{"id":15419,"date":"2022-06-18T19:09:02","date_gmt":"2022-06-18T19:09:02","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=15419"},"modified":"2022-06-18T19:09:02","modified_gmt":"2022-06-18T19:09:02","slug":"tirana-humbet-shpirtin-e-saj","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/2022\/06\/18\/tirana-humbet-shpirtin-e-saj\/","title":{"rendered":"Tirana humbet shpirtin e saj"},"content":{"rendered":"<p><strong>N\u00eb kryeqytetin shqiptar nd\u00ebrtesat historike po zhduken n\u00ebn presionin e spekulimit nd\u00ebrtimor, shpesh i ushqyer nga riciklimi i parave t\u00eb pista.<\/strong><\/p>\n<p>N\u00eb 30 vitet e fundit Tirana \u00ebsht\u00eb sh\u00ebnuar nga transformime t\u00eb vazhdueshme. Gjykimet l\u00ebkunden nga nj\u00eb ekstrem n\u00eb tjetrin, sipas bashk\u00ebbiseduesit tuaj. Shum\u00eb aktivist\u00eb dhe banor\u00eb do t\u2019ju thon\u00eb se qyteti e ka humbur shpirtin e tij, hap\u00ebsirat e tij t\u00eb \u00e7muara t\u00eb gjelb\u00ebra dhe identitetin e tij. Funksionar\u00ebt vendor\u00eb, n\u00eb t\u00eb kund\u00ebrt, do t\u2019ju p\u00ebrgjigjen se Tirana \u00ebsht\u00eb nj\u00eb vend p\u00ebr t\u00eb rinjt\u00eb, nj\u00eb vend ku zgjedhjet e administratave jan\u00eb t\u00eb frym\u00ebzuara nga respektimi i mjedisit.<\/p>\n<p><strong>\u00c7mimet n\u00eb qiell<\/strong><\/p>\n<p>P\u00ebr t\u00eb krijuar nj\u00eb ide, duhet ecur n\u00ebp\u00ebr rrug\u00eb. Kantieret jan\u00eb n\u00eb rritje dhe, midis banesave t\u00eb epok\u00ebs komuniste, nd\u00ebrtesave me ngjyra t\u00eb gjalla dhe disa pallateve historike ende n\u00eb k\u00ebmb\u00eb, betoni \u00ebsht\u00eb i gjith\u00ebpranish\u00ebm dhe n\u00eb ekspansion. N\u00eb qend\u00ebr jan\u00eb nd\u00ebrtuar qiellg\u00ebrvisht\u00ebse dhe vin\u00e7at dominojn\u00eb peizazhin. Filmimet e kryera n\u00eb qytet nga nj\u00eb dron n\u00eb periudh\u00ebn midis qershorit dhe korrikut t\u00eb 2021 kan\u00eb treguar t\u00eb pakt\u00ebn 414 kantiere aktive, nd\u00ebrsa n\u00eb 2020 qen\u00eb dh\u00ebn\u00eb 201 leje nd\u00ebrtimi, nj\u00eb n\u00eb \u00e7do 48 or\u00eb. N\u00eb tremujorin e par\u00eb t\u00eb 2021 jan\u00eb miratuar leje nd\u00ebrtimi me nj\u00eb vler\u00eb prej rreth 127 milion dollar\u00ebsh, thuajse dyfishi respektivisht t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebs periudh\u00eb t\u00eb 2020. Progresi \u00ebsht\u00eb i nevojsh\u00ebm, ashtu si edhe investimet n\u00eb infrastruktura, banesa, zyra dhe qendra treg\u00ebtare, por cili \u00ebsht\u00eb \u00e7mimi i gjith\u00eb k\u00ebsaj?<\/p>\n<p>N\u00eb kryeqytet qirat\u00eb jan\u00eb rritur n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb dometh\u00ebn\u00ebse, duke i shtyr\u00eb shum\u00eb banor\u00eb q\u00eb t\u00eb transferohen tjet\u00ebrkund. N\u00ebse deri 4 vite m\u00eb par\u00eb nj\u00eb apartament n\u00eb qend\u00ebr me dy dhoma kushtonte rreth 300 euro n\u00eb muaj, sot arrin n\u00eb m\u00eb shum\u00eb se 500 euro. I nj\u00ebjti problem paraqitet p\u00ebr cilindo q\u00eb d\u00ebshiron t\u00eb blej\u00eb nj\u00eb imobiliare. P\u00ebr nd\u00ebrtesat e reja t\u00eb qendr\u00ebs \u00e7mimet luhaten rreth 4000 eurove p\u00ebr met\u00ebr katror, nd\u00ebrsa n\u00eb zonat periferike n\u00eb rreth 800 euro. \u00c7mimi mesatar \u00ebsht\u00eb prej 1102 euro p\u00ebr met\u00ebr katror, nj\u00eb shif\u00ebr shum\u00eb