{"id":18764,"date":"2022-07-25T21:01:47","date_gmt":"2022-07-25T21:01:47","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=18764"},"modified":"2022-07-26T08:31:15","modified_gmt":"2022-07-26T08:31:15","slug":"kryeministri-hungarez-orban-do-ti-bashkohet-trumpit-ne-dallas","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/2022\/07\/25\/kryeministri-hungarez-orban-do-ti-bashkohet-trumpit-ne-dallas\/","title":{"rendered":"Kryeministri hungarez Orban do t&#8217;i bashkohet Trumpit n\u00eb Dallas"},"content":{"rendered":"<p>P\u00ebr krer\u00ebt e shteteve q\u00eb vizitojn\u00eb Shtetet e Bashkuara, pika kryesore e programit t\u00eb tyre \u00ebsht\u00eb zakonisht nj\u00eb vizit\u00eb n\u00eb Sht\u00ebpin\u00eb e Bardh\u00eb. P\u00ebr kryeministrin hungarez Viktor Orban muajin e ardhsh\u00ebm, pika kryesore e axhend\u00ebs s\u00eb tij do t\u00eb jet\u00eb mbajtja e nj\u00eb fjalimi n\u00eb nj\u00eb konferenc\u00eb t\u00eb aktivist\u00ebve konservator\u00eb n\u00eb Dallas.<\/p>\n<p>Pjes\u00ebmarrja e kryeministrit Orban n\u00eb Konferenc\u00ebn e Veprimit Politik Konservator, n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn do t\u00eb flasin edhe ish-presidenti Donald Trump dhe ikona t\u00eb tjera t\u00eb krahut t\u00eb djatht\u00eb si ligjv\u00ebn\u00ebsja Marjorie Taylor Greene, \u00ebsht\u00eb treguesi m\u00eb dramatik deri m\u00eb tani se si nj\u00eb udh\u00ebheq\u00ebs i kritikuar p\u00ebr mb\u00ebshtetjen e parimeve antidemokratike \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb hero i nj\u00eb segmenti t\u00eb Partis\u00eb Republikane.<\/p>\n<p>Zoti Orban ka frenuar imigracionin dhe ka penguar p\u00ebrpjekjet e atyre q\u00eb duan nj\u00eb demokraci evropiane m\u00eb t\u00eb moderuar p\u00ebr vendin e tyre. Ai e ka b\u00ebr\u00eb k\u00ebt\u00eb duke marr\u00eb kontrollin e gjyq\u00ebsorit dhe medias hungareze, duke b\u00ebr\u00eb q\u00eb shum\u00eb analist\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u00eb ta cil\u00ebsojn\u00eb at\u00eb si p\u00ebrfaq\u00ebsuesin kryesor t\u00eb nj\u00eb vale t\u00eb re autoritarizmi. Ai gjithashtu akuzohet se ka mund\u00ebsuar p\u00ebrhapjen e korrupsionit dhe nepotizmit, duke p\u00ebrdorur burimet shtet\u00ebrore p\u00ebr t\u00eb pasuruar nj\u00eb rreth t\u00eb ngusht\u00eb aleat\u00ebsh politik\u00eb.<\/p>\n<p>P\u00ebrqafimi i zotit Orban nga l\u00ebvizja konservatore amerikane u b\u00ebn jehon\u00eb g\u00ebnjeshtrave t\u00eb zotit Trump se ai nuk i humbi zgjedhjet presidenciale t\u00eb vitit 2020, nd\u00ebshkimit t\u00eb republikan\u00ebve q\u00eb u p\u00ebrpoq\u00ebn ta mbanin at\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebs p\u00ebr sulmin e 6 janarit n\u00eb Kapitol dhe p\u00ebrpjekjeve p\u00ebr t\u00eb vendosur kufizime t\u00eb reja ndaj votimit. Shum\u00eb ekspert\u00eb t\u00eb politik\u00ebs hungareze kan\u00eb frik\u00eb se Partia Republikane mund t\u00eb aspiroj\u00eb taktikat e zotit Orban.<\/p>\n<p>&#8220;Krahu pro-Trump i Partis\u00eb Republikane po ndjek k\u00ebt\u00eb retorik\u00eb, por duke mb\u00ebshtetur autokracin\u00eb&#8221;, thot\u00eb Kim L. Schepple, sociologe n\u00eb Universitetin Princeton q\u00eb ka studiuar politikat e zotit Orban. \u201cJam e shqet\u00ebsuar se mb\u00ebshtetja p\u00ebr Orbanin \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm sip\u00ebrfaq\u00ebsisht pjes\u00eb e luft\u00ebs kulturore dhe m\u00eb thell\u00eb nj\u00eb p\u00ebrpjekje p\u00ebr t\u00eb m\u00ebsuar se si t\u00eb parandalohet r\u00ebnia e pushtetit nga duart e tyre.