{"id":12096,"date":"2022-05-12T10:14:25","date_gmt":"2022-05-12T10:14:25","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=12096"},"modified":"2022-05-12T10:14:25","modified_gmt":"2022-05-12T10:14:25","slug":"modeli-putin","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/2022\/05\/12\/modeli-putin\/","title":{"rendered":"Modeli Putin"},"content":{"rendered":"<p><strong>\u201c<em>\u00cbsht\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb kuptohet se rusomania aktuale nuk \u00ebsht\u00eb ve\u00e7se nj\u00eb simptom\u00eb e dob\u00ebsimit t\u00eb p\u00ebrgjithsh\u00ebm t\u00eb tradit\u00ebs liberale n\u00eb Per\u00ebndim<\/em>\u201d (George Orwell, Liria e shtypit)<\/strong><\/p>\n<p>\u201c<em>Performance<\/em> ishte kryefjala n\u00eb qytet, nj\u00eb bot\u00eb n\u00eb t\u00eb cilin gangster\u00ebt b\u00ebhen artist\u00eb, kacavjerr\u00ebsit social\u00eb citojn\u00eb Pushkinin dhe Hell\u2019s Angels e mbajn\u00eb veten si shenjtor\u00eb. Rusia kishte asistuar n\u00eb ndodhjen e suksesionit t\u00eb shpejt\u00eb t\u00eb shum\u00eb bot\u00ebve t\u00eb ndryshme \u2013 komuniz\u00ebm, perestrojk\u00eb, teori ekonomike e p\u00ebrplasjes, mizerjes, oligarkis\u00eb, shtetit t\u00eb mafies, domimit t\u00eb super t\u00eb pasurve \u2013 p\u00ebr t\u2019i b\u00ebr\u00eb heronjt\u00eb e saj t\u00eb rinj t\u00eb besojn\u00eb se jeta nuk \u00ebsht\u00eb gj\u00eb tjet\u00ebr ve\u00e7se nj\u00eb ballo me maska ku \u00e7do rol, pozicion apo bindje ishte e nd\u00ebrk\u00ebmbyeshme\u201d.<\/p>\n<p>K\u00ebto fjal\u00eb jan\u00eb nxjerr\u00eb nga faqet e para t\u00eb <em>Asgj\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb, gjith\u00e7ka \u00ebsht\u00eb e mundur<\/em>, nj\u00eb prej librave m\u00eb t\u00eb ndritsh\u00ebm p\u00ebr Rusin\u00eb dhe p\u00ebr Mosk\u00ebn i 15 viteve t\u00eb fundit, vep\u00ebr e Peter Pomerantsev, gazetar, prodhues televiziv dhe sidomos v\u00ebzhgues i pajisur me aft\u00ebsi dep\u00ebrtuese dhe rafinmi analitik, britanik nga shtet\u00ebsia, por sovjetik nga lindja. P\u00ebr t\u00eb kuptuar dometh\u00ebnien e v\u00ebrtet\u00eb t\u00eb dy shprehjeve q\u00eb p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb titullin e librit, m\u00eb shum\u00eb kriptike n\u00eb qart\u00ebsin\u00eb thelb\u00ebsore t\u00eb tyre, do t\u00eb jet\u00eb e dobishme t\u2019i drejtohesh \u00e7far\u00eb shkruan nj\u00eb tjet\u00ebr gazetar britanik, Charles Clover, n\u00eb librin <em>Black wind, white snow<\/em>: \u201cN\u00eb k\u00ebt\u00eb hiperrealitet q\u00eb \u00ebsht\u00eb Rusia e sotme, ku nj\u00eb univers paralel \u00ebsht\u00eb i amplifikuar deri n\u00eb nj\u00eb v\u00ebllim shurdhues fal\u00eb televizionit, ideologjia \u00ebsht\u00eb n\u00eb realitet nj\u00eb loj\u00eb e thjesht\u00eb gjuh\u00ebsore apo i korrespondon vet\u00ebm raporteve t\u00eb maskuara t\u00eb pushtetit. E gjith\u00eb politika \u00ebsht\u00eb p\u00ebrkat\u00ebsi e past\u00ebr dhe spektak\u00ebl dhe t\u00eb gjitha diskutimet ekuivalentohen; gjith\u00e7ka \u00ebsht\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb\u201d.<\/p>\n<p>Pra asgj\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb si\u00e7 duket. Politikat e fuqis\u00eb t\u00eb \u2018800 dhe i reality show, propaganda dhe ajo q\u00eb mbetet nga e v\u00ebrteta. Demokracia dhe diktatura. P\u00ebr vite pushteti rus ka udh\u00ebtuar mbi k\u00ebt\u00eb binar t\u00eb dyfisht\u00eb: nga nj\u00ebra an\u00eb ka ditur t\u00eb dekonstruktoj\u00eb dhe m\u00eb pas t\u00eb v\u00ebr\u00eb n\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb nj\u00eb pushteti politik m\u00eb autoritar element\u00ebt e kultur\u00ebs pop dhe t\u00eb pasmodernes me t\u00eb cilat vendi ishte dehur; nga tjetra ka kultivuar mitin e shefit q\u00eb drejton komunitetin komb\u00ebtar me dor\u00eb t\u00eb hekurt, q\u00eb respektohet n\u00eb bot\u00eb, q\u00eb mbron shtetin dhe \u00ebsht\u00eb pik\u00ebrisht mbi k\u00ebt\u00eb shtyll\u00eb t\u00eb dyt\u00eb t\u00eb sistemit t\u00eb pushtetit rus \u2013 ku, ka shkruar k\u00ebshilltari i Kremlinit Vladislav Surkov tek \u201cNezavisimaja Gazeta\u201d, pika themelore \u00ebsht\u00eb \u201cbesimi n\u00eb komunikim dhe nd\u00ebrveprim midis liderit dhe qytetar\u00ebve\u201d \u2013 q\u00eb e mb\u00ebshtet popullaritetin e presidentit Vladimir Putin n\u00eb opinionet publike t\u00eb Europ\u00ebs Per\u00ebndimore, sidomos nga e djathta dhe midis ultrakonservator\u00ebve, sovranist\u00ebve dhe populist\u00ebve.