e lart\u00eb n\u00ebse mbahet parasysh rroga mesatare, q\u00eb n\u00eb kryeqytet v\u00ebrtitet n\u00eb 500 euro n\u00eb muaj. Sot tregu imobiliar i Tiran\u00ebs \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nd\u00ebr m\u00eb t\u00eb shtrenjt\u00ebt e Europ\u00ebs; qirat\u00eb po afrohen me ato t\u00eb Brukselit dhe Rom\u00ebs. Sipas Bank\u00ebs s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, \u00e7mimet e sektorit jan\u00eb rritur me 43% nga 2014. Por k\u00ebsaj rritjeje t\u00eb pandalshme nuk i korrespondon nj\u00eb rritje e rrogave, e mbetur e pandryshuar, dhe as investime t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb huaja. Ekspert\u00ebt pohojn\u00eb se Shqip\u00ebria do t\u00eb ndeshet ka mund\u00ebsi me nj\u00eb re\u00e7ision ekonomik kur e ashtuquajtura fllusk\u00eb nd\u00ebrtimi do t\u00eb shp\u00ebrthej\u00eb, duke shkaktuar nj\u00eb r\u00ebnie t\u00eb \u00e7mimeve t\u00eb imobiliareve q\u00eb mund t\u00eb humbasin 50% t\u00eb vler\u00ebs n\u00eb vitet e ardhshme.<\/p>\n<p><strong>Nj\u00eb lum\u00eb parash\u00eb<\/strong><\/p>\n<p>Vler\u00ebsohet se n\u00eb Shqip\u00ebri hyjn\u00eb deri n\u00eb 700 milion euro n\u00eb vit shuma t\u00eb paligjshme, p\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr nga aktivitete kriminale, korrupsion dhe mashtrim fiskal. N\u00eb 3 vitet e fundit sektori shqiptar i nd\u00ebrtimtaris\u00eb ka mund\u00ebsuar t\u00eb riciklohen rreth 1.6 miliard euro. N\u00eb 2020 Iniciativa Globale kund\u00ebr Krimit t\u00eb Organizuar Transkomb\u00ebtar (GITOC) ka treguar se nj\u00ebra prej m\u00ebnyrave m\u00eb t\u00eb p\u00ebrhapura p\u00ebr ta ricikluar paran\u00eb \u00ebsht\u00eb ta investosh at\u00eb n\u00eb nd\u00ebrtimtari. \u201cFillohet duke financuar nd\u00ebrtesa t\u00eb reja banesore apo treg\u00ebtare, vazhdohet duke riprekur nga posht\u00eb kostot e krahut t\u00eb pun\u00ebs dhe arrihet deri n\u00eb shitjen e produktit final\u201d, lexohet n\u00eb raport. Sipas GITOC, shpesh bashkit\u00eb nuk kryejn\u00eb asnj\u00eb kontroll pasi kan\u00eb dh\u00ebn\u00eb lejet e nd\u00ebrtimit. Pas r\u00ebnies s\u00eb komunizmit, n\u00eb Shqip\u00ebri sektori i nd\u00ebrtimtaris\u00eb \u00ebsht\u00eb stimuluar nga investimet e emigrant\u00ebve (por t\u00eb cilave nuk \u00ebsht\u00eb e mundur t\u2019i verifikohet legjitimiteti). N\u00eb 2012 ka pasur nj\u00eb r\u00ebnie t\u00eb leht\u00eb p\u00ebr shkak t\u00eb re\u00e7isionit global, por n\u00eb 2016 ka regjistruar n\u00eb rritje t\u00eb fort\u00eb, t\u00eb cilin ekspert\u00ebt ia kan\u00eb atribuar \u201cinvestimeve t\u00eb paligjshme me origjin\u00eb kriminale\u201d. Raporti i GITOC tregon se 59% e 141 kompanive q\u00eb kan\u00eb marr\u00eb lejen p\u00ebr t\u00eb nd\u00ebrtuar shum\u00ebkat\u00ebshet midis viteve 2017 dhe 2019 nuk i kishin resurset p\u00ebr t\u2019i kompletuar ato.