\u201d<\/p>\n<p>Konservator\u00ebt e hedhin posht\u00eb k\u00ebt\u00eb nocion dhe akuz\u00ebn se Viktor Orban \u00ebsht\u00eb autoritar.<\/p>\n<p>&#8220;Ajo q\u00eb na p\u00eblqen tek ai \u00ebsht\u00eb se ai n\u00eb fakt po mb\u00ebshtet lirin\u00eb e popullit t\u00eb tij kund\u00ebr tiranis\u00eb s\u00eb BE-s\u00eb&#8221;, thot\u00eb Matt Schlapp, kreu i Konferenc\u00ebs s\u00eb Veprimit Politik Konservator (CPAC), e cila k\u00ebt\u00eb vit do t\u00eb mbahet n\u00eb Dallas, duke filluar nga 4 gushti. &#8220;Ai ka t\u00ebrhequr v\u00ebmendjen e shum\u00eb njer\u00ebzve, duke p\u00ebrfshir\u00eb shum\u00eb njer\u00ebz n\u00eb Amerik\u00eb q\u00eb jan\u00eb t\u00eb shqet\u00ebsuar p\u00ebr r\u00ebnien e vlerave t\u00eb familjes.\u201d<\/p>\n<p>Kjo konferenc\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb platform\u00eb takimi p\u00ebr aktivist\u00ebt dhe personazhet, krijimin e strategjive t\u00eb reja, frym\u00ebzimin dhe forcimin e rrjetit konservator. N\u00eb fillim t\u00eb k\u00ebtij viti, CPAC mbajti takimin e par\u00eb n\u00eb Evrop\u00eb, duke zgjedhur Hungarin\u00eb si vend mikprit\u00ebs. Atje, zoti Schlapp e ftoi zotin Orban t\u00eb fliste n\u00eb mbledhjen e Teksasit. Vitin e kaluar, ylli i kanalit Fox News, Tucker Carlson, transmetoi emisionin e tij t\u00eb lajmeve nga Budapesti.<\/p>\n<p>Viktor Orban sh\u00ebrbeu si kryeminist\u00ebr i Hungaris\u00eb n\u00eb vitet 1998-2002, por politikat e tij t\u00eb ndjekura pasi rikthimit t\u00eb tij n\u00eb pushtet n\u00eb vitin 2010, jan\u00eb ato q\u00eb kan\u00eb shkaktuar polemika. Nj\u00eb kampion i vet\u00ebquajtur i asaj q\u00eb ai e p\u00ebrshkruan si &#8220;demokraci joliberale&#8221;, Orban e ka p\u00ebrshkruar veten si nj\u00eb mbrojt\u00ebs i t\u00eb ashtuquajturit krisht\u00ebrim evropian kund\u00ebr migrant\u00ebve mysliman\u00eb, progresist\u00ebve dhe &#8220;lobit LGBTQ&#8221;.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrsa partia e zotit Orban ka mb\u00ebshtetur iniciativat teknokratike q\u00eb kan\u00eb kapur imagjinat\u00ebn e s\u00eb djatht\u00ebs amerikane, si p\u00ebr shembull nj\u00eb ulje t\u00eb taksave q\u00eb grat\u00eb hungareze marrin p\u00ebr \u00e7do f\u00ebmij\u00eb si nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb p\u00ebr t\u00eb frenuar nj\u00eb pak\u00ebsim t\u00eb m\u00ebtejsh\u00ebm t\u00eb popullsis\u00eb, ai njihet m\u00eb s\u00eb shumti p\u00ebr q\u00ebndrimin e tij agresiv p\u00ebr \u00e7\u00ebshtje t\u00eb debatueshme kulturore.<\/p>\n<p>Qeveria e zotit Orban ngriti nj\u00eb gardh me tela me gjemba p\u00ebrgjat\u00eb kufirit jugor t\u00eb Hungaris\u00eb n\u00eb vitin 2015 n\u00eb p\u00ebrgjigje t\u00eb nj\u00eb fluksi refugjat\u00ebsh q\u00eb po iknin nga dhuna dhe varf\u00ebria n\u00eb Irak, Siri, Afganistan dhe gjetk\u00eb. Tucker Carlson vizitoi barrier\u00ebn kufitare, duke e vler\u00ebsuar at\u00eb si nj\u00eb model p\u00ebr Shtetet e Bashkuara.<\/p>\n<p>Vitin e kaluar, partia e krahut t\u00eb djatht\u00eb, Fidesz, e udh\u00ebhequr nga zoti Orban ndaloi shfaqjen n\u00eb media dhe shkolla t\u00eb p\u00ebrmbajtjeve homoseksuale ose atyre t\u00eb ndryshimit t\u00eb seksit q\u00eb synonin personat e moshave n\u00ebn 18 vje\u00e7, nj\u00eb veprim q\u00eb kritik\u00ebt than\u00eb se ishte nj\u00eb sulm ndaj komunitetit LGBTQ.