{"id":13725,"date":"2022-05-30T09:11:22","date_gmt":"2022-05-30T09:11:22","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=13725"},"modified":"2022-05-30T09:19:33","modified_gmt":"2022-05-30T09:19:33","slug":"shkelma-historise","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/2022\/05\/30\/shkelma-historise\/","title":{"rendered":"Shkelma historis\u00eb"},"content":{"rendered":"<p><strong>Ndodhit\u00eb e disa kampion\u00ebve jan\u00eb nj\u00eb refleks i kufijve t\u00eb l\u00ebvizsh\u00ebm n\u00eb Europ\u00ebn Q\u00ebndrore. Goli i Wilimowski dhe ndeshja e vdekjes n\u00eb Kiev.<\/strong><\/p>\n<p>Ka q\u00eb jan\u00eb djegur si adoleshent\u00eb nga \u201cBen-Hur\u201d apo nga \u201cQuo Vadis?\u201d, n\u00eb kuptimin e librave t\u00eb Lew Wallace e t\u00eb Henryk Sienkiewicz, dhe ka filluar t\u00eb nd\u00ebrtoj\u00eb fjal\u00ebkryqe historiko \u2013 kulturore duke u nisur nga ato baza dhe ku, por motive t\u00eb pasondueshme, ka filluar t\u2019i nd\u00ebrtoj\u00eb, p\u00ebr shembull, n\u00eb faqet m\u00eb historike t\u00eb p\u00ebrjavshmeve sportive. Apo ka q\u00eb ka k\u00ebrcyer nga nj\u00ebra an\u00eb n\u00eb tjetr\u00ebn, duke tranzituar vazhdimisht, t\u00eb themi k\u00ebshtu, nga lexime m\u00eb fisnike n\u00eb ato m\u00eb pak fisnike. N\u00eb realitet ka pak r\u00ebnd\u00ebsi, pasi nj\u00eb prej q\u00ebllimeve finale t\u00eb leximit \u00ebsht\u00eb se mbesin t\u00eb ngulitura n\u00eb kujtes\u00ebn e personazheve ndaj t\u00eb cil\u00ebve mbetet p\u00ebrgjithmon\u00eb t\u00eb afeksionuar apo mbi t\u00eb cil\u00ebt, her\u00ebpas\u00ebhere, p\u00eblqehet t\u00eb rikthehet. Prandaj p\u00ebr ar\u00ebsye t\u00eb caktuara mund t\u00eb kujtohen Licia dhe tribuni Marco Vinicio, q\u00eb jan\u00eb krijesa letrare q\u00eb jetojn\u00eb tek \u201cQuo Vadis?\u201d dhe, analogjikisht, mund t\u00eb p\u00ebrmendet Ernst Wilimowski, q\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb futbollist polak, i shfaqur p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb n\u00eb jet\u00ebn time midis faqeve t\u00eb nj\u00eb p\u00ebrjavshmeje sportive, ka mund\u00ebsi n\u00eb mesin e viteve \u201870. Motivi p\u00ebr t\u00eb cilin nuk e kam harruar akoma \u00ebsht\u00eb shpejt\u00ebsia e tij e jasht\u00ebzakonshme, tranzitimi i tij shum\u00eb i shpejt\u00eb, q\u00eb e ka b\u00ebr\u00eb nj\u00eb lloj ylli n\u00eb r\u00ebnie t\u00eb futbollit bot\u00ebror. Ernst Wilimowski ka shk\u00eblqyer nj\u00eb dit\u00eb t\u00eb vetme \u2013 5 qershor 1938 \u2013 n\u00eb Strasburg dhe m\u00eb pas \u00ebsht\u00eb zhdukur n\u00eb makin\u00ebn gjigande t\u00eb mishit t\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore. Megjithat\u00eb nganj\u00ebher\u00eb ndodh t\u00eb takosh dika q\u00eb p\u00ebrgatit drit\u00ebn e p\u00ebrjetshme futvollistike (\u00ebsht\u00eb metaforike, pasi m\u00eb 5 qershor 1938 bie shi n\u00ebp\u00ebr Strasburg p\u00ebr pjes\u00ebn e mir\u00eb t\u00eb dit\u00ebs) t\u00eb asaj pasditeje alzaciane.