<\/p>\n<p>N\u00eb panteonin e nacionalist\u00ebve europian\u00eb presidenti rus z\u00eb vendin me prestigj t\u00eb lart\u00eb, pavar\u00ebsisht sinjaleve t\u00eb para t\u00eb prishjes s\u00eb konsensusit midis bashk\u00ebkomb\u00ebsve. N\u00ebse kryeministri hungarez Viktor Orb\u00e1n mund t\u00eb konsiderohet lideri <em>in pectore<\/em> i nacional-populist\u00ebve t\u00eb vendeve t\u00eb Bashkimit Europian, Putini mish\u00ebron nj\u00eb rol ende m\u00eb fisnik: \u00ebsht\u00eb modeli i nj\u00eb vizioni t\u00eb sakt\u00eb t\u00eb bot\u00ebs q\u00eb \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb realitet. Rusia tradicionaliste dhe sovrane e tij \u00ebsht\u00eb prova q\u00eb nj\u00eb alternativ\u00eb ndaj demokracis\u00eb liberale \u2013 me kullotat e saj, hipokrizin\u00eb e politikisht korrektes, multikulturalizmit dhe shoq\u00ebris\u00eb s\u00eb hapur \u2013 ekziston v\u00ebrtet, funksionon dhe \u00ebsht\u00eb shembulli ku t\u00eb frym\u00ebzohesh. Akoma Surkov: \u201cPer\u00ebndimor\u00ebt nisin t\u00eb shikojn\u00eb p\u00ebrreth n\u00eb k\u00ebrkim modelesh t\u00eb tjera dhe m\u00ebnyrash t\u00eb jetes\u00ebs dhe zbulojn\u00eb Rusin\u00eb\u201d.<\/p>\n<p>N\u00eb nj\u00eb bot\u00eb n\u00eb transformim shum\u00eb t\u00eb shpejt\u00eb dhe gjithmon\u00eb t\u00eb t\u00ebrhequr nga sirenat e kultur\u00ebs pop t\u00eb mark\u00ebs per\u00ebndimore, bota ku \u201casgj\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb dhe gjith\u00e7ka \u00ebsht\u00eb e mundur\u201d, presidenti Putin ka p\u00ebrdorur argumentat e nacionalizmit p\u00ebr t\u00eb krijuar nj\u00eb identitet komb\u00ebtar passovjetik dhe p\u00ebr t\u00eb konsoliduar sistemin e tij t\u00eb pushtetit. Duke u nisur nga k\u00ebto baza ka nd\u00ebrtuar profilin e tij nd\u00ebrkomb\u00ebtar.<\/p>\n<p><strong>N\u00eb zbulim t\u00eb s\u00eb djatht\u00ebs eksptreme passovjetike<\/strong><\/p>\n<p>T\u00eb individualizosh trajektoren e nacionalizmit rus n\u00eb k\u00ebto 25 vitet e fundit mund t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb pik\u00ebnisje e mir\u00eb dhe Aleksandr Verkhovsky, sociolog dhe drejtor i qendr\u00ebs studimore Sova Center for Information and Analysis, i specializuar n\u00eb k\u00ebrkime mbi nacionalizmin dhe racizmin. \u00cbsht\u00eb sigurisht guida m\u00eb e mir\u00eb me t\u00eb cilin t\u00eb shkohet n\u00eb zbulimin e s\u00eb djatht\u00ebs ekstreme passovjetike.<\/p>\n<p>\u201cP\u00ebr t\u00eb kuptuar se \u00e7far\u00eb ndodh sot duhet filluar nga vitet \u201890\u201d, thot\u00eb Verkhovsky, i ulur n\u00eb skrivanin\u00eb e zyr\u00ebs s\u00eb tij t\u00eb vog\u00ebl t\u00eb mbushur me dosje dhe dokumenta n\u00eb bodrumet e nj\u00eb pallati t\u00eb bukur t\u00eb \u2018800 n\u00eb lagjen Kitai Gorad, n\u00eb zem\u00ebr t\u00eb Mosk\u00ebs. \u201cAt\u00ebhere qen\u00eb aktive grupe t\u00eb ndryshme q\u00eb mund t\u2019i quajm\u00eb nacionalist\u00eb, por t\u00eb nj\u00eb nacionalizmi q\u00eb ishte n\u00eb thelb nostalgjik: p\u00ebr koh\u00ebt e lavdishme t\u00eb Bashkimit Sovjetik, sidomos n\u00eb faz\u00ebn e stalinizmit, p\u00ebr perandorin\u00eb cariste dhe, n\u00eb disa raste, edhe p\u00ebr nj\u00eb t\u00eb kaluar mitike sllave, q\u00eb humbet n\u00eb nat\u00ebn e koh\u00ebve dhe p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn dihet shum\u00eb pak. Ky tip mendimi pastr\u00ebrisht kalimtar, megjithat\u00eb nuk mund t\u00eb zgjaste. Forcat politike thjesht nacionaliste grumbulluan rezultate shum\u00eb zhg\u00ebnjyese n\u00eb zgjedhje dh n\u00eb nj\u00eb moment t\u00eb caktuar qe e qart\u00eb se qen\u00eb mundur, se qen\u00eb jasht\u00eb loje. P\u00ebr t\u00eb dh\u00ebn\u00eb nj\u00eb shembull, l\u00ebvizja kryesore neofashiste n\u00eb ato vite, Uniteti Komb\u00ebtar Rus, u shkri n\u00eb 2002 n\u00eb vijim t\u00eb nj\u00eb serie kontrastesh t\u00eb brendshme. Pas k\u00ebsaj faze i afirmua nj\u00eb tip i ri ekstremizmi politik, i ngritur mbi racizmin dhe refuzimin e emigracionit, por, n\u00eb ndryshim nga Per\u00ebndimi, motivi shp\u00ebrthyes i k\u00ebsaj ksenofobie t\u00eb dhunshme nuk kishte t\u00eb b\u00ebnte me religjionin. Natyrisht, rreziqet e islamizmit dhe t\u00eb terrorizmit qen\u00eb gjer\u00ebsisht t\u00eb pranishme n\u00eb propagand\u00ebn nacionaliste, por ar\u00ebsyeja e vetme e urrejtjes kund\u00ebr emigrant\u00ebve \u2013 q\u00eb at\u00ebhere vinin sidomos nga vendet qendraziatike dhe nga Azerbaixhani \u2013 ishte p\u00ebrkat\u00ebsia e tyre etnike. Kjo val\u00eb armiq\u00ebsie t\u00eb dhunshme, q\u00eb mund t\u00eb quhet qartazi raciste, e ndryshoi fytyr\u00ebn e nacionalizmit rus\u201d.