{"id":18243,"date":"2022-07-19T18:49:26","date_gmt":"2022-07-19T18:49:26","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=18243"},"modified":"2022-07-19T18:49:26","modified_gmt":"2022-07-19T18:49:26","slug":"si-u-shkaterrua-sri-lanka-nga-idete-e-george-soros","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/2022\/07\/19\/si-u-shkaterrua-sri-lanka-nga-idete-e-george-soros\/","title":{"rendered":"Si u shkat\u00ebrrua Sri Lanka nga idet\u00eb e George Soros"},"content":{"rendered":"<p><strong>Nga Steve Hanke, NY Sun<\/strong><\/p>\n<p>Sri Lanka, nj\u00eb vend q\u00eb u ngrit vet\u00ebm tre vjet m\u00eb par\u00eb nga Banka Bot\u00ebrore n\u00eb kategorin\u00eb \u2018me t\u00eb ardhura t\u00eb mesme t\u00eb larta\u2019,\u00a0sot \u00ebsht\u00eb e rr\u00ebnuar.<\/p>\n<p>Sipas vler\u00ebsimeve t\u00eb mia, monedha e saj ka humbur 54 p\u00ebrqind t\u00eb vler\u00ebs kundrejt dollarit amerikan, q\u00eb kur ish-presidenti Gotabaya Rajapaksa erdhi n\u00eb detyr\u00eb m\u00eb 18 n\u00ebntor 2019, dhe norma e inflacionit q\u00ebndron n\u00eb 115 p\u00ebrqind k\u00ebt\u00eb vit.<\/p>\n<p>Thesari i Sri Lank\u00ebs \u00ebsht\u00eb mbi-t\u00ebrhequr vazhdimisht dhe rezervat valutore t\u00eb vendit jan\u00eb negative. Sri Lanka \u00ebsht\u00eb e falimentuar, e paaft\u00eb t\u00eb importoj\u00eb nevojat baz\u00eb, si benzina. N\u00eb gjunj\u00eb, Sri Lanka \u00ebsht\u00eb e detyruar t\u2019ia kaloj\u00eb\u00a0tasin e lypjes Fondit Monetar Nd\u00ebrkomb\u00ebtar dhe kujtdo tjet\u00ebr q\u00eb mund t\u2019i jap\u00eb nj\u00eb audienc\u00eb.<\/p>\n<p>Por si ndodhi kaq shpejt nj\u00eb kolaps i till\u00eb dramatik? Si\u00e7 rezulton, e gjitha kjo ishte rezultat i pun\u00ebs s\u00eb nj\u00eb komuniteti epistemik tekniko-menaxher nd\u00ebrkomb\u00ebtar dhe dy nostrumeve t\u00eb sot\u00ebm: bujq\u00ebsis\u00eb organike dhe Teoris\u00eb Moderne Monetare.<\/p>\n<p>S\u00eb pari le t\u00eb hedhim nj\u00eb v\u00ebshtrim te aktor\u00ebt pas bujq\u00ebsis\u00eb organike dhe rezultateve t\u00eb saj katastrofike n\u00eb Sri Lanka.<\/p>\n<p>M\u00eb 7 janar t\u00eb vitit 2016, fituesi i Nobelit, Joe Stiglitz dhe i kudo-pranishmi George Soros u takuan me Ranil Wickremesinghe. Ai ishte at\u00ebher\u00eb kryeminist\u00ebr i Sri Lank\u00ebs dhe s\u00eb fundmi \u00ebsht\u00eb caktuar president nga presidenti n\u00eb m\u00ebrgim, Gotabaya Rajapaksa. Mesa duket, zoti Stiglitz, nj\u00eb avokat prej koh\u00ebsh i bujq\u00ebsis\u00eb organike, e bindi kryeministrin prej gjasht\u00eb her\u00ebsh t\u00eb Sri Lank\u00ebs.<\/p>\n<p>Dy jav\u00eb pas takimit Stiglitz-Soros-Wickremesinghe, Stiglitz botoi nj\u00eb editorial: \u201c\u00c7far\u00eb do t\u00eb ndodh\u00eb m\u00eb pas me Sri Lank\u00ebn\u201d, n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn ai mbrojti bujq\u00ebsin\u00eb organike p\u00ebr Sri Lank\u00ebn. Shkrimi u publikua menj\u00ebher\u00eb nga Forumi Ekonomik Bot\u00ebror n\u00eb Davos t\u00eb Zvicr\u00ebs.