<\/p>\n<p>At\u00eb dit\u00eb Polonia, komb\u00ebtarja ku Wilimowski ishte sulmues, konsiderohej nga t\u00eb gjitha si viktima sakrifikuese e Brazilit, p\u00ebr t\u2019u vendosur n\u00eb altarin e skadr\u00ebs m\u00eb t\u00eb pritshme t\u00eb atij edicioni t\u00eb kampionatit bot\u00ebror. T\u00eb dyja debutonin n\u00eb turne \u2013 qen\u00eb tet\u00ebshja e finales me eliminim direkt t\u00eb Kup\u00ebs Rimet \u2013 por me aspirata dhe prognostika t\u00eb ndryshme. 13452 spektator\u00eb qen\u00eb mbledhur n\u00eb tribunat e stadiumit t\u00eb Strasburgut p\u00ebr t\u00eb admiruar futbollin funambolik t\u00eb brazilian\u00ebve t\u00eb p\u00ebrplaseshin n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb vdekjeprur\u00ebse ndaj skuadr\u00ebs polake, shfaqet pa paralajm\u00ebrim midis 16 ekipeve finaliste, duke u shfaqur nga reja e dendur e pluhurit \u2013 futbollistike dhe jo \u2013 t\u00eb ult\u00ebsirave t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb Europ\u00ebs Qendrokontinentale. Kurse at\u00eb dit\u00eb, pavar\u00ebsisht progonostikave, ajo q\u00eb doli nga l\u00ebndina e stadiumit t\u00eb Meinau q\u00eb talenti i pandalsh\u00ebm i Ernst Wilimowski q\u00eb futi kat\u00ebr topa n\u00eb port\u00ebn e mbrojtur nga Algisto Lorenzato, nj\u00eb pinjoll i duksh\u00ebm i emigracionit venetas n\u00eb Amerik\u00ebn Latine, i pavdek\u00ebsuar n\u00eb list\u00ebn e portier\u00ebve brazilian\u00eb me <em>nom de plume<\/em> Batatais. Fal\u00eb golave t\u00eb tij Polonia e t\u00ebrhoqi Brazilin e pr\u00eb magjik t\u00eb historis\u00eb n\u00eb koh\u00ebn shtes\u00eb, por q\u00eb n\u00eb fund konfirmoi prognostikat e vigjiljes dhe doli nj\u00eb fitore e ngusht\u00eb prej 6 me 5.<\/p>\n<p>P\u00ebr Wilimowski nuk dihet m\u00eb asgj\u00eb, p\u00ebrve\u00e7se sh\u00ebnimi n\u00eb krah q\u00eb kat\u00ebr golat e tij mbeten p\u00ebr 56 vite rekordi i sh\u00ebnimeve n\u00eb nj\u00eb ndeshje t\u00eb vetme t\u00eb kampionatit bot\u00ebror t\u00eb futbollit: deri m\u00eb 28 qershor t\u00eb 1994, kur sovjetiku Oleg Salenko i sh\u00ebnoi 5 gola Kamerunit. Kjo qe ar\u00ebsyeja e vetme p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn, her\u00ebpas\u00ebhere, sulmuesi i vet\u00ebm polak evokohej nga ndonj\u00eb telekronist (apo radiokronist) i interesuar p\u00ebr t\u00eb dh\u00ebnat statistikore. Gjith\u00e7ka k\u00ebtu. Nj\u00eb rrufe n\u00eb bot\u00ebn e futbollit, i gllab\u00ebruar nga turbinat e avancimit gjerman n\u00eb Poloni. Megjithat\u00eb pasqyrimi i shk\u00eblqimit n\u00eb Franc\u00eb ka nxitur nj\u00eb kurozitet natyral dhe shtyr\u00eb p\u00ebr ndonj\u00eb thellim t\u00eb m\u00ebtejsh\u00ebm. Duke rr\u00ebmuar n\u00eb koh\u00eb \u00ebsht\u00eb zbuluar se n\u00eb realitet 3 golat e fundit me uniform\u00ebn e komb\u00ebtares polake Wilimowski i sh\u00ebnoi m\u00eb 27 gusht t\u00eb 1939, duke e \u00e7uar n\u00eb fitore komb\u00ebtaren e tij kund\u00ebr Hungaris\u00eb n\u00ebnkampione bote. 5 dit\u00eb m\u00eb pas, m\u00eb 1 shtator, ushtar\u00ebt\u00a0 Wehrmacht rr\u00ebzuan t\u00eb gjitha barrierat kufitare dhe hyn\u00eb n\u00eb Poloni. Prandaj mund t\u00eb konsiderohet v\u00ebrtet se rrjeta e fundit e k\u00ebtij takimi, e shlnuar nga Wilimowski q\u00eb sanksionoi p\u00ebrfundimtarin 4 me 2, ka qen\u00eb ekzaltimi i fundit polak p\u00ebrpara masakr\u00ebs.