<\/p>\n<p>N\u00eb ato vite, rreth kap\u00ebrcyellit t\u00eb mij\u00ebvje\u00e7arit, vendi kaloi nj\u00eb seri ngjarjesh q\u00eb do t\u00eb p\u00ebrcaktonin pjes\u00ebrisht rrug\u00ebtimin e ardhsh\u00ebm t\u00eb tij. N\u00eb 1998 ndodhi p\u00ebrvoja traumatike e r\u00ebnies s\u00eb rubl\u00ebs, q\u00eb qe nj\u00eb prej momenteve m\u00eb dramatike t\u00eb nj\u00eb dekade hapjesh dhe lirish\u00eb, por edhe kaosi dhe paq\u00ebndrueshm\u00ebrie. M\u00eb pas, n\u00eb gushtin e 1999, nisi lufta e dyt\u00eb \u00e7e\u00e7ene. Pak muaj m\u00eb par\u00eb kishte ndodhur kriza e Kosov\u00ebs, me bombardimet e NATO n\u00eb Serbi. Qe n\u00eb at\u00eb moment q\u00eb u kap\u00ebn paralajm\u00ebrimet e para t\u00eb keq\u00ebsimit t\u00eb ardhsh\u00ebm i raporteve me Per\u00ebndimin. S\u00eb fundi, m\u00eb 31 dhjetor, hyn n\u00eb sken\u00eb Putini. N\u00eb diskutimin e zakonsh\u00ebm t\u00eb Vitit t\u00eb Ri, presidenti i at\u00ebhersh\u00ebm Boris Jeltsin i besoi drejtimin e vendit, pasi ka njoftuar dor\u00ebheqjen e tij pak p\u00ebrpara shum\u00eb kohe nga mbarimi i mandatit t\u00eb tij. 4 muaj m\u00eb pas, m\u00eb 26 mars 2000, vazhdim\u00ebsia u sanksionua nga vota popullore: ish agjenti i KGB u zgjodh n\u00eb Kremlin me 53% t\u00eb votave.<\/p>\n<p>\u201cDhe popullariteti i tij qe i menj\u00ebhersh\u00ebm. Putini u perceptua menj\u00ebher\u00eb si presidenti i shpres\u00ebs. Udh\u00ebhoqi dhe fitoi luft\u00ebn e dyt\u00eb \u00e7e\u00e7ene dhe pati fatin q\u00eb shikoj\u00eb rritjen e ndjeshme t\u00eb \u00e7mimit t\u00eb naft\u00ebs, faktor q\u00eb pati pasoja shum\u00eb pozitive ndaj ekonomis\u00eb s\u00eb vendit. Respektivisht dekad\u00ebs s\u00eb m\u00ebparshme, situata ishte n\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsim t\u00eb plot\u00eb, por problemet nuk u zhduk\u00ebn dhe me nj\u00eb president tashm\u00eb popullor, koka e turkut e frustrimit t\u00eb qytetar\u00ebve u b\u00ebn\u00eb emigrant\u00ebt, anipse n\u00eb k\u00ebt\u00eb periudh\u00eb emigracioni ndryshon fytyr\u00eb.<\/p>\n<p>Emigrant\u00ebt e ardhur n\u00eb Rusi n\u00eb vitet \u201990, mjaft t\u00eb shumt\u00eb p\u00ebr hir t\u00eb s\u00eb v\u00ebrtet\u00ebs, qen\u00eb n\u00eb shum\u00eb aspekte t\u00eb ngjash\u00ebm me rus\u00ebt: flisnin t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn gjuh\u00eb, kishin t\u00eb nj\u00ebjtin mentalitet, kishin qen\u00eb qytetar\u00eb t\u00eb s\u00eb nj\u00ebjt\u00ebs perandori. Banor\u00ebt e Tashkentit nuk qen\u00eb aq t\u00eb ndrysh\u00ebm nga ata t\u00eb Smolenskut, n\u00eb nj\u00eb far\u00eb m\u00ebnyre qen\u00eb mish\u00ebrimi i <em>homo sovieticus<\/em>, por q\u00eb u zhduk me tranzicionin q\u00eb pasoi shembjen e Bashkimit Sovjetik. T\u00eb huajt q\u00eb erdh\u00ebn nga 2000 e m\u00eb pas, sidomos m\u00eb t\u00eb rinjt\u00eb, qen\u00eb t\u00eb ndrysh\u00ebm nga baballar\u00ebt dhe v\u00ebllez\u00ebrit m\u00eb t\u00eb m\u00ebdhenj t\u00eb tyre: nuk flisnin rusisht dhe nuk qen\u00eb pjell\u00eb e shkoll\u00ebs dhe e kultur\u00ebs sovjetike. Kjo val\u00eb migratore qe nj\u00eb risi e v\u00ebrtet\u00eb me t\u00eb cil\u00ebt rus\u00ebt nuk qen\u00eb m\u00ebsuar. At\u00ebbot\u00eb Moska ishte nj\u00eb qytet predominues sllav, nuk ishte akoma metropoli multietnik q\u00eb \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb m\u00eb pas, me nj\u00eb prani t\u00eb fort\u00eb qytetar\u00ebsh qendraziatik\u00eb\u201d.<\/p>\n<p>Ato qen\u00eb edhe vite dhunash brutale kund\u00ebr emigrant\u00ebve, t\u00eb huajve dhe pakicave etnike. P\u00ebrshtypja \u00ebsht\u00eb se p\u00ebrpara se t\u00eb reagoj\u00eb dhe t\u00eb marr\u00eb masat pushteti e ka kal\u00ebruar n\u00eb nj\u00eb far\u00eb m\u00ebnyre k\u00ebt\u00eb faz\u00eb ekstremizmi.<\/p>\n<p>\u201cParas\u00ebgjithash duhet th\u00ebn\u00eb e n\u00eb terma absolute grupet e s\u00eb djatht\u00ebs ekstreme kan\u00eb qen\u00eb gjithmon\u00eb minoritar\u00eb. N\u00eb maksimumin e popullaritetit t\u00eb saj, n\u00eb 2011, i ashtuquajturi Marshim Rus, i organizuar nga ultranacionalist\u00ebt n\u00eb Mosk\u00eb \u00e7do 4 n\u00ebndor, me rastin e Dit\u00ebs s\u00eb Unitetit Komb\u00ebtar, mblodhi jo m\u00eb shum\u00eb se 7000 njer\u00ebz n\u00eb nj\u00eb qytet q\u00eb ka m\u00eb shum\u00eb se 10 milion banor\u00eb. Megjithat\u00eb \u00ebsht\u00eb e pamohueshme se formacionet e s\u00eb djath\u00ebs ekstreme kishin nj\u00eb shikueshm\u00ebri t\u00eb caktuar dhe qen\u00eb shum\u00eb aktive. N\u00eb vitet \u20182000 dhunat kund\u00ebr emigrant\u00ebve dhe t\u00eb huajve qen\u00eb v\u00ebrtet jasht\u00eb kontrollit, q\u00eb e alarmoi shoq\u00ebrin\u00eb, sidomos n\u00eb komponentet m\u00eb progresiste t\u00eb saj. Sipas vler\u00ebsimeve m\u00eb t\u00eb matura, vrasjet me sfond racor n\u00eb Rusi qen\u00eb 10 her\u00eb m\u00eb t\u00eb shumt\u00eb n\u00eb num\u00ebr se n\u00eb vendet e Europ\u00ebs Lindore me barazi popullsie. Qe at\u00ebhere q\u00eb shoq\u00ebria dhe politika filluan ta konsiderojn\u00eb rrezik k\u00ebt\u00eb lloj nacionalizmi haptazi racist\u201d.