim t\u00eb d\u00ebshiruesh\u00ebm dhe zbulon at\u00eb q\u00eb n\u00eb fakt nuk \u00ebsht\u00eb asgj\u00eb m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb loj\u00eb politike e Vu\u00e7i\u00e7, q\u00eb i lejon atij t\u00eb kap\u00ebrcej\u00eb ndarjen mes Lindjes dhe Per\u00ebndimit.<\/p>\n<p>Ruajtja e pushtetit n\u00eb Ballkan k\u00ebrkon nj\u00eb loj\u00eb shahu me tre nivele q\u00eb luhet nj\u00ebkoh\u00ebsisht n\u00eb nivel nd\u00ebrkomb\u00ebtar, rajonal dhe lokal. Vu\u00e7i\u00e7 \u00ebsht\u00eb \u201cMjeshtri i madh\u201d nd\u00ebrsa Rama nj\u00eb \u201cushtar\u201d.<\/p>\n<p>Pavar\u00ebsisht nga historit\u00eb e tyre jasht\u00ebzakonisht t\u00eb ndryshme t\u00eb origjin\u00ebs ideologjike \u2013 Vu\u00e7i\u00e7 si nj\u00eb ultranacionalist dhe bashk\u00ebpun\u00ebtor i regjimit t\u00eb Slobodan Miloshevi\u00e7, nd\u00ebrsa Rama si nj\u00eb socialist dhe ish-artist \u2013 t\u00eb dy ndajn\u00eb pjes\u00eb t\u00eb s\u00eb nj\u00ebjtit lib\u00ebr t\u00eb pak\u00ebndsh\u00ebm.<\/p>\n<p>T\u00eb dy e kuptojn\u00eb se l\u00ebvizjet e k\u00ebqija n\u00eb nivel lokal jan\u00eb m\u00eb t\u00eb tolerueshme p\u00ebr Per\u00ebndimin se sa ato n\u00eb nivel rajonal, sa koh\u00eb q\u00eb ata sillen mir\u00eb me fqinj\u00ebt; t\u00eb dy i udh\u00ebheqin vendet e tyre me grusht t\u00eb hekurt \u2013 Vu\u00e7i\u00e7 haptazi, nd\u00ebrsa Rama i fshehur pas nj\u00eb dorashke kadifeje.<\/p>\n<p>Miqt\u00eb e Vu\u00e7i\u00e7 kan\u00eb p\u00ebrdorur dhum\u00eb ekstreme kund\u00ebr lider\u00ebve t\u00eb opozit\u00ebs, protestuesve dhe gazetar\u00ebve kritik\u00eb si dhe kan\u00eb p\u00ebrqafuar korrupsionin e gjith\u00ebp\u00ebrhapur. Departamenti amerikan i Shtetit ka kritikuar gjithashtu sistemin e dob\u00ebt gjyq\u00ebsor si dhe munges\u00ebn e liris\u00eb s\u00eb medias.<\/p>\n<p>Gjat\u00eb mandatit t\u00eb Ram\u00ebs \u2013 sundimtari i dyt\u00eb m\u00eb jet\u00ebgjat\u00eb n\u00eb historin\u00eb shqiptare,<\/p>\n<p>organizata vendase dhe nd\u00ebrkomb\u00ebtare kan\u00eb ngritur akuza p\u00ebr korrupsion qeveritar, klienteliz\u00ebm dhe intimidim t\u00eb gazetar\u00ebve dhe kritik\u00ebve. Raportet e fundit t\u00eb Departamentit t\u00eb Shtetit dhe Bashkimit Europian faj\u00ebsojn\u00eb qeverin\u00eb e tij p\u00ebr minimin e gjyq\u00ebsorit dhe ushtrimin e presionit politik dhe ekonomik p\u00ebr t\u00eb heshtur kritik\u00ebt si dhe p\u00ebr masa t\u00eb pak\u00ebta kund\u00ebr korrupsionit.<\/p>\n<p>K\u00ebto prirje t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebta u kan\u00eb dh\u00ebn\u00eb vendeve t\u00eb tyre nj\u00eb vler\u00ebsim t\u00eb ngjash\u00ebm nga Freedom House \u2013 \u201cregjime hibride\u201d q\u00eb po rr\u00ebshqasin nga demokracia drejt autokracis\u00eb.<\/p>\n<p><strong>Rama si ushtar i Vu\u00e7i\u00e7<\/strong><\/p>\n<p>Vu\u00e7i\u00e7, Rama dhe Zaev gjat\u00eb samitit t\u00eb Ohrit. Foto: LSA<br \/>\nP\u00ebr fat t\u00eb keq, marr\u00ebveshjet e dyshimta dhe raportet kan\u00eb pasur ndikim t\u00eb pakt\u00eb n\u00eb mbajtjen e tyre n\u00eb pushtet si dhe n\u00eb marr\u00ebdh\u00ebniet me Uashingtonin dhe Brukselin, ku dyshja dinamike ka marr\u00eb vler\u00ebsime t\u00eb larta p\u00ebr p\u00ebrpjekjet p\u00ebr t\u00eb \u201cstabilizuar\u201d rajonin, kryesisht n\u00eb form\u00ebn e inisiativ\u00ebs s\u00eb Ballkanit t\u00eb Hapur, q\u00eb b\u00ebn thirrje p\u00ebr nj\u00eb zon\u00eb t\u00eb lir\u00eb ekonomike dhe politike t\u00eb ashtuquajtur \u201cmini-Schengen\u201d.