<\/p>\n<p>Por jeta e Ernst Wilimowski nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb vet\u00ebzinxhirim shk\u00eblqimesh shum\u00eb t\u00eb shpejta. \u00cbsht\u00eb edhe nj\u00eb lloj matrioske me histori, t\u00eb pjella nga rip\u00ebrzierja e zjarr\u00ebt\u00eb e kufijve t\u00eb Europ\u00ebs Qendrore. Kur lindi, m\u00eb 23 qershor 1916, Ernst ishte shtetas gjerman. Katovica ndodhej pik\u00ebrisht n\u00eb Silezin\u00eb gjermane, por m\u00eb 20 mars 1921 nj\u00eb plebishit marramend\u00ebs ia dha pjes\u00ebn e madhe e Silezis\u00eb s\u00eb Sip\u00ebrme Polonis\u00eb dhe k\u00ebsht\u00eb f\u00ebmija sa hap e mbyll syt\u00eb u b\u00eb polak. Megjithat\u00eb e quante qytetin ku kishte lindur Katovic \u2013 q\u00eb m\u00eb pas \u00ebsht\u00eb Katovic\u00eb n\u00eb gjermanisht \u2013 dhe emri i tij i v\u00ebrtet\u00eb ishte Ernst Otto Pradella, por babai i tij i v\u00ebrtet\u00eb, Roman Pradella, ushtar i Kaizerit, vdiq n\u00eb frontin per\u00ebndimor gjat\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Par\u00eb Bot\u00ebrore. N\u00eb martes\u00ebn e dyt\u00eb n\u00ebna u martua me nj\u00eb polak q\u00eb adoptoi djalin dhe i dha mbiemrin e ri: Wilimowski. Por q\u00ebnia e tij Volksdeutsche, dometh\u00ebn\u00eb nga lindja dhe nga gjuha, i mund\u00ebsoi t\u00eb vazhdonte karrier\u00ebn si futbollist profesionist \u2013 aktivitet rigorozisht i ndaluar polak\u00ebve \u2013 edhe gjat\u00eb pushtimit nazist dhe deri t\u00eb b\u00ebhej sulmues titullar i Gjermanis\u00eb aq sa qe e mundur t\u00eb luante ndeshjet midis p\u00ebrfaq\u00ebsueseve komb\u00ebtare t\u00eb vendeve q\u00eb kishin b\u00ebr\u00eb koalicion me Aksin. N\u00eb 6 takime me komb\u00ebtaren e Rajhut sh\u00ebnoi 13 gola, duke konfirmuar se ishte nj\u00eb futbollist shum\u00eb i fort\u00eb, por aft\u00ebsia teknike e tij dhe ndeshja e famshme e Strasburgut nuk u konsideruan nga bashk\u00ebkombasit n\u00eb Poloni. Pas mbarimit t\u00eb luft\u00ebs autoritetet ju kund\u00ebrvun\u00eb \u00e7do k\u00ebrkese t\u00eb tij p\u00ebr t\u2019u kthyer edhe nj\u00eb her\u00eb akoma n\u00eb Katovic\u00eb, vendlindja e tij, pasi konsiderohej nj\u00eb bashk\u00ebpun\u00ebtor i nazist\u00ebve. \u201cUn\u00eb nuk jam kolaboracionist. Kam lindur gjerman dhe jam b\u00ebr\u00eb polak n\u00eb mosh\u00ebn 5 vje\u00e7are. Kjo \u00ebsht\u00eb historia ime dhe nuk mund ta fshij. Jam v\u00ebrtet nj\u00eb Volksdeutsche, deri 13 vje\u00e7 kam folur vet\u00ebm thuajse gjermanisht. P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, gjat\u00eb luft\u00ebs nuk kam q\u00eblluar asnj\u00eb plumb. Nuk ka vrar\u00eb ask\u00ebnd. Ka luajtur futboll. Sikur Zoti t\u2019i kishte dh\u00ebn\u00eb dhuntit\u00eb e mia t\u00eb sulmuesit secili prej nesh do t\u00eb b\u00ebnte pik\u00ebrisht at\u00eb q\u00eb kam b\u00ebr\u00eb un\u00eb\u201d.