<\/p>\n<p>Episodi q\u00eb i vuri institucionet n\u00eb alarm dhe shtyu t\u00eb ndryshohej q\u00ebndrim mbi \u00e7\u00ebshtjen, n\u00ebse nuk e kujtoj keq, qe revolta e Kondopogas, nj\u00eb qytez\u00eb e vog\u00ebl e Rusis\u00eb veriore. N\u00eb 2006 vrasja e 2 burrave rus\u00eb nga dora e disa kriminel\u00ebve \u00e7e\u00e7en\u00eb brenda nj\u00eb restoranti t\u00eb menaxhuar nga azer\u00eb shkaktoi dhuna q\u00eb u shpalos\u00ebn n\u00eb nj\u00eb pogrom t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb kund\u00ebr qytetar\u00ebve me origjin\u00eb kaukaziane. Ndodhia pati rezonanc\u00eb t\u00eb madhe, edhe jasht\u00eb Rusis\u00eb. Qe v\u00ebrtet nj\u00eb pik\u00eb kthese?<\/p>\n<p>\u201cPo, sepse n\u00eb Kondopoga qeveria kuptoi se situata rrezikonte q\u00eb t\u2019i ikte nga dora dhe kuptoi se ultranacionalizmi do t\u00eb mund t\u00eb shkaktonte dhuna t\u00eb m\u00ebtejshme, trazira dhe paq\u00ebndrueshm\u00ebri politike. Ndryshoi gjith\u00e7ka. Pati arrestime, me qindra dhe Putini, q\u00eb ishte tashm\u00eb nj\u00eb lider tenokratiko \u2013 autoritar i v\u00ebrtet\u00eb, p\u00ebrve\u00e7se nj\u00eb politikan jasht\u00ebzakonisht pragmatik, kuptoi se ishte e nevojshme t\u00eb krijohej, hap pas hapi dhe me maturi t\u00eb madhe, nj\u00eb lloj nacionalizmi shtet\u00ebror\u201d.<\/p>\n<p>N\u00eb nj\u00eb far\u00eb m\u00ebnyre ky projekt i ri sh\u00ebrbeu edhe p\u00ebr t\u00eb v\u00ebn\u00eb rend n\u00eb procesin konfuz t\u00eb formimit t\u00eb shtetit rus dhe t\u00eb identitetit pasperandorak t\u00eb tij. Pas shembjes s\u00eb Bashkimit Sovjetik, detyra m\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb q\u00eb ju paraqit drejtuesve t\u00eb Rusis\u00eb s\u00eb re qe p\u00ebrkufizimi i nj\u00eb vizioni komb\u00ebtar p\u00ebr vendin. Pozicionet dhe idet\u00eb qen\u00eb t\u00eb ndryshme. Kishte kompentent\u00eb q\u00eb parap\u00eblqenin ruajtjen e identitetit territorial t\u00eb Rusis\u00eb, zgjedhje q\u00eb sillte nevoj\u00ebn e praninimit t\u00eb minorancave t\u00eb ndryshme, t\u00eb organizuara n\u00eb entitete politike autonome, brenda kufijve t\u00eb vendit dhe kush n\u00ebnvizonte n\u00eb fakt r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e integritetit etnik, duke imagjinuar nj\u00eb shtet m\u00eb pak t\u00eb zgjeruar dhe t\u00eb gatsh\u00ebm q\u00eb t\u00eb hiqte rajonet me shumic\u00eb joruse, por m\u00eb koheziv dhe m\u00eb homogjen.<\/p>\n<p>N\u00eb fillimet e viteve \u201990 u fol edhe p\u00ebr nj\u00eb model liberalizmi liberal, sipas p\u00ebrkufizimit t\u00eb propozuar n\u00eb nj\u00eb artikull t\u00eb shkruar nga Anatolij \u00c7ubais, arkitekti i privatizimeve t\u00eb viteve \u201990. Sipas k\u00ebtij vizioni, Rusia demokratike do t\u00eb ishte nyja e nj\u00eb sistemi t\u00eb integruar t\u00eb shtrir\u00eb n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb hap\u00ebsir\u00ebn passovjetike. Disa koh\u00eb m\u00eb pas, n\u00eb 2008, lufta n\u00eb Gjeorgji demonstroi se ky projekt ishte m\u00eb agresiv nga sa linte t\u00eb imagjinonte propozimi i \u00c7ubaisit. Moska kishte l\u00ebn\u00eb t\u00eb kuptohej se ishte e gatshme t\u00eb rrokte arm\u00ebt p\u00ebr t\u00eb mbrojtur sfer\u00ebn e saj t\u00eb influenc\u00ebs n\u00eb t\u00eb ashtuquajturin fqinj i af\u00ebrt, <em>bli<strong>\u017e<\/strong>nee zarube<strong>\u017e<\/strong>e<\/em> n\u00eb rusisht, zon\u00ebn e z\u00ebn\u00eb nga shtetet ish sovjetike: nj\u00eb koncept thelb\u00ebsor p\u00ebr politik\u00ebn e jashtme ruse t\u00eb 25 viteve t\u00eb fundit. Pra, di\u00e7ka kishte ndryshuar dhe Putini q\u00eb n\u00eb 2012 rimori frenat e presidenc\u00ebs, pas 4 vitesh t\u00eb kaluara si kryeminist\u00ebr, ishte shum\u00eb ndryshe nga ai i dy mandateve t\u00eb para. Tashm\u00eb haptazi kritik ndaj liberalizmit per\u00ebndimor, i lidhur me kish\u00ebn ortodokse, tradicionaliste, m\u00eb pohues ndaj vendeve fqinje, vendosi me vet\u00ebdije ta p\u00ebrdor\u00eb diskursin nacionalist p\u00ebr t\u00eb nd\u00ebrtuar konsensus dhe mobilizuar qytetarin\u00eb.<\/p>\n<p>\u201cP\u00ebr afirmimin e k\u00ebsaj teorie t\u00eb bazuar mbi nacionalizmin, si t\u00eb thuash, dy momente n\u00eb ve\u00e7anti kan\u00eb qen\u00eb vendimtar\u00eb\u201d, shpjegon Verkhovski. \u201cParas\u00ebgjithash protestat demokratike e 2011. N\u00eb at\u00eb moment Kremlini ka kuptuar se sh\u00ebrbente nj\u00eb kund\u00ebrmobilizim proqeveritar. Me dhjet\u00ebra mij\u00ebra persona n\u00ebp\u00ebr sheshe, pushteti kishte nevoj\u00eb p\u00ebr mb\u00ebshtetje nga posht\u00eb, q\u00eb deri m\u00eb at\u00ebhere nuk kishte qen\u00eb asnj\u00ebher\u00eb e nevojshme. N\u00eb loj\u00eb nuk ishte asnj\u00eb ideologji, vet\u00ebm pragmatiz\u00ebm politik dhe objektivi i ruajtjes s\u00eb stabilitetit. Por gjith\u00e7ka ishte cop\u00ebzuar me fragmente ideologjish\u00eb t\u00eb vjetra, me nj\u00eb slogan q\u00eb ishte i kudondodhur: t\u00eb mbroheshin vlerat tradicionale. Kryefjal\u00eb e vagullt dhe pa nj\u00eb dometh\u00ebnie t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb. Konkretisht p\u00ebrdorej nj\u00eb konservatoriz\u00ebm i caktuar, mbi shpirtin kolektivist, qartazi i trash\u00ebguar nga epoka sovjetike dhe mbi patriotizmin, q\u00eb tashm\u00eb po merrte form\u00ebn e nj\u00eb m\u00ebrie t\u00eb p\u00ebrhapur antiper\u00ebndimore. S\u00eb fundi ishte fehja ortodokse. N\u00eb k\u00ebt\u00eb fat\u00eb shteti ka nisur ta p\u00ebrdor\u00eb kish\u00ebn, sidomos nga pik\u00ebpamja simbolike. N\u00eb k\u00ebmbim i ka dh\u00ebn\u00eb disa benefite, p\u00ebr shembull aksesin n\u00eb mjetet e m\u00ebdha t\u00eb informimit\u201d.