<\/p>\n<p>Me mb\u00ebshtetjen e komunitetit t\u00eb fuqish\u00ebm epistemik, Gotabaya Rajapaksa b\u00ebri fushat\u00eb p\u00ebr president n\u00eb vitin 2019 me nj\u00eb platform\u00eb t\u00eb bujq\u00ebsis\u00eb organike. Pesticidet dhe plehrat sintetike do ndaloheshin, n\u00ebse do t\u00eb zgjidhej. Ai e quajti k\u00ebt\u00eb politik\u00eb \u2018Pik\u00ebpamjet e prosperitetit dhe shk\u00eblqimit\u2019.<\/p>\n<p>M\u00eb 18 n\u00ebntor 2019, Gotabaya Rajapaksa u zgjodh president n\u00eb Sri Lanka. M\u00eb 26 prill 2021, ai zbatoi ndalimin e plot\u00eb t\u00eb importit dhe p\u00ebrdorimit t\u00eb plehrave dhe pesticideve sintetike. Disa dit\u00eb m\u00eb von\u00eb, Banka Bot\u00ebrore dhe Bashkimi Europian l\u00ebshuan nj\u00eb grant t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt prej 28 milion\u00eb dollar\u00ebsh p\u00ebr Ministrin\u00eb e Bujq\u00ebsis\u00eb s\u00eb Sri Lank\u00ebs.<\/p>\n<p>Nuk \u00ebsht\u00eb befasuese p\u00ebr k\u00ebdo q\u00eb ka njohuri baz\u00eb t\u00eb bujq\u00ebsis\u00eb q\u00eb ndalimi pati nj\u00eb efekt t\u00eb menj\u00ebhersh\u00ebm dhe shkat\u00ebrrues. Prodhimi i orizit n\u00eb vend ra me 20 p\u00ebrqind n\u00eb 6 muaj dhe \u00e7mimi i orizit u rrit me 50 p\u00ebrqind. Prodhimi i \u00e7ajit, nj\u00eb tjet\u00ebr kultur\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme, mori nj\u00eb goditje t\u00eb r\u00ebnd\u00eb gjithashtu.<\/p>\n<p>OKB tentoi ta mbulonte k\u00ebt\u00eb fatkeq\u00ebsi t\u00eb gjelb\u00ebr. M\u00eb 26 janar, n\u00eb nj\u00eb raport nga FAO, nj\u00eb avokate e bujq\u00ebsis\u00eb organike, thuhet se rritja e \u00e7mimeve t\u00eb ushqimeve n\u00eb Sri Lanka \u00ebsht\u00eb rezultat i n\u00ebn\u00e7mimit t\u00eb konsideruesh\u00ebm t\u00eb monedh\u00ebs vendase. N\u00eb nj\u00ebfar\u00eb m\u00ebnyre, raporti nuk e p\u00ebrmend elefantin n\u00eb dhom\u00eb: efektet katastrofike t\u00eb nism\u00ebs s\u00eb bujq\u00ebsis\u00eb organike t\u00eb Sri Lank\u00ebs.<\/p>\n<p>Por \u00e7far\u00eb t\u00eb themi p\u00ebr nostrumin tjet\u00ebr: Teorin\u00eb Monetare Moderne (TMM)? Kjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb tjet\u00ebr formul\u00eb p\u00ebr katastrof\u00ebn q\u00eb shp\u00ebrndahet nga t\u00eb majt\u00ebt dhe pasuesit e tyre, q\u00eb popullojn\u00eb klasat nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb bisedimeve.<\/p>\n<p>TMM \u00ebsht\u00eb m\u00eb e fundit n\u00eb tradit\u00ebn e skemave qesharake t\u00eb parave q\u00eb na rikthejn\u00eb pas n\u00eb eksperimentin katastrofik t\u00eb John Law\u00a0me printimin e parave p\u00ebr Fllusk\u00ebn e Misisipit n\u00eb Franc\u00ebn e shekullit t\u00eb 18-t\u00eb. Em\u00ebruesi i p\u00ebrbashk\u00ebt dhe gabimi themelor i k\u00ebtyre skemave \u00ebsht\u00eb ideja se qeveria ose banka e saj e p\u00ebrk\u00ebdhelur mund t\u00eb shpenzoj\u00eb disi dhe t\u00eb printoj\u00eb rrug\u00ebn e saj drejt prosperitetit.<\/p>\n<p>Qeveria e Rajapaks\u00ebs e g\u00eblltiti TMM-n\u00eb me shpejt\u00ebsi, nj\u00ebsoj si\u00e7 h\u00ebngri \u2018derrin\u2019 e bujq\u00ebsis\u00eb organike. Qeveria e Rajapaksa shpenzoi lirsh\u00ebm, duke mbajtur deficite t\u00eb m\u00ebdha dhe duke grumbulluar borxhe t\u00eb shumta qeveritare.