<\/p>\n<p>Por ky justifikim q\u00eb ishte pranuar fuqish\u00ebm n\u00eb frontin per\u00ebndimor, sidomos n\u00eb Itali ku asnj\u00eb kampion i famsh\u00ebm nuk p\u00ebrfundoi n\u00eb front (p\u00ebrve\u00e7se, kushedi se p\u00ebr \u00e7far\u00eb ar\u00ebsye, \u201cnjeriu i vet\u00ebm n\u00eb komand\u00eb: uniforma e tij \u00ebsht\u00eb e bardh\u00eb dhe qiell\u201d q\u00eb kishte fituar tashm\u00eb Giro d\u2019Italia e tij t\u00eb par\u00eb dhe ishte primatist i or\u00ebs), nuk siguroi asnj\u00eb kuptim n\u00eb nj\u00eb vend ku ishte tranzituar, n\u00eb vajtje dhe n\u00eb ardhje, fronti lindor mizor. K\u00ebshtu vet\u00eb n\u00eb 1995 mori nj\u00eb ftes\u00eb zyrtare nga ana e drejtuesve t\u00eb Ruch Chorz\u00f3w \u2013 klubi i policis\u00eb polake ku Wilimowski kishte luajtur dhe k\u00ebnaqur midis 1934 dhe 1939 \u2013 me q\u00ebllim q\u00eb ta kalonte kufirin me Polonin\u00eb dhe t\u00eb shkonte n\u00eb Silezin\u00eb e Sip\u00ebrme (Chorz\u00f3w \u00ebsht\u00eb faktikisht nj\u00eb rrethin\u00eb e Katovic\u00ebs) p\u00ebr festimet e p\u00ebrvjetorit t\u00eb 75 t\u00eb themelimit t\u00eb klubit. Por n\u00eb 1995 Ernst Wilimowski ishte 79 vje\u00e7, prandaj hoqi dor\u00eb nga transferta e v\u00ebshtir\u00eb nga Karlsruhe, ku banonte n\u00eb Gjermani, deri n\u00eb Katovic\u00eb. Vdiq nj\u00eb vit m\u00eb pas, por aq m\u00eb pak mundi ta g\u00ebzoj\u00eb at\u00eb ftes\u00eb, sigurisht t\u00eb vonuar, por n\u00eb fund t\u00eb refuzuar. Ishte shenja e paekuiovk se pas 50 vitesh nga p\u00ebrfundimi i Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore di\u00e7ka kishte ndryshuar dhe se k\u00ebndet e m\u00ebris\u00eb m\u00eb s\u00eb fundi qen\u00eb zmusuar.<\/p>\n<p>Por, nga ana tjet\u00ebr, e gjitha Europa Lindore \u00ebsht\u00eb plot me histori t\u00eb ngjashme q\u00eb dalin, si\u00e7 thuhej, nga perda e dendur e pluhurut t\u00eb gjeneruar nga ult\u00ebsirat e m\u00ebdha t\u00eb p\u00ebrshkruara nga lumenj po aq t\u00eb m\u00ebdhenj. K\u00ebshtu midis epopeve t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb rezistenc\u00ebs s\u00eb pamohueshme dhe vendimtare sovjetike, p\u00ebrve\u00e7 Stalingradit, Leningradit dhe betej\u00ebs s\u00eb madhe t\u00eb tankeve n\u00eb Kursk, del nj\u00eb ngjarje e lidhur me futbollin plot me dometh\u00ebnie simbolike, q\u00eb transliterimi per\u00ebndimor e ka velur pak \u2013 p\u00ebr t\u00eb mos th\u00ebn\u00eb p\u00ebrqeshur \u2013 n\u00eb filmin \u201cArratia p\u00ebr fitoren\u201d e John Huston. Kjo q\u00eb paraqitet n\u00eb film \u00ebsht\u00eb n\u00eb realitet nj\u00eb ndotje e historis\u00eb s\u00eb v\u00ebrtet\u00eb q\u00eb ka frym\u00ebzuar, pasi kjo ndodhi nuk u zhvillua aspak n\u00eb nj\u00eb kamp rob\u00ebrish lufte p\u00ebr ushtarak\u00ebt anglo \u2013 amerikan\u00eb, ku Kryqi i Kuq, duke qen\u00eb se b\u00ebhej fjal\u00eb p\u00ebr anglo \u2013 sakson\u00eb, ishte gjith\u00ebsesi vigjilente dhe e zellshme, por n\u00eb frontin lindor ku Einsatzgruppen e Reinhard Heydrich nuk ecnin shum\u00eb p\u00ebr but\u00eb n\u00eb replikimin e modelit t\u00eb Babyn Jar. N\u00ebn shikimin e reparteve speciale t\u00eb njohura pak sportive ndodhi q\u00eb edhe n\u00eb Kiev, n\u00eb stadiumin Zenit, m\u00eb 9 gusht 1942 u zhvillua ndeshja e futbollit midis Flakelf \u2013 skuadra m\u00eb e fort\u00eb e pushtimit gjerman t\u00eb formuar nga ushtar\u00ebt me q\u00ebndrim n\u00eb Ukrain\u00eb \u2013 dhe Start Kievit, q\u00eb nuk ishte asgj\u00eb tjet\u00ebr ve\u00e7se Dinamo Kievi i maskuar.