<\/p>\n<p>Momenti i dyt\u00eb i kthes\u00ebs ka qen\u00eb kriza ukrainase e 2014, me aneksimin e Krimes\u00eb dhe nd\u00ebrhyrjen n\u00eb Donbas. N\u00eb k\u00ebt\u00eb faz\u00eb treguesit e p\u00eblqimit t\u00eb Putinit n\u00eb Rusi jan\u00eb ngritur n\u00eb qiell, duke prekur 90%, dhe mobilizimi nacionalist ka arritur apogjeun.<\/p>\n<p>\u201cSakt\u00ebsisht. Kur Putini ka listuar motivet p\u00ebr aneksimin e Krimes\u00eb, ka cituar rrezikun e rigjetjes me bazat e NATO n\u00eb Sevastopul dhe ka pohuar se Krimeja \u00ebsht\u00eb tok\u00eb e shenjt\u00eb p\u00ebr rus\u00ebt, pasi nga aty nisi kristianizimi i Rus\u2019 t\u00eb Kievit. Por ka p\u00ebrdorur edhe argumentin e mbrojtjes s\u00eb qytetar\u00ebve me etni ruse nga agresionet e ukrainasve. P\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb \u00ebsht\u00eb p\u00ebrdorur nj\u00eb argument i tipit t\u00eb qart\u00eb etnonacionalist\u201d.<\/p>\n<p>Dhe k\u00ebtu vijm\u00eb n\u00eb nj\u00eb pik\u00eb ky\u00e7e t\u00eb strategjis\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb Putinit: pakicat ruse e mbetura jasht\u00eb kufijve komb\u00ebtar\u00eb q\u00eb b\u00ebhen nj\u00eb instrument politik n\u00eb duart e Kremlinit. Paradoksi \u00ebsht\u00eb se parimi i mbrojtjes s\u00eb rus\u00ebve kudo q\u00eb ndodhen dhe logjika pasuese e tij, t\u00eb pakt\u00ebn sipas Putinit, dometh\u00ebn\u00eb konflikti ukrainas, kan\u00eb \u201cp\u00ebrshpejtuar shp\u00ebrb\u00ebrjen e nj\u00eb hap\u00ebsire t\u00eb madhe historike dhe kulturore q\u00eb qartazi dominohej nga Rusia dhe kan\u00eb forcuar modelin e nacionalizmit etnik n\u00eb t\u00eb dyja an\u00ebt e kufirit, n\u00eb Rusi dhe n\u00eb Ukrain\u00eb\u201d, shkruan historiani ukrainas Serhii Plokhy n\u00eb librin <em>Lost Kingdom<\/em>. Pra t\u00eb luaje kart\u00ebn e mbrojtjes s\u00eb rus\u00ebve rrezikon q\u00eb t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb arm\u00eb e dyfisht\u00eb. Si e ka pritur opinioni publik rus projektin e Kremlinit t\u00eb Putinit dhe si ka reaguar ndaj zhvillimeve t\u00eb kriz\u00ebs ukrainase?<\/p>\n<p>\u201cN\u00eb nivelin simbolik, linja e zgjedhur nga Putini ka funksionuar. Rus\u00ebt i ka kapur mir\u00eb, duke ju rigjall\u00ebruar shpirtin nacionalist\u201d, thot\u00eb Verkhovski. \u201cPor n\u00ebqoft\u00ebse hyhet n\u00eb detaje, gj\u00ebrat b\u00ebhen m\u00eb t\u00eb komplikuara. P\u00ebr shembull, lufta e Donbasit nuk ju \u00ebsht\u00eb shpjeguar kurr\u00eb qytetar\u00ebve, edhe pse qeveria zyrtarisht ka deklaruar se nuk \u00ebsht\u00eb e p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb konflikt. P\u00ebr disa militant\u00eb q\u00eb kan\u00eb luftuar si vullnetar\u00eb n\u00eb Ukrain\u00ebn lindore apo q\u00eb kan\u00eb mb\u00ebshtetur nd\u00ebrhyrjen ka qen\u00eb nj\u00eb revolucion konservator dhe komb\u00ebtar, q\u00eb me kalimin e koh\u00ebs \u00ebsht\u00eb zgjeruar n\u00eb Rusi. P\u00ebr t\u00eb tjer\u00ebt, nj\u00eb aventur\u00eb revolucionare, thuajse neosovjetike. Problemi \u00ebsht\u00eb se nacionalizmi shtet\u00ebror q\u00eb po jetojm\u00eb sot n\u00eb Rusi ka mund\u00ebsi nuk ka precedent\u00eb historik\u00eb. \u00cbsht\u00eb nj\u00eb risi. Mbledh nostalgjin\u00eb p\u00ebr t\u00eb kaluar\u00ebn perandorake dhe sovjetike, kur vendi ishte nj\u00eb superfuqi n\u00eb gjendje t\u2019i sfidonte Shtetet e Bashkuara dhe bindjen se vlerat e shoq\u00ebris\u00eb rise jan\u00eb unike dhe se her\u00ebt a von\u00eb duhet t\u00eb triumfojn\u00eb edhe jasht\u00eb Rusis\u00eb. Por nj\u00ebkoh\u00ebsisht ky nacionaliz\u00ebm shtet\u00ebror p\u00ebrmban edhe element\u00eb t\u00eb nacionalizmit klasik mbi baz\u00eb etnie, edhe pse t\u00eb p\u00ebrthyera dhe t\u00eb p\u00ebrdorura n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb ndryshme respektivisht sesa kur b\u00ebnin l\u00ebvizjet ekstremiste t\u00eb viteve \u201890\u201d.