<\/p>\n<p>Duke gjykuar nga llogarit\u00eb e tyre, k\u00ebt\u00eb kompani nuk kishin t\u00eb hyra dometh\u00ebn\u00ebse, aktive apo hua q\u00eb mund t\u00eb qen\u00eb p\u00ebrdorur p\u00ebr t\u00eb financuar projektet. GITOC vler\u00ebson se 60% e paras\u00eb ka ardhur nga burime t\u00eb paligjshme. Raporti thekson se, megjith\u00ebse duke mbajtur parasysh vler\u00ebn e kontratave t\u00eb huave nga kompanit\u00eb, mbetet nj\u00eb diferenc\u00eb prej rreth 600 milion eurosh vet\u00ebm n\u00eb 2019. Sipas nj\u00eb eksperti shqiptar t\u00eb fush\u00ebs, q\u00eb ka preferurar t\u00eb ruaj\u00eb anonimitetin, n\u00ebp\u00ebrmjet sektorit imobiliar shqiptar midis viteve 2016 dhe 2019 mund t\u00eb jet\u00eb ricikluar m\u00eb shum\u00eb se 1.5 miliard euro. P\u00ebr t\u00eb siguruar lejet e nevojshme kriminel\u00ebt lidhen me politikan\u00eb dhe funksionar\u00eb publik\u00eb. N\u00eb janarin e 2021 arrestimi nja 10 eksponent\u00ebve t\u00eb \u2019Ndrangheta n\u00eb Itali ka shfaqur lidhje me sektorn e nd\u00ebrtimtaris\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri. Bisedat e interceptuara kan\u00eb treguar p\u00ebrfshirjen e nj\u00eb biznesmeni shqiptar, ka mund\u00ebsi i lidhur me kryeministrin dhe kryebashkiakun e Tiran\u00ebs. Telefonatat kishin t\u00eb b\u00ebnin me investimet, kantieret dhe projektet p\u00ebr qendr\u00ebn e kryeqytetit, p\u00ebrve\u00e7 \u00e7mimeve t\u00eb fryra t\u00eb imobiliareve. N\u00eb nj\u00eb regjistrim d\u00ebgjohet t\u00eb thuhet se \u00e7mimet p\u00ebr met\u00ebr katror t\u00eb qiellg\u00ebrvisht\u00ebseve t\u00eb reja shkojn\u00eb nga 3800 n\u00eb 4000 euro, nd\u00ebrsa vlera reale shkon n\u00eb 510 euro.<\/p>\n<p>Kryebashkiaku i Tiran\u00ebs, Erion Veliaj, ka mohuar \u00e7do p\u00ebrfshirje, duke pohuar se ky hetim \u00ebsht\u00eb komisionuar nga partit\u00eb opozitare p\u00ebr t\u00eb manipuluar opinionin publik p\u00ebrpara zgjedhjeve legjislative t\u00eb 2021. Veliaj ka hedhur posht\u00eb se jan\u00eb dh\u00ebn\u00eb leje n\u00ebn presionin e grupeve kriminale apo q\u00eb t\u00eb \u00e7ojn\u00eb n\u00eb aktivitete t\u00eb paligjshme. N\u00eb shkurtin e 2021 Prokuroria Speciale Antikorrupsion ka \u00e7elur nj\u00eb hetim paraprak, p\u00ebr t\u00eb cilin nuk ka ende lajme. Pak muaj m\u00eb pas, Nj\u00ebsia e Informacionit Financiar italian ka deklaruar se n\u00eb gjysm\u00ebn e par\u00eb t\u00eb 2020 Shqip\u00ebria kishte qen\u00eb destinacioni m\u00eb i lakmuar p\u00ebr \u201ctransaksione t\u00eb dyshimta\u201d t\u00eb ardhura nga Italia. Shqip\u00ebria kalonte Marokun, Rumanin\u00eb dhe Senegalin, me thuajse gjysm\u00ebn e 70157 sinjalizimeve t\u00eb aktiviteteve t\u00eb dyshimta t\u00eb k\u00ebsaj periudhe. Moneyval, organi i K\u00ebshillit t\u00eb Europ\u00ebs q\u00eb vigj\u00eblon mbi luft\u00ebn ndaj ricklimit dhe financimit t\u00eb terrorizmit, i ka quajtur t\u00eb pamjaftuara masat e marra nmga autoritetet shqiptare. Jan\u00eb b\u00ebr\u00eb hapa p\u00ebrpara, por mbesin pengesa t\u00eb shumta, midis t\u00eb cilave mungesa e d\u00ebnimeve dhe e sanksioneve. DASH ka arritur n\u00eb konkluzione t\u00eb ngjashme n\u00eb raportin e tij mbi trafikun nd\u00ebrkomb\u00ebtar t\u00eb drogave, duke pohuar se n\u00eb 2020 Shqip\u00ebria ka qen\u00eb nj\u00eb \u201cdestinacion i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm \u00a0p\u00ebr riciklimin e parave t\u00eb pista\u201d. Sipas dokumentit, qeveria shqiptare \u201cnuk ka arritur p\u00ebrparime t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme n\u00eb luft\u00ebn ndaj riciklimit t\u00eb parave t\u00eb pista dhe kriminalitetit financiar\u201d.