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb n\u00eb gushtin e 1942 rrethanat mjedisore i k\u00ebshilluan nxeht\u00ebsisht futbollist\u00ebve ukrainas q\u00eb t\u00eb kapitullojn\u00eb p\u00ebrpara skuadr\u00ebs s\u00eb pushtuesve, 11 atlet\u00ebt e Start Kievit fryn\u00eb gjoksin dhe, si\u00e7 shikohet n\u00eb filmat e vjet\u00ebr t\u00eb p\u00ebrtejPerdes s\u00eb Hekurt, u disponuan t\u00eb nd\u00ebrmerrnin nj\u00eb nd\u00ebrmarrje t\u00eb lavdishme, duke e ditur fort mir\u00eb se hakmarrjet do t\u00eb ishin shum\u00eb t\u00eb r\u00ebnda. P\u00ebrfundoi q\u00eb Start Kievi fitoi 5 me 3 dhe futbollist\u00ebt nuk arrit\u00ebn aspak t\u00eb p\u00ebrzihen nga turma entuziaste q\u00eb pushtoi terrenin e loj\u00ebs dhe t\u2019i eklipsoj\u00eb, si\u00e7 ndodhi tek \u201cArratia p\u00ebr fitoren\u201d. Kurse atlet\u00ebt fitimtar\u00eb mbet\u00ebn n\u00eb Kiev dhe nisi vrasja me pikatore. Tre prej tyre u pushkatuan dhe \u00eb varros\u00ebn n\u00eb varret e p\u00ebrbashk\u00ebta t\u00eb Babyn Jar, q\u00eb \u00ebsht\u00eb sapo dilje nga qyteti, nd\u00ebrsa dy t\u00eb tjer\u00eb ran\u00eb n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtin fat n\u00eb vende dhe n\u00eb koh\u00eb t\u00eb ndryshme.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, duke shmangur karremin e mitit dhe duke v\u00ebrejtur provat dokumentare dhe d\u00ebshmitare kan\u00eb arritur tashm\u00eb t\u2019ua atribuojn\u00eb shkaqeve t\u00eb tjera vdekjen e futbollist\u00ebve sovjetik\u00eb, m\u00eb shum\u00eb sesa hakmarrjeve t\u00eb policis\u00eb gjermane prej humbjes s\u00eb Flakelf. Prandaj \u201cNdeshja e Vdekjes\u201d ashtu si\u00e7 \u00ebsht\u00eb p\u00ebrcjell\u00eb n\u00ebp\u00ebr filma, n\u00ebp\u00ebr libra dhe m\u00eb shum\u00eb n\u00ebp\u00ebr gazeta, n\u00eb realitet nuk \u00ebsht\u00eb gj\u00eb tjet\u00ebr ve\u00e7se nj\u00eb ekspedient patriotik i propagand\u00ebs sovjetike. Por, patjet\u00ebr, q\u00eb historia \u00ebsht\u00eb ekzagjeruar apo apo, u ngrit\u00ebn monumente t\u00eb caktuar futbollist\u00ebve t\u00eb Start Kievit dhe, si\u00e7 thuhej, epopeja e tyre ngrihej n\u00eb rang \u2013 absolutisht i padyshuesh\u00ebm \u2013 me at\u00eb t\u00eb rreshterit Yakov Fedotovi\u00e7 Pavlov q\u00eb n\u00eb Stalingrad me skuadr\u00ebn e tij prej 40 artilier\u00ebsh rezistoi brenda nj\u00eb pallati p\u00ebr 2 muaj rrethimit t\u00eb gjerman\u00ebve, derikur Ushtria e Kuqe nuk kund\u00ebrsulmoi dhe fitoi definitivisht pozicionin.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebto dit\u00eb histori si k\u00ebto, p\u00ebr motive t\u00eb natyrshme, kthehen n\u00eb kujtes\u00eb: p\u00ebr shkak t\u00eb skenar\u00ebve t\u00eb luft\u00ebs dhe p\u00ebr shkak t\u00eb res\u00eb s\u00eb pluhurit t\u00eb ngritur nga mjetet e koracuara n\u00eb ult\u00ebsirat e m\u00ebdha ukrainase t\u00eb ndodhura nga Dniestri n\u00eb per\u00ebndim dhe nga Dniepri n\u00eb lindje. Megjithat\u00eb \u00ebsht\u00eb dashur t\u00eb rr\u00ebfehen ndodhit\u00eb me