<\/p>\n<p>K\u00ebto politika e kan\u00eb v\u00ebn\u00eb at\u00eb n\u00eb nj\u00eb kurs p\u00ebrplasjeje me Bashkimin Evropian, i cili ka sfiduar disa nga prirjet e tij m\u00eb antidemokratike. Blloku ka nisur procedura t\u00eb shumta ligjore kund\u00ebr Hungaris\u00eb p\u00ebr shkeljen e rregullave t\u00eb BE-s\u00eb dhe tani po mban miliarda fonde rikuperimi dhe kredie p\u00ebr shkelje t\u00eb standardeve t\u00eb sundimit t\u00eb ligjit dhe masave t\u00eb pamjaftueshme mbrojt\u00ebse kund\u00ebr korrupsionit.<\/p>\n<p>K\u00ebto konflikte filluan her\u00ebt n\u00eb mandatin e zotit Orban. N\u00eb vitin 2011, partia Fidesz p\u00ebrdori dy t\u00eb tretat e shumic\u00ebs kushtetuese q\u00eb fitoi pas zgjedhjeve d\u00ebrrmuese t\u00eb nj\u00eb viti m\u00eb par\u00eb p\u00ebr t\u00eb rishkruar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb nj\u00ebanshme kushtetut\u00ebn e Hungaris\u00eb. Menj\u00ebher\u00eb pas k\u00ebsaj, ajo filloi t\u00eb minoj\u00eb institucionet e vendit dhe nd\u00ebrmori hapa p\u00ebr t\u00eb konsoliduar pushtetin.<\/p>\n<p>Partia e kryeministrit hungarez zbatoi reformat n\u00eb drejt\u00ebsi p\u00ebrmes amendamentit kushtetues, q\u00eb i mund\u00ebsuan asaj ndryshimin e p\u00ebrb\u00ebrjes s\u00eb gjyq\u00ebsorit. Ai miratoi gjithashtu nj\u00eb ligj t\u00eb ri q\u00eb krijoi nj\u00eb k\u00ebshill prej n\u00ebnt\u00eb an\u00ebtar\u00ebsh p\u00ebr t\u00eb mbik\u00ebqyrur mediat dhe em\u00ebroi an\u00ebtar\u00ebt.<\/p>\n<p>Organizata Gazetar\u00ebt pa Kufij e quajti Orbanin nj\u00eb &#8220;grabitqar t\u00eb liris\u00eb s\u00eb shtypit&#8221; vitin e kaluar. Organizata tha se partia e tij Fidesz kishte \u201ckapur de facto kontrollin e 80% t\u00eb mediave t\u00eb vendit n\u00ebp\u00ebrmjet manovrave politiko-ekonomike dhe blerjes s\u00eb organizatave t\u00eb lajmeve nga oligark\u00ebt miq\u201d.<\/p>\n<p>Associated Press (AP) dhe organizata t\u00eb tjera nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb lajmeve u ndaluan t\u00eb mbulonin konferenc\u00ebn CPAC n\u00eb muajin maj, gjat\u00eb s\u00eb cil\u00ebs zoti Orban e quajti Hungarin\u00eb &#8220;bastionin e vlerave konservatore t\u00eb krishtera n\u00eb Evrop\u00eb&#8221;. Ai gjithashtu u b\u00ebri thirrje konservator\u00ebve n\u00eb SHBA q\u00eb t\u00eb mposhtin &#8220;dominimin e liberal\u00ebve progresist\u00eb n\u00eb jet\u00ebn publike&#8221;.<\/p>\n<p>Analist\u00ebt v\u00ebrejn\u00eb se Hungaria nuk ka tiparet tradicionale t\u00eb autokracive. Nuk ka tanke n\u00eb rrug\u00eb dhe asnj\u00eb disident politik t\u00eb mbyllur n\u00eb burgje. Partia Fidesz ka vazhduar t\u00eb fitoj\u00eb zgjedhjet \u2013 megjith\u00ebse n\u00eb disa raste \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb jasht\u00ebzakonisht e v\u00ebshtir\u00eb p\u00ebr ligjv\u00ebn\u00ebsit e tyre t\u00eb humbasin fal\u00eb nj\u00eb procesi t\u00eb ngjash\u00ebm me at\u00eb n\u00eb SHBA q\u00eb aktualisht favorizon republikan\u00ebt sepse ata kontrollojn\u00eb m\u00eb shum\u00eb nga legjislaturat shtet\u00ebrore q\u00eb krijojn\u00eb kufijt\u00eb p\u00ebr zonat e votimit.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, ekspert\u00ebt thon\u00eb se kontrolli pothuajse total i zotit Orban mbi vendin e tij e b\u00ebn at\u00eb nj\u00eb pionier t\u00eb nj\u00eb qasjeje t\u00eb re ndaj sundimit antidemokratik.