<\/p>\n<p>Inisiativa Ballkani i Hapur \u2013 dolli e festave me kokteile t\u00eb frekuentuara nga diplomat\u00ebt per\u00ebndimor\u00eb \u2013 shihet me dyshim n\u00eb rajon si nj\u00eb loj\u00eb e shkath\u00ebt e Vu\u00e7i\u00e7, duke p\u00ebrdorur Ram\u00ebn si \u201cushtar\u201d p\u00ebr t\u00eb avancuar interesat serbe.<\/p>\n<p>Kosova dhe Bosnja dhe Hercegovina kan\u00eb refuzuar t\u00eb bashkohen nga frika se kjo nism\u00eb i sh\u00ebrben vet\u00ebm axhend\u00ebs nacionaliste t\u00eb Serbis\u00eb si dhe \u00ebsht\u00eb nj\u00eb z\u00ebvend\u00ebsim i an\u00ebtar\u00ebsimit n\u00eb BE.<\/p>\n<p>Mb\u00ebshtetja e zhurmshme e Ram\u00ebs ka antagonizuar Kosov\u00ebn dhe kryeministrin e saj, Albin Kurti. Deklarata na\u00efve t\u00eb tipit \u201cNe duhet t\u00eb rritemi dhe t\u00eb harrojm\u00eb t\u00eb gjitha problemet q\u00eb i kemi krijuar nj\u00ebri-tjetrit\u201d mund t\u00eb lavd\u00ebrohen n\u00eb Serbi dhe Rusi, por nuk i rrin\u00eb mir\u00eb nj\u00eb kombi q\u00eb po p\u00ebrpiqet ende t\u00eb gjej\u00eb eshtrat e mbi 1 mij\u00eb njer\u00ebzve t\u00eb listuar sit \u00eb zhdukur q\u00eb nga lufta e Kosov\u00ebs s\u00eb viteve 1998-1999.<\/p>\n<p>Pra, \u00e7far\u00eb po arrin Rama p\u00ebrmes k\u00ebsaj? Nj\u00eb rritje t\u00eb numrit t\u00eb qytetar\u00ebve serb\u00eb q\u00eb vizitojn\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb dhe lavd\u00ebrime nga Per\u00ebndimi. Por p\u00ebrparimi real ekonomik dhe politik \u00ebsht\u00eb i Vu\u00e7i\u00e7it.<\/p>\n<p>Ai vazhdon ta p\u00ebrdor\u00eb minoritetin serb q\u00eb jeton n\u00eb vendet fqinje si burim p\u00ebr influenc\u00eb gjeopolitike. Ashtu si paraardh\u00ebsit e tij, ai ofron mb\u00ebshtetje t\u00eb vazhdueshme politike dhe financiare p\u00ebr k\u00ebto pakica n\u00eb rajon, ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb Kosov\u00eb dhe n\u00eb Republik\u00ebn Srpska n\u00eb Bosnje.<\/p>\n<p>P\u00ebrgjigja e Beogradit ndaj shp\u00ebrthimit t\u00eb fundit n\u00eb qytetin e Kosov\u00ebs veriore, Mitrovic\u00eb, ndaj k\u00ebrkes\u00ebs s\u00eb Prishtin\u00ebs q\u00eb serb\u00ebt etnik\u00eb t\u00eb nd\u00ebrrojn\u00eb targat e makinave t\u00eb l\u00ebshuara nga Serbia me ato kosovare b\u00ebri pak p\u00ebr t\u00eb promovuar nism\u00ebn e Ballkanit t\u00eb Hapur. Beogradi vendosi tanke, avion\u00eb luftarak\u00eb dhe automjete t\u00eb blinduara n\u00eb kufi.<\/p>\n<p>Tensionet u shfryn\u00eb vet\u00ebm pas nd\u00ebrhyrjes s\u00eb NATO-s dhe Vu\u00e7i\u00e7 dhe serb\u00ebt etnik\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb pranuan shtyrjen e ndryshimeve nga Prishtina me nj\u00eb muaj. P\u00ebr shum\u00eb njer\u00ebz, p\u00ebrgjigja e ashp\u00ebr e Beogradit nuk ishte befasi dhe ishte nj\u00eb tjet\u00ebr shembull i rritjes s\u00eb militantizmit t\u00eb qeveris\u00eb serbe ndaj rajonit.