<\/p>\n<p><strong>Rruspat n\u00eb m\u00ebngjes<\/strong><\/p>\n<p>K\u00ebshtu, nd\u00ebrsa shqiptar\u00ebt transferohen jasht\u00eb qyteteve, avancimi i ekskavator\u00ebve, vin\u00e7ave dhe betonierave vazhdon. Kush mbetet asiston n\u00eb shkat\u00ebrrimin e monumenteve historike, parqeve dhe hap\u00ebsirave t\u00eb hapura, pa mundur t\u00eb b\u00ebj\u00eb dot asgj\u00eb p\u00ebr t\u2019i ndaluar. N\u00eb vitet e fundit shoq\u00ebria civile ka k\u00ebrkuar t\u2019i kund\u00ebrvihet, por p\u00ebrpjekjet e saj kund\u00ebr pushtetit shtet\u00ebror dhe parave q\u00eb i mb\u00ebshtesin p\u00ebr momentin nuk kan\u00eb dh\u00ebn\u00eb rezultate. Nj\u00eb moblizim p\u00ebr t\u00eb penguar shkat\u00ebrrimin e Teatrit Komb\u00ebtar, e \u00e7uar p\u00ebrpara p\u00ebr 2 vjet, ka p\u00ebrfunduar kur forcat speciale kan\u00eb nxjerr\u00eb jasht\u00eb nj\u00eb aktiviste nga nd\u00ebrtesa n\u00eb or\u00ebn 3 t\u00eb m\u00ebngjesit dhe rruspat kan\u00eb hyr\u00eb n\u00eb funksionim, nd\u00ebrsa njer\u00ebz t\u00eb tjer\u00eb qen\u00eb ende brenda tij. Nuk ju \u00ebsht\u00eb dh\u00ebn\u00eb as koha p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb gj\u00ebrat e tyre. Nj\u00eb fat i ngjash\u00ebm i ka takuar edhe kujt protestonte kund\u00ebr shkat\u00ebrrimit t\u00eb banes\u00ebs s\u00eb vet p\u00ebr t\u2019ju dh\u00ebn\u00eb hap\u00ebsir\u00eb nd\u00ebrtesave t\u00eb reja. Policia ka ardhur n\u00eb m\u00ebngjes, duke p\u00ebrdorur gaz lotsjell\u00ebs e shkopinj gome duke duke v\u00ebn\u00eb n\u00eb dor\u00eb pronat e t\u00eb nxjerr\u00ebve jasht\u00eb me force me t\u2019u p\u00ebrfunduar shkat\u00ebrrimi. Shoq\u00ebria civile vazhdon t\u2019u kund\u00ebrvihet ndryshimeve n\u00eb zhvillim n\u00eb Tiran\u00eb, por po humbet besimin tek aparati shtet\u00ebror dhe prokuroria. Shpesh nuk ka koh\u00eb p\u00ebr t\u00eb ndaluar rruspat duke p\u00ebrdorur rrug\u00ebt ligjore, duke qen\u00eb se gjykatat jan\u00eb t\u00eb p\u00ebrmbytura nga dhjet\u00ebra \u00e7\u00ebshtje t\u00eb vjetra. Rezultati \u00ebsht\u00eb se nj\u00eb qytet magjeps\u00ebs po e humbet identitetin e tij arkitekturor. Sht\u00ebpit\u00eb osmane dhe vilat e viteve \u201930 zhduken dhe Shqip\u00ebria lodhet ta njoh\u00eb veten tek monolit\u00ebt e betonin q\u00eb po z\u00ebn\u00eb vendin e tyre.<\/p>\n<p><strong>(Alice Taylor p\u00ebr Lupiga)<\/strong><\/p>\n<p><strong>P\u00ebrgatiti<\/strong><\/p>\n<p><strong>ARMIN TIRANA<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>N\u00eb kryeqytetin shqiptar nd\u00ebrtesat historike po zhduken n\u00ebn presionin e spekulimit nd\u00ebrtimor, shpesh i ushqyer nga riciklimi i parave t\u00eb pista. N\u00eb 30 vitet e fundit Tirana \u00ebsht\u00eb sh\u00ebnuar nga transformime t\u00eb vazhdueshme. Gjykimet l\u00ebkunden nga nj\u00eb ekstrem n\u00eb tjetrin, sipas bashk\u00ebbiseduesit tuaj. Shum\u00eb aktivist\u00eb dhe banor\u00eb do t\u2019ju thon\u00eb se qyteti e ka humbur &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":15420,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[40],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15419"}],"collection":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15419"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15419\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/15420"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15419"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15419"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15419"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}