<\/p>\n<p>&#8220;Un\u00eb kurr\u00eb nuk kam par\u00eb nj\u00eb autokrat t\u00eb konsolidoj\u00eb nj\u00eb sundim autoritar pa derdhur nj\u00eb pik\u00eb gjaku ose pa mbyllur dik\u00eb br\u00ebnda,&#8221; tha Steven Levitsky, profesor i shkencave politike n\u00eb universitetin e Harvardit dhe bashk\u00ebautor i librit &#8220;Si vdesin demokracit\u00eb&#8221;. Ai dhe studiues t\u00eb tjer\u00eb than\u00eb se Orbani kualifikohet si autoritar p\u00ebr shkak t\u00eb p\u00ebrdorimit t\u00eb qeveris\u00eb p\u00ebr t\u00eb kontrolluar institucionet shoq\u00ebrore.<\/p>\n<p>Peter Kreko, nj\u00eb hulumtues n\u00eb Budapest me Qendr\u00ebn p\u00ebr Analiz\u00ebn e Politikave Evropiane, tha se prirjet antidemokratike t\u00eb kryeministrit Orban nuk do t\u00eb jen\u00eb nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje e r\u00ebnd\u00ebsishme n\u00eb p\u00ebrpjekjen e tij p\u00ebr t\u00eb krijuar nj\u00eb aleanc\u00eb me konservator\u00ebt amerikan\u00eb. Af\u00ebrsia e tij me Rusin\u00eb dhe Kin\u00ebn do t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje shum\u00eb m\u00eb e mpreht\u00eb, argumentoi zoti Kreko.<\/p>\n<p>Hulumtuesi Kreko tha se qeveria e zotit Orban \u00ebsht\u00eb gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb e izoluar diplomatikisht, por nuk \u00ebsht\u00eb munduar gjithashtu t\u00eb p\u00ebrpiqet t\u00eb krijoj\u00eb lidhje me administrat\u00ebn e presidentit Biden \u2013duke shpresuar se ish-presidenti Trump ose aleat\u00ebt e tij s\u00eb shpejti do t\u00eb kthehen n\u00eb pushtet.<\/p>\n<p>&#8220;Kjo \u00ebsht\u00eb shpresa e tij e madhe p\u00ebr t&#8217;u rikthyer n\u00eb sken\u00ebn nd\u00ebrkomb\u00ebtare, pasi nuk ka aq shum\u00eb aleat\u00eb q\u00eb i mbeten,&#8221; tha zoti Kreko p\u00ebr Orbanin.<\/p>\n<p>Zoti Schlapp e hedh posht\u00eb iden\u00eb se Hungaria \u00ebsht\u00eb jodemokratike, duke v\u00ebn\u00eb n\u00eb dukje se partia e zotit Orban vazhdon t\u00eb fitoj\u00eb zgjedhjet dhe duke kujtuar me nostalgji udh\u00ebtimin e tij n\u00eb Budapest. Ai tregoi sesi grupi i tij humbi rrug\u00ebn n\u00eb nj\u00eb zon\u00eb n\u00eb kryeqytetin e lasht\u00eb hungarez.<\/p>\n<p>\u201cN\u00ebse do t\u00eb ishim n\u00eb \u00c7ikago ose Los Anxhelos, do t\u00eb kisha qen\u00eb i frik\u00ebsuar p\u00ebr vdekje,\u201d tha ai.<\/p>\n<p>Por jo n\u00eb Hungari: &#8220;Aty ka rregull, gjith\u00e7ka funksionon, \u00ebsht\u00eb praktike, \u00ebsht\u00eb e past\u00ebr&#8221;.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>P\u00ebr krer\u00ebt e shteteve q\u00eb vizitojn\u00eb Shtetet e Bashkuara, pika kryesore e programit t\u00eb tyre \u00ebsht\u00eb zakonisht nj\u00eb vizit\u00eb n\u00eb Sht\u00ebpin\u00eb e Bardh\u00eb. P\u00ebr kryeministrin hungarez Viktor Orban muajin e ardhsh\u00ebm, pika kryesore e axhend\u00ebs s\u00eb tij do t\u00eb jet\u00eb mbajtja e nj\u00eb fjalimi n\u00eb nj\u00eb konferenc\u00eb t\u00eb aktivist\u00ebve konservator\u00eb n\u00eb Dallas. Pjes\u00ebmarrja e kryeministrit &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":18767,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[38],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18764"}],"collection":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=18764"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18764\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/18767"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=18764"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=18764"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=18764"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}