<\/p>\n<p>Strategjia politike e nd\u00ebrtuar rreth mobilizimit permanent t\u00eb qytetaris\u00eb n\u00eb kuptimin nacionalist i ka dh\u00ebn\u00eb frutet e saj, \u00ebsht\u00eb e pamohueshme. Megjithat\u00eb paraqet rreziqe t\u00eb ndryshme dhe prej disa koh\u00ebsh ka nisur t\u00eb tregoj\u00eb bishtin: nj\u00eb taktik\u00eb e ngjashme hutimi nuk mund t\u00eb zgjas\u00eb n\u00eb pafund\u00ebsi, pasi her\u00ebt a von\u00eb problemet konkrete ndjehen dhe ka nevoj\u00eb t\u00eb ushqehet me konflikte dhe tensione t\u00eb vazhdueshme. Dhe nuk \u00ebsht\u00eb e th\u00ebn\u00eb aspak q\u00eb rus\u00ebt duan t\u00eb jetojn\u00eb n\u00eb nj\u00eb klim\u00eb eksitimi patriotik t\u00eb perhersh\u00ebm, me ndonj\u00eb konflikt gjithmon\u00eb n\u00eb horizont dhe raportet me Per\u00ebndimin \u2013 q\u00eb p\u00ebr qytetar\u00ebt mbetet nj\u00eb rrug\u00ebdalje natyrale \u2013 zyrtarisht n\u00eb terma minimal\u00eb. Ve\u00e7 k\u00ebsaj, sistemi ideologjik i ngritur n\u00eb k\u00ebmb\u00eb nga Putini p\u00ebr ta mb\u00ebshtetur k\u00ebt\u00eb projekt duket m\u00eb shum\u00eb i sajuar dhe pak i strukturuar: nj\u00eb lloj p\u00ebrrierje nostalgjish\u00eb sovjetike dhe cariste, tradicionaliz\u00ebm ortodoks, paternaliz\u00ebm dhe autoritariz\u00ebm teknokratik, slogane dhe parrulla t\u00eb rr\u00ebmbyera kapitalizmit t\u00eb globalizuar dhe receta ekonomike t\u00eb tipit merkantilist. Por deri m\u00eb tani duket se \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb nj\u00eb model edhe p\u00ebr partit\u00eb nacional \u2013 konservatore europiane. Si shpjegohen efikasiteti i brendsh\u00ebm dhe popullariteti nd\u00ebrkomb\u00ebtar i saj?<\/p>\n<p>\u201cAi i Rusis\u00eb putinane \u00ebsht\u00eb nj\u00eb sistem mendimi i forcuar dhe i cop\u00ebzuar, shum\u00eb ndryshe nga ideologjia koherente dhe organike q\u00eb ekzistonte n\u00eb koh\u00ebn e Bashkimit Sovjetik. Nga ana tjet\u00ebr, Putini dhe rrethi i ngusht\u00eb i tij nuk kan\u00eb interes t\u2019i japin baza t\u00eb sakta ideologjike modelit t\u00eb tyre t\u00eb pushtetit, sepse e din\u00eb se k\u00ebshtu do t\u00eb kufizonin lirin\u00eb e tyre t\u00eb l\u00ebvizjes. P\u00ebr t\u00eb pasur konsensus politik \u00ebsht\u00eb e mjaftueshme q\u00eb qytetar\u00ebt t\u00eb aderojn\u00eb n\u00eb nj\u00eb cop\u00ebz t\u00eb vetme t\u00eb k\u00ebtij mozaiku. Ndoshta mb\u00ebshtetja nuk \u00ebsht\u00eb aq solide sa duket, por ekziston. P\u00ebr k\u00eb n\u00eb fakt \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e institucioneve dhe ka role zyrtare rregullat jan\u00eb t\u00eb ndryshme: p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb karrier\u00eb duhen p\u00ebrqafuar pa rezerva pozicionet e sistemit dhe treguarit t\u00eb ndersh\u00ebm dhe besnik\u00eb ndaj vulgat\u00ebs s\u00eb presidentit dhe n\u00eb k\u00ebt\u00eb ka nj\u00eb ndryshim t\u00eb ndjesh\u00ebm respektivisht viteve \u20182000: n\u00eb dy mandatet e para t\u00eb Putinit mjaftonte t\u00eb mos ishe shum\u00eb kritik p\u00ebr t\u00eb q\u00ebndruar brenda sistemit, nd\u00ebrsa sot, n\u00ebse zihen pozicione t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme n\u00eb institucione dhe n\u00eb administrat\u00eb, \u00ebsht\u00eb e nevojshme t\u00eb shfaqet n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb eksplicite entuziatmi dhe mb\u00ebshtetja ndaj regjimit.<\/p>\n<p>P\u00ebr sa i p\u00ebrket suksesit t\u00eb Putinit pran\u00eb nacionalist\u00ebve europiane, besoj se motivi nuk \u00ebsht\u00eb edhe aq as mbrojtja e qytetar\u00ebve rus\u00eb, as i ashtuquajturi nacionaliz\u00ebm shtet\u00ebror. Ar\u00ebsyeja \u00ebsht\u00eb se Putini konsiderohet lideri i vet\u00ebm n\u00eb gjendje t\u2019i kund\u00ebrvihet hegjemonis\u00eb, n\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb tashm\u00eb e l\u00ebkundur, s\u00eb demokracis\u00eb liberale, q\u00eb t\u00eb pakt\u00ebn deri me ardhjen e Donald Trump mish\u00ebrohej nga Shtetet e Bashkuara. Presidenti rus \u00ebsht\u00eb edhe bastioni i vlerave tradicionale, t\u00eb k\u00ebrc\u00ebnuara nga geit dhe progresist\u00ebt e \u00e7do lloji. Nuk \u00ebsht\u00eb rast\u00ebsi q\u00eb nj\u00ebra prej shtyllave t\u00eb propagand\u00ebs putiniane \u00ebsht\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsimi i Rusis\u00eb s\u00eb rrethuar nga nj\u00eb grup armiqsh t\u00eb jasht\u00ebm, paras\u00ebgjithash Per\u00ebndimi modern dhe i shekullarizuar\u201d.<\/p>\n<p>Krenare p\u00ebr historin\u00eb dhe t\u00eb kaluar\u00ebn e saj, \u00ebsht\u00eb kjo Rusia q\u00eb rizbulon unicitetin e saj historiko \u2013 kulturor dhe rivendikon rolin e saj si fuqi qyte\u00ebruese. N\u00eb janarin e 2012, pak p\u00ebrpara se t\u00eb kthehej n\u00eb Kremlin. Putini shkroi p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrditshmen \u201cNezavisimaja Gazeta\u201d nj\u00eb artikull mbi identitetin etnik t\u00eb vendit q\u00eb \u00ebsht\u00eb e shk\u00eblqyeshme p\u00ebr k\u00ebt\u00eb aspekt. P\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb p\u00ebrdori konceptin e \u201cshtetit qytet\u00ebrim\u201d, thelb\u00ebsore p\u00ebr t\u00eb kuptuar trajektoren e ndjekur nga vendi n\u00eb vitet e fundit: \u201cMisioni i madh rus \u00ebsht\u00eb ai i bashkimit t\u00eb nj\u00eb qytet\u00ebrimi. [\u2026] N\u00eb k\u00ebt\u00eb model shteti \u2013 qytet\u00ebrin nuk ekzistojn\u00eb pakica dhe parimi i p\u00ebrkat\u00ebsis\u00eb p\u00ebrkufizohet nga nj\u00eb kultur\u00eb e p\u00ebrbashk\u00ebt dhe vlera t\u00eb ndara. [\u2026] Ky identitet civilizues bazohet mbi ruajtjen e predominimit kultur rus, edhe pse kjo kultur\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsohet jo vet\u00ebm nga rus\u00ebt etnik\u00eb, por nga t\u00eb gjith\u00eb ata q\u00eb e jetojn\u00eb, pavar\u00ebsisht nga etnia e tyre\u201d.