<\/p>\n<p>Nisma Ballkani i Hapur i ka rr\u00ebnj\u00ebt n\u00eb besimin se rajoni i Ballkanit mund t\u00eb bashkohet n\u00eb ndjekjen e prosperitetit ekonomik.  Por lind nj\u00eb pyetje: a munden regjimet hibride n\u00eb Shqip\u00ebri dhe Serbi t\u00eb lejojn\u00eb rrotat e tregut q\u00eb t\u00eb rrotullohen lirisht dhe n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb drejt\u00eb?<\/p>\n<p>M\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishmja, a do t\u2019i braktis\u00eb Serbia politikat e saj nacionaliste? N\u00ebse raportet e fundit t\u00eb Departamentit amerikan t\u00eb Shtetit p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb dhe Serbin\u00eb jan\u00eb tregues, t\u00eb dy jan\u00eb shum\u00eb t\u00eb dyshimt\u00eb.<\/p>\n<p>K\u00ebshtu, t\u00eb gjitha rrug\u00ebt edhe nj\u00eb tjet\u00ebr her\u00eb t\u00eb \u00e7ojn\u00eb n\u00eb Beograd. Nisma Ballkani i Hapur mbetet dhurata q\u00eb vazhdon t\u00eb prodhoj\u00eb fryte \u2013 p\u00ebr Vu\u00e7i\u00e7.<\/p>\n<p>Vu\u00e7i\u00e7 p\u00ebrfiton sa koh\u00eb q\u00eb k\u00ebrc\u00ebnimi i luft\u00ebs dhe i destabilitetit q\u00ebndron mbi rajon. K\u00ebrc\u00ebnimi i pak\u00ebndsh\u00ebm i Mosk\u00ebs se do ta zgjeroj\u00eb konfliktin ukrainas n\u00eb Ballkan e forcon pozicionin e tij, n\u00eb rajon dhe nd\u00ebrkomb\u00ebtarisht, dhe Vu\u00e7i\u00e7 do t\u00eb mbaj\u00eb fuqi t\u00eb mjaftueshme mbi Per\u00ebndimin nga shpresat e varura n\u00eb nj\u00eb sjellje t\u00eb tij m\u00eb pro-Per\u00ebndimore.<\/p>\n<p><strong>Ku \u00ebsht\u00eb pika e kthes\u00ebs s\u00eb Vu\u00e7i\u00e7?<\/strong><\/p>\n<p>P\u00ebrgjat\u00eb mandatit t\u00eb tij, Vu\u00e7i\u00e7 ka k\u00ebrkuar q\u00eb t\u00eb forcoj\u00eb lidhjet v\u00ebllaz\u00ebrore t\u00eb Serbis\u00eb me Rusin\u00eb. Moska i \u00ebsht\u00eb p\u00ebrgjigjur reciprokisht duke i dh\u00ebn\u00eb Vu\u00e7i\u00e7 shitjen e arm\u00ebve dhe gaz t\u00eb lir\u00eb si dhe duke mb\u00ebshtetur pozicionin e Beogradit p\u00ebr Kosov\u00ebn dhe p\u00ebrpjekjet p\u00ebr ndarje t\u00eb Republik\u00ebs serbe n\u00eb Bosnje.<\/p>\n<p>Rrjedhimisht, nuk \u00ebsht\u00eb p\u00ebr t\u2019u habitur q\u00eb Beogradi ka refuzuar t\u00eb rreshtohet plot\u00ebsisht me Per\u00ebndimin p\u00ebr luft\u00ebn n\u00eb Ukrain\u00eb. Air Serbia, linja shtet\u00ebrore ajrore, vazhdon t\u2019i sh\u00ebrbej\u00eb Mosk\u00ebs.<\/p>\n<p>Brukseli dhe Uashingtoni do t\u00eb preferonin ta kishin Vu\u00e7i\u00e7in n\u00eb kampin e tyre, jo vet\u00ebm p\u00ebr ta izoluar m\u00eb tej Rusin\u00eb, por edhe p\u00ebr t\u00eb parandaluar p\u00ebrpjekjet luftarake t\u00eb Putinit. Megjithat\u00eb, \u00e7arjet n\u00eb aleanc\u00ebn per\u00ebndimore e forcojn\u00eb m\u00eb tej pozit\u00ebn gjeopolitike t\u00eb Vu\u00e7i\u00e7.<\/p>\n<p>N\u00eb kund\u00ebrshtim me Per\u00ebndimin, presidenti turk, Rexhep Taip Erdogan, nj\u00eb figur\u00eb \u201ckumbari\u201d si p\u00ebr Ram\u00ebn ashtu edhe p\u00ebr Vu\u00e7i\u00e7, mban marr\u00ebdh\u00ebnie t\u00eb mira me Putinin dhe ra dakord s\u00eb fundmi q\u00eb t\u00eb rris\u00eb lidhjet ekonomike me Mosk\u00ebn, \u00e7ka ka rritur frik\u00ebn n\u00eb Per\u00ebndim se nj\u00eb an\u00ebtar ky\u00e7 i NATO-s mund t\u00eb ndihmoj\u00eb Rusin\u00eb q\u00eb t\u00eb shmang\u00eb sanksionet.