k\u00ebt\u00eb rend \u2013 fillimisht ajo e Wilimowski dhe m\u00eb pas ajo e Start Kievit \u2013 pasi epilogu i tyre \u00ebsht\u00eb i m\u00ebpas\u00ebm n\u00eb renditje kohore dhe bile i ndrysh\u00eb n\u00eb thelb. Kjo e sulmuesit polak, si\u00e7 \u00ebsht\u00eb rr\u00ebfyer, ka kulmuar n\u00eb 1995, kur drejtuesit e Ruch Chorz\u00f3w i k\u00ebrkuan kampionit t\u00eb vjet\u00ebr t\u00eb shkonte n\u00eb Katovic\u00eb p\u00ebr t\u00eb rilidhur udh\u00ebkryqin e lasht\u00eb me qytetin e tij t\u00eb lindjes, nd\u00ebrsa historia e heronjve t\u00eb Start Kievit po kulmohet pik\u00ebrisht tani: tani anullimet e p\u00ebrditshme e lidhjeve t\u00eb lashta t\u00eb N\u00ebn\u00ebn Madhe Rusi. Prandaj nuk \u00ebsht\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb imagjinohen fragmentet e tri monumenteve t\u00eb kushtuar skuadr\u00ebs heroike, simbol i v\u00ebrtet\u00eb apo i shpikur i rezistenc\u00ebs ndaj pushtuesit nazist, t\u00eb shp\u00ebrndara aty k\u00ebtu n\u00ebp\u00ebr rrug\u00ebt e Kievit pasi jan\u00eb centruar nga rakezaz, ashtu si\u00e7 nuk \u00ebsht\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb konkludohet q\u00eb cepat e zmusuara n\u00eb 1995 nga drejtuesit e Ruch Chorz\u00f3w sot, n\u00eb ult\u00ebsirat e m\u00ebdha t\u00eb Europ\u00ebs Lindore, jan\u00eb kthyer t\u00eb jen\u00eb t\u00eb mprehta si brisqet.<\/p>\n<p>(nga <em>Il Foglio<\/em>)<\/p>\n<p><strong>P\u00ebrgatiti<\/strong><\/p>\n<p><strong>ARMIN TIRANA<\/strong><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-13726\" src=\"https:\/\/foltore.al\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/w-209x300.png\" alt=\"\" width=\"235\" height=\"337\" srcset=\"https:\/\/foltore.al\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/w-209x300.png 209w, https:\/\/foltore.al\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/w-712x1024.png 712w, https:\/\/foltore.al\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/w.png 740w\" sizes=\"(max-width: 235px) 100vw, 235px\" \/><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ndodhit\u00eb e disa kampion\u00ebve jan\u00eb nj\u00eb refleks i kufijve t\u00eb l\u00ebvizsh\u00ebm n\u00eb Europ\u00ebn Q\u00ebndrore. Goli i Wilimowski dhe ndeshja e vdekjes n\u00eb Kiev. Ka q\u00eb jan\u00eb djegur si adoleshent\u00eb nga \u201cBen-Hur\u201d apo nga \u201cQuo Vadis?\u201d, n\u00eb kuptimin e librave t\u00eb Lew Wallace e t\u00eb Henryk Sienkiewicz, dhe ka filluar t\u00eb nd\u00ebrtoj\u00eb fjal\u00ebkryqe historiko \u2013 kulturore &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":13732,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[42],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13725"}],"collection":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13725"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13725\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/13732"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13725"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13725"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13725"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}