<\/p>\n<p>Afirmimi i primatit kulturor dhe historik rus ndaj element\u00ebve t\u00eb tjer\u00eb t\u00eb pranish\u00ebm n\u00eb hap\u00ebsir\u00ebn passovjetike \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e qart\u00eb. Nj\u00ebkoh\u00ebsisht celebrohet natyra multietnike dhe multikomb\u00ebtare e Rusis\u00eb. Si interpretohet kjo kontradikt\u00eb e dukshme n\u00eb fjal\u00ebt e Putinit midis nacionalizmit rus dhe vokacionit mbikomb\u00ebtar t\u00eb vendit trash\u00ebgues t\u00eb Bashkimit Sovjetik?<\/p>\n<p>\u201cSipas logjik\u00ebs s\u00eb Kremlinit, nuk ka asnj\u00eb mosp\u00ebrputhshm\u00ebri. Qysh nga \u2018500, Rusia ka qen\u00eb nj\u00eb perandori multietnike dhe shum\u00ebreligjion\u00ebshe. Nuk e ka njohur kurr\u00eb homogjenitetin etnik apo gjuh\u00ebsor. Por ky kompeksitet \u00ebsht\u00eb inkuadruar gjithmon\u00eb dhe \u00ebsht\u00eb akoma, sipas nj\u00eb hierarkie t\u00eb sakt\u00eb, q\u00eb natyrisht \u00ebsht\u00eb informale, as e sanksionuar n\u00eb kushtetut\u00eb, as e shkruar n\u00eb ligje. Sipas profilit religjioz, n\u00eb maj\u00ebn e piramid\u00ebs \u00ebsht\u00eb ortodoksia dhe n\u00eb vepanti Patriarkati i Mosk\u00ebs; pastaj jan\u00eb organizatat m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme dhe influente t\u00eb mysliman\u00ebve, budist\u00ebve, hebrenjve dhe, s\u00eb fundi, t\u00eb katolik\u00ebve e t\u00eb protestant\u00ebve. Nga pik\u00ebpamja etnike, si n\u00eb \u00e7do perandori, vlen i nj\u00ebjti parim: komponenti dominues \u00ebsht\u00eb ai rus. N\u00eb nj\u00eb far\u00eb kuptimi, Rusia \u00ebsht\u00eb nj\u00eb lloj federate asimetrike, me disa rajone q\u00eb p\u00ebrkufizohen etnike: p\u00ebr shembull, \u00c7e\u00e7enia, ku \u00e7e\u00e7en\u00ebt jan\u00eb m\u00eb shum\u00eb se 90%; Tatarstani dhe Bashkiria, ku tartar\u00eb dhe bashkir\u00eb jan\u00eb respektivisht pak m\u00eb shum\u00eb e pak m\u00eb pak se 50%; por edhe Karelia dhe Mordovia, ku komponenti indigjen \u00ebsht\u00eb i pranish\u00ebm, por minoritar. N\u00eb nj\u00eb far\u00eb m\u00ebnyre, \u00c7e\u00e7enia \u00ebsht\u00eb si nj\u00eb koloni e p\u00ebrtejdetit. Ka ligjet dhe nj\u00eb princ t\u00eb sajin q\u00eb qeveris p\u00ebr llogari t\u00eb pushtetit qendror me autonomi t\u00eb madhe dhe nj\u00eb detyr\u00eb themelore: t\u00eb ruaj\u00eb rajonin brenda Federazt\u00ebs. Prapa k\u00ebtij sistemi \u00ebsht\u00eb duksh\u00ebm nj\u00eb ideologji e tipit perandorak, ku ekzisojn\u00eb nj\u00eb hierarki e qart\u00eb dhe nj\u00eb ide universale p\u00ebr t\u2019u mbrojtur dhe projektuar nga jasht\u00eb\u201d.<\/p>\n<p>Deri m\u00eb tani nuk kemi folur p\u00ebr ideologjin\u00eb q\u00eb m\u00eb shpesh asocioohet me nacionalizmin e ri rus: eurazizmin. E formuluar p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb nga nj\u00eb grup azilant\u00ebsh rus\u00eb n\u00eb vitet \u201820, teoria euraziste u b\u00eb popullore nga historiani Lev Gumilev. Fillimisht synonte t\u00eb ekzaltonte specificitetin etnik dhe kulturor t\u00eb Rusis\u00eb dhe rr\u00ebnj\u00ebt aziatike t\u00eb saj, por versioni q\u00eb ka z\u00ebn\u00eb vend mbi nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb mir\u00eb t\u00eb elitave ruse passovjetike \u00ebsht\u00eb p\u00ebrpunuar nga Aleksandr Dugin, politolog, filozof antimodern dhe ezoterik, dhe guru e s\u00eb djatht\u00ebs ekstreme e gjysm\u00ebs s\u00eb Europ\u00ebs. Sipas eurazizmit t\u00eb tij, Rusia \u00ebsht\u00eb zemra e perandoris\u00eb s\u00eb Tok\u00ebs n\u00eb luft\u00eb t\u00eb p\u00ebrjetshme me Atlantid\u00ebn, fuqin\u00eb e detrave, e p\u00ebrfaq\u00ebsuar fillimisht nga Perandoria Britanike dhe m\u00eb pas nga Shtetet e Bashkuara. Si\u00e7 e shpjegon Charles Clover, p\u00ebr rus\u00ebt sharmi i k\u00ebsaj ideologjie \u201cnuk q\u00ebndron n\u00eb sakt\u00ebsin\u00eb apo n\u00eb energjin\u00eb e saj, por n\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn me t\u00eb cil\u00ebn arrin t\u00eb ysht\u00eb djajt\u00eb, t\u2019u kuroj\u00eb plag\u00ebt dhe t\u00eb mbush\u00eb t\u00eb \u00e7arat e historis\u00eb brutale dhe inkoherente ruse\u201d.