<\/p>\n<p>Shum\u00eb udh\u00ebheq\u00ebs dhe ekspert\u00eb t\u00eb Ballkanit paralajm\u00ebrojn\u00eb se Putini do t\u00eb k\u00ebrkoj\u00eb t\u00eb zgjeroj\u00eb konfliktin e Ukrain\u00ebs n\u00eb Ballkanin Per\u00ebndimor, por p\u00ebr ta b\u00ebr\u00eb k\u00ebt\u00eb atij i nevojitet Vu\u00e7i\u00e7.<\/p>\n<p>Pyetja mbetet: \u00e7far\u00eb do t\u2019i nevojitet Vu\u00e7i\u00e7it p\u00ebr t\u2019u shk\u00ebputur nga v\u00ebllai i tij rus? A mund t\u2019i mjaftoj\u00eb nj\u00eb rrug\u00eb e shpejt\u00eb drejt an\u00ebtar\u00ebsimit n\u00eb BE apo nj\u00eb rritje e financimeve? K\u00ebt\u00eb vit, Bashkimi Europian i ka dh\u00ebn\u00eb Serbis\u00eb 223.7 milion\u00eb euro.<\/p>\n<p>Ndoshta nj\u00eb zgjidhje e favorshme p\u00ebr Kosov\u00ebn mund t\u00eb jet\u00eb pika e kthes\u00ebs s\u00eb Serbis\u00eb p\u00ebr t\u2019iu bashkuar aleanc\u00ebs Per\u00ebndimore? Apo Vu\u00e7i\u00e7 do t\u00eb preferonte q\u00eb t\u00eb ruante status quo-n\u00eb \u2013  duke punuar p\u00ebr t\u00eb siguruar mb\u00ebshtetje p\u00ebr Beogradin nga t\u00eb gjitha an\u00ebt p\u00ebrmes mbajtjes s\u00eb paqes dhe konfliktit mbi tavolin\u00eb, si rezultate nj\u00ebsoj t\u00eb mundshme.<\/p>\n<p>N\u00ebse Per\u00ebndimi nuk gjen nj\u00eb qasje alternative ndaj Beogradit dhe rajonit, Vu\u00e7i\u00e7 do t\u00eb vazhdoj\u00eb ta mbaj\u00eb peng Ballkanin dhe komunitetin nd\u00ebrkomb\u00ebtar, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb do t\u2019i kufizoj\u00eb lider\u00ebt lokal\u00eb dhe nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u00eb n\u00eb rolin aktual t\u00eb Ram\u00ebs \u2013 si nj\u00eb nxit\u00ebs tifoz\u00ebsh sa her\u00eb q\u00eb Beogradi flet p\u00ebr stabilitet rajonal.\/ Marr\u00eb nga BIRN<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>N\u00ebn shqet\u00ebsimin se k\u00ebrc\u00ebnimi i Rusis\u00eb mund ta zgjeroj\u00eb konfliktin e Ukrain\u00ebs n\u00eb Ballkan, kryeministri pro amerikan i Shqip\u00ebris\u00eb, Edi Rama dhe presidenti pro rus i Serbis\u00eb, Aleksand\u00ebr Vu\u00e7i\u00e7 kan\u00eb zhvilluar nj\u00eb \u00e7udi ballkanike \u2013nj\u00eb partneritet q\u00eb shum\u00eb njer\u00ebz n\u00eb Per\u00ebndim shpresojn\u00eb se mund t\u00eb krijoj\u00eb nj\u00eb baz\u00eb p\u00ebr stabilitet rajonal. ramavucic Megjithat\u00eb, nj\u00eb v\u00ebshtrim &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":21911,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[40],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21910"}],"collection":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=21910"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21910\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/21911"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=21910"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=21910"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=21910"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}