<\/p>\n<p>Banka Qendrore e Sri Lank\u00ebs u b\u00eb leht\u00ebsues i madh. N\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb, n\u00eb vitin 2020, guvernatori i bank\u00ebs, W. D. Lakshman, tha: \u201cFrika rreth q\u00ebndrueshm\u00ebris\u00eb s\u00eb borxhit \u00ebsht\u00eb e pabazuar. Meqen\u00ebse obligacionet n\u00eb rupi jan\u00eb brenda \u2018pushtetit sovran\u2019, parat\u00eb mund t\u00eb printohen p\u00ebr t\u2019i shlyer ato, si\u00e7 na tregon Teoria Moderne Monetare\u201d.<\/p>\n<p>Ja pra ku e keni. P\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb nj\u00eb guvernator i nj\u00eb banke qendrore p\u00ebrqafon publikisht dhe n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb eksplicite TMM.<\/p>\n<p>Komuniteti epistemik, i udh\u00ebhequr nga njer\u00ebz si George Soros dhe Joe Stiglitz, l\u00ebviz si nj\u00eb top i r\u00ebnd\u00eb shkat\u00ebrrimtar.<\/p>\n<p>35 vjet m\u00eb par\u00eb, filozofi francez Michel Foucualt paralajm\u00ebroi p\u00ebr d\u00ebmin q\u00eb mund t\u00eb shkaktojn\u00eb k\u00ebta l\u00ebviz\u00ebs dhe trondit\u00ebs nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u00eb.<\/p>\n<p>Si\u00e7 paralajm\u00ebroi Foucault: \u201cMasat nuk kan\u00eb nevoj\u00eb p\u00ebr intelektual\u00eb p\u00ebr t\u00eb kuptuar gj\u00ebrat; ata kan\u00eb nj\u00eb njohuri t\u00eb plot\u00eb, t\u00eb qart\u00eb dhe m\u00eb t\u00eb mir\u00eb se intelektual\u00ebt dhe jan\u00eb n\u00eb gjendje q\u00eb ta shprehin mir\u00eb at\u00eb\u201d.<\/p>\n<p><em>*Zoti Hanke \u00ebsht\u00eb profesor i shkencave t\u00eb aplikuara n\u00eb universitetin \u2018John Hopkins\u2019. Ai njihet si Doktori i Parave dhe \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga ekspert\u00ebt m\u00eb t\u00eb mir\u00eb n\u00eb bot\u00eb p\u00ebr hiperinflacionin, duke e penguar at\u00eb n\u00eb vende t\u00eb shumta<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga Steve Hanke, NY Sun Sri Lanka, nj\u00eb vend q\u00eb u ngrit vet\u00ebm tre vjet m\u00eb par\u00eb nga Banka Bot\u00ebrore n\u00eb kategorin\u00eb \u2018me t\u00eb ardhura t\u00eb mesme t\u00eb larta\u2019,\u00a0sot \u00ebsht\u00eb e rr\u00ebnuar. Sipas vler\u00ebsimeve t\u00eb mia, monedha e saj ka humbur 54 p\u00ebrqind t\u00eb vler\u00ebs kundrejt dollarit amerikan, q\u00eb kur ish-presidenti Gotabaya Rajapaksa erdhi n\u00eb &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":18244,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[44],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18243"}],"collection":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=18243"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18243\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/18244"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=18243"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=18243"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=18243"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}