<\/p>\n<p>Pra ajo q\u00eb i jep nj\u00eb kuptim ambicieve t\u00eb nj\u00eb vendi q\u00eb nuk do t\u00eb t\u00eb dor\u00ebzohet t\u00eb l\u00ebr\u00eb pas t\u00eb kaluar\u00ebn perandorake, t\u00eb mbaj\u00eb gjall\u00eb bindjen se Rusia mund t\u00eb jet\u00eb ende nj\u00eb qend\u00ebr pushteti global dhe jo vet\u00ebm periferia e bot\u00ebs s\u00eb globalizuar. Por \u00e7far\u00eb peshe ka v\u00ebrtet Dugini n\u00eb Kremlin? Jan\u00eb analist\u00ebt per\u00ebndimor\u00eb q\u00eb tentojn\u00eb t\u2019ia mbivler\u00ebsojn\u00eb influenc\u00ebn apo jan\u00eb rus\u00ebt q\u00eb nuk duan t\u2019i pranojn\u00eb rolin e luajtur nga teorit\u00eb e tij?<\/p>\n<p>\u201cIdet\u00eb e tij kan\u00eb pasur ndonj\u00eb influenc\u00eb n\u00eb kremlin, por sigurisht n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb indirekte. Disa prej teksteve t\u00eb tij, p\u00ebr shembull <em>Osnovy geopolitiki<\/em> (Themelet e gjeopolitik\u00ebs), jan\u00eb adoptuar n\u00eb universitete t\u00eb ndryshme dhe teorit\u00eb e tij jan\u00eb b\u00ebr\u00eb popullore midis disa politolog\u00ebve dhe funksionar\u00ebve, t\u00eb magjepsur edhe nga leksiku i tij. Por Dugini nuk ka qen\u00eb kurr\u00eb k\u00ebshilltar i Putinit. Ka qen\u00eb gjithmon\u00eb i huaj ndaj qarqeve q\u00eb marrin vendimet e r\u00ebnd\u00ebsishme. Maksimumi mund t\u00eb jet\u00eb p\u00ebrdorur, si personazhe t\u00eb tjera, p\u00ebr t\u00eb prodhuar tekste, narrativa propagande apo p\u00ebr t\u00eb mobilizuar mb\u00ebshtetjen e grupeve dhe individ\u00ebve n\u00eb Europ\u00eb ndaj aksioneve t\u00eb caktuara t\u00eb Kremlinit, sidomos n\u00eb kriz\u00ebn ukrainase. P\u00ebr shembull, kur ka qen\u00eb e nevojshme t\u00eb gjendeshin v\u00ebzhgues q\u00eb t\u00eb monitoronin referendumin n\u00eb Krime, ka nd\u00ebrhyr\u00eb Dugin. Por n\u00ebse b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr t\u00eb lidhur raporte me parti dhe organizata europiane, personazhe si Dugini nuk jan\u00eb t\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb dhe nuk kan\u00eb pesh\u00eb n\u00eb zgjedhjet e Kremlinit\u201d.<\/p>\n<p>E kot\u00eb t\u00eb k\u00ebrkohen frym\u00ebzuesit e politikave t\u00eb Putinit. Rrug\u00ebtimi q\u00eb ka \u00e7uar n\u00eb lindjen e nacionalizmit shtet\u00ebror n\u00eb Rusi dhe m\u00eb pas n\u00eb mobilizimin patriotik q\u00eb ka shoq\u00ebruar aneksimin e Krimes\u00eb dhe konfliktin n\u00eb Donbas ka qen\u00eb i gjat\u00eb dhe i kusht\u00ebzuar nga faktor\u00eb t\u00eb brendsh\u00ebm dhe nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u00eb. N\u00eb vendin e Putinit nuk jan\u00eb intelektual\u00ebt ata q\u00eb drejtojn\u00eb debatin publik dhe politikat e qeveris\u00eb. N\u00ebse vall\u00eb \u00ebsht\u00eb pushteti q\u00eb i p\u00ebrdor p\u00ebr t\u00eb ngritur nj\u00eb legjitimitet ideologjik. Megjithat\u00eb fakti q\u00eb n\u00eb mendimin e Duginit gjenden shum\u00eb prej temave t\u00eb dashura p\u00ebr Kremlinin \u00ebsht\u00eb e pamohueshme. Si\u00e7 \u00ebsht\u00eb e pamohueshme, n\u00eb nj\u00eb m\u00ebynr\u00eb deri shqet\u00ebsuese, vlera profetike e fjal\u00ebve q\u00eb n\u00eb 2009 politologi i kushtonte Ukrain\u00ebs n\u00eb librin <em>\u010cetv\u00ebrtaja politi\u010deskaja teorija<\/em> (Teoria e kat\u00ebrt politike): \u201cNuk mund t\u00eb p\u00ebrjashtohet se na pret nj\u00eb betej\u00eb p\u00ebr Krimen\u00eb dhe p\u00ebr Ukrain\u00ebn lindore. [\u2026] Mund\u00ebsia e nj\u00eb konflikti ushtarak direkt nuk \u00ebsht\u00eb m\u00eb jorealiste. Sepse t\u00eb nd\u00ebrtosh n\u00eb perandori paraqet gjithmon\u00eb kosto\u201d.<\/p>\n<p>(<em>Ky artikull \u00ebsht\u00eb nxjerr\u00eb nga libri \u00abNacionalizma\u00bb i autorit Andrea Pipino<\/em>).<\/p>\n<p><strong>P\u00ebrgatiti<\/strong><\/p>\n<p><strong>ARMIN TIRANA<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201c\u00cbsht\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb kuptohet se rusomania aktuale nuk \u00ebsht\u00eb ve\u00e7se nj\u00eb simptom\u00eb e dob\u00ebsimit t\u00eb p\u00ebrgjithsh\u00ebm t\u00eb tradit\u00ebs liberale n\u00eb Per\u00ebndim\u201d (George Orwell, Liria e shtypit) \u201cPerformance ishte kryefjala n\u00eb qytet, nj\u00eb bot\u00eb n\u00eb t\u00eb cilin gangster\u00ebt b\u00ebhen artist\u00eb, kacavjerr\u00ebsit social\u00eb citojn\u00eb Pushkinin dhe Hell\u2019s Angels e mbajn\u00eb veten si shenjtor\u00eb. Rusia kishte asistuar &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":12097,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[38],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12096"}],"collection":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12096"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12096\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12097"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12096"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12096"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/foltore.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12096"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}